Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 7:29

Πρέπει να σημειωθεί πάλι, ότι τον δικό του λόγο και αυτόν που προήλθε από τον ίδιο, δηλαδή τον ευαγγελικό, λέει ότι είναι του Θεού και Πατέρα, δείχνοντας ότι ο ίδιος δεν είναι κάτι διαφορετικό από τον Πατέρα λόγω του ομοουσίου. Διότι θα βρούμε στα ευαγγελικά συγγράμματα τα πλήθη των Ιουδαίων να εκπλήσσονται με αυτόν, επειδή τους δίδασκε «ως έχων εξουσία και όχι όπως οι γραμματείς τους»· διότι εκείνοι διαρκώς προέβαλλαν αυτό που όριζε ο νόμος, όταν έκαναν τις ομιλίες τους προς αυτούς· ο Κύριός μας όμως Ιησούς Χριστός, χωρίς καθόλου να ακολουθήσει τους σκιώδεις και γραπτούς τύπους, αλλά λαμπρύνοντας τον δικό του λόγο με θεοπρεπή εξουσία, λέει: «Ειπώθηκε στους αρχαίους, δεν θα μοιχεύσεις· εγώ όμως σας λέω, δεν θα επιθυμήσεις», αν και ο νόμος όριζε ρητά για τα θεία λόγια, ότι σε αυτά δεν επιτρέπεται να προστεθεί και από αυτά δεν επιτρέπεται να αφαιρεθεί τίποτα· αλλά ο Χριστός και αφαίρεσε και πρόσθεσε, μετατρέποντας τους τύπους σε αλήθεια. Επομένως, δεν θα συγκαταλεχθεί σε αυτούς που βρίσκονται υπό τον νόμο, δηλαδή στα δημιουργήματα· διότι, σε όποιον ταιριάζει εκ φύσεως να κατατάσσεται στους δούλους, σε αυτόν οπωσδήποτε θα αρμόζει και η υποχρέωση να υπόκειται στον νόμο. Ο Χριστός λοιπόν έκανε τον λόγο του Πατέρα δικό του λόγο.

Μαρτυρεί, λοιπόν, η Γραφή ότι δεν έχει αναδειχθεί προφήτης όμοιος με τον Μωυσή· ούτε, επομένως, ο Ιερεμίας, ούτε ο Ησαΐας, ούτε κάποιος άλλος από τους προφήτες θα μπορούσε να είναι όμοιος με αυτόν, επειδή κανένας από αυτούς δεν αναδείχθηκε νομοθέτης. Ενώ, λοιπόν, προσδοκόταν ο μελλοντικός προφήτης και νομοθέτης που θα εγειρόταν κατά τα πρότυπα του Μωυσή, ήλθε αυτός, ο Ιησούς, ο Χριστός του Θεού, ο οποίος νομοθετούσε για όλα τα έθνη και επιτελούσε έργα ανώτερα του νόμου. Διότι το «ειπώθηκε στους αρχαίους, δεν θα μοιχεύσεις, εγώ όμως σας λέω να μην επιθυμείτε καν», και το «ειπώθηκε στους αρχαίους· δεν θα φονεύσεις, εγώ όμως σας λέω ούτε καν να οργίζεστε», και το «να μην προσκυνάτε πλέον στα Ιεροσόλυμα, αλλά σε κάθε τόπο», και το να λατρεύετε όχι με λιβάνι και θυσίες, αλλά «εν πνεύματι και αληθεία», και όσα παρόμοια περιέχονται στη διδασκαλία του, ήταν ξεκάθαρα γνωρίσματα ενός πάνσοφου και τελειότατου νομοθέτη. Γι' αυτό και όσοι τον άκουγαν «εξεπλήσσοντο», λέει η θεία Γραφή, επειδή τους δίδασκε «ως έχων εξουσία, και όχι όπως οι γραμματείς τους και οι Φαρισαίοι». Με αυτόν τον τρόπο, λοιπόν, εκπλήρωνε τον λόγο που έλειπε από την προφητεία του Μωυσή, καθώς επίσης και τα υπόλοιπα θεσπίσματα των προφητειών σχετικά με αυτόν και την κλήση των εθνών.

