Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 6:28

Και ποιοι είναι αυτοί οι λόγοι, αν όχι το «Χαίρε, Ραββί», που ειπώθηκε με σκοπό την προδοσία; Εναπόθεσε τη μέριμνά σου στον Κύριο, και Εκείνος θα σε διαθρέψει. Παρόμοιο είναι το: Να μη μεριμνάτε για το τι θα φάτε, ή τι θα πιείτε, ή τι θα ντυθείτε. Δεν θα επιτρέψει ποτέ να κλονιστεί ο δίκαιος. Που σημαίνει: Θα διασώζει τους δικαίους πάντοτε από κάθε επίθεση των εχθρών.

Κοιτάξτε τα πουλιά του ουρανού, ότι ούτε σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε μαζεύουν σε αποθήκες· και ο ουράνιος Πατέρας σας τα τρέφει. Δεν αξίζετε εσείς πολύ περισσότερο από αυτά; Και ποιος από εσάς, με το να μεριμνά, μπορεί να προσθέσει στο ανάστημά του έναν πήχυ; Και για το ένδυμα γιατί μεριμνάτε; Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού, πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν. Σας λέω όμως, ότι ούτε ο Σολομών με όλη του τη δόξα δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά. Εάν λοιπόν το χόρτο του αγρού, που σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον κλίβανο, ο Θεός το ντύνει με αυτόν τον τρόπο, δεν θα ντύσει πολύ περισσότερο εσάς, ολιγόπιστοι; Διότι, εάν δεν είναι ανάξιο για τον Θεό να προνοεί ακόμη και για τα τόσο μικρά πράγματα, για την τρίχα της κεφαλής, για το σπουργίτι και για το χόρτο του αγρού, δεν ήταν ανάξιο γι' Αυτόν και να τα δημιουργήσει. Επειδή, για όσα προνοεί, γι' αυτά είναι και ο δημιουργός διά του ιδίου Του του Λόγου. Εξάλλου, ένα ακόμη μεγαλύτερο άτοπο προκύπτει για όσους τα ισχυρίζονται αυτά· διότι διαιρούν τα κτίσματα και τη δημιουργία· και αποδίδουν άλλα μεν ως έργο του Πατέρα και άλλα ως έργα του Υιού· ενώ θα έπρεπε, είτε τα πάντα να γίνονται από τον Πατέρα μαζί με τον Υιό, είτε, εάν όλα τα δημιουργήματα γίνονται διά του Υιού, να μην αποκαλούν και Αυτόν ένα από τα δημιουργήματα.

Πώς, λοιπόν, δεν θα καταδίκαζε κανείς ολοκληρωτικά, εξαιτίας αυτών, την ασέβειά τους, την οποία, αφού ανέμειξαν με πολλή αφροσύνη για τους εαυτούς τους, δεν κοκκινίζουν από ντροπή, μεθώντας με αυτόν τον τρόπο ενάντια στην αλήθεια; Διότι, εάν μεν ισχυριστούν ότι ο Θεός εποίησε μόνον τον Υιό επειδή κουράζεται με τη δημιουργία των υπολοίπων, θα κατακραυγάσει εναντίον τους ολόκληρη η κτίση επειδή εκφράζονται με τρόπο ανάξιο για τον Θεό, αλλά και ο Ησαΐας εγγράφως, λέγοντας: «Ο αιώνιος Θεός, που κατασκεύασε τα άκρα της γης, ούτε θα πεινάσει ούτε θα κοπιάσει, ούτε είναι δυνατόν να εξιχνιαστεί η φρόνησή Του». Εάν πάλι πουν ότι ο Θεός, επειδή απαξίωνε να δημιουργήσει τα υπόλοιπα, εποίησε μόνον τον Υιό, και τα άλλα τα ενεπιστεύθη στον Υιό ως βοηθό, και αυτό είναι ανάξιο για τον Θεό, διότι δεν υπάρχει αλαζονεία στον Θεό· θα τους καταντροπιάσει όμως ο Κύριος λέγοντας: «Δεν πωλούνται δύο σπουργίτια αντί ενός ασσαρίου; Και ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς;» Και πάλι: «Μη μεριμνάτε για τη ζωή σας, τι θα φάτε, ούτε για το σώμα σας, τι θα ντυθείτε. Δεν είναι η ζωή κάτι περισσότερο από την τροφή, και το σώμα από το ένδυμα; Κοιτάξτε τα πετεινά του ουρανού, ότι ούτε σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε συγκεντρώνουν σε αποθήκες· και ο Πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει. Εσείς δεν διαφέρετε πολύ περισσότερο από αυτά; Και ποιος από εσάς, με το να μεριμνά, μπορεί να προσθέσει στο ανάστημά του έναν πήχυ; Και για το ένδυμα γιατί μεριμνάτε;»

«Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού, πώς αυξάνονται· ούτε κοπιάζουν ούτε γνέθουν. Σας λέω όμως ότι ούτε ο Σολομών σε όλη τη δόξα του δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά. Εάν λοιπόν το χορτάρι του αγρού, που σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον φούρνο, ο Θεός το ντύνει με τέτοιον τρόπο, δεν θα φροντίσει πολύ περισσότερο για εσάς, ολιγόπιστοι;» Διότι, εάν δεν είναι ανάξιο για τον Θεό να προνοεί ακόμη και για τα τόσο μικρά πράγματα, για μια τρίχα της κεφαλής, για ένα σπουργίτι και για το χορτάρι του αγρού, δεν ήταν ανάξιό Του και να τα δημιουργήσει αυτά. Επειδή, για όσα προνοεί, αυτών είναι και δημιουργός μέσω του δικού Του Λόγου. Άλλωστε, ένα ακόμη μεγαλύτερο ατόπημα προκύπτει για όσους υποστηρίζουν κάτι τέτοιο· διότι διαχωρίζουν τα κτίσματα και τη δημιουργία, και αποδίδουν άλλα μεν ως έργο του Πατρός, άλλα δε ως έργα του Υιού. Ενώ θα έπρεπε είτε τα πάντα να γίνονται από τον Πατέρα μαζί με τον Υιό, είτε, εφόσον δι' Υιού γίνονται όλα τα δημιουργήματα, να μην Τον αποκαλούν ένα από τα δημιουργήματα.

Απολ. Δεν έπαθε λοιπόν ο Λόγος; Ορθ. Κατά τη φύση Του, μη γένοιτο. Απολ. Πώς έπαθε; Ορθ. Ενώνοντας με τον εαυτό Του σώμα το οποίο μπορούσε να πάθει, έτσι ώστε το πάθος να ανήκει στην οικονομία και όχι στη φύση του Λόγου. Διότι, όπως κοπίασε από την οδοιπορία όχι κατά τη φύση της θεότητας, αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως, έτσι έπαθε όχι κατά τη φύση της θεότητας, αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως. Ειδάλλως, Εκείνος που δημιούργησε τον ουρανό και τη γη χωρίς κόπο και που περπάτησε πάνω στα φτερά των ανέμων, πώς θα κοπίαζε, αν δεν ένωνε με τον εαυτό Του σώμα ικανό να κοπιάσει; Ένα άψυχο σώμα, όμως, ούτε κοπιάζει ούτε γνέθει· και όπως δικό Του είναι το έμψυχο σώμα το οποίο ένωσε με τον εαυτό Του, όχι κατά τη φύση, αλλά κατά την οικονομία, έτσι δικός Του είναι και ο κόπος, όχι κατά τη φύση, αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως, και δικό Του πάθος είναι το πάθος, όχι κατά τη φύση —διότι κατά τη φύση είναι απαθής— αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως. Διότι χάριν του πάθους έγινε και η ένωση, και χάριν της σωτηρίας το πάθος. Επειδή, θέλοντας να σώσει, έπαθε, και θέλοντας να πάθει, προέβη στην ένωση, και αφού το ένωσε μαζί Του δεν το εγκατέλειψε· «διότι έτσι θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό», και «θα δουν Εκείνον που εξεκέντησαν».

Κοιτάξτε τα πτηνά του ουρανού, ότι δεν σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε συγκεντρώνουν σε αποθήκες· και ο Πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει. Δεν έχετε εσείς πολύ μεγαλύτερη αξία από αυτά; Ποιος δε από εσάς, με το να μεριμνά, μπορεί να προσθέσει στο ανάστημά του έναν πήχη; Και για το ένδυμα γιατί μεριμνάτε; Παρατηρήστε προσεκτικά τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν. Σας λέγω δε ότι ούτε ο Σολομών με όλη του τη δόξα δεν περιβλήθηκε όπως ένα από αυτά. Εάν, λοιπόν, το χορτάρι του αγρού, το οποίο σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον φούρνο, ο Θεός το ντύνει με αυτόν τον τρόπο, δεν θα φροντίσει πολύ περισσότερο για εσάς, ολιγόπιστοι; Μην μεριμνήσετε, λοιπόν, λέγοντας: Τι θα φάμε, ή τι θα πιούμε, ή τι θα ντυθούμε; Διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη. Γνωρίζει εξάλλου ο Πατέρας σας ο ουράνιος ότι έχετε ανάγκη από όλα αυτά. Ζητείτε όμως πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν. Μην μεριμνήσετε, λοιπόν, για την αυριανή ημέρα· διότι η αυριανή θα μεριμνήσει για τα δικά της ζητήματα. Αρκετή είναι για την κάθε ημέρα η δική της ταλαιπωρία. ΛΟΥΚΑΣ. Τα κτήματα κάποιου πλούσιου ανθρώπου απέδωσαν άφθονη καρποφορία, και διαλογιζόταν μέσα του, λέγοντας: Τι να κάνω, διότι δεν έχω πού να συγκεντρώσω τους καρπούς μου;

