Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 4:15

Απογυμνωμένος λοιπόν από τα πάντα, ευχόταν να κρατήσει έστω τον άδη. Διότι πάλι φοβόταν, μήπως αυτός είναι που καταυγάζει και το σκοτάδι, για τον οποίο έχει γραφεί: «Γαλιλαία των εθνών, ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι, είδε μέγα φως». Διότι τον άκουγε επίσης να λέει: «Εγώ είμαι το φως». Γι' αυτό δειλίαζε μήπως πεθάνει, και αποβληθεί από παντού. Ο δε Κύριος, βλέποντάς τον να τρέπεται σε φυγή, για να μη συμβεί αυτό και αποχωρήσει ο εχθρός σαν φυγάς, αφήνει να ακουστούν ανθρώπινες φωνές και φωνές αδυναμίας, λέγοντας: «Ελωΐ, Ελωΐ, λιμά σαβαχθανί»· δηλαδή, «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;» Και το έκανε αυτό, ώστε ο διάβολος, ο οποίος τον είχε αντιληφθεί με δέος ως Θεό, θεωρώντας τον πλέον ως αδύναμο άνθρωπο, να μην αποχωρήσει σαν φυγάς. Παρασυρμένος λοιπόν από αυτές τις φωνές ο πάγκακος, τον πλησίασε πάλι ως άνθρωπο και συνετρίβη. Διότι έπεισε τους Ιουδαίους να ζητήσουν τη σφαγή του, και έγινε αυτό που δεν περίμενε· διότι δεν σφαγιάστηκε σε άλλο μέρος, παρά στην πλευρά, από την οποία έρρευσε νερό και αίμα· ώστε, επειδή πρωτύτερα μέσω της γυναίκας που πλάστηκε από την πλευρά ήρθε η απάτη, έτσι μέσω της πλευράς του δεύτερου Αδάμ να προέλθει λύτρο και καθαρμός της πρώτης· λύτρο αφενός μέσω του αίματος, και καθαρμός αφετέρου μέσω του νερού.

Ματθ. 4, 12—16 Δεν αποσύρθηκε από δειλία, αλλά για να μας διδάξει, μέσω όσων έπραττε, να υποχωρούμε σε όσους μας διώκουν. «Αναχωρεί» δε από την Ιουδαία προς τα έθνη, δείχνοντας ότι δεν απομακρύνεται από τους Ιουδαίους μόνο όταν υβρίζουν τον ίδιο τον Θεό, αλλά και όταν αμαρτάνουν εις βάρος των αγίων προφητών. Και «φως μέγα» είναι ο Κύριός μας Χριστός και η λαμπρότητα του ευαγγελικού κηρύγματος, όχι βέβαια ο νόμος, ο οποίος είχε παρομοιαστεί με λυχνάρι. Γι' αυτό έκαιγε πάντοτε λυχνάρι στη σκηνή, εξαιτίας της μικρής εμβέλειας της αυγής του νόμου, ο οποίος είχε τη δύναμη να εκπέμψει το δικό του «φως» μόνο μέχρι τα ιουδαϊκά όρια. Επομένως, οι εθνικοί βρίσκονταν «εν σκότει», αφού δεν είχαν ούτε καν το «φως» του λυχναριού.

Και λοιπόν, εξηγώντας μας ο μακάριος ευαγγελιστής Ματθαίος τα σχετικά με την κλήση τους, πρώτον μεν οδηγεί τον Ιησού στα όρια Ζαβουλών και Νεφθαλείμ. Έπειτα προσθέτει με σαφήνεια με ποιον τρόπο εξέλεξε τους αγίους αποστόλους. Γράφει δε τα εξής για τον Χριστό: «Και αφού εγκατέλειψε τη Ναζαρέτ, ήλθε και κατοίκησε στην παραθαλάσσια Καπερναούμ, στα όρια Ζαβουλών και Νεφθαλείμ, για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε μέσω του Ησαΐα, ο οποίος λέει: Γη Ζαβουλών και γη Νεφθαλείμ, στον δρόμο προς τη θάλασσα, πέρα από τον Ιορδάνη, Γαλιλαία των εθνών, ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι είδε φως μεγάλο, και σε εκείνους που κάθονται σε χώρα και σκιά θανάτου, ανέτειλε φως σε αυτούς.» Και προσθέτει σε αυτά: «Ενώ δε περπατούσε κατά μήκος της θάλασσας της Γαλιλαίας είδε δύο αδελφούς, τον Σίμωνα που λέγεται Πέτρος, και τον Ανδρέα τον αδελφό του, να ρίχνουν δίχτυ στη θάλασσα· διότι ήταν αλιείς· και τους είπε ο Ιησούς: Ελάτε πίσω μου, και θα σας κάνω να γίνετε αλιείς ανθρώπων. Και εκείνοι, αφού άφησαν αμέσως τα δίχτυα, τον ακολούθησαν. Και προχωρώντας από εκεί είδε άλλους δύο αδελφούς, τον Ιάκωβο τον γιο του Ζεβεδαίου, και τον Ιωάννη τον αδελφό του, μέσα στο πλοίο μαζί με τον Ζεβεδαίο τον πατέρα τους, να τακτοποιούν τα δίχτυα τους, και τους κάλεσε. Και εκείνοι, αφού άφησαν αμέσως το πλοίο και τον πατέρα τους, τον ακολούθησαν.»