Φανερώνει δε αυτόν ως νομοθέτη και δάσκαλο της ευσέβειας των ανθρώπων, όπως ακριβώς είναι μόνο ο Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς Χριστός, και κανένας άλλος δεν έχει αναδειχθεί ταυτόχρονα νομοθέτης και προφήτης του Θεού των όλων και Πατέρα Του. Αλλά ο μεν Μωυσής ηγήθηκε ενός μόνο έθνους, και έχει αποδειχθεί ότι νομοθέτησε κατάλληλα μόνο για αυτό και όχι για άλλα έθνη· ο δε Χριστός του Θεού, έχοντας λάβει από τον Πατέρα την υπόσχεση: «ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου», προκειμένου να κατασταθεί από τον Πατέρα νέος νομοθέτης της ευσέβειας όχι μόνο για τους Ιουδαίους αλλά και για ολόκληρο το γένος των ανθρώπων, παρουσίασε νομοθεσία ισχυρή και αρμόζουσα για την κλήση όλων των εθνών. Με δύναμη, λοιπόν, θεϊκότερη από αυτή του Μωυσή, θέσπισε τους ιερούς Του νόμους σε ολόκληρο τον κόσμο μέσω των ευαγγελιστών Του, νομοθετώντας με εξουσία ανώτερη από την ανθρώπινη, λέγοντας: «ακούσατε ότι ειπώθηκε στους αρχαίους, δεν θα φονεύσεις», «εγώ όμως σας λέω» να μην οργίζεστε «άδικα», και τα όσα ακολουθούν αυτά, όσα δηλαδή περιέχονται στις γραπτές διδασκαλίες Του, για τα οποία μαρτυρεί ο ευαγγελιστής λέγοντας ότι όλοι «εκπλήσσονταν για τη διδαχή Του· διότι τους δίδασκε ως έχων εξουσία, και όχι όπως οι γραμματείς τους».

Διότι δεν πρέπει να κυβερνά κανείς σωματικά και φυσικά, όπως τα άλογα ζώα, αλλά με τον λόγο και την πειθώ· διότι ό,τι είναι για το ένα η ισχύς και για το άλλο η φύση, αυτό είναι για τον βασιλιά η λογική· γι' αυτό λέει: «Και ο τράγος που ηγείται του ποιμνίου». Δίδασκε ως έχων εξουσία, και όχι όπως οι γραμματείς, ώστε να εκπλήσσονται. [Cod. f. 115 b.] Διότι αυτός, λέει, είναι εκείνος που σφαγιάστηκε για την αμαρτία του κόσμου, και προσφέρθηκε ως θύμα, και εστάλη στα έθνη όπως στην έρημο· και στεφανώθηκε στο κεφάλι με κόκκινο έριο από τους απίστους· και έγινε λύτρο για τους ανθρώπους· και αναδείχθηκε ζωή των πάντων.

Αναγιγνώσκει δε και τους ίδιους τους παλαιούς νόμους, ώστε με την παράθεσή τους να κατανοήσουν οι ακροατές ότι τα λεγόμενά του δεν αποτελούν εναντίωση, και ότι έχει την ίδια εξουσία με Εκείνον που τον εγέννησε. Αυτά τα κατανόησαν και οι Ιουδαίοι και θαύμαζαν. Και για το ότι θαύμαζαν, άκου τον ευαγγελιστή που το δηλώνει αυτό και λέει: «Εκπλήσσονταν», λέει, «τα πλήθη με τη διδαχή του, διότι τους δίδασκε ως έχων εξουσία, και όχι όπως οι γραμματείς τους και οι Φαρισαίοι». Τι θα πούμε λοιπόν, λέει κάποιος, εάν εκείνοι το υπέθεσαν αυτό εσφαλμένα; Και όμως δεν τους έψεξε, ούτε τους επιτίμησε, αλλά επικύρωσε κιόλας τη γνώμη τους. Διότι, όταν προσήλθε αμέσως ο λεπρός και του είπε: «Κύριε, εάν θέλεις, μπορείς να με καθαρίσεις»· τι του απαντά; «Θέλω, καθαρίσου».

