Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 4:8

Είπα: «Ρίξε τον εαυτό σου κάτω», και φοβούμενος το αρνήθηκε· από αυτό φαίνεται ότι είναι άνθρωπος. Επειδή, λοιπόν, η αλυσίδα της φιλαργυρίας νικά σχεδόν όλους τους ανθρώπους, θα του δείξω όλους τους θησαυρούς των βασιλέων, ώστε, βλέποντας τη θάλασσα των χρημάτων που του χαρίζω, να με προσκυνήσει. Γι' αυτό «του έδειξε όλα τα βασίλεια του κόσμου και τη δόξα τους, και είπε: Όλα αυτά θα σου τα δώσω». Ο αναιδής και πικρός τα έδινε όλα σε Αυτόν που κρατάει τα πάντα στο χέρι Του. Τα έδινε όλα αυτός που δεν έχει εξουσία ούτε καν στους χοίρους. «Όλα θα σου τα δώσω, εάν πέσεις και με προσκυνήσεις»· και ο ξεπεσμένος υπαγόρευε την πτώση σε Εκείνον που τον κατακρήμνισε.

«Και θα φέρει έξω τον λίθο της κληρονομίας, ισότητα χάριτος τη χάρη της.» Το προκείμενο χωρίο είναι βέβαια εντελώς δυσνόητο· όμως εμείς θα πούμε αυτό που θεωρείται ως το πλέον άριστο και ορθό. Φαίνεται λοιπόν ότι ο λόγος σχεδόν επιτιμά το μεγάλο όρος, δηλαδή τον σατανά, ο οποίος επαναστατεί και αντιπαρατάσσει στον Χριστό τη δύναμη της δικής του κακίας, πράγμα το οποίο και προηγουμένως πάλι μας είχε περιγραφεί αινιγματωδώς. Διότι ο Προφήτης είπε ότι είδε «τον Ιησού, τον μέγα ιερέα, να στέκεται ενώπιον του αγγέλου του Κυρίου», και τον διάβολο να στέκεται «εκ δεξιών του για να του εναντιωθεί». Διότι, στο μέτρο που ήταν δυνατόν και εξαρτιόταν από αυτόν, πολέμησε και εξεγέρθηκε δεινά εναντίον των θείων οικονομιών του Σωτήρος, ο οποίος καλούσε προς σωτηρία την οικουμένη. Αυτό δεν θα το αμφέβαλλε κανείς, αναλογιζόμενος ότι πρώτα τον πλησίασε ενώ νήστευε στην έρημο, και, βλέποντάς τον να σώζει την οικουμένη, ήθελε να τον κάνει δικό του προσκυνητή, δείχνοντάς του «όλα τα βασίλεια του κόσμου» και λέγοντας ότι όλα θα γίνουν δικά του, εάν επέλεγε να πέσει κάτω και να τον προσκυνήσει. Έπειτα, εκτός από αυτό, άρπαξε και μέσα από τον ίδιο τον χορό των αγίων αποστόλων τον προδότη μαθητή, πείθοντάς τον να γίνει όργανο της σκαιότητας των Ιουδαίων. Τον επιπλήττει λοιπόν ο λόγος και λέει: Ποιος είσαι εσύ, το μεγάλο όρος ενώπιον του Ζοροβάβελ, που νομίζεις ότι θα κατορθώσεις τον σκοπό σου;

Εξάλλου, και οι άρχοντες του ιουδαϊκού έθνους, καθώς και η βασιλεία που είχε συσταθεί προηγουμένως σε αυτούς, η ιεροσύνη και η προεδρία των διδασκάλων, ονομαζόμενα τώρα αλληγορικά «όρη», λέγεται ότι «θα σαλευθούν» κατά την από τους ουρανούς παρουσία του Κυρίου. Και ποιος δεν θα ομολογούσε πώς αυτό εκπληρώθηκε, βλέποντας μετά τους χρόνους του Σωτήρος μας Ιησού Χριστού όλα εκείνα όχι μόνο να έχουν σαλευθεί αλλά και να έχουν εκλείψει εντελώς; Ως «κοιλάδες» δε, που ακόμη και τώρα λιώνουν, θα μπορούσαν να νοηθούν οι συναγωγές τους, οι οποίες έχουν συσταθεί σε κάθε πόλη αντί της Ιερουσαλήμ και του όρους Σιών, θρηνώντας και κλαίγοντας και λιώνοντας «σαν το κερί μπροστά στη φωτιά», εξαιτίας της λύπης και της υπερβολής του πένθους, λόγω της ερήμωσης των δικών τους και της μακράς και πολυετούς δουλείας. Και με άλλον τρόπο, πνευματικά, η «επίβαση» του θείου Λόγου δεν πραγματοποιούνταν σε χάσματα και κοιλώματα, ούτε σε ταπεινές και χαμερπείς διάνοιες, αλλά σε εκείνες που είχαν υψωμένο το φρόνημα. Έτσι λοιπόν, με πιο αλληγορικό τρόπο, ελέχθη ότι ο ίδιος ο Κύριος θα κατέβει «στα ύψη της γης». Και ως «όρη» που σείονταν «υποκάτωθέν του» νοούνταν ακριβώς εκείνα, όπου «οδηγήθηκε από το Πνεύμα για να πειραστεί από τον διάβολο», όταν και «τον παραλαμβάνει ο διάβολος σε όρος πολύ υψηλό», «και ήταν μαζί με τα θηρία». «

