Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 5:24

Κάνοντας αυτά, λέει, κάμπτεις τη δική του πονηρία, συντρίβεις την άπληστη διάθεσή του, τον μεταβάλλεις από απότομο σε υποχωρητικό, κερδίζεις και εκείνον με τη δική σου ταπείνωση, επειδή και για τους πονηρούς δαίμονες η ταπείνωση είναι αμίμητη, και στον εαυτό σου θα εξασφαλίσεις διπλό τον στέφανο. Εάν όμως εκείνος συνεχίζει αμετάτρεπτος την πονηρία του, τότε εσύ μάλλον βιάσου να μην αντισταθείς στον πονηρό, και θα έχεις πολύ μισθό στους ουρανούς. «Εάν, λοιπόν, προσφέρεις το δώρο σου στο θυσιαστήριο και εκεί θυμηθείς ότι ο αδελφός σου έχει κάτι εναντίον σου, άφησε εκεί το δώρο σου μπροστά στο θυσιαστήριο και πήγαινε, πρώτα συμφιλιώσου με τον αδελφό σου, και τότε έλα να προσφέρεις το δώρο σου»· διότι, εφόσον εκείνος έχει κάτι εναντίον σου, επειδή δήθεν αδικήθηκε από εσένα (ή ακόμη και αν δεν αδικήθηκε, έχει όμως κάτι εναντίον σου), το δώρο σου θα γίνει απρόσδεκτο. Εάν πάλι εκείνος αμαρτήσει εις βάρος σου, «έλεγξέ τον μεταξύ εσού και εκείνου μόνου»· και εάν σε ακούσει, «κέρδισες τον αδελφό σου», τον οποίο παραλίγο θα έχανες εξαιτίας μιας σιωπής που προκαλεί έχθρα απέναντι στη δική του αμαρτία προς εσένα.

Διότι, ακούγοντας τον Χριστό να προστάζει να αγαπάμε τους εχθρούς μας, να ευλογούμε εκείνους που μας καταριούνται, να προσευχόμαστε υπέρ εκείνων που μας κακομεταχειρίζονται, να κάνουμε το καλό σε εκείνους που μας μισούν, να έχουμε μάτια απλά και απαλλαγμένα από την περιέργεια, να μη βαραίνουμε την καρδιά μας με κραιπάλη και μέθη, να μην υποδουλωνόμαστε στις βιοτικές μέριμνες, να μη θησαυρίζουμε πάνω στη γη, να μην αντιστεκόμαστε στον πονηρό άνθρωπο, σε αυτόν που μας χτυπά στη μία σιαγόνα να στρέφουμε και την άλλη, σε αυτόν που μας αγγαρεύει να τον ακολουθούμε πρόθυμα, να έχουμε ταπεινή καρδιά, να μην κάνουμε κανένα έργο με σκοπό να δοξαστούμε από τους ανθρώπους, να περιφρονούμε τα επίγεια, να προσκολλώμαστε στα επουράνια, να σηκώνουμε τον σταυρό και να Τον ακολουθούμε, να θησαυρίζουμε στον ουρανό, να είμαστε έτοιμοι επειδή δεν γνωρίζουμε πότε έρχεται ο θάνατος σαν κλέφτης, και από εκείνον που παίρνει τα δικά σου να μην τα απαιτείς πίσω, και σε εκείνον που θέλει να κριθεί μαζί σου και να σου πάρει τον χιτώνα, άφησέ του και το ιμάτιο, και πρώτα συμφιλιώσου με τον αδελφό σου και έπειτα με αυτόν τον τρόπο πρόσφερε το δώρο σου, και σε αυτόν που σου ζητά να δίνεις και εκείνον που θέλει να δανειστεί από εσένα να μην τον αποστραφείς, και καθένας που δεν απαρνείται όλα τα υπάρχοντά του δεν είναι άξιός μου ούτε μπορεί να είναι μαθητής μου· ακούγοντας, λοιπόν, εμείς αυτές και όσες τέτοιες άγιες εντολές, νομίζουμε ίσως ότι ακούμε εκείνον τον γεωργό που προστάζει σκληρά να σπέρνουμε σε κάθε αυλάκι άλλο και διαφορετικό σπόρο, να ποτίζουμε σε ακατάλληλη ώρα, να θερίζουμε εκτός εποχής, να μετράμε τον καρπό μέσα στο ψύχος, και όλα όσα γενικώς φανέρωσε μέσα από τη ρηθείσα παραβολή εκείνος ο θείος άγγελος.