Αλλά δεν ενήργησε έτσι εκείνο το πλήθος που αναφέρεται στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου, αλλά άκου πώς: «Εκπλήσσονταν όλοι», λέει, «για τη διδασκαλία του, διότι τους δίδασκε ως έχων εξουσία». Και για ποιον άραγε λόγο ανεβαίνει τώρα στο όρος και κάθεται εκεί με τους μαθητές του; Εξαιτίας του σημείου που επρόκειτο να συμβεί. Το ότι ανέβηκαν μόνοι τους οι μαθητές, αποτελούσε κατηγορία εναντίον του πλήθους που δεν τον ακολούθησε. Δεν το πράττει όμως μόνο γι' αυτόν τον λόγο, το να καταφεύγει δηλαδή στο όρος, αλλά και για να μας διδάξει να αναπαυόμαστε πάντοτε από τους θορύβους και την ταραχή του κόσμου· διότι η ερημία είναι τόπος κατάλληλος για πνευματική φιλοσοφία. Πολλές φορές, εξάλλου, και ο ίδιος καταφεύγει μόνος του στο όρος, διανυκτερεύει και προσεύχεται, διδάσκοντάς μας ότι εκείνος που προσεγγίζει περισσότερο τον Θεό οφείλει να έχει απαλλαγεί από κάθε ταραχή και να αναζητά χρόνο και τόπο ελεύθερο από θόρυβο. Και πλησίαζε το Πάσχα, η εορτή των Ιουδαίων. Πώς λοιπόν δεν ανεβαίνει στην εορτή, λέγει, αλλά, ενώ όλοι σπεύδουν προς τα Ιεροσόλυμα, αυτός έρχεται στη Γαλιλαία, και όχι μόνος του, αλλά έχοντας μαζί του και τους μαθητές, και από εκεί πηγαίνει στην Καπερναούμ; Αθόρυβα, λοιπόν, άρχισε να καταργεί σταδιακά τον νόμο, παίρνοντας αφορμή από την ιουδαϊκή πονηρία. Και υψώνοντας τα μάτια του, βλέπει μεγάλο πλήθος.

Βλέπεις πώς θαυμάζεται καθένας από εκείνους που ομολόγησαν την εξουσία του; Και τα πλήθη εκπλήσσονταν με τη διδασκαλία του, διότι δίδασκε ως έχων εξουσία· και όχι μόνο δεν τους κατέκρινε, αλλά, αφού τους πήρε μαζί του, κατέβηκε, και μέσω του τρόπου με τον οποίο καθάρισε τον λεπρό, επικύρωσε τη γνώμη τους. Πάλι, έλεγε εκείνος: «Εάν θέλεις, μπορείς να με καθαρίσεις»· και όχι μόνο δεν τον επιτίμησε, αλλά και, θεραπεύοντάς τον, τον καθάρισε έτσι ακριβώς όπως εκείνος είχε πει.

Παρατήρησε όμως: προηγουμένως το απέδειξε μέσω της διδασκαλίας, όταν τους δίδαξε ως έχων εξουσία· μέσω του λεπρού, όταν είπε: «Θέλω, καθαρίσου»· μέσω του εκατοντάρχου, τον οποίο, όταν του είπε: «Πες μόνο έναν λόγο, και θα ιαθεί ο δούλος μου», τον θαύμασε και τον εγκωμίασε περισσότερο από όλους· μέσω της θάλασσας, όταν τη δάμασε μόνο με τον λόγο Του· μέσω των δαιμόνων, όταν ομολογούσαν ότι Αυτός είναι ο Κριτής, και τους έβγαλε με μεγάλη εξουσία. Εδώ πάλι, με άλλον, ανώτερο τρόπο, αναγκάζει τους ίδιους τους εχθρούς να ομολογήσουν την ομοτιμία Του, και διά του στόματός τους το καθιστά φανερό. Διότι Αυτός, δείχνοντας την έλλειψη κενοδοξίας Του (επειδή βέβαια είχε συγκεντρωθεί μεγάλο πλήθος θεατών που απέκλειε την είσοδο, γι' αυτό και τον κατέβασαν από τη στέγη), δεν προχώρησε αμέσως στη θεραπεία του σώματος, η οποία ήταν φανερή, αλλά παίρνει την αφορμή από εκείνους· και θεράπευσε πρώτα το αόρατο, την ψυχή, συγχωρώντας τα αμαρτήματα· πράγμα το οποίο έσωζε μεν εκείνον, στον Ίδιο όμως δεν έφερνε μεγάλη δόξα. Εκείνοι βέβαια, παρακινούμενοι από πονηρία και θέλοντας να Του επιτεθούν, συντέλεσαν ώστε να λάμψει το γεγονός ακόμη και παρά τη θέλησή τους. Διότι, όντας ευμήχανος ο Ίδιος, χρησιμοποίησε τον φθόνο τους για τη φανέρωση του σημείου. Επειδή, λοιπόν, θορυβούνταν και έλεγαν: «Αυτός βλασφημεί· ποιος μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες παρά μόνο ο Θεός;», ας δούμε τι λέει ο Ίδιος.