Και πάλι, νομοθετώντας την ακτημοσύνη και θέλοντας να μας απαλλάξει από τα υλικά αγαθά, έλεγε: μη μεριμνάτε για την ψυχή σας τι θα φάτε ή τι θα πιείτε, ούτε για το σώμα σας τι θα ντυθείτε. Και μας έφερε παράδειγμα λέγοντας: δεν είναι η ψυχή ανώτερη από την τροφή, και το σώμα από το ένδυμα; Και πάλι, υποδεικνύοντάς μας το πιο σαφές παράδειγμα των πουλιών και του χόρτου, έλεγε: παρατηρήστε τα πουλιά του ουρανού, ότι ούτε σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε μαζεύουν σε αποθήκες, και ο Πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει. Δεν αξίζετε εσείς πολύ περισσότερο από τα πουλιά; Και πάλι: παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν, ούτε γνέθουν· σας λέω όμως ότι ούτε ο Σολομών σε όλη του τη δόξα δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά. Αν όμως το χόρτο του αγρού, που σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον φούρνο, ο Θεός το ντύνει έτσι, πόσο μάλλον εσάς, ολιγόπιστοι;

Το μεν «Εις το τέλος», έχει ειπωθεί επειδή τα προφητευόμενα επρόκειτο να εκπληρωθούν κατά τη συντέλεια των αιώνων· προστίθεται δε αναγκαστικά το «τοις αλλοιωθησομένοις» (για εκείνους που θα μεταβληθούν), εξαιτίας της αλλοίωσης που επρόκειτο να διαδεχθεί την κατάσταση των πραγμάτων εκείνης της εποχής. Διότι, όταν λέγονταν αυτά, ο Ισραήλ επικρατούσε των αλλοφύλων και αποδεικνυόταν ισχυρότερος από τους εχθρούς. Επρόκειτο, όμως, σε κάποιον καιρό να υποστεί αλλοίωση και να βρεθεί υπό την εξουσία των εχθρών. Γι' αυτό η επιγραφή αναφέρει: «Εις το τέλος τοις αλλοιωθησομένοις»· ο δε Σύμμαχος (μεταφράζει), «Υπέρ των ανθών»· και ο Ακύλας, «Επί κρίνων». Διότι, όπως τα κρίνα του αγρού και το χορτάρι φαίνονται μεν για λίγο όμορφα, πολύ σύντομα όμως μεταβάλλονται και φθείρονται, έτσι και η κατάσταση του λαού, που τότε άνθιζε, επρόκειτο πολύ σύντομα να μεταβληθεί. Γι' αυτό και ο Σωτήρας στις διδασκαλίες του έλεγε: «Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού»· και πάλι: «Αν όμως το χορτάρι του αγρού, που σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον κλίβανο»· αλλά και, «Κάθε σάρκα είναι χορτάρι, και κάθε δόξα της σαν άνθος του χορταριού. Ξεράθηκε το χορτάρι, και το άνθος έπεσε· ο δε λόγος του Κυρίου μένει στον αιώνα»· στα οποία ο Προφήτης, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές, προσθέτει λέγοντας: «Αληθινά χορτάρι είναι ο λαός· ξεράθηκε το χορτάρι, έπεσε το άνθος», υποδηλώνοντας απροκάλυπτα το έθνος των Ιουδαίων.

Γιατί, λοιπόν, από τα άλογα ζώα μιμείσαι ό,τι είναι επιβλαβές για σένα, ενώ δεν μιμείσαι το ωφέλιμο; Άκουσε τον προφήτη που λέει ότι ακόμη και τα μικρά των λιονταριών, όταν έχουν ανάγκη από τροφή, ωρύονται και ζητούν από τον Θεό και λαμβάνουν τη δύναμη για αρπαγή. «Τα μικρά των λιονταριών», λέει, «ωρύονται για να αρπάξουν και να ζητήσουν από τον Θεό την τροφή τους». Και αναφέροντας τα μικρά των λιονταριών, άφησε σε όσους έχουν νου να βγάλουν άφθονα συμπεράσματα μέσα από αυτά και για όλα τα άλλα ζώα. Διότι, αν το λιοντάρι, που είναι το πιο αδηφάγο, το πιο αρπακτικό και το πιο ρωμαλέο από τα θηρία, δεν έχει την ικανότητα για αρπαγή θηραμάτων αν ο Θεός δεν του δώσει την ευχέρεια, τι να πούμε για τα άλλα ζώα; Αυτό ακριβώς παρουσιάζει και ο Χριστός στο Ευαγγέλιο με το παράδειγμα των πτηνών, λέγοντας: «Κοιτάξτε τα πετεινά του ουρανού, ότι δεν σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε συγκεντρώνουν σε αποθήκες, και ο Πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει». Αλλά τι λέω για τα χερσαία ζώα, τα εναέρια, τα θαλασσινά και τα αμφίβια; «Διότι αν», λέει, «ακόμη και το χορτάρι του αγρού, που σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον φούρνο, και το οποίο ούτε κοπιάζει ούτε γνέθει, ο Θεός έτσι το τρέφει και με τόση κοσμιότητα και ευπρέπεια το ντύνει, δεν θα φροντίσει πολύ περισσότερο εσάς, ολιγόπιστοι;».

