Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 8:10

Διότι εκείνος που έχει ταπείνωση δεν επιθυμεί συνεχώς τα ανώτερα από αυτόν, αλλά πάντοτε στρέφεται προς τα κάτω, στην ταπείνωση. Και αναλογίσου τον εκατόνταρχο που προσήλθε στον Ιησού για τον δούλο του και, όταν άκουσε το «Εγώ θα έλθω και θα τον θεραπεύσω», κατέφυγε στην ταπείνωση και είπε: «Κύριε, δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου.» Ποιος δεν θα άρπαζε αυτήν την ευκαιρία; Αλλά η ταπείνωση ούτε αυτό δεν ζήτησε, κρίνοντας τον εαυτό της ανάξιο, και ο καρδιογνώστης Θεός, που αποδέχεται την προαίρεση των ανθρώπων, επαίνεσε την πίστη του λέγοντας: «Σε ολόκληρο τον Ισραήλ δεν βρήκα τέτοια πίστη.» Και η ταπείνωση του προσέφερε μεγάλο έπαινο, και χάρισε την υγεία στον δούλο του, και είναι πολλά τα χαρίσματα που δίνονται στην ταπείνωση. Ας προστρέξουμε σε αυτήν, για να λάβουμε τη χάρη της και τον έπαινο από τον Ιησού Χριστό, ο οποίος ταπείνωσε τον εαυτό Του, έγινε υπήκοος μέχρι θανάτου και μας έδωσε το πρότυπο της ταπείνωσης. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός αποδέχτηκε τον εκατόνταρχο παρόλο που ήταν ειδωλολάτρης, και μάλιστα έλεγε: "Αλήθεια σας λέω, σε κανέναν δεν βρήκα τόση πίστη μέσα στον Ισραήλ". Επικατάρατος, λοιπόν, είναι εκείνος που θυσιάζει στον Θεό το φθαρμένο, παρότι του είναι δυνατόν να τον τιμήσει με τα καλύτερα, εάν βέβαια έχει στα κοπάδια του, όπως μόλις είπα, το άμωμο και το αρσενικό. Πρέπει να σημειωθεί ότι ζητά ως θυσία το αρσενικό, παρόλο που ο νόμος είχε προστάξει να θυσιάζονται στον Θεό και θηλυκά. Λέμε λοιπόν ότι οι θυσίες από τάμα, δηλαδή οι εκούσιες, δέχονταν ως θύμα το άμωμο και το αρσενικό, και αυτός ήταν ο τύπος για εκείνον που προσέφερε, σαν να παρήγγειλε ο νόμος ότι εκείνοι που θέλουν να αναβούν ως οσμή ευωδίας στον Θεό πρέπει να είναι ανδρείοι, ανώτεροι από τα πάθη και πολύ μακριά από κάθε μώμο. Αντιθέτως, οι θυσίες που προσφέρονταν για τις αμαρτίες δέχονταν οπωσδήποτε το θηλυκό από τους αμνούς και τα ερίφια. Και αυτό επίσης ήταν αλληγορία της αδυναμίας εκείνων που τις προσέφεραν. Διότι το θηλυκό είναι ανίσχυρο, και ως προς τη δύναμη δεύτερο από τα αρσενικά. Και κάθε αμαρτία διαπράττεται όταν ο νους έχει εξασθενήσει, και όχι βέβαια όταν διατηρεί την πνευματική του ευρωστία. <Και τώρα η εντολή αυτή απευθύνεται προς εσάς, τους ιερείς.>

Και λίγο πιο κάτω, παραθέτοντας τη θυσία του Ιώβ υπέρ των παιδιών του, λέει ότι: «Ο Ιώβ έστελνε και τους καθάριζε, σηκωνόταν νωρίς το πρωί και πρόσφερε για αυτούς θυσίες ανάλογα με τον αριθμό τους», και προσθέτει λέγοντας: Επομένως δεν είναι απορριπτέα από τον Θεό η θυσία υπέρ των άλλων, ούτε επιτρέπει να γίνεται αυτό ανεπίληπτα· τουναντίον το επαινεί, ως κάτι που δεν είναι ανωφελές. Έπειτα πάλι, αφού εξήγησε την ιστορία και το θαύμα στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο σχετικά με τον παραλυτικό και εκείνους που τον κατέβασαν μέσα από τα κεραμίδια, προσθέτει και λέει: Ο Χριστός δεν άφησε χωρίς θαυμασμό την πίστη εκείνων που τον μετέφεραν. Εκείνος δε κέρδισε πλούσια την απαλλαγή από τους πόνους του, και η προερχόμενη από άλλους φιλοθεΐα κατέστησε ευμενή και φίλο του τον Χριστό, ο οποίος τον ελευθέρωσε ταυτόχρονα και από τα αμαρτήματα και από τις ασθένειες. Και πάλι, κάνοντας μνεία για τον εκατόνταρχο που στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο λέει: «Κύριε, ο υπηρέτης μου είναι κατάκοιτος στο σπίτι παράλυτος, και βασανίζεται δεινά»· και του λέει: «Εγώ θα έλθω και θα τον θεραπεύσω», και αποκρινόμενος ο εκατόνταρχος είπε: «Κύριε, δεν είμαι ικανός να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου· αλλά πες μόνο έναν λόγο, και θα ιαθεί ο υπηρέτης μου». Ακούγοντάς το αυτό ο Ιησούς, αναφέρει, θαύμασε και είπε σε αυτούς που τον ακολουθούσαν: «Αλήθεια σας λέω, σε κανέναν δεν βρήκα τόσο μεγάλη πίστη μέσα στον Ισραήλ». Έπειτα λέει προς αυτόν: «Πήγαινε, και ας γίνει σε εσένα όπως πίστεψες». Και ιάθηκε ο υπηρέτης εκείνη την ώρα.

