Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 6:29

Και ποιοι είναι αυτοί οι λόγοι, αν όχι το «Χαίρε, Ραββί», που ειπώθηκε με σκοπό την προδοσία; Εναπόθεσε τη μέριμνά σου στον Κύριο, και Εκείνος θα σε διαθρέψει. Παρόμοιο είναι το: Να μη μεριμνάτε για το τι θα φάτε, ή τι θα πιείτε, ή τι θα ντυθείτε. Δεν θα επιτρέψει ποτέ να κλονιστεί ο δίκαιος. Που σημαίνει: Θα διασώζει τους δικαίους πάντοτε από κάθε επίθεση των εχθρών.

Κοιτάξτε τα πουλιά του ουρανού, ότι ούτε σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε μαζεύουν σε αποθήκες· και ο ουράνιος Πατέρας σας τα τρέφει. Δεν αξίζετε εσείς πολύ περισσότερο από αυτά; Και ποιος από εσάς, με το να μεριμνά, μπορεί να προσθέσει στο ανάστημά του έναν πήχυ; Και για το ένδυμα γιατί μεριμνάτε; Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού, πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν. Σας λέω όμως, ότι ούτε ο Σολομών με όλη του τη δόξα δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά. Εάν λοιπόν το χόρτο του αγρού, που σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον κλίβανο, ο Θεός το ντύνει με αυτόν τον τρόπο, δεν θα ντύσει πολύ περισσότερο εσάς, ολιγόπιστοι; Διότι, εάν δεν είναι ανάξιο για τον Θεό να προνοεί ακόμη και για τα τόσο μικρά πράγματα, για την τρίχα της κεφαλής, για το σπουργίτι και για το χόρτο του αγρού, δεν ήταν ανάξιο γι' Αυτόν και να τα δημιουργήσει. Επειδή, για όσα προνοεί, γι' αυτά είναι και ο δημιουργός διά του ιδίου Του του Λόγου. Εξάλλου, ένα ακόμη μεγαλύτερο άτοπο προκύπτει για όσους τα ισχυρίζονται αυτά· διότι διαιρούν τα κτίσματα και τη δημιουργία· και αποδίδουν άλλα μεν ως έργο του Πατέρα και άλλα ως έργα του Υιού· ενώ θα έπρεπε, είτε τα πάντα να γίνονται από τον Πατέρα μαζί με τον Υιό, είτε, εάν όλα τα δημιουργήματα γίνονται διά του Υιού, να μην αποκαλούν και Αυτόν ένα από τα δημιουργήματα.

«Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού, πώς αυξάνονται· ούτε κοπιάζουν ούτε γνέθουν. Σας λέω όμως ότι ούτε ο Σολομών σε όλη τη δόξα του δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά. Εάν λοιπόν το χορτάρι του αγρού, που σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον φούρνο, ο Θεός το ντύνει με τέτοιον τρόπο, δεν θα φροντίσει πολύ περισσότερο για εσάς, ολιγόπιστοι;» Διότι, εάν δεν είναι ανάξιο για τον Θεό να προνοεί ακόμη και για τα τόσο μικρά πράγματα, για μια τρίχα της κεφαλής, για ένα σπουργίτι και για το χορτάρι του αγρού, δεν ήταν ανάξιό Του και να τα δημιουργήσει αυτά. Επειδή, για όσα προνοεί, αυτών είναι και δημιουργός μέσω του δικού Του Λόγου. Άλλωστε, ένα ακόμη μεγαλύτερο ατόπημα προκύπτει για όσους υποστηρίζουν κάτι τέτοιο· διότι διαχωρίζουν τα κτίσματα και τη δημιουργία, και αποδίδουν άλλα μεν ως έργο του Πατρός, άλλα δε ως έργα του Υιού. Ενώ θα έπρεπε είτε τα πάντα να γίνονται από τον Πατέρα μαζί με τον Υιό, είτε, εφόσον δι' Υιού γίνονται όλα τα δημιουργήματα, να μην Τον αποκαλούν ένα από τα δημιουργήματα.

