Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 6:5

αʹ. Όταν προσεύχεσθε, λέγει ο Χριστός, μη γίνεσθε σαν τους υποκριτές, διότι αγαπούν να προσεύχονται στεκόμενοι στις συναγωγές και στις γωνίες των πλατειών, για να φανούν στους ανθρώπους. Αμήν σας λέγω, ότι έχουν ήδη λάβει τον μισθό τους. Εσύ όμως, όταν προσεύχεσαι, είσελθε στο ιδιαίτερο δωμάτιό σου και, αφού κλείσεις τις θύρες, προσευχήσου στον Πατέρα σου που βρίσκεται στο κρυφό, και Εκείνος θα σου ανταποδώσει στα φανερά. Τι λέγει λοιπόν ο Παύλος; «Θέλω να προσεύχονται οι άνδρες σε κάθε τόπο, υψώνοντας όσια χέρια χωρίς οργή και δισταγμό»; Αλλά αυτό δεν είναι αντίθετο προς εκείνα, μη γένοιτο, αλλά απεναντίας συμφωνεί απόλυτα.

Διότι δεν είναι το ίδιο πράγμα το να μην επιδιώκει κανείς να φανεί, με το να επιδιώκει να περάσει απαρατήρητος. «Και όταν προσεύχεσθε», λέγει, «δεν θα είσθε σαν τους υποκριτές· διότι αγαπούν να προσεύχονται στεκόμενοι όρθιοι στις συναγωγές και στις γωνίες των πλατειών. Αλήθεια σας λέγω, έχουν ήδη λάβει τον μισθό τους. Εσύ όμως, όταν προσεύχεσαι, είσελθε στο εσωτερικό σου δωμάτιο και, αφού κλείσεις τη θύρα σου, προσευχήσου στον Πατέρα σου, ο οποίος βρίσκεται εκεί στο κρυφό». Και πάλι τους αποκαλεί και αυτούς υποκριτές, και πολύ δικαιολογημένα· διότι, ενώ προσποιούνται ότι προσεύχονται στον Θεό, περιεργάζονται τους ανθρώπους, φέροντας όχι το σχήμα ικετών, αλλά καταγέλαστων ανθρώπων.

γʹ. Τι λοιπόν; Στην εκκλησία, θα πει κάποιος, δεν πρέπει να προσευχόμαστε; Και βέβαια πρέπει, αλλά με τέτοιο φρόνημα. Διότι παντού ο Θεός εξετάζει τον σκοπό των πράξεών μας. Επειδή, ακόμη και αν μπεις στο ιδιαίτερο δωμάτιό σου και, αφού κλείσεις την πόρτα, το κάνεις αυτό για επίδειξη, κανένα όφελος δεν έχεις από τις κλειστές πόρτες. Δες, λοιπόν, και εδώ πόσο ακριβή προσδιορισμό έθεσε, λέγοντας: «Για να φανούν στους ανθρώπους». Ώστε, ακόμη και αν κλείσεις τις πόρτες, πριν από το κλείσιμο των θυρών του δωματίου, θέλει να κατορθώσεις το εξής: να κλείνεις και τις πόρτες της διάνοιας. Διότι σε κάθε περίπτωση είναι καλό να έχει απαλλαγεί κανείς από την κενοδοξία, προπαντός όμως στην προσευχή. Επειδή, αν και χωρίς αυτή την αδυναμία ο νους μας πλανάται και περιφέρεται, εάν εισερχόμαστε στην προσευχή έχοντας και αυτή την ασθένεια, πότε θα προσέξουμε αυτά που λέμε εμείς οι ίδιοι; Και αν εμείς που δεόμαστε και παρακαλούμε δεν ακούμε τα λόγια μας, πώς αξιώνουμε να τα ακούσει ο Θεός; Αλλά όμως, υπάρχουν κάποιοι, οι οποίοι, μετά από τέτοιες και τόσες παραγγελίες, ασχημονούν με τέτοιον τρόπο κατά την προσευχή, ώστε, ακόμη και όταν το σώμα τους είναι κρυμμένο, κάνουν τους εαυτούς τους φανερούς σε όλους με τη φωνή τους, κραυγάζοντας ατάκτως και θορυβωδώς, και με τη στάση και με τη φωνή τους καθιστούν τους εαυτούς τους καταγέλαστους.

