Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 4:2

Έχει γραφτεί στον προκείμενο ψαλμό περί της τελειωτικής καταστροφής του διαβόλου: «Οι ρομφαίες του εχθρού εξέλιπαν εις τέλος». Και πότε εξέλιπαν εις τέλος; «Εις το τέλος». Σε ποιο τέλος, πες μου; Όταν ο διάβολος άδειασε τη φαρέτρα των πειρασμών και έφυγε ηττημένος. «Αφού νήστεψε», λέει, ο Ιησούς «σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες, ύστερα πείνασε», και η πείνα ήταν πρόσκληση για τον διάβολο. Διότι, αφού τον πλησίασε ο πειράζων και ακόνισε τη γλώσσα του σαν ρομφαία, έλεγε: Επειδή, όπως λέει ο Ιωάννης, «εσύ είσαι ο Υιός του Θεού», φωνάζοντας: «Και εγώ έχω δει και έχω μαρτυρήσει ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού», και επειδή γνωρίζω ότι ο Υιός του Θεού κάποτε ξέρανε τη θάλασσα και μετέβαλε πέτρες σε λίμνες, «εάν λοιπόν είσαι Υιός του Θεού», και τώρα μετάβαλε τις φύσεις των πραγμάτων όπως τότε. «Πες να γίνουν άρτοι αυτοί οι λίθοι». Και ο λίθος διαλέγεται με τον Άρτο και πείραζε τον Άρτο μέσω άρτων. Γιατί μηχανεύεσαι πανουργίες, πονηρέ;

Κεφάλαιο δ΄. Ματθαίος. Τότε ο Ιησούς οδηγήθηκε στην έρημο από το Πνεύμα, για να πειραστεί από τον διάβολο. Και αφού νήστεψε σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες, ύστερα πείνασε. Και αφού τον πλησίασε ο πειράζων, είπε: Αν είσαι Υιός του Θεού, πες να γίνουν άρτοι αυτοί οι λίθοι.

Ας μην δυσανασχετούμε, λοιπόν, για τα λυπηρά ή τα θλιβερά που μας συμβαίνουν, αλλά μάλλον ας χαιρόμαστε, διότι πορευόμαστε την οδό των Αγίων. Διότι και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο χορηγός της ζωής μας, διά των παθημάτων ολοκλήρωσε όλη την ένσαρκη οικονομία. Διότι ανέλαβε μορφή δούλου, αν και είναι Δεσπότης των πάντων, και ενώ ήταν πλούσιος πτώχευσε, και υπέμεινε πείνα και δίψα, και κόπο και οδοιπορία, και ο δημιουργός και Κύριος των πάντων δεν είχε πού να γείρει το κεφάλι του. Και αυτόν που τον τρέμει όλη η κτίση των επουρανίων και των επιγείων και των καταχθονίων, καταδέχτηκε από τον Διάβολο (ενώ ο Ίδιος μας έδωσε την εξουσία να τον καταπατούμε), από αυτόν καταδέχτηκε να τηρήσει νηστεία σαράντα ημερών και σαράντα νυκτών, και με αυτόν τον τρόπο να πειραστεί από εκείνον.

Αλλά και κουράστηκε από την οδοιπορία πραγματικά, και δεν κουράστηκε απλώς, αλλά και κάθισε, διότι αληθινά ενανθρώπησε, και διακήρυττε λέγοντας: «ελάτε σε μένα όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω», για να δείξει ότι η θεότητά του είναι ικανή να αναπαύσει όλα τα πλήθη του κόσμου που προσέρχονται σε αυτόν. Αλλά και πειράχθηκε από τον διάβολο, και παρέμεινε σαράντα ημέρες χωρίς να φάει ούτε να πιει, για να δείξει το ανενδεές της θεότητάς του. Διότι δεν υπέμεινε την πείνα, ασκώντας εγκράτεια φιλοσοφικά όπως εμείς και καταπιέζοντας και βιάζοντας τον εαυτό του, αλλά ανυστέρητα, χάρη στην αληθινή του θεότητα. Και «ύστερα», λέει η Γραφή, «πείνασε», για να δείξει την αληθινή ενανθρώπηση της θεότητας, η οποία παραχωρούσε στην ένσαρκη παρουσία του το να μετέχει στις εύλογες και αληθινές ανάγκες, ώστε το αληθινό της φυσικής ακολουθίας των πραγμάτων να μην αφανίσει την αληθινή ενανθρώπηση.