Κοιτάξτε τα πτηνά του ουρανού, ότι δεν σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε συγκεντρώνουν σε αποθήκες· και ο Πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει. Δεν έχετε εσείς πολύ μεγαλύτερη αξία από αυτά; Ποιος δε από εσάς, με το να μεριμνά, μπορεί να προσθέσει στο ανάστημά του έναν πήχη; Και για το ένδυμα γιατί μεριμνάτε; Παρατηρήστε προσεκτικά τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν. Σας λέγω δε ότι ούτε ο Σολομών με όλη του τη δόξα δεν περιβλήθηκε όπως ένα από αυτά. Εάν, λοιπόν, το χορτάρι του αγρού, το οποίο σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον φούρνο, ο Θεός το ντύνει με αυτόν τον τρόπο, δεν θα φροντίσει πολύ περισσότερο για εσάς, ολιγόπιστοι; Μην μεριμνήσετε, λοιπόν, λέγοντας: Τι θα φάμε, ή τι θα πιούμε, ή τι θα ντυθούμε; Διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη. Γνωρίζει εξάλλου ο Πατέρας σας ο ουράνιος ότι έχετε ανάγκη από όλα αυτά. Ζητείτε όμως πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν. Μην μεριμνήσετε, λοιπόν, για την αυριανή ημέρα· διότι η αυριανή θα μεριμνήσει για τα δικά της ζητήματα. Αρκετή είναι για την κάθε ημέρα η δική της ταλαιπωρία. ΛΟΥΚΑΣ. Τα κτήματα κάποιου πλούσιου ανθρώπου απέδωσαν άφθονη καρποφορία, και διαλογιζόταν μέσα του, λέγοντας: Τι να κάνω, διότι δεν έχω πού να συγκεντρώσω τους καρπούς μου;

Εάν, λοιπόν, έτσι έχουν τα πράγματα, πώς δεν είναι αληθές ότι ούτε ο Σολομών, καίτοι υπήρξε τόσο μεγαλόπρεπος, μέσα σε όλη τη δόξα του δεν περιεβλήθη όπως ένα από αυτά; Είναι, επομένως, αρκετό για τους σοφούς να διαθέτουν ένδυμα ευπρεπές και εύκολο να βρεθεί, αποκλειστικά και μόνο για την κάλυψη της ανάγκης, καθώς και λιτότητα στην τροφή, η οποία να μην υπερβαίνει το επαρκές. Για τους αγίους δε θα αρκέσει η εν Χριστώ τροφή, δηλαδή η πνευματική, η θεία και νοητή, καθώς και η δόξα που ακολουθεί μετά από αυτά. Θα ήταν, άλλωστε, και από άλλη άποψη ανάρμοστο, εκείνοι που πρόκειται να αποτελέσουν για τους άλλους πρότυπο και υπόδειγμα ευσεβούς πολιτείας, να υποπίπτουν απρόσεκτα σε εκείνα από τα οποία έπρεπε να συμβουλεύουν τους άλλους να απομακρύνονται, όντας οικουμενικοί παιδαγωγοί. Θα έβλαπτε δε σε μεγάλο βαθμό τόσο την προθυμία όσο και την ανάγκη του ιερού κηρύγματος, το να μεριμνούν οι μαθητές για κοσμικές φροντίδες. (A f. 178 b). Ας εναποθέσουμε, λοιπόν, τη φροντίδα μας στον Κύριο. Ας μην μεριμνήσουμε τι θα φάμε ή τι θα πιούμε, ή τι θα ντυθούμε. Ας μην δαπανάται ο σπουδαίος λογισμός μας σε μικρά και ευτελή πράγματα. Ας μην καταστήσουμε τον ελεύθερο νου δούλο του ενδύματος και της τροφής, αλλά ας μεριμνά μάλλον για όσα διασώζουν την ψυχή, για όσα ανατείνουν προς τη βασιλεία των ουρανών, για όσα μας εξασφαλίζουν τους στεφάνους. Αυτό το έργο είναι το πλέον ταιριαστό στην ανθρώπινη διάνοια.

Και πάλι, νομοθετώντας την ακτημοσύνη και θέλοντας να μας απαλλάξει από τα υλικά αγαθά, έλεγε: μη μεριμνάτε για την ψυχή σας τι θα φάτε ή τι θα πιείτε, ούτε για το σώμα σας τι θα ντυθείτε. Και μας έφερε παράδειγμα λέγοντας: δεν είναι η ψυχή ανώτερη από την τροφή, και το σώμα από το ένδυμα; Και πάλι, υποδεικνύοντάς μας το πιο σαφές παράδειγμα των πουλιών και του χόρτου, έλεγε: παρατηρήστε τα πουλιά του ουρανού, ότι ούτε σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε μαζεύουν σε αποθήκες, και ο Πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει. Δεν αξίζετε εσείς πολύ περισσότερο από τα πουλιά; Και πάλι: παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν, ούτε γνέθουν· σας λέω όμως ότι ούτε ο Σολομών σε όλη του τη δόξα δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά. Αν όμως το χόρτο του αγρού, που σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον φούρνο, ο Θεός το ντύνει έτσι, πόσο μάλλον εσάς, ολιγόπιστοι;

