Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 3:4

Διότι, όπως ακριβώς στο δημόσιο δείπνο ελέγχονται οι Κορίνθιοι, επειδή με τη δική τους πολυτέλεια καταντροπιάζουν εκείνους που δεν έχουν, έτσι, προφανώς, και στην κοινή και φανερή χρήση των ενδυμάτων, η εμφάνιση που υπερβαίνει τους πολλούς, τρόπον τινά, μέσω της σύγκρισης ντροπιάζει τον φτωχό. Επειδή δε ο Απόστολος λέει: «Να μην υψηλοφρονείτε, αλλά να συγκαταβαίνετε στους ταπεινούς», ας εξετάσει ο καθένας τον εαυτό του, η εξομοίωση προς ποιον είναι πιο αρμόζουσα για τους Χριστιανούς; Προς εκείνους που κατοικούν στα ανάκτορα και φορούν μαλακά ενδύματα, ή προς τον άγγελο και κήρυκα της ελεύσεως του Κυρίου, από τον οποίο κανείς μεγαλύτερος δεν έχει εγερθεί μεταξύ όσων γεννήθηκαν από γυναίκες; Αναφέρομαι στον Ιωάννη, τον υιό του Ζαχαρία, του οποίου το ένδυμα ήταν από τρίχες καμήλου. Αλλά και οι παλαιοί άγιοι περιπλανήθηκαν με προβιές και με κατσικίσια δέρματα.

Ακόμη κι αν αναφέρεις τον Ηλία [τον Θεσβίτη] που αναλήφθηκε, δεν είναι ανώτερος του Ιωάννη. Μετατέθηκε ο Ενώχ, αλλά δεν είναι ανώτερος του Ιωάννη. Ο Μωυσής ήταν μέγιστος νομοθέτης, και όλοι οι προφήτες [θαυμαστοί]· αλλά δεν είναι ανώτεροι του Ιωάννη. Δεν τολμώ εγώ να συγκρίνω προφήτες με προφήτες· αλλά ο Δεσπότης και δικός τους και δικός μας, ο Κύριος Ιησούς, αποφάνθηκε: Δεν έχει εγερθεί μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες μεγαλύτερος του Ιωάννη· όχι μεταξύ των γεννημένων από παρθένους, αλλά από γυναίκες. Η σύγκριση γίνεται για τον μεγάλο δούλο προς τους συνδούλους του· για τον Υιό όμως προς τους υπηρέτες, η υπεροχή και η χάρη είναι ασύγκριτη. Βλέπεις πόσο σπουδαίο άνθρωπο εξέλεξε ο Θεός ως αρχηγό αυτής της χάριτος; Ακτήμονα και φιλέρημο, όχι μισάνθρωπο· που έτρωγε ακρίδες, και έδωσε φτερά στην ψυχή του· που τρεφόταν με μέλι, και έλεγε λόγια πιο γλυκά και πιο ωφέλιμα από το μέλι· που φορούσε ένδυμα από τρίχες καμήλας, και έδειχνε στο πρόσωπό του το πρότυπο της άσκησης· ο οποίος αγιάστηκε από το Άγιο Πνεύμα, ενώ ακόμη κυοφορούνταν στην κοιλιά της μητέρας του. Αγιάστηκε και ο Ιερεμίας, αλλά δεν προφήτευσε μέσα στην κοιλιά· μόνο ο Ιωάννης, ενώ κυοφορούνταν, σκίρτησε με αγαλλίαση· και αν και δεν έβλεπε με τα μάτια της σάρκας, αναγνώριζε τον Δεσπότη με το πνεύμα. Επειδή, λοιπόν, ήταν μεγάλη η χάρη του βαπτίσματος, χρειαζόταν και μεγάλο προστάτη.