Γι' αυτό, λοιπόν, δεν του επιτίθεται, μέχρις ότου μάθει ότι αυτός φέρει παθητό σώμα. Διότι, αφού νήστεψε στην έρημο σαράντα ημέρες και δεν πείνασε (διότι, αν και είχε περιβληθεί παθητό σώμα, αυτό ενεργούσε και έπασχε τα δικά του μόνο όταν του το επέτρεπε η ενωμένη με αυτό παντοδύναμη δύναμη)· αφού νήστεψε, λοιπόν, σαράντα ημέρες, σύμφωνα με το ευαγγέλιο, ύστερα πείνασε. Τότε, λοιπόν, για πρώτη φορά πήρε θάρρος και του επιτέθηκε ο αρχέκακος, φέρνοντας τον πειρασμό, βιαζόμενος να βρει είσοδο κατά του πνεύματος· αλλά επειδή αποκρούστηκε ισχυρά και, αφού επιτέθηκε ξανά γενικά με κάθε είδους ηδυπάθεια, ηττήθηκε κατά κράτος, έχοντας παραλύσει και συντριβεί και καταντροπιαστεί, έφυγε μακριά. Γιατί, λοιπόν, αποκρούστηκε, ενώ είχε πάρει θάρρος και είχε επιτεθεί στο πάθος του σώματος; Επειδή ακριβώς επιχείρησε να προκαλέσει αμαρτία στον αναμάρτητο άνθρωπο.

Και ο Σωτήρας, όταν φανερώθηκε στον κόσμο στον Ιορδάνη, από εδώ ξεκίνησε· διότι μετά το βάπτισμα, το Πνεύμα τον οδήγησε στην έρημο και νήστεψε σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες. Παρομοίως και όλοι όσοι εξέρχονται για να τον ακολουθήσουν, πάνω σε αυτό το θεμέλιο θέτουν την αρχή του αγώνα τους. Είναι όπλο κατασκευασμένο από τον Θεό· ποιος αμελεί ως προς αυτό και δεν θα κατακριθεί; Και αν αυτός που έθεσε τον νόμο νηστεύει, ποιος από εκείνους που τηρούν τον νόμο δεν χρειάζεται να νηστεύει; Γι' αυτό μέχρι τότε το ανθρώπινο γένος δεν γνώριζε τη νίκη, ούτε ο διάβολος γεύτηκε ποτέ την ήττα του από τη δική μας φύση, αλλά με αυτό το όπλο εξασθένησε εξαρχής, και ο Κύριός μας ήταν ο αρχηγός και πρωτότοκος της νίκης, για να δώσει το πρώτο στεφάνι της νίκης στο κεφάλι της φύσης μας.

δ'. Και ο Σωτήρας επίσης, όταν φανερώθηκε στον κόσμο στον Ιορδάνη, από εκεί ξεκίνησε. Διότι, μετά το βάπτισμα, το Πνεύμα τον οδήγησε στην έρημο και νήστεψε σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες. Παρομοίως και όλοι όσοι εξέρχονται για να τον ακολουθήσουν, πάνω σε αυτό το θεμέλιο βάζουν την αρχή του αγώνα τους. Διότι είναι όπλο κατασκευασμένο από τον Θεό, και ποιος που το αμελεί δεν θα κατακριθεί; Και αν αυτός που θέσπισε τον νόμο νηστεύει, ποιος από εκείνους που τηρούν τον νόμο δεν πρέπει να νηστεύει; Γι' αυτόν τον λόγο, μέχρι τότε το ανθρώπινο γένος δεν γνώριζε τη νίκη, ούτε ο διάβολος δοκίμασε ποτέ την ήττα του από τη φύση μας, αλλά με αυτό το όπλο εξασθένησε ευθύς εξαρχής, και ο Κύριός μας ήταν ο αρχηγός και πρωτεργάτης της νίκης, για να θέσει το πρώτο στεφάνι της νίκης στο κεφάλι της φύσης μας.