Γιατί, λοιπόν, από τα άλογα ζώα μιμείσαι ό,τι είναι επιβλαβές για σένα, ενώ δεν μιμείσαι το ωφέλιμο; Άκουσε τον προφήτη που λέει ότι ακόμη και τα μικρά των λιονταριών, όταν έχουν ανάγκη από τροφή, ωρύονται και ζητούν από τον Θεό και λαμβάνουν τη δύναμη για αρπαγή. «Τα μικρά των λιονταριών», λέει, «ωρύονται για να αρπάξουν και να ζητήσουν από τον Θεό την τροφή τους». Και αναφέροντας τα μικρά των λιονταριών, άφησε σε όσους έχουν νου να βγάλουν άφθονα συμπεράσματα μέσα από αυτά και για όλα τα άλλα ζώα. Διότι, αν το λιοντάρι, που είναι το πιο αδηφάγο, το πιο αρπακτικό και το πιο ρωμαλέο από τα θηρία, δεν έχει την ικανότητα για αρπαγή θηραμάτων αν ο Θεός δεν του δώσει την ευχέρεια, τι να πούμε για τα άλλα ζώα; Αυτό ακριβώς παρουσιάζει και ο Χριστός στο Ευαγγέλιο με το παράδειγμα των πτηνών, λέγοντας: «Κοιτάξτε τα πετεινά του ουρανού, ότι δεν σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε συγκεντρώνουν σε αποθήκες, και ο Πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει». Αλλά τι λέω για τα χερσαία ζώα, τα εναέρια, τα θαλασσινά και τα αμφίβια; «Διότι αν», λέει, «ακόμη και το χορτάρι του αγρού, που σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον φούρνο, και το οποίο ούτε κοπιάζει ούτε γνέθει, ο Θεός έτσι το τρέφει και με τόση κοσμιότητα και ευπρέπεια το ντύνει, δεν θα φροντίσει πολύ περισσότερο εσάς, ολιγόπιστοι;».

Ομιλία ΚΒʹ. «Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν· σας λέγω δε ότι ούτε ο Σολομών με όλη τη δόξα του δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά». αʹ. Αφού μίλησε για την αναγκαία τροφή και έδειξε ότι ούτε για αυτήν πρέπει να μεριμνούμε, μεταβαίνει πλέον σε κάτι ελαφρύτερο. Διότι το ένδυμα δεν είναι τόσο αναγκαίο όσο η τροφή. Για ποιον λόγο, λοιπόν, δεν χρησιμοποίησε και εδώ το ίδιο παράδειγμα με τα πτηνά, ούτε μας αναφέρει το παγώνι, τον κύκνο και το πρόβατο; Διότι υπήρχαν πολλά τέτοια παραδείγματα που θα μπορούσε να αντλήσει από εκεί. Επειδή θέλει να δείξει την υπερβολή και από τις δύο πλευρές: και από την ευτέλεια αυτών που μετέχουν σε τέτοια ομορφιά, και από τον πλούτο του καλλωπισμού που δόθηκε στα κρίνα. Γι' αυτό, όταν ανέπτυξε το επιχείρημα, δεν τα ονομάζει πλέον κρίνα, αλλά χόρτο του αγρού. Και δεν αρκείται σε αυτό το όνομα, αλλά προσθέτει πάλι άλλη μια ευτέλεια, λέγοντας: «που σήμερα υπάρχει». Και δεν είπε «που αύριο δεν υπάρχει», αλλά κάτι που είναι και πάλι πολύ πιο υποδεέστερο: «που ρίχνεται στον φούρνο». Και δεν είπε «ντύνει», αλλά «έτσι ντύνει». Βλέπεις παντού τις πολλές υπερβολές και τις επιτάσεις; Το κάνει δε αυτό, για να τους ελέγξει· γι' αυτό ακριβώς και πρόσθεσε: «Δεν θα ντύσει πολύ περισσότερο εσάς;». Διότι και αυτό έχει μεγάλη έμφαση.