Και αφού τον ανέβασε σε ένα υψηλό όρος, του δείχνει όλα τα βασίλεια και του λέει: Όλα αυτά θα σου τα δώσω, εάν πέσεις και με προσκυνήσεις. Τότε του λέει: Ύπαγε οπίσω μου, Σατανά· διότι είναι γραμμένο: Τον Κύριο τον Θεό σου θα προσκυνήσεις, και αυτόν μόνο θα λατρεύσεις. Επειδή, λοιπόν, πλέον αμάρτανε απέναντι στον Πατέρα, ισχυριζόμενος ότι όλα τα δικά Του είναι δικά του, και προσπαθούσε να παρουσιάσει τον εαυτό του ως θεό, ως δημιουργό των πάντων, τότε τον επιτίμησε. Και ούτε τότε με σφοδρότητα, αλλά απλώς: Ύπαγε, Σατανά· το οποίο ήταν περισσότερο πρόσταγμα, παρά επιτίμηση. Διότι, ταυτόχρονα με το που του είπε το «Ύπαγε», τον έκανε να τραπεί σε φυγή· γι' αυτό και δεν παρουσίασε άλλους πειρασμούς.

«Εσύ όμως θα ριχτείς στα βουνά σαν βδελυρός νεκρός, μαζί με πολλούς νεκρούς που έχουν κατατρυπηθεί από μάχαιρα, οι οποίοι κατεβαίνουν στον άδη. Διότι, όπως ακριβώς ένα ένδυμα βουτηγμένο στο αίμα δεν θα είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός· επειδή κατέστρεψες τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου, λέει ο Κύριος.» «Ο δόλος είναι στο χέρι του, και στην καρδιά του θα υπερηφανευτεί, και με δόλο θα διαφθείρει πολλούς, και θα σταθεί ως αιτία για την απώλεια πολλών.» «Με τον φθόνο του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο.» «Τότε ο Ιησούς οδηγήθηκε από το Πνεύμα στην έρημο για να πειραστεί από τον διάβολο· και αφού νήστεψε σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες, ύστερα πείνασε. Και αφού τον πλησίασε ο πειράζων, του είπε: Αν είσαι Υιός του Θεού, πες να γίνουν άρτοι οι λίθοι αυτοί. Εκείνος όμως αποκρίθηκε και είπε: Έχει γραφτεί: Δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού. Τότε τον παραλαμβάνει ο διάβολος στην αγία πόλη, και τον στήνει στο πτερύγιο του ναού, και του λέει: Αν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου κάτω. Του είπε τότε ο Ιησούς: Έχει γραφτεί: Δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεό σου. Πάλι τον παραλαμβάνει ο διάβολος σε ένα πολύ ψηλό όρος, και του δείχνει όλα τα βασίλεια του κόσμου και τη δόξα τους, και του λέει: Όλα αυτά θα σου τα δώσω, εάν πέσεις και με προσκυνήσεις. Τότε του λέει ο Ιησούς: Πήγαινε πίσω μου, Σατανά.»

Ματθ. 4, 5-8 «Τότε τον παραλαμβάνει ο διάβολος», αντί του: επιτρέπεται και παραχωρείται στον διάβολο η επιθυμία του, ώστε να καταντροπιαστεί περισσότερο. Διότι επιθυμούσε και ήθελε να ανέβει ο Χριστός στο «πτερύγιο» και στο «όρος», προκειμένου να παλέψει μαζί του μέσω των πειρασμών. Αυτό λοιπόν γίνεται, και ανεβαίνει ο Κύριός μας στο «πτερύγιο» και στο «όρος» και τον καταντροπιάζει από παντού καταβάλλοντάς τον. Το «τον παραλαμβάνει ο διάβολος» δεν σημαίνει ότι τον πήρε έχοντας εξουσία πάνω του, αλλά φανερώνει ότι τον παρέλαβε επειδή το παραχώρησε ο Χριστός. Και αυτό έγινε οικονομικώς, ώστε, αφού εκπληρωθεί η επιθυμία του διαβόλου, να καταντροπιαστεί τελείως και να ηττηθεί.

Το να σώζει, όμως, είναι έργο του Θεού. Και το ρητό «στα χέρια τους θα σε σηκώσουν» δεν έχει γραφτεί για τον Χριστό, αλλά για τους αγίους, οι οποίοι έχουν ανάγκη από αγγελική βοήθεια. Ο Χριστός, όμως, δεν την έχει ανάγκη, εφόσον είναι Θεός. «Του είπε ο Ιησούς: Πάλι είναι γραμμένο: Δεν θα εκπειράσεις τον Κύριο τον Θεό σου.» Ήπια τον αποκρούει ο Χριστός, διδάσκοντάς μας να νικούμε τους δαίμονες μέσω της πραότητας. «Πάλι τον παραλαμβάνει ο διάβολος σε ένα πολύ ψηλό όρος, και του δείχνει όλες τις βασιλείες του κόσμου και τη δόξα τους, και του λέει: Όλα αυτά θα σου τα δώσω, εάν πέσεις και με προσκυνήσεις.» Ορισμένοι μεν νομίζουν ότι το ψηλό όρος είναι το πάθος της φιλαργυρίας, στο οποίο ο εχθρός προσπαθεί να ανεβάσει τον Ιησού, αλλά δεν σκέφτονται σωστά.