Λέγοντας, τρόπον τινά, εκείνο, ότι ο Ισραήλ θα είναι πλέον αναμεμειγμένος με τα έθνη, εφόσον βεβαίως και οι δύο λαοί έχουν συναχθεί σε ένα ποίμνιο και έχουν τεθεί υπό την εξουσία του ενός και κατά φύσιν αγαθού αρχιποιμένα, δηλαδή του Χριστού. Το ότι δε το αίνιγμα αυτό είναι αληθινό, θα μας το επιβεβαιώσει εύκολα ο λόγος της θεόπνευστης Γραφής, ο οποίος παραχωρεί στους προερχόμενους από τα έθνη τη χώρα που βρίσκεται κοντά στη θάλασσα. Διότι είπε ως εξής: «Η χώρα του Ζαβουλών, η γη του Νεφθαλείμ στον δρόμο της θάλασσας, και οι υπόλοιποι που κατοικούν την παραλία, η Γαλιλαία των εθνών. Ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι, είδε φως μέγα». Κατανοείς πώς αποκάλεσε «χώρα των εθνών» τη χώρα του Ζαβουλών, οι οποίοι και έχουν δει μέγα φως, προφανώς διά του Χριστού. Έχει λοιπόν φωτιστεί μαζί με αυτούς που κατοικούν την παραλία και ο Ισραήλ που συνοικεί μαζί τους. Και αυτό, νομίζω, σημαίνει το να ευοδώνεται κανείς από τον Θεό. Διότι το ότι τον φωτισμό τον ακολουθεί πάντοτε και με κάθε τρόπο το να ευοδώνεται κανείς, θα το μάθουμε πάλι από τον Σωτήρα, όταν λέει στα πλήθη των Ιουδαίων: «Όσο έχετε το φως, να περιπατείτε μέσα στο φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι». Ο λαός λοιπόν, που παλαιότερα κατοικούσε μόνος του, αυτός που αρνούνταν να αναμειχθεί με τα έθνη, θα είναι συγκάτοικός τους, χωρίς τίποτα πλέον να τους χωρίζει· επειδή καταλύθηκε από τον Χριστό το μεσότοιχο του φραγμού, και καταργήθηκε ο νόμος των εντολών που συνίστατο σε διατάξεις, και οι δύο λαοί έχουν πλέον ενωθεί σε έναν νέο άνθρωπο εν Χριστώ διά του Πνεύματος. «

Θα πούμε ότι η προκείμενη περικοπή της προφητείας συνδέεται με τους λόγους περί του Εμμανουήλ· αλλά, ενώ στα προηγούμενα εξέθετε όσα είχαν ειπωθεί για εκείνους που δεν τον πίστεψαν, στο κείμενο που έχουμε ανά χείρας, με απόλυτη λογική συνέπεια, αναφέρονται τα προκείμενα για όσους τον αποδέχθηκαν. Το ποιοι ήταν οι πρώτοι που αποδέχθηκαν τον Χριστό του Θεού, μπορεί κανείς να το μάθει από την ευαγγελική γραφή, στην οποία αναφέρονται τα εξής: «Όταν δε άκουσε ο Ιησούς ότι ο Ιωάννης παραδόθηκε, αναχώρησε για τη Γαλιλαία. Και εγκαταλείποντας τη Ναζαρέτ, ήλθε και κατοίκησε στην παραθαλάσσια Καπερναούμ, στα όρια Ζαβουλών και Νεφθαλείμ, για να εκπληρωθεί το ρηθέν διά του προφήτη Ησαΐα, ο οποίος λέγει: γη Ζαβουλών και γη Νεφθαλείμ, προς τον δρόμο της θάλασσας, πέραν του Ιορδάνου, Γαλιλαία των εθνών, ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι είδε μέγα φως, και σε όσους κάθονται σε χώρα και σκιά θανάτου, φως ανέτειλε για αυτούς. Από τότε ο Ιησούς άρχισε να κηρύττει και να λέγει: πλησίασε η βασιλεία των ουρανών». Το μεν ιερό ευαγγέλιο λοιπόν εξιστορεί τις εκβάσεις των πρ......, η δε προφητεία προαναγγέλλει τα όσα πρόκειται να συμβούν· 〈πρώτα〉 λοιπόν κηρύττει το ευαγγέλιο σε όσους βρίσκονται στη 〈Γαλιλαία〉· διότι δεν έπρεπε να αποσιωπηθεί ούτε η χώρα, στην οποία επρόκειτο να διαμείνει ο Εμμανουήλ, αφότου φανερώθηκε στους ανθρώπους.