Επομένως, θέλοντας να μας απαλλάξει από τους κόπους, έδωσε αυτές τις εντολές. Άρα, δεν αποτελεί κόπο το να μην μεριμνά κανείς γι' αυτά, αλλά αντίθετα το να μεριμνά. Και όπως ακριβώς λέγοντας, «Δεν σπέρνουν», δεν κατήργησε τη σπορά, αλλά την αγωνιώδη φροντίδα· έτσι και λέγοντας, «Δεν κοπιάζουν, ούτε γνέθουν», δεν κατάργησε την εργασία, αλλά τη μέριμνα. Εάν δε ο Σολομών ηττήθηκε από το κάλλος τους, και μάλιστα όχι μία ούτε δύο φορές, αλλά καθ' όλη τη διάρκεια της βασιλείας του· (διότι δεν θα μπορούσε κανείς να πει ότι άλλοτε μεν ντύθηκε με τέτοια ενδύματα, έπειτα δε όχι, αλλά ούτε και σε μία μόνο ημέρα δεν στολίστηκε κατ' αυτόν τον τρόπο· διότι αυτό φανέρωσε λέγοντας, «Σε όλη του τη βασιλεία»)· και δεν ηττήθηκε μεν από το ένα άνθος, ενώ μιμήθηκε το άλλο, αλλά υποχώρησε μπροστά σε όλα μαζί· (γι' αυτό και έλεγε «Σαν ένα από αυτά»· διότι όση είναι η διαφορά της αλήθειας από το ψεύδος, τόσο είναι το χάσμα μεταξύ εκείνων των ενδυμάτων και αυτών των ανθέων)· εάν λοιπόν εκείνος ομολόγησε την ήττα του, αυτός που υπήρξε ο λαμπρότερος από όλους τους βασιλείς που υπήρξαν ποτέ, πότε εσύ θα μπορέσεις να υπερισχύσεις, ή μάλλον να πλησιάσεις έστω και λίγο σε μια τέτοια ομορφιά; Μέσα από αυτά μας διδάσκει να μην επιθυμούμε διόλου τέτοιου είδους καλλωπισμό.

Αναλογίσου τα πουλιά, και άντλησε από εκεί σοφία. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Χριστός έλεγε: Κοιτάξτε τα πετεινά του ουρανού, ότι δεν σπέρνουν ούτε θερίζουν, και ο Πατέρας σας ο επουράνιος τα τρέφει. Διότι, αν τα άλογα ζώα δεν μεριμνούν για την τροφή τους, ποια δικαιολογία θα έχεις εσύ, εάν δεν επιδεικνύεις απέναντι στα παρόντα πράγματα ούτε καν την περιφρόνηση που δείχνουν τα πουλιά; Αν πάλι θέλεις να περιφρονήσεις τον καλλωπισμό, θα σε διδάξουν τα άνθη του αγρού να μην αγαπάς τα στολίδια. Δηλώνοντας ακριβώς αυτό και ο Χριστός έλεγε: Κοιτάξτε τα κρίνα του αγρού, ότι δεν γνέθουν ούτε κοπιάζουν. Σας βεβαιώνω, ούτε ο Σολομών δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά. Όταν, λοιπόν, θελήσεις να ασχοληθείς με ζήλο με την ομορφιά των ενδυμάτων, αναλογίσου ότι, όσο κι αν αγωνιστείς, τα βραβεία της νίκης ανήκουν στο χορτάρι, και δεν θα μπορέσεις να το συναγωνιστείς· και βάλε τέλος σε αυτή την παράλογη μανία. Και πολλά άλλα διδάγματα μπορεί να αντλήσει κανείς φιλοσοφώντας, και από τα άλογα ζώα, και από τα άνθη, και από τους σπόρους.

Διότι, εάν αυτά έχουν για εμάς την πρώτη θέση, δεν θα δοκιμάσουμε κανέναν κόπο σε εκείνα, εφόσον ο φιλάνθρωπος Θεός θα μας παράσχει μεγάλη ευκολία σε αυτά. Εάν όμως, παραμελώντας τα πνευματικά, δείχνουμε σπουδή μόνο για εκείνα και, χωρίς να κάνουμε κανέναν λόγο για την ψυχή, ασχολούμαστε αδιάκοπα με τα βιοτικά, τότε και από αυτά θα υποστούμε ζημία, και σε εκείνα δεν θα έχουμε κανένα απολύτως όφελος. Ας μην αντιστρέφουμε, λοιπόν, την τάξη, παρακαλώ, αλλά γνωρίζοντας την αγαθότητα του Δεσπότη μας, ας τα παραχωρούμε όλα σε Αυτόν και ας μην καταπονούμε τους εαυτούς μας με τις βιοτικές μέριμνες. Διότι Εκείνος που μας έφερε από την ανυπαρξία στην ύπαρξη εξαιτίας της δικής Του φιλανθρωπίας, πολύ περισσότερο θα μας παράσχει όλη την υπόλοιπη πρόνοια. «Διότι γνωρίζει», λέει, «ο Πατέρας σας ο ουράνιος ότι έχετε ανάγκη από όλα αυτά, προτού εσείς του τα ζητήσετε». Γι' αυτό ακριβώς θέλει να έχουμε απαλλαγεί από κάθε τέτοια μέριμνα και να αφιερώνουμε όλο τον χρόνο μας στα πνευματικά. Διότι ζήτα εσύ, λέει, τα πνευματικά, και εγώ θα σου παράσχω με αφθονία όλα τα σωματικά. Έτσι ευδοκίμησαν και όλοι οι δίκαιοι. Άλλωστε, με αφορμή τη δική τους αρετή φέραμε στη μέση και αυτόν τον λόγο· διότι λέγαμε ότι εκείνοι, αν και δέχθηκαν υπόσχεση για αισθητά πράγματα, επιζητούσαν τα νοητά. Εμείς όμως πράττουμε το αντίθετο από εκείνους και, ενώ έχουμε λάβει υπόσχεση για νοητά αγαθά, χάσκουμε προσηλωμένοι στα αισθητά.