Είναι δε προφανές· διότι και οι ταξίαρχοι των νοητών διακόσμων, όπως για παράδειγμα ο θείος Μιχαήλ και ο Γαβριήλ, επειδή έχουν τιμηθεί περισσότερο στο αξίωμα από τους κατώτερους άγιους αγγέλους, δεν σημαίνει ότι γι' αυτό τον λόγο οι υπόλοιποι θείοι άγγελοι είναι στερημένοι τιμής και κατακριτέοι. Ούτε βέβαια όταν ο κορυφαίος του αποστολικού χορού, ο θεσπέσιος Πέτρος εννοώ, έλαβε εδώ την εξέχουσα θέση, οι υπόλοιποι μαθητές του Σωτήρος έχουν εξουθενωθεί και απορριφθεί. Αλλά ούτε και αν αυτός που ασκεί τη βασιλική εξουσία, επειδή κατέχει την υπεροχή σε όλα, σημαίνει ότι γι' αυτό τον λόγο όσοι έχουν λάβει το υπατικό αξίωμα είναι έκπτωτοι και άτιμοι. Εφόσον μάλιστα βλέπουμε μερικές φορές τα ανθρώπινα πράγματα να προτιμώνται από τα θεία, αυτό είναι έργο της θείας πρόνοιας, η οποία κυβερνά και διευθύνει τα δικά μας ζητήματα με απόρρητους τρόπους που αυτή γνωρίζει, επιδεικνύοντας μεγάλη φροντίδα για εμάς. Και αν κάποιος φέρει αντίρρηση, ας βεβαιωθεί από την ευαγγελική διδασκαλία, η οποία παραγγέλλει σε εκείνον που προσφέρει το δώρο στο θυσιαστήριο, αν τυχόν θυμηθεί ότι ο αδελφός του έχει κάτι εναντίον του, να αφήσει το δώρο του, να απέλθει για να συμφιλιωθεί πρώτα και τότε να το προσφέρει· όμως, το γεγονός ότι αυτά πρέπει να προτιμώνται, δεν σημαίνει ότι γι' αυτό τον λόγο τα θεία πρέπει να παραμελούνται ή να κατακρίνονται.

Σε αυτήν, λέει, να ανοίξετε στη σοφία, αυτά συνεχώς και λέγοντας και ακούγοντας, και αυτό να μην το κάνετε με ραθυμία, αλλά με σπουδή και προσέχοντας τον εαυτό σας. Και αυτοί αναφωνούν ολόκληρη την ομολογία, το Σύμβολο της Πίστεως. Έπειτα ο ιερέας λέει: «Στώμεν καλώς, στώμεν μετά φόβου». Πάνω σε αυτή την ομολογία, λέει, ας σταθούμε, ας μην κλονιζόμαστε από την πιθανολογία των αιρετικών. Ας σταθούμε με φόβο, διότι είναι μεγάλος ο κίνδυνος για εκείνους που δέχονται στην ψυχή τους κάποια αμφιβολία περί αυτής της πίστεως. Και εφόσον στεκόμαστε έτσι σταθερά στην πίστη, λέει, ας γίνεται και η προσφορά των δώρων μας προς τον Θεό σύμφωνα με τον ορθό λόγο. Και τι σημαίνει σύμφωνα με τον ορθό λόγο; Το «Εν ειρήνη». «Πρόσχωμεν, λέει, την αγίαν αναφοράν, εν ειρήνη προσφέρειν»· διότι να θυμάστε τα λόγια του Κυρίου: «Εάν προσφέρεις το δώρο σου στο θυσιαστήριο και θυμηθείς ότι κάποιος έχει κάτι εναντίον σου, συμφιλιώσου πρώτα, και έπειτα ελθών πρόσφερε το δώρο σου». Και οι πιστοί αποκρίνονται: Προσφέρουμε, όχι μόνο με ειρήνη, αλλά και την ίδια την ειρήνη αντί για άλλο δώρο και θυσία.

Διότι εκείνος που λοιδορεί και υβρίζει, διαλύει την αγάπη· η οποία, όταν διαλυθεί, καταστρέφει μαζί της τις αρετές, όπως ακριβώς, όταν είναι παρούσα, τις συγκροτεί· όλες τις αρετές λοιπόν τις καταλύει εκείνος που υβρίζει, με το να διασπά την αγάπη. Ώστε, ευλόγως είναι άξιος του πυρός. «Εάν, λοιπόν, προσφέρεις το δώρο σου στο θυσιαστήριο, και εκεί θυμηθείς ότι ο αδελφός σου έχει κάτι εναντίον σου, άφησε εκεί το δώρο σου μπροστά στο θυσιαστήριο, και πήγαινε, πρώτα συμφιλιώσου με τον αδελφό σου, και τότε έλα και πρόσφερε το δώρο σου.» Ο Θεός παραβλέπει τη δική του τιμή, προκειμένου μόνο εμείς να αγαπούμε. Επειδή, λέγοντας «εάν ο αδελφός σου έχει κάτι εναντίον σου», δεν πρόσθεσε τίποτε άλλο. Διότι, είτε δικαίως είτε αδίκως έχει, συμφιλιώσου. Και δεν είπε, «Εάν έχεις εσύ κάτι εναντίον εκείνου», αλλά, «Εάν εκείνος έχει κάτι εναντίον σου», φρόντισε να τον συμφιλιώσεις μαζί σου. Και προστάζει να αφήσεις το δώρο, ώστε να σου επιβάλει την ανάγκη να συμφιλιωθείς· διότι εσύ, επειδή θέλεις να προσφερθεί το δώρο σου, θα αναγκαστείς να συμφιλιωθείς. Συγχρόνως δε αποδεικνύει ότι η αγάπη είναι η πραγματική θυσία. «Φρόντισε να δείχνεις γρήγορα καλή διάθεση προς τον αντίδικό σου, ενόσω βρίσκεσαι στον δρόμο μαζί του, μήπως σε παραδώσει ο αντίδικος στον κριτή, και ο κριτής σε παραδώσει στον υπηρέτη, και ριχτείς στη φυλακή. Αλήθεια σου λέω, δεν πρόκειται να βγεις από εκεί, μέχρις ότου ξεπληρώσεις και τον τελευταίο κοδράντη.» Μερικοί νομίζουν ότι αντίδικος ονομάζεται ο διάβολος, και οδός ο βίος;