«Και ο Ιωάννης φορούσε ένδυμα από τρίχες καμήλας και δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση του. Και η τροφή του, λέει, ήταν άγριο μέλι, του οποίου η γεύση ήταν όπως του μάννα, σαν εγκρίδα μέσα σε λάδι»· για να διαστρέψουν τάχα τον λόγο της αλήθειας σε ψέμα και αντί για ακρίδες να βάλουν εγκρίδα μέσα σε μέλι. Η αρχή, δε, του ευαγγελίου που έχουν αυτοί έχει ως εξής: «Συνέβη κατά τις ημέρες του Ηρώδη, βασιλιά της Ιουδαίας 〈επί αρχιερέως Καϊάφα〉, να έλθει 〈κάποιος〉 ονόματι Ιωάννης, τελώντας βάπτισμα μετανοίας στον Ιορδάνη ποταμό, ο οποίος λεγόταν ότι καταγόταν από το γένος του ιερέα Ααρών, γιος του Ζαχαρία και της Ελισάβετ, και όλοι έβγαιναν προς αυτόν». Και αφού αναφέρει πολλά, προσθέτει ότι «όταν βαπτίστηκε ο λαός, ήλθε και ο Ιησούς και βαπτίστηκε από τον Ιωάννη. Και καθώς ανέβηκε από το νερό, άνοιξαν οι ουρανοί και είδε το Άγιο Πνεύμα με μορφή περιστεριού, να κατέρχεται και να εισέρχεται σε αυτόν. Και ακούστηκε φωνή από τον ουρανό που έλεγε: "Εσύ είσαι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα", και πάλι: "Εγώ σήμερα σε γέννησα". Και αμέσως ένα μεγάλο φως περιέλαμψε τον τόπο. Βλέποντάς το αυτό, λέει, ο Ιωάννης του λέει: "Εσύ ποιος είσαι, Κύριε;" Και πάλι ακούστηκε φωνή από τον ουρανό προς αυτόν: "Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα". Και τότε, λέει, ο Ιωάννης έπεσε στα πόδια του και έλεγε: "Σε παρακαλώ, Κύριε, εσύ βάπτισέ με"».

Αναζητώντας μέσα μου τι άραγε ήταν αυτό που κατέπληξε τους πολλούς στον Ιωάννη, ώστε να τον θαυμάσουν και να πιστέψουν σε αυτόν όταν κήρυττε «βάπτισμα μετανοίας», και να συρρέουν όλοι από παντού στην έρημο εγκαταλείποντας τις εστίες τους, μάλιστα ενώ τα κείμενα δεν εξιστορούν καμία θαυματουργική πράξη του· διότι δεν έχει καταγραφεί ούτε ότι ανέστησε νεκρούς ούτε ότι επιτέλεσε άλλα θαύματα· τι ήταν λοιπόν αυτό που κατέπληξε τους πάντες; Μήπως άραγε ο παράδοξος και διαφορετικός από των πολλών τρόπος ζωής του; Διότι προέβαλλε από την έρημο ντυμένος με παράξενη ενδυμασία, και, αποφεύγοντας κάθε κοινή συναναστροφή των ανθρώπων, δεν πλησίαζε ούτε σε χωριό ούτε σε πόλη ούτε σε κοινή συγκέντρωση ανδρών, αλλά ούτε καν συμμετείχε στην κοινή τροφή· είναι άλλωστε γραμμένο ότι από την παιδική του ηλικία «βρισκόταν στις ερήμους μέχρι την ημέρα της εμφάνισής του στον Ισραήλ»· αλλά και «το ένδυμά του ήταν φτιαγμένο από τρίχες καμήλας, και η τροφή του ήταν ακρίδες και άγριο μέλι». Μήπως λοιπόν, βλέποντας έναν άνδρα, Ναζιραίο του Θεού ως προς την κόμη, που φανέρωνε ένα θεοπρεπές πρόσωπο, ντυμένο με ένα παράξενο σχήμα ενδυμασίας, να εμφανίζεται ξαφνικά από το πουθενά, από την αφάνεια και την έρημο, και μετά το κήρυγμα να αποσύρεται πάλι στην έρημο και στην αφάνεια, και χωρίς να πίνει, χωρίς να τρώει, χωρίς να επικοινωνεί με τους πολλούς, δικαιολογημένα εκπλήσσονταν, υποθέτοντας ότι δεν ήταν καν άνθρωπος; Διότι πώς θα μπορούσε να θεωρηθεί άνθρωπος αυτός που δεν είχε καν ανάγκη από τροφή;