Διότι, επειδή ανέβηκε στο όρος και επρόκειτο να δώσει την Καινή Διαθήκη, λέει: «Ακούσατε ότι ειπώθηκε στους αρχαίους, δεν θα φονεύσεις· και όποιος φονεύσει, θα είναι ένοχος στην κρίση. Και όποιος πει, "Μωρέ", θα είναι ένοχος στη γέεννα του πυρός. Εγώ όμως σας λέω, ότι καθένας που οργίζεται αναίτια εναντίον του αδελφού του, θα είναι ένοχος στην κρίση». «Ακούσατε ότι ειπώθηκε, Οφθαλμό αντί οφθαλμού και δόντι αντί δοντιού. Εγώ όμως σας λέω να μην αντισταθείτε στον πονηρό, αλλά σε όποιον σε ραπίσει στο δεξί μάγουλο, στρέψε του και το άλλο». Τι σημαίνει αυτό; Εκείνος που δεν κάνει τίποτα από τον εαυτό Του, διορθώνει και τα προστάγματα του Πατέρα, και προάγει τη νομοθεσία στο καλύτερο; Όταν δε λέω «διορθώνει», μην υποπτευθείς τίποτα το βλάσφημο, νομίζοντας ότι ο Πατέρας είναι πιο αδύναμος. Διότι, έστω και αν η νομοθεσία ήταν κατώτερη, αυτό δεν οφειλόταν στον Θεό, αλλά σε εκείνους που δέχθηκαν τον νόμο. Άλλωστε, και η Παλαιά Διαθήκη ανήκει στον Μονογενή, και η Καινή στον Πατέρα. Πώς λοιπόν, πες μου, «δεν κάνει τίποτα από τον εαυτό Του», Εκείνος που προσθέτει στην Παλαιά Διαθήκη και επιδεικνύει τόση εξουσία; Υπάρχει άραγε κάτι πιο αδύναμο από τους αιρετικούς; Διότι οι μεν Ιουδαίοι εκπλήσσονταν επειδή τους τα δίδασκε αυτά «ως έχων εξουσία, και όχι όπως οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι»· οι Ιουδαίοι δηλαδή Του αναγνωρίζουν εξουσία, ενώ αυτοί (οι αιρετικοί) υποστηρίζουν ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα από τον εαυτό Του. Και δεν είπαν (οι Ιουδαίοι), «σαν να είχε εξουσία», αλλά «ως έχων εξουσία».

Τι να λέω για τους μαθητές; Οι ίδιοι οι Φαρισαίοι, αφού απέστειλαν υπηρέτες, τους άκουγαν να λένε: «Ποτέ δεν μίλησε έτσι άνθρωπος, όπως αυτός ο άνθρωπος». Και άλλοι πάλι έλεγαν: «Ποτέ δεν φάνηκε κάτι τέτοιο στον Ισραήλ». Και εκπλήσσονταν, αναφέρει, διότι τους δίδασκε ως έχων εξουσία, και όχι όπως οι γραμματείς τους και οι Φαρισαίοι.

«Και συνέβη», αναφέρει ο θείος Ματθαίος, «όταν ο Ιησούς ολοκλήρωσε αυτούς τους λόγους, τα πλήθη εκπλήσσονταν με τη διδασκαλία του». Εκπλήσσονταν, διότι ποτέ δεν είχαν ακούσει μια τέτοια και τόσο μεγίστη διδασκαλία για τέτοια πράγματα· «διότι τους δίδασκε ως έχων εξουσία», δηλαδή ως δάσκαλος των δασκάλων, τόσο των τωρινών όσο και των παλαιών, «και όχι όπως οι γραμματείς»· διότι η διδασκαλία των γραμματέων δεν διέθετε παρρησία, επειδή δεν είχαν έργα που να προηγούνται της διδασκαλίας· ενώ Εκείνος, ως Υιός του Θεού και Θεός, έχοντας έργα κατά πολύ ανώτερα από τα λόγια, «τους δίδασκε ως έχων εξουσία και όχι όπως οι γραμματείς». «Και συνέβη όταν ο Ιησούς ολοκλήρωσε αυτούς τους λόγους».