Ομιλία ΚΒʹ. «Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν· σας λέγω δε ότι ούτε ο Σολομών με όλη τη δόξα του δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά». αʹ. Αφού μίλησε για την αναγκαία τροφή και έδειξε ότι ούτε για αυτήν πρέπει να μεριμνούμε, μεταβαίνει πλέον σε κάτι ελαφρύτερο. Διότι το ένδυμα δεν είναι τόσο αναγκαίο όσο η τροφή. Για ποιον λόγο, λοιπόν, δεν χρησιμοποίησε και εδώ το ίδιο παράδειγμα με τα πτηνά, ούτε μας αναφέρει το παγώνι, τον κύκνο και το πρόβατο; Διότι υπήρχαν πολλά τέτοια παραδείγματα που θα μπορούσε να αντλήσει από εκεί. Επειδή θέλει να δείξει την υπερβολή και από τις δύο πλευρές: και από την ευτέλεια αυτών που μετέχουν σε τέτοια ομορφιά, και από τον πλούτο του καλλωπισμού που δόθηκε στα κρίνα. Γι' αυτό, όταν ανέπτυξε το επιχείρημα, δεν τα ονομάζει πλέον κρίνα, αλλά χόρτο του αγρού. Και δεν αρκείται σε αυτό το όνομα, αλλά προσθέτει πάλι άλλη μια ευτέλεια, λέγοντας: «που σήμερα υπάρχει». Και δεν είπε «που αύριο δεν υπάρχει», αλλά κάτι που είναι και πάλι πολύ πιο υποδεέστερο: «που ρίχνεται στον φούρνο». Και δεν είπε «ντύνει», αλλά «έτσι ντύνει». Βλέπεις παντού τις πολλές υπερβολές και τις επιτάσεις; Το κάνει δε αυτό, για να τους ελέγξει· γι' αυτό ακριβώς και πρόσθεσε: «Δεν θα ντύσει πολύ περισσότερο εσάς;». Διότι και αυτό έχει μεγάλη έμφαση.

Και επειδή το απέδειξε σαφώς, τότε πλέον τους επιπλήττει λέγοντας: «Ολιγόπιστοι». Διότι τέτοιος είναι αυτός που συμβουλεύει ορθά: δεν προτρέπει μόνο, αλλά και ελέγχει, προκειμένου να τους παρακινήσει περισσότερο να πεισθούν στα λεγόμενά του. Μέσα από αυτά μας διδάσκει όχι μόνο να μην μεριμνούμε, αλλά και να μην εντυπωσιαζόμαστε από την πολυτέλεια των ενδυμάτων. Διότι η ευπρέπεια αυτή ανήκει στη χλόη και η ομορφιά στο χορτάρι· μάλλον δε, το χορτάρι είναι πολυτιμότερο από μια τέτοια στολή. Γιατί λοιπόν υπερηφανεύεσαι για πράγματα στα οποία τα νικητήρια τα κατέχει το φυτό με μεγάλη υπεροχή; Και παρατήρησε πώς από την αρχή δείχνει ότι η εντολή είναι ελαφριά, απομακρύνοντάς τους και πάλι από τα αντίθετα και από εκείνα που φοβούνται. Διότι, αφού είπε «Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού», πρόσθεσε: «Δεν κοπιάζουν».

Επομένως, θέλοντας να μας απαλλάξει από τους κόπους, έδωσε αυτές τις εντολές. Άρα, δεν αποτελεί κόπο το να μην μεριμνά κανείς γι' αυτά, αλλά αντίθετα το να μεριμνά. Και όπως ακριβώς λέγοντας, «Δεν σπέρνουν», δεν κατήργησε τη σπορά, αλλά την αγωνιώδη φροντίδα· έτσι και λέγοντας, «Δεν κοπιάζουν, ούτε γνέθουν», δεν κατάργησε την εργασία, αλλά τη μέριμνα. Εάν δε ο Σολομών ηττήθηκε από το κάλλος τους, και μάλιστα όχι μία ούτε δύο φορές, αλλά καθ' όλη τη διάρκεια της βασιλείας του· (διότι δεν θα μπορούσε κανείς να πει ότι άλλοτε μεν ντύθηκε με τέτοια ενδύματα, έπειτα δε όχι, αλλά ούτε και σε μία μόνο ημέρα δεν στολίστηκε κατ' αυτόν τον τρόπο· διότι αυτό φανέρωσε λέγοντας, «Σε όλη του τη βασιλεία»)· και δεν ηττήθηκε μεν από το ένα άνθος, ενώ μιμήθηκε το άλλο, αλλά υποχώρησε μπροστά σε όλα μαζί· (γι' αυτό και έλεγε «Σαν ένα από αυτά»· διότι όση είναι η διαφορά της αλήθειας από το ψεύδος, τόσο είναι το χάσμα μεταξύ εκείνων των ενδυμάτων και αυτών των ανθέων)· εάν λοιπόν εκείνος ομολόγησε την ήττα του, αυτός που υπήρξε ο λαμπρότερος από όλους τους βασιλείς που υπήρξαν ποτέ, πότε εσύ θα μπορέσεις να υπερισχύσεις, ή μάλλον να πλησιάσεις έστω και λίγο σε μια τέτοια ομορφιά; Μέσα από αυτά μας διδάσκει να μην επιθυμούμε διόλου τέτοιου είδους καλλωπισμό.