Ποιος υπήρξε το μεταίχμιο της παλαιάς και της νέας διαθήκης του Θεού, όπως ακριβώς μεταξύ της σκιάς και του σώματος, κλείνοντας την πρώτη και ανοίγοντας τις εισόδους της δεύτερης; Ποιος είναι ο μέγας λύχνος που προπορεύεται του υπέρτατου φωτός; Ποιος είναι ο πρώτος μεταξύ των γεννημένων, για τον οποίο δίνει μαρτυρία ο Θεός; Κατοικούσε στην έρημο και είχε παράδοξη τροφή· το ένδυμά του από τρίχες καμήλας περισφιγγόταν με δερμάτινη ζώνη· έτσι περιέγραψε τον Ιωάννη ο Λόγος, αυτόν που δεν επέτρεπε να κατέχει κανείς ούτε διπλό ένδυμα.

Ο μεν Ηλίας, έχοντας οριστεί σαν κάποιος διαχειριστής των δωρεών του Θεού, είχε την εξουσία να αποκλείει τα αναγκαία αγαθά του ουρανού για εκείνους που αμάρταναν και να τα προσφέρει σε εκείνους που μετανοούσαν. Για τον Ιωάννη, από την άλλη, η θεία ιστορία δεν αναφέρει ότι επιτέλεσε κάποιο τέτοιο θαύμα, ωστόσο μαρτυρείται από Εκείνον που βλέπει τα κρυπτά ότι το χάρισμά του ήταν ανώτερο από κάθε προφήτη. Ίσως επειδή αφιέρωσαν την επιθυμία τους στον Κύριο από την αρχή μέχρι το τέλος, καθαρή και αμιγή από κάθε προσκόλληση στην ύλη, χωρίς να αποσπαστούν ούτε από τη στοργή για τα τέκνα ούτε από τη φροντίδα για γυναίκες ούτε από κανένα άλλο ανθρώπινο ζήτημα. Αυτοί μάλιστα, θεωρώντας ότι δεν τους αρμόζει ούτε η μέριμνα για την καθημερινή αναγκαία τροφή και αποδεικνυόμενοι ανώτεροι από την ευπρέπεια των ενδυμάτων, κάλυπταν τις ανάγκες τους πρόχειρα με ό,τι έβρισκαν τυχαία μπροστά τους, ο μεν σκεπαζόμενος με «δέρματα κατσικιών» και ο δε με «τρίχες καμήλας», και θεωρώ πως δεν θα είχαν φτάσει σε εκείνο το ύψος μεγαλείου, εάν είχαν μαλθακωθεί από τις σωματικές ηδυπάθειες του γάμου. Όλα αυτά όμως δεν έχουν καταγραφεί έτσι απλώς, αλλά, καθώς λέει ο Απόστολος, «για τη δική μας νουθεσία», προκειμένου να κατευθύνουμε και τον δικό μας βίο σύμφωνα με τον δικό τους. Τι μαθαίνουμε λοιπόν από αυτά;

Καθώς αυξανόταν η ηλικία του και προχωρούσε ο χρόνος, γευμάτιζε σε τραπέζι που δεν διέθετε παρασκευαστή φαγητών, ούτε μίσθωνε μάγειρα. Διότι η τροφή του ήταν άγριο μέλι και εντελώς ακαρύκευτο. Τα δε προσφάγια του ήταν ακρίδες, των οποίων η θυσία γινόταν χωρίς σίδερο, η σφαγή τους χωρίς μαχαίρι, δεν είχαν ανάγκη από καζάνια, ούτε χρειάζονταν κάρβουνα. Δεν είχε ανάγκη από εξωτερικά καρυκεύματα, αλλά διέθετε το καρύκευμα από τον ίδιο του τον εαυτό. Και τρίχες καμήλας αποτελούσαν τη στολή του Βαπτιστή, ώστε το πνεύμα να θερμαίνει το ταλαιπωρημένο σώμα, και καθώς έλιωνε η σάρκα, να νεκρωθούν τα σκουλήκια των ηδονών.