Γι' αυτόν τον λόγο και από τους πειρασμούς πέφτει· διότι όταν σκοντάψει, δηλαδή όταν συγκρουστεί με έναν πειρασμό, η πτώση του είναι μεγάλη. Κανένας όμως από τους απίστους δεν πέφτει, επειδή εκείνοι βρίσκονται πάντοτε πεσμένοι χάμω· ο πιστός όμως, εκείνος πέφτει. Και γι' αυτό τον λόγο η πτώση του είναι μεγάλη, διότι πέφτει όντας Χριστιανός. «Και συνέβη, όταν τελείωσε ο Ιησούς αυτούς τους λόγους, να εκπλήσσονται τα πλήθη για τη διδασκαλία του. Διότι τους δίδασκε ως έχων εξουσία, και όχι όπως οι γραμματείς.» Δεν εκπλήσσονταν οι άρχοντες. πώς θα μπορούσαν άλλωστε, αφού τον φθονούσαν; αλλά το άκακο πλήθος. Θαύμαζαν δε, όχι την έκφραση των λόγων του, αλλά την παρρησία του, διότι έδειχνε εξουσία ανώτερη και από τους προφήτες. Επειδή εκείνοι έλεγαν: «Αυτά λέει ο Κύριος». Ο Χριστός όμως, ως Θεός, έλεγε: «Εγώ σας λέω».

Ανώτεροι όμως και πιο φιλοσοφημένοι είναι αυτοί στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου. «Διότι, λέει, εκπλήσσονταν για τη διδασκαλία του, επειδή τους δίδασκε ως κάποιος που έχει εξουσία.» Ανεβαίνει δε στο βουνό εξαιτίας του θαύματος που επρόκειτο να γίνει. Διότι δεν ήταν καθόλου αλαζόνας ούτε αγαπούσε την επίδειξη, ώστε να θαυματουργεί στο κέντρο των πόλεων· αλλά αποφεύγοντας την κενή δόξα των πολλών, αναζητά την ησυχία. Και εκπαιδεύοντας εμάς σε αυτό, ενώ ταυτόχρονα ήθελε να ανακοινώσει κάποια μυστικά στους μαθητές, αναζητά το βουνό. Διότι πάντοτε είχε συνήθεια να το κάνει αυτό· επειδή πρέπει να έχει απαλλαγεί από κάθε ταραχή, και να αναζητά τόπο καθαρό από κάθε θόρυβο, εκείνος που πρόκειται να συζητήσει τέτοια πράγματα. «Ήταν δε, λέει, κοντά το Πάσχα, η γιορτή των Ιουδαίων.» Και όμως δεν ανεβαίνει, αλλά αναχωρεί για τη Γαλιλαία· διότι δεν υπέκειτο πλέον στα διατάγματα του νόμου, ώστε να τελεί και τις νομικές εορτές. Εξάλλου, καθώς η ιουδαϊκή πονηρία τον κατεδίωκε, βρίσκοντας αφορμή, αναιρεί ηρέμα τον νόμο· δείχνοντας σε όσους προσέχουν, ότι έπαψε να ισχύει ο τύπος (η σκιά) αφότου ήρθε η αλήθεια. Πρόσεξε δε και το ότι λέει: «Η γιορτή των Ιουδαίων.» Διότι δεν ήταν γιορτή του Χριστού (πώς θα μπορούσε άλλωστε, αφού δεν ανέβαινε σε αυτήν;), αλλά μόνο των Ιουδαίων. «Σηκώνοντας λοιπόν ο Ιησούς τα μάτια, και βλέποντας ότι πολύς όχλος έρχεται προς αυτόν, λέει στον Φίλιππο· Από πού θα αγοράσουμε ψωμιά, για να φάνε αυτοί; Αυτό δε το έλεγε δοκιμάζοντάς τον· διότι ο ίδιος γνώριζε τι επρόκειτο να κάνει.»