Αναλογίσου τα πουλιά, και άντλησε από εκεί σοφία. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Χριστός έλεγε: Κοιτάξτε τα πετεινά του ουρανού, ότι δεν σπέρνουν ούτε θερίζουν, και ο Πατέρας σας ο επουράνιος τα τρέφει. Διότι, αν τα άλογα ζώα δεν μεριμνούν για την τροφή τους, ποια δικαιολογία θα έχεις εσύ, εάν δεν επιδεικνύεις απέναντι στα παρόντα πράγματα ούτε καν την περιφρόνηση που δείχνουν τα πουλιά; Αν πάλι θέλεις να περιφρονήσεις τον καλλωπισμό, θα σε διδάξουν τα άνθη του αγρού να μην αγαπάς τα στολίδια. Δηλώνοντας ακριβώς αυτό και ο Χριστός έλεγε: Κοιτάξτε τα κρίνα του αγρού, ότι δεν γνέθουν ούτε κοπιάζουν. Σας βεβαιώνω, ούτε ο Σολομών δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά. Όταν, λοιπόν, θελήσεις να ασχοληθείς με ζήλο με την ομορφιά των ενδυμάτων, αναλογίσου ότι, όσο κι αν αγωνιστείς, τα βραβεία της νίκης ανήκουν στο χορτάρι, και δεν θα μπορέσεις να το συναγωνιστείς· και βάλε τέλος σε αυτή την παράλογη μανία. Και πολλά άλλα διδάγματα μπορεί να αντλήσει κανείς φιλοσοφώντας, και από τα άλογα ζώα, και από τα άνθη, και από τους σπόρους.

Διότι, εάν αυτά έχουν για εμάς την πρώτη θέση, δεν θα δοκιμάσουμε κανέναν κόπο σε εκείνα, εφόσον ο φιλάνθρωπος Θεός θα μας παράσχει μεγάλη ευκολία σε αυτά. Εάν όμως, παραμελώντας τα πνευματικά, δείχνουμε σπουδή μόνο για εκείνα και, χωρίς να κάνουμε κανέναν λόγο για την ψυχή, ασχολούμαστε αδιάκοπα με τα βιοτικά, τότε και από αυτά θα υποστούμε ζημία, και σε εκείνα δεν θα έχουμε κανένα απολύτως όφελος. Ας μην αντιστρέφουμε, λοιπόν, την τάξη, παρακαλώ, αλλά γνωρίζοντας την αγαθότητα του Δεσπότη μας, ας τα παραχωρούμε όλα σε Αυτόν και ας μην καταπονούμε τους εαυτούς μας με τις βιοτικές μέριμνες. Διότι Εκείνος που μας έφερε από την ανυπαρξία στην ύπαρξη εξαιτίας της δικής Του φιλανθρωπίας, πολύ περισσότερο θα μας παράσχει όλη την υπόλοιπη πρόνοια. «Διότι γνωρίζει», λέει, «ο Πατέρας σας ο ουράνιος ότι έχετε ανάγκη από όλα αυτά, προτού εσείς του τα ζητήσετε». Γι' αυτό ακριβώς θέλει να έχουμε απαλλαγεί από κάθε τέτοια μέριμνα και να αφιερώνουμε όλο τον χρόνο μας στα πνευματικά. Διότι ζήτα εσύ, λέει, τα πνευματικά, και εγώ θα σου παράσχω με αφθονία όλα τα σωματικά. Έτσι ευδοκίμησαν και όλοι οι δίκαιοι. Άλλωστε, με αφορμή τη δική τους αρετή φέραμε στη μέση και αυτόν τον λόγο· διότι λέγαμε ότι εκείνοι, αν και δέχθηκαν υπόσχεση για αισθητά πράγματα, επιζητούσαν τα νοητά. Εμείς όμως πράττουμε το αντίθετο από εκείνους και, ενώ έχουμε λάβει υπόσχεση για νοητά αγαθά, χάσκουμε προσηλωμένοι στα αισθητά.

Αξίωσέ με, Σωτήρα, να ζήσω ακτήμονα βίο, ώστε να παρομοιάζομαι με τα πετεινά του ουρανού και τα κρίνα του αγρού, επιδιώκοντας τα άνω και χωρίς να στρέφομαι προς τα κάτω. Επειδή έκλεψε με θράσος από το ιερό ανάθεμα ο Άχαρ, υπέστη την ποινή του θανάτου μαζί με όλο του το γένος λιθοβολούμενος· πρόσεξε, ω φιλάργυρε, το αδέκαστο της θείας κρίσης.