διότι θα αφαιρεθεί ο ζυγός που βρίσκεται πάνω τους και η ράβδος που είναι στον τράχηλό τους· επειδή τη ράβδο εκείνων που τους καταδυναστεύουν τη συνέτριψε ο Κύριος, όπως κατά την ημέρα της Μαδιάμ. Διότι κάθε στολή που αποκτήθηκε με δόλο, και κάθε ένδυμα με αντάλλαγμα, θα τα αποδώσουν, και θα ευχηθούν να είχαν καεί στη φωτιά. Διότι παιδί γεννήθηκε για εμάς, Υιός μάς δόθηκε, του οποίου η εξουσία βρίσκεται πάνω στον ώμο του, και το όνομά του καλείται: Άγγελος της μεγάλης βουλής, Άρχων της ειρήνης, Εξουσιαστής, Θεός ισχυρός, Πατέρας του μέλλοντος αιώνος.» Μαζί με όλα τα άλλα, εκπληρώνονταν και αυτά στο πρόσωπο του Σωτήρα και Κυρίου μας Ιησού, του Χριστού του Θεού, όταν, σύμφωνα με τον θαυμαστό ευαγγελιστή, «αφού άκουσε ότι ο Ιωάννης παραδόθηκε, αναχώρησε για τη Γαλιλαία. Και εγκαταλείποντας τη Ναζαρέτ, ήλθε και κατοίκησε στην παραθαλάσσια Καπερναούμ, στα όρια του Ζαβουλών και του Νεφθαλείμ, για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε μέσω του προφήτη Ησαΐα, ο οποίος λέει: γη του Ζαβουλών και γη του Νεφθαλείμ, οδός προς τη θάλασσα πέρα από τον Ιορδάνη, Γαλιλαία των εθνών, ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι είδε μεγάλο φως, και σε αυτούς που κατοικούν σε χώρα και σκιά θανάτου, φως ανέτειλε γι' αυτούς. Από τότε», λοιπόν, «άρχισε ο Ιησούς να κηρύττει και να λέει» ότι «έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών».

Χώρα Ζαβουλών και γη Νεφθαλείμ, και οι υπόλοιποι που κατοικούν στα παράλια και πέραν του Ιορδάνου, τα μέρη των εθνών της Ιουδαίας, ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι, ας δει μέγα φως· σε όσους κατοικούν σε χώρα και σκιά θανάτου, φως ανέτειλε για εσάς. Θεόπνευστος και σοφός εξηγητής αυτών των προφητικών ρήσεων, ο οποίος μας αναλύει με εξαιρετική σαφήνεια και παραστατικότητα τη δύναμή τους, και διατρανώνει την έκβαση όσων προαναγγέλθηκαν, είναι ο θείος απόστολος Ματθαίος, ο οποίος συνέθεσε για εμάς την ευαγγελική ιστορία. Αυτός, θέτοντάς την ως ρίζα και θεμέλιο της πίστης μας, και καθιστώντας έκδηλο και ολοφάνερο το μυστήριο της οικονομίας του Σωτήρος μας, ανέφερε τα εξής: Όταν άκουσε ο Ιησούς ότι ο Ιωάννης παραδόθηκε, αναχώρησε στη Γαλιλαία. Και εγκαταλείποντας τη Ναζαρέτ, ήλθε και κατοίκησε στην παραθαλάσσια Καπερναούμ, στα όρια της Ζαβουλών και της Νεφθαλείμ, για να εκπληρωθεί ο λόγος που ειπώθηκε μέσω του προφήτη Ησαΐα, ο οποίος λέει: Γη Ζαβουλών και γη Νεφθαλείμ, οδός της θάλασσας πέραν του Ιορδάνου, Γαλιλαία των εθνών· ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι είδε φως μέγα, και σε όσους κάθονται σε χώρα και σκιά θανάτου, φως ανέτειλε σε αυτούς. Από τότε άρχισε ο Ιησούς να κηρύττει και να λέει: Μετανοείτε· διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών.

Ο Νεφθαλείμ, πάλι, σημαίνει πλατυσμός. Τα έθνη, λοιπόν, είχαν και νύχτα και πλατυσμό στη ζωή τους. Διότι δεν βάδιζαν τη στενή οδό, αλλά εκείνη που φέρει στην απώλεια. «Για να εκπληρωθεί το ρηθέν διά του προφήτου Ησαΐα, ο οποίος λέγει: Γη Ζαβουλών και γη Νεφθαλείμ, προς την οδό της θαλάσσης πέραν του Ιορδάνου, Γαλιλαία των εθνών· ο λαός που καθόταν στο σκοτάδι, είδε φως μεγάλο· και σε όσους κάθονταν σε χώρα και σκιά θανάτου, φως ανέτειλε σε αυτούς.» Η φράση «οδόν θαλάσσης» τίθεται αντί του, αυτή που κείται προς τον δρόμο της θάλασσας. Και μεγάλο φως είναι το Ευαγγέλιο. Διότι και ο Νόμος ήταν φως, αλλά μικρό. Και σκιά θανάτου είναι η αμαρτία· διότι αποτελεί ομοίωμα και σκιαγραφία του θανάτου.