Μάθε δε και από τον θείο Ματθαίο, όταν εξιστορεί για τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, και θα σου πει: «Αυτός δε ο Ιωάννης είχε το ένδυμά του από τρίχες καμήλας». Δες και τον μεγαλόφρονα και θεοφόρο Λουκά που ιστορεί την αλαζονεία του Ηρώδη και κατακρίνει τη στολή που φορούσε, και λέει ότι όσοι φορούν τα μαλακά βρίσκονται στους οίκους των βασιλέων. Αλλά τα λαμπρά ενδύματα δεν είναι άξια του νοερού νυμφώνα. Αν λοιπόν επιθυμείς αυτόν, να μιμείσαι την ευτελή ενδυμασία του Ιησού του Θεού μας. Διότι η τρυφηλότητα είναι γνώρισμα της εγκόσμιας μαλθακότητας, όχι της άνω φωτοφορίας.

Είδε τον Ιωάννη να κατέρχεται από την έρημο, άνθρωπο κατά τη φύση, άγγελο κατά την προαίρεση, να φέρει τη σάρκα εκείνη και να έχει καταπατήσει τις ανάγκες της φύσεως, ενδεδυμένο με τρίχινο ιμάτιο καλύτερο από την πορφύρα, φέροντα ζώνη ανώτερη από το διάδημα, που κατέβηκε από την έρημο και έγινε ιατρός, έχοντας υπερβεί τα όρια της φύσεως. Διότι λέει η Γραφή: «Με τον ιδρώτα του προσώπου σου θα τρως τον άρτο σου». Αυτός όμως έλυσε την κατάρα, χωρίς να ζέψει βόδια, χωρίς να σύρει άροτρο, αλλά η τροφή του ήταν ακρίδες και μέλι άγριο. Τράπεζα αυτοσχέδια· η τροφή του, εικόνα εξομολογήσεως, χαρακτήρας μετανοίας.

Διότι, λέει, το ένδυμά του ήταν από τρίχες καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από την οσφύ του. Διότι το ένδυμά του αποτελούσε το χαρακτηριστικό σχήμα της ασκήσεως στην έρημο, ταιριαστό με την ανδρεία του. Επειδή δηλαδή φορούσε τις τρίχες ενός αχθοφόρου ζώου, υποδήλωνε πως το βάρος που του επιβαλλόταν στην έρημο υπομένει να το σηκώνει και ο ίδιος ανάλαφρα· διότι ο βίος στην έρημο ήταν πράγματι βαρύς. Είχε δε και δερμάτινη ζώνη, δια της οποίας φανέρωνε τη νεκρωμένη επιθυμία της γαστέρας και ταυτοχρόνως αναδείκνυε την ανδρεία της ψυχής του. Η δε τροφή του, λέει, ήταν ακρίδες και άγριο μέλι. Και τούτο ήταν μέσα στην έρημο πιο ευχάριστο και από την πλέον πολυτελή τροφή.

Γι' αυτόν τον λόγο, ούτε την ίδια την ορατή κτίση, αλλά ούτε και τη νοητή θεώρησε επαρκή για την απόδειξη της αγάπης και του ζήλου του, αλλά αναζητούσε και κάποια άλλη που δεν υπήρχε, ώστε να καταδείξει αυτό που ήθελε και επιθυμούσε. Αλλά ο Ιωάννης έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι; Όμως αυτός διέμενε στο μέσο της οικουμένης όπως ακριβώς εκείνος στην έρημο, χωρίς μεν να τρέφεται με ακρίδες και άγριο μέλι, αλλά παραθέτοντας στον εαυτό του ένα τραπέζι πολύ πιο λιτό από αυτό, μην έχοντας σε επάρκεια ούτε την αναγκαία τροφή, εξαιτίας του ζήλου του για το κήρυγμα.