Ο Σολομών, έχοντας εντρυφήσει σε κάθε επινόηση πολυτέλειας και απόλαυσης, δεν περιβλήθηκε ούτε σαν ένα από τα κρίνα· γιατί μάταια ταράζεσαι, ω ψυχή, θησαυρίζοντας για άλλους πάνω στη γη; γιατί δεν αρκείσαι στα δεδομένα της φύσεως; Σύνθλασε, Αγνή, τους μύλιους οδόντες των ψυχοφθόρων λεόντων, και σύντριψε εκείνους που με αποσπούν, με αληθοφανείς προφάσεις, από τη θεία μνήμη και μελέτη προς φαύλες και ψυχρές σκέψεις, για να με κάνουν βορά τους.

Έτσι, λοιπόν, έχουν τα πράγματα ως προς την ποιότητά τους και την αναλογία τους προς τα απλά στοιχεία. Η δε μεγάλη και πανταρκής πρόνοια, που εκτείνει τη γενναιοδωρία της μέχρι και τα πιο ευτελή, έτσι στόλισε αυτά τα άνθη και τα λάμπρυνε με τα άριστα και πιο ελκυστικά στην όραση χρώματα, ώστε ούτε όλη η δόξα του Σολομώντα να μην είναι δυνατόν να παραβληθεί με αυτά. Για παράδειγμα, το ίο έχει πορφυρό χρώμα και ως προς αυτό μοιάζει κάπως με τη γη· το ρόδο είναι λευκό και ερυθρό και το κρίνο ομοίως λευκό. Το δε λευκό και διαφανές προσιδιάζει στο ύδωρ και τον αέρα· στον κρόκο πάλι, ενυπάρχει εκ φύσεως το κιτρινωπό και πυρρό χρώμα, και τούτο είναι ίδιον του πυρός. Αυτά τα τέσσερα χρώματα, πάλι, ενυπάρχουν στα τέσσερα άριστα άνθη.

Διότι νομίζω ότι αυτός ο αιώνας υποδηλώνεται μέσω του «σήμερα», σαν να έλεγε κανείς, αποδίδοντας πιο ξεκάθαρα το χωρίο της προσευχής: «Τον άρτον ημών», τον οποίο εξ αρχής ετοίμασας για την αθανασία της φύσεως, «δος ημίν σήμερον», ενώ βρισκόμαστε στην παρούσα ζωή της θνητότητας, ώστε να νικήσει τον θάνατο της αμαρτίας η τροφή του άρτου της ζωής και της επιγνώσεως, της οποίας δεν επέτρεψε να γίνει μέτοχος ο πρώτος άνθρωπος η παράβαση της θείας εντολής, διότι, εάν είχε χορτάσει από αυτήν τη θεία τροφή, δεν θα είχε αιχμαλωτιστεί από τον θάνατο της αμαρτίας. Σε αυτήν, εξάλλου, την έννοια του παρόντος ρητού με οδήγησε ο Σωτήρας, προστάζοντας ρητά τους μαθητές να μην κάνουν καθόλου λόγο για αισθητή τροφή, λέγοντας: «Μη μεριμνάτε για την ψυχή σας τι θα φάτε ή τι θα πιείτε, ούτε για το σώμα σας τι θα ντυθείτε —διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη του κόσμου—, αλλά ζητείτε πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν». Πώς, λοιπόν, διδάσκει να προσευχόμαστε για εκείνα τα οποία προηγουμένως έδωσε εντολή να μην τα ζητούμε;

Γι' αυτό σας λέω: Μη μεριμνάτε για τη ζωή σας τι θα φάτε και τι θα πιείτε, ούτε για το σώμα σας τι θα ντυθείτε», και ότι, αν ο ουράνιος Πατέρας ντύνει και τρέφει τα πετεινά του ουρανού και τα κρίνα του αγρού, δεν θα φροντίσει πολύ περισσότερο εσάς, ολιγόπιστοι; «Μη μεριμνήσετε, λοιπόν, λέγοντας τι θα φάμε; ή τι θα πιούμε; ή τι θα ντυθούμε;», όσοι δηλαδή προαιρείσθε να απομακρυνθείτε από τον μαμωνά· «διότι όλα αυτά», λέει, «τα επιζητούν τα έθνη· επειδή γνωρίζει ο Πατέρας μας ο ουράνιος ότι τα έχετε ανάγκη όλα αυτά» και «μη μεριμνήσετε για την αυριανή ημέρα», «αλλά ζητείτε πρωτίστως τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν».