Διότι νομίζω ότι αυτός ο αιώνας υποδηλώνεται μέσω του «σήμερα», σαν να έλεγε κανείς, αποδίδοντας πιο ξεκάθαρα το χωρίο της προσευχής: «Τον άρτον ημών», τον οποίο εξ αρχής ετοίμασας για την αθανασία της φύσεως, «δος ημίν σήμερον», ενώ βρισκόμαστε στην παρούσα ζωή της θνητότητας, ώστε να νικήσει τον θάνατο της αμαρτίας η τροφή του άρτου της ζωής και της επιγνώσεως, της οποίας δεν επέτρεψε να γίνει μέτοχος ο πρώτος άνθρωπος η παράβαση της θείας εντολής, διότι, εάν είχε χορτάσει από αυτήν τη θεία τροφή, δεν θα είχε αιχμαλωτιστεί από τον θάνατο της αμαρτίας. Σε αυτήν, εξάλλου, την έννοια του παρόντος ρητού με οδήγησε ο Σωτήρας, προστάζοντας ρητά τους μαθητές να μην κάνουν καθόλου λόγο για αισθητή τροφή, λέγοντας: «Μη μεριμνάτε για την ψυχή σας τι θα φάτε ή τι θα πιείτε, ούτε για το σώμα σας τι θα ντυθείτε —διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη του κόσμου—, αλλά ζητείτε πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν». Πώς, λοιπόν, διδάσκει να προσευχόμαστε για εκείνα τα οποία προηγουμένως έδωσε εντολή να μην τα ζητούμε;

Γι' αυτό σας λέω: Μη μεριμνάτε για τη ζωή σας τι θα φάτε και τι θα πιείτε, ούτε για το σώμα σας τι θα ντυθείτε», και ότι, αν ο ουράνιος Πατέρας ντύνει και τρέφει τα πετεινά του ουρανού και τα κρίνα του αγρού, δεν θα φροντίσει πολύ περισσότερο εσάς, ολιγόπιστοι; «Μη μεριμνήσετε, λοιπόν, λέγοντας τι θα φάμε; ή τι θα πιούμε; ή τι θα ντυθούμε;», όσοι δηλαδή προαιρείσθε να απομακρυνθείτε από τον μαμωνά· «διότι όλα αυτά», λέει, «τα επιζητούν τα έθνη· επειδή γνωρίζει ο Πατέρας μας ο ουράνιος ότι τα έχετε ανάγκη όλα αυτά» και «μη μεριμνήσετε για την αυριανή ημέρα», «αλλά ζητείτε πρωτίστως τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν».

Από πού λοιπόν θα προέλθει η παροχή των αναγκαίων σε τόσους πολλούς μοναχούς, αν δεν πρόκειται είτε να εγκαταλείψουν την ακτημοσύνη και να επιλέξουν να αποκτούν υλικά αγαθά, παρά την οικεία τους υπόσχεση, είτε να εγκαταλείψουν εντελώς την αναχώρηση και να απορρίψουν το άροτρο της ασκήσεως που έπιασαν στα χέρια τους και να στραφούν προς τα πίσω ολέθρια, είτε πάλι, παραμένοντας καρτερικοί, να παραδώσουν οι ίδιοι τον εαυτό τους στον λιμό, τον δεινό τύραννο, ως δυστυχές παρανάλωμα; Έπειτα, σαν να έλυναν οι ίδιοι την απορία, έλεγαν: «Ή μήπως και μετά την κοίμησή σου, ως καλός ποιμένας, θα επαγρυπνείς εξίσου για το ποίμνιο, και τα συνηθισμένα σε σένα θαύματα θα τα επιδείξει και ο τάφος σου, και έτσι εμείς θα έχουμε αυτό ως αφορμή για την εξασφάλιση των αναγκαίων;». Αυτά έλεγαν εκείνοι, βρισκόμενοι πολύ μακριά από τον σκοπό του μεγάλου ανδρός. Εκείνος όμως τους απάντησε: «Γιατί μιλήσατε έτσι, σαν να είστε κάποιοι από τους άφρονες; Γιατί αθετήσατε Αυτόν που είναι πιστός σε όλα τα λόγια Του και όσιος σε όλα τα έργα Του, ο Οποίος είπε: "μην μεριμνάτε για το αύριο, τι θα φάτε", και σας παρέπεμψε στα πετεινά του ουρανού και στα κρίνα του αγρού, για τα μεν εκ των οποίων η τροφή παρέχεται χωρίς σπορά και χωρίς θερισμό, ενώ για τα δε η ενδυμασία αποκτάται χωρίς κόπο και χωρίς γνέσιμο, και αποστέλλεται από τον εν ουρανοίς Πατέρα με θαύμα μεγαλύτερο από τη δόξα του Σολομώντα; Αυτός ανοίγει το χέρι Του και χορταίνει με ευδοκία κάθε ζωντανό πλάσμα».