«Άκουσε, Κύριε, ελέησε, διότι είσαι Θεός ελεήμων, και ελέησε.» «Με ψυχή συντετριμμένη και με πνεύμα ταπεινώσεως ας γίνουμε δεκτοί, όπως με τα ολοκαυτώματα.» «Μη λιγοψυχήσεις στην προσευχή σου· μην εμποδιστείς να αποδώσεις την ευχή σου στον κατάλληλο καιρό.» «Όταν προσεύχεσαι, δεν θα είσαι όπως οι σκυθρωποί υποκριτές, διότι τους αρέσει να προσεύχονται στεκόμενοι στις συναγωγές και στις γωνίες των πλατειών, για να φανούν στους ανθρώπους. Αλήθεια σας λέω: έχουν ήδη λάβει την αμοιβή τους. Εσύ όμως, όταν προσεύχεσαι, μπες στο ιδιαίτερο δωμάτιό σου. Και όταν προσεύχεστε, μη φλυαρείτε όπως οι εθνικοί· διότι νομίζουν ότι με την πολυλογία τους θα εισακουστούν. Μην τους μοιάσετε, λοιπόν. Διότι ο Πατέρας σας γνωρίζει από τι έχετε ανάγκη, προτού εσείς του το ζητήσετε. Έτσι, λοιπόν, να προσεύχεστε εσείς: Πάτερ ημών», και τα εξής. «Ζητάτε, και θα σας δοθεί· ψάχνετε, και θα βρείτε· χτυπάτε, και θα σας ανοιχθεί. Διότι καθένας που ζητά, λαμβάνει.» «Τότε προσήλθαν οι μαθητές στον Ιησού ιδιαιτέρως και είπαν: Γιατί εμείς δεν μπορέσαμε να το εκβάλουμε; Και ο Ιησούς τούς είπε: Εξαιτίας της απιστίας σας.»

Ή και με άλλον τρόπο: αριστερό χέρι είναι η κενοδοξία, δεξί η ελεημοσύνη· ας μη γνωρίζει, λοιπόν, η κενοδοξία την ελεημοσύνη. «Για να είναι η ελεημοσύνη σου στα κρυφά, και ο Πατέρας σου, που βλέπει στα κρυφά, ο ίδιος θα σε ανταμείψει στα φανερά.» Πότε; Όταν τα πάντα θα παρουσιαστούν γυμνά και φανερά, και τότε θα δοξαστείς περισσότερο. «Και όταν προσεύχεσαι, να μην είσαι σαν τους υποκριτές, διότι τους αρέσει να προσεύχονται στεκόμενοι στις συναγωγές και στις γωνίες των πλατειών, για να φανούν στους ανθρώπους. Αλήθεια σας λέω, ότι έχουν ήδη λάβει την ανταμοιβή τους.» Και αυτούς τους ονομάζει υποκριτές, επειδή δίνουν την εντύπωση ότι είναι προσηλωμένοι στον Θεό, ενώ είναι προσηλωμένοι στους ανθρώπους· από αυτούς «έχουν λάβει», δηλαδή, απολαμβάνουν τον μισθό τους. «Εσύ όμως, όταν προσεύχεσαι, μπες στο ταμείο σου, και αφού κλείσεις τη θύρα σου, προσευχήσου στον Πατέρα σου που είναι στα κρυφά, και ο Πατέρας σου, που βλέπει στα κρυφά, θα σε ανταμείψει στα φανερά.» Τι λοιπόν; Να μην προσεύχομαι στην εκκλησία; Βεβαιότατα· αλλά με ορθή διάθεση και όχι για επίδειξη, επειδή δεν βλάπτει ο τόπος, αλλά ο τρόπος και ο σκοπός.