Από πού λοιπόν θα προέλθει η παροχή των αναγκαίων σε τόσους πολλούς μοναχούς, αν δεν πρόκειται είτε να εγκαταλείψουν την ακτημοσύνη και να επιλέξουν να αποκτούν υλικά αγαθά, παρά την οικεία τους υπόσχεση, είτε να εγκαταλείψουν εντελώς την αναχώρηση και να απορρίψουν το άροτρο της ασκήσεως που έπιασαν στα χέρια τους και να στραφούν προς τα πίσω ολέθρια, είτε πάλι, παραμένοντας καρτερικοί, να παραδώσουν οι ίδιοι τον εαυτό τους στον λιμό, τον δεινό τύραννο, ως δυστυχές παρανάλωμα; Έπειτα, σαν να έλυναν οι ίδιοι την απορία, έλεγαν: «Ή μήπως και μετά την κοίμησή σου, ως καλός ποιμένας, θα επαγρυπνείς εξίσου για το ποίμνιο, και τα συνηθισμένα σε σένα θαύματα θα τα επιδείξει και ο τάφος σου, και έτσι εμείς θα έχουμε αυτό ως αφορμή για την εξασφάλιση των αναγκαίων;». Αυτά έλεγαν εκείνοι, βρισκόμενοι πολύ μακριά από τον σκοπό του μεγάλου ανδρός. Εκείνος όμως τους απάντησε: «Γιατί μιλήσατε έτσι, σαν να είστε κάποιοι από τους άφρονες; Γιατί αθετήσατε Αυτόν που είναι πιστός σε όλα τα λόγια Του και όσιος σε όλα τα έργα Του, ο Οποίος είπε: "μην μεριμνάτε για το αύριο, τι θα φάτε", και σας παρέπεμψε στα πετεινά του ουρανού και στα κρίνα του αγρού, για τα μεν εκ των οποίων η τροφή παρέχεται χωρίς σπορά και χωρίς θερισμό, ενώ για τα δε η ενδυμασία αποκτάται χωρίς κόπο και χωρίς γνέσιμο, και αποστέλλεται από τον εν ουρανοίς Πατέρα με θαύμα μεγαλύτερο από τη δόξα του Σολομώντα; Αυτός ανοίγει το χέρι Του και χορταίνει με ευδοκία κάθε ζωντανό πλάσμα».

«Διότι», λέγει, «παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· ούτε κοπιάζουν ούτε γνέθουν» —και έπειτα προσθέτει για την ομορφιά και την αξία της ενδυμασίας τους: «Σας λέω δε ότι ούτε ο Σολομών με όλη του τη δόξα δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά». Ποιων από αυτά; Αυτών που ύστερα από λίγο ρίχνονται στο καμίνι. Αν, λοιπόν, για εκείνα που ικανοποιούν μια τόσο μικρή ανθρώπινη ανάγκη (διότι πόση φωτιά θα ανάψει το καλάμι των κρίνων, ή για πόσο διάστημα το άνθος με το χρώμα του θα χαρίσει τέρψη στο μάτι;) ο Θεός δείχνει τόσο μεγάλη πρόνοια, πώς δεν θα δείξει πολύ περισσότερη, με ασύγκριτη διαφορά, για τους ανθρώπους; Έτσι, λοιπόν, όχι μόνο η γένεση, η αύξηση και η συντήρηση των σπουργιτιών επαφίεται στον Θεό, καθώς και πάλι η φθορά τους στους κατάλληλους καιρούς, αλλά και η ζωή των φυτών του αγρού· διότι με αφετηρία το ένα είδος ο ίδιος λογικός ειρμός ισχύει κατ' ακολουθίαν και για τα άλλα ομοειδή όντα. Έτσι, όχι μόνο των βοδιών, αλλά και αυτών ακόμη των όντων που εξ αρχής έλαβαν ατελέστερη φύση, η φροντίδα εξαρτάται από τη θεία βούληση.