Ο δε Ιωάννης είχε το ένδυμά του από τρίχες καμήλας, και δερμάτινη ζώνη γύρω από την οσφύ του. Ας παρατηρήσουμε προσεκτικά, αγαπητοί, το ένδυμα του Ιωάννη· ίσως το ένδυμα εκείνου γίνει για εμάς αίνιγμα σωτηρίας. Εκείνο φέρει την εικόνα των λαών από τα έθνη που επιστρέφουν. Είχε, λέγει, το ένδυμα από τρίχες καμήλας.

Η Γραφή συχνά παρομοιάζει τον διάβολο με καμήλα, εξαιτίας του μεγάλου όγκου, της μεγάλης στρεβλότητας και της μνησικακίας του. Αυτός που παρατηρούσε από τη σκοπιά στο βιβλίο του Ησαΐα λέει: «Είδα αναβάτη όνου και αναβάτη καμήλας». Αναβάτη όνου ονομάζει τον Χριστό, επειδή εισήλθε στα Ιεροσόλυμα καθισμένος σε όνο· αναβάτη καμήλας ονομάζει τον αντίχριστο, ο οποίος κατά τις έσχατες ημέρες θα έλθει στον κόσμο με την ενέργεια του διαβόλου. Ο δε Ιωάννης είχε το ένδυμά του από τρίχες καμήλας. Διότι, αφού με το κήρυγμα της ευσέβειας προσείλκυσε κοντά του τους εθνικούς, οι οποίοι τον κάλυπταν σαν τρίχες, και απογυμνώνοντας εκείνον, και πυκνώνοντας τις τάξεις της Εκκλησίας, και υφαίνοντας το σώμα της Εκκλησίας με την ενότητα της πίστεως, κατασκεύασε για τον εαυτό του περιβόλαιο σωτηρίας. Είχε δε και δερμάτινη ζώνη γύρω από την οσφύ του. Η Γραφή μνημονεύει την οσφύ και τη δερμάτινη ζώνη, για να δηλώσει ότι το γενετήσιο πάθος έχει νεκρωθεί μέσω της αγνείας, όπως υποδηλώνει η εξωτερικά φορεμένη ζώνη που προέρχεται από νεκρό δέρμα. Διότι εκείνη η ζώνη αποτελούσε αδιάψευστο μάρτυρα της παρθενίας που κρυβόταν εσωτερικά.

«Έτρωγε», λέει, «ακρίδες και άγριο μέλι». Αναφέρεται στους Ιουδαίους που αποσκιρτούν από τον νόμο και τις εντολές, όπως λέει η Γραφή: «Αναπήδησε σαν τον αττέλαβο ο σύμμικτος λαός σου, ή σαν την ακρίδα πάνω στον φράχτη σε ημέρα παγωνιάς. Ανέτειλε ο ήλιος και αναπήδησε μακριά, και δεν γνώρισε πλέον τον τόπο της». Και «άγριο μέλι», διότι οι Ιουδαίοι εξαγρίωσαν τη γλυκύτητα του νόμου με την παράβαση των εντολών. «Τότε», λέει, «προσέρχεται σε αυτόν ο Ιησούς, στον Ιορδάνη, για να βαπτιστεί από αυτόν. Εκείνος όμως τον εμπόδιζε, λέγοντας: “Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα;”». Αποκρινόμενος δε ο Ιησούς του είπε: «Άφησε τώρα· πρέπει να γίνεις μάρτυρας της φωνής που στέλνεται σε εμένα τώρα· διότι έτσι είναι πρέπον να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη. Πρέπει να διδάξω ότι: Εάν κάποιος δεν αναγεννηθεί από ύδωρ και Πνεύμα, δεν μπορεί να εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών. Πρέπει, λοιπόν, πρώτα να πράξω και έπειτα να διδάξω, ώστε να μην έχουν οι Ιουδαίοι την πρόφαση: “Εσύ που διδάσκεις τους άλλους, τον εαυτό σου δεν τον διδάσκεις;”. Άφησε τώρα· διότι πρέπει να επαληθευτεί ο λόγος του καρτερόψυχου Ιώβ, που λέει: “Ουδείς είναι καθαρός από ρύπο, ακόμη κι αν η ζωή του είναι μόνο μία ημέρα”· πρέπει να αποπλύνω την παλαιά αμαρτία του σώματος· πρέπει να ανακαινίσω με το Πνεύμα την ψυχή, και με το ύδωρ το σώμα».