Πρόσεξε με ακρίβεια, παρακαλώ. Νήστεψε σαράντα ημέρες; Ναι, νήστεψε. Αυτό είναι ανθρώπινο γνώρισμα; Ναι, και αυτό είναι ανθρώπινο· αλλά αγίου ανθρώπου. Διότι και ο Μωυσής δεν έφαγε σαράντα ημέρες· και ο Ηλίας δεν έφαγε σαράντα ημέρες. «Δεν με πτοεί η νηστεία του, αλλά με πτοεί η φωνή που ήλθε από ψηλά. Με πτοεί η κάθοδος του Πνεύματος· με πτοεί η φωνή του Ιωάννη. Αυτά με πτοούν· διότι η νηστεία του δεν με πτοεί. Επειδή και ο Ηλίας ήταν άνθρωπος, και νήστεψε σαράντα ημέρες· και ο Μωυσής ήταν άνθρωπος, και νήστεψε σαράντα ημέρες. Ας περιμένουμε να δούμε μήπως υπερβεί τις σαράντα· και εάν τις υπερβεί, δεν είναι άνθρωπος». Γι' αυτό, λοιπόν, ο Χριστός, για να μη φύγει ή δραπετεύσει ο διάβολος, δεν υπερέβη το ανθρώπινο μέτρο, αλλά αφού νήστεψε σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες, ύστερα πείνασε. Ούτε το «ύστερα» προστίθεται τυχαία, αλλά για να μάθεις ότι ούτε μετά τις σαράντα ημέρες θα πεινούσε, καθώς η θεότητα συγκρατούσε τη σάρκα, αλλά πείνασε τότε, όταν τον προκάλεσε στην πάλη, προσφέροντάς του την πείνα αντί για λαβή από τα χέρια και τα νώτα. Διότι δεν επιθυμώ τώρα να σου επιδείξω την κάθοδο της θεότητας.

Και αφού νήστεψε ο Ιησούς σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες, ύστερα πείνασε. Και αμέσως τον πλησίασε ο διάβολος. Βλέπεις ότι βρήκε την αφορμή να επιτεθεί εξαιτίας της πείνας, διότι εκείνος εκμεταλλεύεται και τον τόπο και την πείνα.

Και ο μέγας Ηλίας επέδειξε νηστεία τόσων ημερών, και αφού διέφυγε την τυραννία του θανάτου και ανελήφθη με πύρινο άρμα σαν στον ουρανό, ούτε και μέχρι σήμερα έχει λάβει πείρα θανάτου. Και ο ανήρ των επιθυμιών, αφού επέδειξε νηστεία πολλών ημερών, αξιώθηκε με αυτόν τον τρόπο εκείνης της θαυμαστής οπτασίας· αυτός που και τον θυμό των λεόντων χαλιναγώγησε και τον μετέβαλε σε πραότητα προβάτων, χωρίς να αλλάξει τη φύση τους, αλλά, ενώ παρέμενε η θηριωδία, μετέβαλε τη διάθεσή τους. Αυτήν χρησιμοποιώντας και οι Νινευίτες, ανακάλεσαν την απόφαση του Δεσπότη, αφού υποχρέωσαν, μαζί με τους ανθρώπους, και το γένος των άλογων ζώων να επιδείξει αυτή τη νηστεία· και έτσι, αφού ο καθένας απομακρύνθηκε από τα πονηρά του έργα, προσέλκυσαν τη φιλανθρωπία του Δεσπότη των πάντων. Και γιατί περιστρέφομαι ακόμη γύρω από τους δούλους (διότι έχουμε να απαριθμήσουμε και πολλούς άλλους, που και στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη διακρίθηκαν μέσω αυτής), ενώ πρέπει να έλθω στον κοινό Δεσπότη όλων μας; Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, αφού και ο ίδιος επέδειξε νηστεία σαράντα ημερών, έτσι άρχισε την πάλη με τον διάβολο, δίνοντας σε όλους μας το υπόδειγμα, ώστε μέσω αυτής να εξοπλιζόμαστε και, αφού λάβουμε τη δύναμη που προέρχεται από αυτήν, να παρατασσόμαστε με αυτόν τον τρόπο στη μάχη εναντίον του.