Ας αγωνιστούμε λοιπόν διά της πίστεως και της ενάρετης βιοτής να αποκτήσουμε από εδώ εκείνο το ένδυμα, ώστε, όταν απεκδυθούμε το σώμα, να μη βρεθούμε γυμνοί και δεν υπάρξει αυτό που θα δοξάσει τη σάρκα μας κατ' εκείνη την ημέρα. Διότι όσο αξιώθηκε ο καθένας, μέσω της πίστης και του ζήλου του, να γίνει μέτοχος του Αγίου Πνεύματος, τόσο θα δοξαστεί κατά την ημέρα εκείνη και το σώμα του. Επειδή ό,τι τώρα αποθησαύρισε μέσα της η ψυχή, τότε θα αποκαλυφθεί και θα φανερωθεί εξωτερικά στο σώμα. Όπως ακριβώς τα δέντρα, αφού περάσει ο χειμώνας και τα θερμάνει μια αόρατη δύναμη από τον ήλιο και τους ανέμους, βλαστάνουν από μέσα τους και βγάζουν σαν ενδύματα φύλλα, άνθη και καρπούς, και παρομοίως τα άνθη του χόρτου εκείνη την εποχή προέρχονται από μέσα, από τα σπλάχνα της γης, και η γη σκεπάζεται και ντύνεται, καθώς και το χόρτο με τα κρίνα, για τα οποία ο Κύριος είπε ότι «ούτε ο Σολομών με όλη τη δόξα του δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά» (διότι όλα αυτά είναι υποδείγματα, τύποι και εικόνες των Χριστιανών κατά την ανάσταση) — έτσι λοιπόν, για όλες τις φιλόθεες ψυχές, δηλαδή για τους αληθινούς Χριστιανούς, ο πρώτος μήνας, ο Ξανθικός, που ονομάζεται Απρίλιος, αποτελεί την ημέρα της αναστάσεως, και μέσω της δύναμης του ήλιου της δικαιοσύνης εξέρχεται από μέσα τους η δόξα του Αγίου Πνεύματος, η οποία καλύπτει και σκεπάζει τα σώματα των αγίων, την ίδια δόξα που είχαν κρυμμένη μέσα τους, στις ψυχές τους.

Όπως ακριβώς τα δέντρα, όταν έχει παρέλθει ο χειμώνας και τα έχει θερμάνει μια αόρατη δύναμη, είτε του ήλιου είτε των ανέμων, αναπτύσσουν και βγάζουν από μέσα τους, σαν ένδυμα, τα φύλλα, τα άνθη και τους καρπούς, παρομοίως και τα άνθη του χόρτου εκείνη την εποχή αναδύονται από τα έγκατα της γης, και η γη σκεπάζεται και το χορτάρι ντύνεται σαν τα κρίνα, για τα οποία ο Κύριος είπε: «ούτε ο Σολομών σε όλη του τη δόξα δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά» —διότι όλα αυτά τα παραδείγματα είναι τύποι και εικόνες των Χριστιανών κατά την ανάσταση— έτσι και για όλες τις φιλόθεες ψυχές (δηλαδή τους αληθινούς Χριστιανούς) πρώτος μήνας είναι ο Ξανθικός, δηλαδή ο Απρίλιος, που είναι η ημέρα της αναστάσεως. Διότι, με τη δύναμη του ήλιου της δικαιοσύνης, εξέρχεται από μέσα η δόξα του Αγίου Πνεύματος, η οποία καλύπτει και σκεπάζει τα σώματα των αγίων, δόξα την οποία είχαν τώρα κρυμμένη μέσα στο σώμα.

Ας υπακούσουμε, αδελφοί, στον Θεό που καθημερινά κραυγάζει προς εμάς και λέει μέσω των αποστόλων Του: «Ούτε αν φάμε αποκτούμε περίσσευμα, ούτε αν δεν φάμε υστερούμαστε», και πάλι: «Μην μεριμνάτε για τη ζωή σας τι θα φάτε ή τι θα πιείτε ή τι θα ντυθείτε, αλλά ζητάτε πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του και όλα αυτά θα σας προστεθούν.» Και για να μην μπορεί κάποιος να πει: «Αν αργήσει να δώσει και δεν έχω κάτι να φάω, τι θα κάνω;» —«Κοιτάξτε», είπε, «τα πουλιά του ουρανού, πώς δεν σπέρνουν, ούτε θερίζουν, ούτε μαζεύουν σε αποθήκες, και ο ουράνιος Πατέρας σας τα τρέφει», και προσθέτοντας λέει: «Δεν αξίζετε εσείς πολύ περισσότερο από πολλά σπουργίτια, ολιγόπιστοι;» Και για να μην γογγύζουμε, λιγοψυχώντας για χάρη του φαγητού ή του ποτού, μας φωνάζει ρητά: «Μακάριοι όσοι πεινούν και διψούν για τη δικαιοσύνη, διότι αυτοί θα χορτάσουν.» Αν, λοιπόν, πιστεύεις στον Χριστό και ομολογείς ότι Αυτός είναι αψευδής, όταν πεινάσεις ή διψάσεις και δεν έχεις κάτι να φας ή να πιεις, και ζητήσεις από τον κελάρη άρτο ή κρασί ή κάτι φαγώσιμο και δεν σου δώσει, ίσως επειδή εμποδίζεται από εργασίες, να θυμηθείς φέρνοντας στον νου τα λόγια του Κυρίου και να πεις στον εαυτό σου: «Πεινώ μεν και διψώ, αλλά με υπομονή θα περιμένω τον Κύριο και Αυτός θα ενεργήσει σύμφωνα με την ασθένειά μου και δεν θα με εγκαταλείψει.»