«Διότι», λέγει, «παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· ούτε κοπιάζουν ούτε γνέθουν» —και έπειτα προσθέτει για την ομορφιά και την αξία της ενδυμασίας τους: «Σας λέω δε ότι ούτε ο Σολομών με όλη του τη δόξα δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά». Ποιων από αυτά; Αυτών που ύστερα από λίγο ρίχνονται στο καμίνι. Αν, λοιπόν, για εκείνα που ικανοποιούν μια τόσο μικρή ανθρώπινη ανάγκη (διότι πόση φωτιά θα ανάψει το καλάμι των κρίνων, ή για πόσο διάστημα το άνθος με το χρώμα του θα χαρίσει τέρψη στο μάτι;) ο Θεός δείχνει τόσο μεγάλη πρόνοια, πώς δεν θα δείξει πολύ περισσότερη, με ασύγκριτη διαφορά, για τους ανθρώπους; Έτσι, λοιπόν, όχι μόνο η γένεση, η αύξηση και η συντήρηση των σπουργιτιών επαφίεται στον Θεό, καθώς και πάλι η φθορά τους στους κατάλληλους καιρούς, αλλά και η ζωή των φυτών του αγρού· διότι με αφετηρία το ένα είδος ο ίδιος λογικός ειρμός ισχύει κατ' ακολουθίαν και για τα άλλα ομοειδή όντα. Έτσι, όχι μόνο των βοδιών, αλλά και αυτών ακόμη των όντων που εξ αρχής έλαβαν ατελέστερη φύση, η φροντίδα εξαρτάται από τη θεία βούληση.

Και πάλι λέει: «Προσέχετε μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη και τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες», και πάλι: «Να εργάζεστε όχι για την τροφή που χάνεται, αλλά για την τροφή που μένει εις ζωήν αιώνιον», νομοθετώντας και προστάζοντας αυτά όχι μόνο σε εκείνους, αλλά μέσω εκείνων και σε εμάς, και μάλιστα και άλλα περισσότερα από αυτά. Διότι, αφού είπε: «Μην μεριμνάτε για τη ζωή σας τι θα φάτε ή τι θα πιείτε, ούτε για το σώμα σας τι θα ντυθείτε. Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν», και λίγο μετά λέει: «Μην μεριμνάτε λοιπόν λέγοντας: Τι θα φάμε ή τι θα πιούμε; Διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη. Επειδή ο ουράνιος Πατέρας σας γνωρίζει ότι τα έχετε ανάγκη όλα αυτά. Ζητείτε δε πρώτον τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν· μην μεριμνάτε λοιπόν για το αύριο.» Έχοντας λοιπόν πει προς αυτούς αυτά και άλλα περισσότερα από αυτά, ύστερα πρόσθεσε και είπε: «Και όσα λέω σε εσάς, τα λέω σε όλους.» Αυτός λοιπόν που δεν επιτρέπει σε κανέναν να μεριμνά για το αύριο, αλλά προστάζει να ζητάμε μόνο τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη του, πώς άραγε, αντίθετα προς τα δικά του προστάγματα, πρόσταξε ποτέ τον απόστολο να μεριμνά για τη διατροφή και την ένδυση των προβάτων του, ή για την προστασία και την υπεράσπισή τους καθώς και των υπαρχόντων τους;

Ας υπακούσουμε, αδελφοί, στον Θεό που καθημερινά κραυγάζει προς εμάς και λέει μέσω των αποστόλων Του: «Ούτε αν φάμε αποκτούμε περίσσευμα, ούτε αν δεν φάμε υστερούμαστε», και πάλι: «Μην μεριμνάτε για τη ζωή σας τι θα φάτε ή τι θα πιείτε ή τι θα ντυθείτε, αλλά ζητάτε πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του και όλα αυτά θα σας προστεθούν.» Και για να μην μπορεί κάποιος να πει: «Αν αργήσει να δώσει και δεν έχω κάτι να φάω, τι θα κάνω;» —«Κοιτάξτε», είπε, «τα πουλιά του ουρανού, πώς δεν σπέρνουν, ούτε θερίζουν, ούτε μαζεύουν σε αποθήκες, και ο ουράνιος Πατέρας σας τα τρέφει», και προσθέτοντας λέει: «Δεν αξίζετε εσείς πολύ περισσότερο από πολλά σπουργίτια, ολιγόπιστοι;» Και για να μην γογγύζουμε, λιγοψυχώντας για χάρη του φαγητού ή του ποτού, μας φωνάζει ρητά: «Μακάριοι όσοι πεινούν και διψούν για τη δικαιοσύνη, διότι αυτοί θα χορτάσουν.» Αν, λοιπόν, πιστεύεις στον Χριστό και ομολογείς ότι Αυτός είναι αψευδής, όταν πεινάσεις ή διψάσεις και δεν έχεις κάτι να φας ή να πιεις, και ζητήσεις από τον κελάρη άρτο ή κρασί ή κάτι φαγώσιμο και δεν σου δώσει, ίσως επειδή εμποδίζεται από εργασίες, να θυμηθείς φέρνοντας στον νου τα λόγια του Κυρίου και να πεις στον εαυτό σου: «Πεινώ μεν και διψώ, αλλά με υπομονή θα περιμένω τον Κύριο και Αυτός θα ενεργήσει σύμφωνα με την ασθένειά μου και δεν θα με εγκαταλείψει.»