Αλλά άφθονο και γλυκό ποτό τούς παρείχαν οι πηγές, οι ποταμοί και οι λίμνες, ενώ τράπεζα για τον μεν έναν ετοίμαζε άγγελος, θαυμαστή και παράδοξη και ανώτερη από την ανθρώπινη συνήθεια. «Διότι ο ένας άρτος», αναφέρει, «επαρκούσε για ασιτία σαράντα ημερών». Τον δε άλλον, η χάρη του Πνεύματος πολλές φορές τον έτρεφε καθώς θαυματουργούσε, και όχι μόνο τον ίδιο αλλά δι' αυτού και άλλους. Ο δε Ιωάννης, που ήταν κάτι περισσότερο από προφήτης και από τον οποίο ουδείς μεγαλύτερος έχει εγερθεί μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες, δεν είχε καν ανάγκη από ανθρώπινη τροφή· διότι δεν ήταν ο σίτος, ο οίνος και το έλαιο, αλλά οι ακρίδες και το άγριο μέλι που συντηρούσαν τη ζωή του σώματός του. Είδες αγγέλους πάνω στη γη; Είδες τη δύναμη της παρθενίας; Ανθρώπους συνυφασμένους με αίμα και σάρκα, που βάδιζαν στη γη, που υπόκειντο στην ανάγκη της θνητής φύσεως, τους προετοίμαζε να τα πράττουν όλα σαν να ήσαν ασώματοι, σαν να είχαν ήδη λάβει ως κλήρο τον ουρανό, σαν να είχαν ήδη μετάσχει στην αθανασία.

«Και αντί για γλυκιά ευωδία θα έχεις σκόνη, και αντί για ζώνη θα ζωστείς με σχοινί, και αντί για τον στολισμό της κεφαλής θα έχεις φαλάκρα, και αντί για τον μεσοπόρφυρο χιτώνα θα περιζωστείς με σάκκο. Αυτά θα έχεις αντί για καλλωπισμό.» «Ο ίδιος ο Ιωάννης είχε το ένδυμά του από τρίχες καμήλας, και δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση του.» Τον σκοπό της χρήσεως του ενδύματος μας τον υπέδειξε ο Απόστολος με μία λέξη, λέγοντας: «Έχοντας δε τροφές και σκεπάσματα, με αυτά θα αρκεστούμε»· καθώς έχουμε ανάγκη μόνο από σκέπη, χωρίς πλέον να ξεπέφτουμε στην ποικιλία του καλλωπισμού που προέρχεται από αυτήν, η οποία οδηγεί στην απαγορευμένη επίδειξη, για να μην πω κάτι χειρότερο. Διότι αυτά εισήχθησαν αργότερα μέσω της περιττής ματαιοτεχνίας.