Γι' αυτό, απέναντι σε αυτά είναι αναγκαίο να αντειπώ και να αναγγείλω το δικαίωμα του Θεού, και τη ρομφαία που έρχεται πάνω σε τέτοιους ανθρώπους, ώστε να μην αναζητηθεί από τα δικά μου βέβηλα χέρια το αίμα της απώλειάς τους. Διότι αυτοί πρώτα-πρώτα δεν μίλησαν με πνεύμα κοινωνίας ως γνήσιοι υιοί, λέγοντας «γιατί δεχόμαστε;», αλλά ως τέκνα με ψεγάδια και αλλότρια λέγοντας «γιατί δέχεται;», εξαιρώντας τους εαυτούς τους από την κοινωνία και την ομοψυχία μου. Έπειτα, κι αν ακόμη μίλησαν έτσι, είναι κατακριτέοι και υπόλογοι, διότι, σύμφωνα με τον ψαλμό, «κατελάλησαν κατά του Θεού και είπαν, μήπως θα μπορέσει ο Θεός να ετοιμάσει τραπέζι» σε τόσο μεγάλο πλήθος; Και μήπως εγώ είμαι ο χορηγός των τροφών, ή αυτός που φέρνει τους καρπούς, ή αυτός που γεμίζει τις αποθήκες, ή πάλι αυτός που από δική του επιλογή και αυθεντία δέχεται αυτούς που προσέρχονται και αυξάνει την αδελφότητα; Δεν είναι Αυτός ο Κύριος και Θεός και τροφοδότης όλου του κόσμου, αυτός που ανοίγει το χέρι του και χορταίνει κάθε ζωντανό με ευδοκία, αυτός που λέει «ζητείτε πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν»; Έπειτα προς τους ολιγόπιστους: «κοιτάξτε τα πετεινά του ουρανού, ότι δεν σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε μαζεύουν σε αποθήκες, και ο πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει· δεν αξίζετε πολύ περισσότερο εσείς, ολιγόπιστοι;»

«Ποιος δε από εσάς, μεριμνώντας, μπορεί να προσθέσει στο ανάστημά του έναν πήχη;» Αυτό το λέει, διότι, ακόμη και αν μεριμνάς, δεν κάνεις τίποτα εάν δεν το θέλει ο Θεός. Γιατί λοιπόν καταπονείς τον εαυτό σου μάταια; «Και για το ένδυμα γιατί μεριμνάτε; Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν. Σας λέω δε ότι ούτε ο Σολομών με όλη τη δόξα του δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά.» Δεν μας ελέγχει μόνο μέσω των άλογων πτηνών, αλλά και μέσω των κρίνων που μαραίνονται. Διότι, εάν ο Θεός τα καλλώπισε αυτά κατ' αυτόν τον τρόπο, αν και δεν υπήρχε καμία ανάγκη, πόσο μάλλον θα ικανοποιήσει την ανάγκη των δικών μας ενδυμάτων; Αποδεικνύει δε ότι, ακόμη και αν μεριμνήσεις πολύ, δεν θα μπορέσεις να καλλωπιστείς όπως τα κρίνα· εφόσον μάλιστα ο Σολομών, ο πλέον συνετός και τρυφηλός, σε όλη τη διάρκεια της βασιλείας του δεν κατόρθωσε να ντυθεί με κάτι παρόμοιο. «Εάν δε το χορτάρι του αγρού, το οποίο σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον φούρνο, ο Θεός το ντύνει έτσι, δεν θα φροντίσει πολύ περισσότερο για εσάς, ολιγόπιστοι;» Μαθαίνουμε εξ αυτού ότι δεν πρέπει να φροντίζουμε για τον καλλωπισμό.