Διότι οι μαθητές του είχαν πάει στην πόλη, για να αγοράσουν τρόφιμα. —Ο Ιησούς λοιπόν, έχοντας κοπιάσει. Τι λέει, λοιπόν, ο προφήτης Ησαΐας; Ο μέγας Θεός δεν θα πεινάσει, ούτε πρόκειται να διψάσει, ούτε πρόκειται να κοπιάσει· ούτε είναι δυνατόν να εξιχνιαστεί η σοφία του; Αλλά και ο ευαγγελιστής Ματθαίος γράφει γι' αυτόν στο Ευαγγέλιό του: Και αφού νήστεψε σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες, ύστερα πείνασε.

βʹ. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Ίδιος νηστεύει σαράντα ημέρες, δείχνοντάς μας τα φάρμακα της σωτηρίας, και δεν προχωράει περισσότερο, ώστε να μην αμφισβητηθεί πάλι, εξαιτίας της υπερβολής του θαύματος, η αλήθεια της θείας οικονομίας. Διότι τώρα δεν θα συνέβαινε αυτό, επειδή και ο Μωυσής και ο Ηλίας, που προηγήθηκαν, μπόρεσαν να φτάσουν σε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, ενισχυόμενοι από τη δύναμη του Θεού. Αν όμως προχωρούσε περισσότερο, σε πολλούς θα φαινόταν και εξαιτίας αυτού απίστευτη η πρόσληψη της ανθρώπινης σάρκας. Αφού λοιπόν νήστεψε σαράντα ημέρες και ισάριθμες νύχτες, ύστερα πείνασε· δίνοντάς του την αφορμή να τον πλησιάσει, προκειμένου, αφού συμπλακεί μαζί του, να μας δείξει πώς πρέπει να υπερισχύουμε και να νικούμε. Έτσι ακριβώς κάνουν και οι αθλητές· διότι, όταν διδάσκουν τους μαθητές τους πώς να υπερισχύουν και να νικούν, συμπλέκονται με τη θέλησή τους στις παλαίστρες με άλλους, παρέχοντάς τους την ευκαιρία, πάνω στα σώματα των αντιπάλων, να παρατηρούν και να διδάσκονται τον τρόπο της νίκης. Αυτό ακριβώς συνέβη και τότε.

Επειδή, δηλαδή, ήθελε να τον προσελκύσει σε αυτό, του έκανε φανερό και το ότι πεινούσε, και όταν εκείνος πλησίασε τον δέχθηκε, και αφού τον δέχθηκε, μία και δύο και τρεις φορές τον κατέβαλε με την ευκολία που Του άρμοζε. Αλλά, για να μη ζημιώσουμε την ωφέλειά σας προσπερνώντας βιαστικά αυτές τις νίκες, ας αρχίσουμε από την πρώτη προσβολή και ας εξετάσουμε την καθεμία με ακρίβεια. Διότι, αφού πείνασε, λέγει, πλησίασε ο πειράζων και Του είπε: «Εάν είσαι Υιός του Θεού, πες να γίνουν άρτοι οι λίθοι αυτοί».

Υφίσταται δε τον εκούσιο θάνατο για κάποιον σκοπό, και προδιαγράφοντας, τρόπον τινά, στο πρόσωπο του Λαζάρου την ανάστασή Του μετά από τρεις ημέρες, και παρηγορώντας τους ολιγόψυχους με τη σύντομη προθεσμία της παραμονής Του κάτω από τη γη, και κατευνάζοντας κατ' ανάγκην τον φόβο των μαθητών στα πρόθυρα του σταυρού, και αποδεικνύοντας ότι εκείνο που χαρίστηκε σε άλλον από Αυτόν, εύκολα θα υπάρξει και στον Ίδιο από τον Εαυτό Του, νουθετώντας με τα ίδια Του τα έργα αυτούς που αμφέβαλλαν, και προσδίδοντας κατ' αυτόν τον τρόπο φωνή στα γεγονότα, και φθεγγόμενος σχεδόν τα εξής μέσω όσων έπραττε: «Πουθενά δεν άφησα την προσληφθείσα ανθρωπότητα αμέτοχη της θείας ενέργειας, αλλά τώρα μεν ως άνθρωπος, τώρα δε ως Θεός εγώ, από τη μία υποδεικνύοντας τη φύση και από την άλλη επιβεβαιώνοντας τη θεία οικονομία, και διδάσκοντας να αποδίδονται τα πιο ταπεινά στην ανθρωπότητα, ενώ να ανατίθενται τα υψηλότερα στη θεότητα, και ερμηνεύοντας την άνιση ένωση των φύσεων μέσα από αυτήν την άνιση σύγκραση των έργων, και καθιστώντας φανερό τον εκούσιο χαρακτήρα των παθών μέσα από την εξουσία επί των παθών, χαλιναγώγησα τη φύση ως Θεός, παρατείνοντας την ασιτία για σαράντα ημέρες, αλλά έπειτα πείνασα και κουράστηκα ως άνθρωπος· ως Θεός, όμως, κατεύνασα τη μανιασμένη θάλασσα· πειράχθηκα ως άνθρωπος από τον διάβολο, αλλά ως Θεός έδιωξα δαίμονες με μία προσταγή· πρόκειται να υποστώ το πάθος υπέρ των ανθρώπων ως άνθρωπος, αλλά για να μην εκλάβετε αυτό που συμβαίνει ως αδυναμία, προτού επέλθει ο θάνατος ανακαλώ εκείνον που κρατείται από τον θάνατο, και έχοντας προμηνύσει την ενέργεια της θεότητας, τότε καταβάλλω το αρχαίο χρέος της ανθρωπότητας, και αφού διέλυσα τα δεσμά, τότε δεσμεύομαι, και αποδεικνύω μέσα από τα ίδια τα γεγονότα ότι έχω την εξουσία να δώσω την ψυχή μου, και έχω την εξουσία να την πάρω πάλι».