Και αν ταλαιπωρηθήκαμε λίγο στον δρόμο, καθώς ορισμένοι ασθένησαν, όμως εκείνος που είπε «κοιτάξτε τα πετεινά του ουρανού και τα κρίνα του αγρού» και ο οποίος είναι αψευδής στις υποσχέσεις του, μας διέσωσε όπως δεν ελπίζαμε, φέρνοντάς μας εδώ και στρέφοντας σε συμπάθεια για την ταλαιπωρία μας τις καρδιές των ανδρών που βρίσκονται εδώ, και κυρίως του αρχιεπισκόπου. Μία λοιπόν μέριμνα υπάρχει σε εμάς και αδιάκοπη ενασχόληση μαζί με εκτενή και ανάξια δέηση, το να κραταιώνεσαι εσύ, πολυπόθητε πατέρα μας, και να μένεις σταθερός και ακίνητος στα όσα έχουν αποφασιστεί για την ομολογία της αλήθειας του Θεού, χωρίς να πτοείσαι ή να διψυχείς σε τίποτα από τις προσπάθειες εκείνων που επιτίθενται για να ανατρέψουν τους αγώνες υπέρ της ευσέβειας που οικοδομήθηκαν από εσένα με τη χάρη του Θεού. Διότι ο λόγος έχει αντηχήσει παντού και έχει συγκινήσει σχεδόν κάθε ψυχή, και ανύψωσε κέρας σωτηρίας ανάμεσα στους χριστιανούς, και αφαίρεσε το όνειδος από τους μοναχούς. Και γνωρίζω ότι κάθε συνετός άνθρωπος θα έλεγε ότι ο Χριστός ζει ανάμεσά μας και βασιλεύει και υπακούγεται περισσότερο από τους ανθρώπους, τους οποίους έπλασε, όχι για να τον παρακούουν, αλλά για να δοξάζεται από αυτούς.

Γι' αυτό, απέναντι σε αυτά είναι αναγκαίο να αντειπώ και να αναγγείλω το δικαίωμα του Θεού, και τη ρομφαία που έρχεται πάνω σε τέτοιους ανθρώπους, ώστε να μην αναζητηθεί από τα δικά μου βέβηλα χέρια το αίμα της απώλειάς τους. Διότι αυτοί πρώτα-πρώτα δεν μίλησαν με πνεύμα κοινωνίας ως γνήσιοι υιοί, λέγοντας «γιατί δεχόμαστε;», αλλά ως τέκνα με ψεγάδια και αλλότρια λέγοντας «γιατί δέχεται;», εξαιρώντας τους εαυτούς τους από την κοινωνία και την ομοψυχία μου. Έπειτα, κι αν ακόμη μίλησαν έτσι, είναι κατακριτέοι και υπόλογοι, διότι, σύμφωνα με τον ψαλμό, «κατελάλησαν κατά του Θεού και είπαν, μήπως θα μπορέσει ο Θεός να ετοιμάσει τραπέζι» σε τόσο μεγάλο πλήθος; Και μήπως εγώ είμαι ο χορηγός των τροφών, ή αυτός που φέρνει τους καρπούς, ή αυτός που γεμίζει τις αποθήκες, ή πάλι αυτός που από δική του επιλογή και αυθεντία δέχεται αυτούς που προσέρχονται και αυξάνει την αδελφότητα; Δεν είναι Αυτός ο Κύριος και Θεός και τροφοδότης όλου του κόσμου, αυτός που ανοίγει το χέρι του και χορταίνει κάθε ζωντανό με ευδοκία, αυτός που λέει «ζητείτε πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν»; Έπειτα προς τους ολιγόπιστους: «κοιτάξτε τα πετεινά του ουρανού, ότι δεν σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε μαζεύουν σε αποθήκες, και ο πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει· δεν αξίζετε πολύ περισσότερο εσείς, ολιγόπιστοι;»

«Ποιος δε από εσάς, μεριμνώντας, μπορεί να προσθέσει στο ανάστημά του έναν πήχη;» Αυτό το λέει, διότι, ακόμη και αν μεριμνάς, δεν κάνεις τίποτα εάν δεν το θέλει ο Θεός. Γιατί λοιπόν καταπονείς τον εαυτό σου μάταια; «Και για το ένδυμα γιατί μεριμνάτε; Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν. Σας λέω δε ότι ούτε ο Σολομών με όλη τη δόξα του δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά.» Δεν μας ελέγχει μόνο μέσω των άλογων πτηνών, αλλά και μέσω των κρίνων που μαραίνονται. Διότι, εάν ο Θεός τα καλλώπισε αυτά κατ' αυτόν τον τρόπο, αν και δεν υπήρχε καμία ανάγκη, πόσο μάλλον θα ικανοποιήσει την ανάγκη των δικών μας ενδυμάτων; Αποδεικνύει δε ότι, ακόμη και αν μεριμνήσεις πολύ, δεν θα μπορέσεις να καλλωπιστείς όπως τα κρίνα· εφόσον μάλιστα ο Σολομών, ο πλέον συνετός και τρυφηλός, σε όλη τη διάρκεια της βασιλείας του δεν κατόρθωσε να ντυθεί με κάτι παρόμοιο. «Εάν δε το χορτάρι του αγρού, το οποίο σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον φούρνο, ο Θεός το ντύνει έτσι, δεν θα φροντίσει πολύ περισσότερο για εσάς, ολιγόπιστοι;» Μαθαίνουμε εξ αυτού ότι δεν πρέπει να φροντίζουμε για τον καλλωπισμό.