«Απέφυγε», λέει, «τους τρόπους των ασταθών και την ασθένεια όσων κλυδωνίζονται σαν το καλάμι, και βέβαια δεν έχει καλομάθει σε μαλακά ενδύματα ούτε στα άλλα με τα οποία τρυφηλούν όσοι ζουν στα ανάκτορα, υποδουλωμένοι στον χρυσό, τις ηδονές και τη φιλοδοξία. Αντιθέτως, γι' αυτόν η έρημος είναι ταυτόχρονα λαμπρός οίκος και παράδεισος και παλάτι, οι τρίχες της καμήλας είναι η σκέπη του σώματός του, και η δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση του δεσμεύει και νεκρώνει όλα τα σωματικά και ανθρώπινα σκιρτήματα ολόγυρά της. Κι αν θέλεις να εξετάσεις και την τροφή του, αυτή συνίσταται στο να μη μετέχει απλώς σε τροφή, αλλά μόνο σε όση είναι πικρή και άτροφη, και ούτε καν αυτή δεν τη λαμβάνει σε κανονικό μέτρο, αλλά ίσα ίσα για να ξεγελάσει την ίδια την ανάγκη της φύσης. Σε αυτά λοιπόν, πώς θα τολμούσε να παρεισφρήσει η τρυφή ή η ρέουσα δόξα ή ο πλούτος, ο οποίος είναι βαρύς και πικρός τύραννος τόσο εκείνων που τον έχουν όσο και εκείνων που ακούσια δεν τον έχουν; Και αυτά δεν τα βροντοφωνάζουν μόνο τα έργα, αλλά και εσείς οι ίδιοι», λέει, «από τα έργα, τα οποία προσέλκυσαν ως μάρτυρες τα μάτια σας και την κρίση σας, δεν παρουσιάσατε τίποτε λιγότερο. Διότι με τα έργα σας και εσείς οι ίδιοι φέρατε τη μαρτυρία ότι ο Βαπτιστής είναι ανώτερος και από εκείνους που είναι ασταθείς στη γνώμη και από όσους είναι υποδουλωμένοι στις ηδονές, τη δόξα και τον πλούτο, εξαιτίας των οποίων επέρχεται η μεταβολή προς το χειρότερο, η αλλοίωση και η άγνοια». Αλλά αυτός μεν είναι ο τύπος των επαίνων που προέρχεται από την επιδοκιμασία των ακροατών.

Διότι το πνεύμα είναι ευθύ. Όταν λοιπόν δεις Ιουδαίο να κατανοεί με σαρκικό τρόπο τα του νόμου, πες ότι αυτός δεν έκανε τα μονοπάτια ευθέα, δηλαδή, δεν κατανοεί πνευματικά τον νόμο. «Ο ίδιος δε ο Ιωάννης είχε το ένδυμά του από τρίχες καμήλας.» Προέτρεπε σε μετάνοια ακόμα και από την εμφάνισή του. Διότι η στολή που φορούσε ήταν πένθιμη.

Λένε δε ότι η καμήλα βρίσκεται μεταξύ του καθαρού και του ακάθαρτου. Διότι καθόσον μηρυκάζει, είναι καθαρή· καθόσον όμως δεν έχει διχαλωτές οπλές στα νύχια, δεν είναι καθαρή. Επειδή, λοιπόν, και ο Ιωάννης έφερνε προς τον Θεό τόσο τον λαό που θεωρούνταν καθαρός, τον Ιουδαϊκό, όσο και τον ακάθαρτο, τον εθνικό, και ήταν μεσίτης της παλαιάς και της νέας διαθήκης, για αυτό φορούσε τις τρίχες της καμήλας. «Και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση του.» Όλοι οι άγιοι παρουσιάζονται στη Γραφή να είναι ζωσμένοι, καθώς βρίσκονται πάντοτε σε έργο· διότι οι αμελείς και φιλήδονοι δεν ζώνονται, όπως τώρα οι Σαρακηνοί· ή διότι νέκρωσαν τα πάθη της επιθυμίας· διότι το δέρμα είναι μέρος νεκρού ζώου. «Η δε τροφή του ήταν ακρίδες, και άγριο μέλι.» Μερικοί λένε ότι οι ακρίδες είναι βότανα, τα οποία ονομάζουν και μέλαγρα· άλλοι δε, τα ακρόδρυα, δηλαδή άγριους καρπούς· άγριο δε μέλι, αυτό που παράγεται από άγριες μέλισσες και βρίσκεται σε δέντρα και σε πέτρες. «Τότε εξέρχονταν προς αυτόν τα Ιεροσόλυμα, και όλη η Ιουδαία, και όλη η περίχωρος του Ιορδάνη.»