Μεγάλη ασθένεια· διότι αντί του ζωντανού Θεού προτιμήθηκε το ομοίωμα ενός μόσχου. Ποιο είναι λοιπόν το φάρμακο για ένα τόσο μεγάλο κακό; Πάλι νηστεύει ο Μωυσής, η ρίζα του παλαιού νόμου, ο οποίος δεν είχε αμαρτήσει, και συγχωρούνται όσοι αμάρτησαν. Από τη νηστεία άρχισε το κήρυγμα της Καινής Διαθήκης, από τη νηστεία έλαβε την αρχή του. Διότι ο Σωτήρας, αφού βαπτίστηκε για χάρη μας και αναχώρησε στην έρημο, πρώτα νήστεψε, και έτσι ξεκίνησε τα θαύματα, όχι επειδή ο ίδιος είχε ανάγκη από νηστεία, αλλά για να διδάξει εμάς να στρεφόμαστε προς τη δύναμη της νηστείας. Εάν λοιπόν η Παλαιά Διαθήκη αρχίζει από τη νηστεία, και η Καινή από αυτήν θέτει το θεμέλιό της, ας μη νομίσουμε ότι η νηστεία είναι κάτι κακό. Δυσφορούν μερικοί, βλέποντας τον κοπιαστικό νόμο, και δεν βλέπουν το κέρδος που προκύπτει από τον νόμο αυτόν. Δεν βλέπεις ότι και τα λιοντάρια μέσα στον λάκκο πείστηκαν να νηστέψουν, και δεν άγγιξαν τον Δανιήλ; Εάν λοιπόν τα λιοντάρια πειθαρχούν στο πρόσταγμα, και απέβαλαν τη φυσική τους αγριότητα, και φέρονται σαν γνώριμα και δεν επιτίθενται σαν ξένα, ας σπεύσουμε προς τη νηστεία εφόσον λάβαμε την εντολή.

«Εσύ όμως θα ριχτείς στα βουνά σαν βδελυρός νεκρός, μαζί με πολλούς νεκρούς που έχουν κατατρυπηθεί από μάχαιρα, οι οποίοι κατεβαίνουν στον άδη. Διότι, όπως ακριβώς ένα ένδυμα βουτηγμένο στο αίμα δεν θα είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός· επειδή κατέστρεψες τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου, λέει ο Κύριος.» «Ο δόλος είναι στο χέρι του, και στην καρδιά του θα υπερηφανευτεί, και με δόλο θα διαφθείρει πολλούς, και θα σταθεί ως αιτία για την απώλεια πολλών.» «Με τον φθόνο του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο.» «Τότε ο Ιησούς οδηγήθηκε από το Πνεύμα στην έρημο για να πειραστεί από τον διάβολο· και αφού νήστεψε σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες, ύστερα πείνασε. Και αφού τον πλησίασε ο πειράζων, του είπε: Αν είσαι Υιός του Θεού, πες να γίνουν άρτοι οι λίθοι αυτοί. Εκείνος όμως αποκρίθηκε και είπε: Έχει γραφτεί: Δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού. Τότε τον παραλαμβάνει ο διάβολος στην αγία πόλη, και τον στήνει στο πτερύγιο του ναού, και του λέει: Αν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου κάτω. Του είπε τότε ο Ιησούς: Έχει γραφτεί: Δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεό σου. Πάλι τον παραλαμβάνει ο διάβολος σε ένα πολύ ψηλό όρος, και του δείχνει όλα τα βασίλεια του κόσμου και τη δόξα τους, και του λέει: Όλα αυτά θα σου τα δώσω, εάν πέσεις και με προσκυνήσεις. Τότε του λέει ο Ιησούς: Πήγαινε πίσω μου, Σατανά.»

Έπειτα το «έχω εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου και έχω εξουσία να την πάρω πάλι», και το «ψηλαφήστε με και δείτε, ότι ένα πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά, καθώς βλέπετε να έχω εγώ», και το «εμείς όμως έχουμε νου Χριστού», και το «αφού εισήλθε σε ένα σπίτι, ήθελε να μην το μάθει κανείς, αλλά δεν μπόρεσε να μείνει κρυμμένος», και το «Πατέρα, ας μη γίνει το δικό μου θέλημα, αλλά το δικό σου.» Επίσης, και η κλάση των άρτων και η βάδιση και η έκταση των χεριών πάνω στον σταυρό και η νόηση και η ζωτική, θρεπτική, αυξητική και αισθητική δύναμη, φανερώνουν την ανθρώπινη ενέργεια· όπως και το «ύστερα πείνασε», και το δάκρυ για τον Λάζαρο και το «διψώ», και το «τώρα η ψυχή μου έχει ταραχθεί», και το «είμαι περίλυπος έως θανάτου», και το «άρχισε να λυπάται και να εκπλήσσεται και να αδημονεί», και το «Πατέρα, στα χέρια σου παραθέτω το πνεύμα μου· και λέγοντας αυτό, εξέπνευσε.» Άραγε, δεν μαρτυρούν σαφώς, όπως ακριβώς τα προηγούμενα τη θεότητα, έτσι και αυτά τη δική του ανθρωπότητα, καθώς και το διαφορετικό και ασύγχυτο των φύσεων; Διότι πώς είναι δυνατόν και τα μεν και τα δε να ειπωθούν για μία μόνο φύση;

Το ότι, εξάλλου, δέχθηκε και τη δική μου τομή και εκροή, το μαρτυρούν η περιτομή, τα καρφιά, η λόγχη, το πτύσμα, ο ιδρώτας, το αίμα και το ύδωρ που έρρευσαν από την πλευρά Του. Το ότι δε ανέλαβε και τις ψυχικές ενέργειες και τα πάθη, το μαρτυρούν οι ενέργειες της παναγίας Του ψυχής μέσω του ακήρατου σώματος —διότι είδε, λέγει, την πόλη της Ιερουσαλήμ και έκλαψε, και άκουσε ότι ο Ιωάννης ρίφθηκε στη φυλακή—, καθώς και η οσφρητική αίσθηση του μύρου και η φωνή που ανέστησε τον Λάζαρο και η γεύση της χολής και του όξους, η οποία φυσικώς αποστράφηκε την αηδία —διότι βεβαίως αυτές δεν είναι ενέργειες της θείας φύσεως— και το άγγιγμα του λεπρού, η βάδιση και η έκταση των χεριών πάνω στον σταυρό. Επίσης, από μεν τη φυσική δύναμη προέρχεται η θρέψη και η αύξηση του σώματος —«διότι μακαρία είναι η κοιλία που σε βάσταξε και οι μαστοί τους οποίους θήλασες», και «το παιδίον αυξανόταν στην ηλικία», λέγει—, από δε την αισθητική δύναμη, ως έμψυχης αλλά άλογης φύσης, προέρχεται η αίσθηση, η καθ' ορμήν κίνηση, η πείνα, η δίψα —διότι «ύστερα», λέγει, «πείνασε», και πάνω στον σταυρό είπε «διψώ»—, η επιθυμία για τροφή —διότι «με επιθυμία», λέγει, «επιθύμησα να φάω αυτό το πάσχα μαζί σας»—, ο θυμός —διότι «ταράχθηκε», λέγει, «στο πνεύμα και μαρτύρησε και είπε: Ένας από εσάς θα με παραδώσει»—, η πέψη των τροφών και του ποτού και η εξαιμάτωση· διότι από πού προήλθαν ο ιδρώτας, το σάλιο, το σωτήριο αίμα και ύδωρ, αν όχι από την πέψη;

Αυτός λοιπόν, πράττοντας τα δέοντα για χάρη μας, μας δείχνει στο ίδιο του το πρόσωπο τα μέτρα της ανθρώπινης φύσης. Γι' αυτό, αφού νήστεψε σαράντα ημέρες, ύστερα πείνασε, για να μας δείξει ότι στο όνομα της αγάπης δεν πρέπει, όταν πεινάμε, ούτε να αποκάμνουμε, ούτε να υπακούμε στον διάβολο, ο οποίος προτρέπει να γίνουν οι πέτρες ψωμιά. Έτσι και διψά, και κοπιάζει, και κοιμάται, και τρώει μαζί με αμαρτωλούς, και προσεύχεται, και λέει ότι ο Υιός δεν γνωρίζει την ώρα ή την ημέρα της συντέλειας, και πηγαίνει σε γάμους, και λυπάται για την πώρωση, και γίνεται περίλυπος έως θανάτου, και συντρώγει με αμαρτωλούς, και εύχεται να παρέλθει, αν είναι δυνατόν, το ποτήρι του θανάτου, και κλαίει για νεκρό, και έδωσε εντολή να πιαστούν ψάρια, και δεν απέτρεψε την αγορά τροφών, και με μια λέξη, όσα είναι δυνατόν να υπάρχουν στους ανθρώπους, εκτός από την αμαρτία, όλα τα ανέλαβε και τα υπέδειξε. Διότι δεν ανέλαβε μόνο τη σάρκα μας, αλλά και τα φυσικά της ιδιώματα, χωρίς αμαρτία, για να γνωρίζουμε ότι κανένα από τα φυσικά στοιχεία δεν αναγκάζει σε αμαρτία.

Πρέπει λοιπόν να μην εμπιστευόμαστε απερίσκεπτα τον εαυτό μας. «Για να πειρασθεί από τον διάβολο.» Διάβολος λέγεται επειδή διέβαλε τον Θεό στον Αδάμ. Διότι του είπε ότι ο Θεός σας φθονεί. Και τώρα διαβάλλει την αρετή σε εμάς. «Και αφού νήστευσε.» Νήστευσε, για να δείξει ότι η νηστεία είναι μεγάλο όπλο κατά των πειρασμών, όπως ακριβώς η τρυφή είναι η αρχή κάθε αμαρτίας. «Σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες.» Νηστεύει τόσες ημέρες όσες ο Μωυσής και ο Ηλίας· διότι εάν νήστευε περισσότερες, η σάρκωση θα φαινόταν ότι ήταν φαντασία. «Ύστερα πείνασε.» Επειδή παραχώρησε στη φύση, τότε και πείνασε, ώστε να δώσει αφορμή στον διάβολο να πλησιάσει και να συμπλακεί μαζί του μέσω της πείνας, και έτσι να τον ρίξει κάτω και να τον καταβάλει, και να χαρίσει τη νίκη σε εμάς. «Και αφού τον πλησίασε ο πειράζων, είπε: Εάν είσαι Υιός του Θεού, πες αυτοί οι λίθοι να γίνουν άρτοι.» Άκουσε τη φωνή από τον ουρανό ο ληστής. Πάλι όμως τον είδε να πεινά, και αμφέβαλλε λοιπόν, πώς ο Υιός του Θεού πεινά· γι' αυτό λοιπόν τον πειράζει, για να μάθει. Τον κολακεύει δε, νομίζοντας ότι θα τον εξαπατήσει, λέγοντας: «Εάν είσαι Υιός του Θεού.» Αλλά ρωτάς: Και τι αμάρτημα ήταν το να κάνει τους λίθους άρτους; Άκου λοιπόν, ότι το να υπακούει κανείς τον διάβολο σε κάτι, είναι αμάρτημα. Άλλωστε πρόσεξε: δεν είπε, να γίνει αυτός ο λίθος άρτος, αλλά οι λίθοι, θέλοντας να παρασύρει τον Χριστό στην περιττότητα.