Αλλά, αν κάποιος δυσπιστεί προς αυτό εξαιτίας της υπερβολής του θαύματος, δεν θα μπορούσε ωστόσο να προβάλει εύλογες αμφισβητήσεις σχετικά με την προφητεία, για την οποία η απόδειξη των γεγονότων θα φανεί ισχυρότερη, αν κάποιος αναλογιστεί ότι, ενώ τότε ήταν μόνο ένας Ρωμαίος χιλίαρχος που προσήλθε στον Σωτήρα –ο οποίος μάλιστα επέδειξε απέναντί του μεγαλύτερη και πιο ειλικρινή ομολογία σε σύγκριση με το έθνος των Ιουδαίων–, ο δικός μας Σωτήρας προφητεύει ότι, αντί για έναν, θα είναι πολλοί εκείνοι που στο μέλλον θα προσέλθουν σε αυτόν όμοια με εκείνον, προερχόμενοι τόσο από τις περιοχές της αυγής και της ανατολής όσο και από αυτούς που κατοικούν προς τη δύση του ηλίου, οι οποίοι, μέσω της επίγνωσης και της ομολογίας τους προς αυτόν, πρόκειται να αξιωθούν ίσης τιμής ενώπιον του Θεού με τους προπάτορες των Εβραίων.

Η φράση έχει ως εξής: «Εξεγέρθητι, βορρά, και έρχου, νότε». Ίσως μπορεί να βρει κανείς κάτι συγγενές προς τα λεγόμενα αυτά στα λόγια του εκατόνταρχου, τα οποία θαύμασε ο ίδιος ο Θεός Λόγος, όπως διηγήθηκε ο ευαγγελιστής λέγοντας: «Ακούσας δε ο Ιησούς εθαύμασε», και έθεσε τα λόγια του εκατόνταρχου υψηλότερα από την πίστη του Ισραήλ. Διότι μου φαίνεται πως η σύγκριση του εκατόνταρχου, ως προς το ζήτημα της πίστεως, δεν γίνεται προς τον ισραηλιτικό λαό, αλλά προς τον ίδιο εκείνον τον Ισραήλ, ο οποίος κατά την πάλη του με τον αντίπαλο, παρότι είχε τη συμμαχία του Θεού, μόλις που απέφυγε την πτώση, χωρίς να βγει εντελώς αλώβητος από τη βλάβη του αντιπάλου, διότι δέχθηκε το πλήγμα στον μηρό. Αυτός όμως ο εκατόνταρχος, για τον οποίο γίνεται λόγος τώρα, αποπέμποντας με εξουσία το αλλότριο μέσω κάποιας βασιλικής δύναμης, οικειώνεται το επιθυμητό. Διότι κυρίως ως προς αυτό μου φαίνεται ότι έτυχε του θαυμασμού ο άνδρας αυτός, στο ότι λέει πως, μεταξύ των στρατιωτών που βρίσκονται υπό τις διαταγές του, με αυθεντική εξουσία αποπέμπει όποιον θέλει, προσκαλεί αυτόν που επιθυμεί και προστάζει στον δούλο να εκτελέσει την πρέπουσα υπηρεσία.

Η δε τέτοιου είδους προσήλωση δεν υφίσταται βεβαίως χωρίς μεγάλη πίστη. Και εξετάζοντας κανείς, θα μπορούσε να δει την ταπείνωση πάντοτε συνδεδεμένη και συναυξανόμενη με την προς τον Χριστό πίστη· διότι όταν ο Πέτρος, στην αρχή, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου έκλεισε το μεγάλο πλήθος των ψαριών στα δίχτυα του και πίστεψε απόλυτα, τότε του έλεγε: «Έξελθε από εμένα, Κύριε, διότι είμαι άνθρωπος αμαρτωλός». Και πάλι, όταν ο εκατόνταρχος είπε με ταπείνωση προς τον Χριστό: «Κύριε, δεν είμαι ικανός να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου», ο Κύριος είπε για αυτόν σε όσους Τον ακολουθούσαν: «Αλήθεια σας λέω, ούτε μέσα στον Ισραήλ δεν βρήκα τόση πίστη»· επομένως, η ταπείνωση είναι χαρακτηριστικό μόνο των πιστών, και η πίστη των ταπεινωμένων.

Λύση. Από αυτά αποδεικνύεται ότι όχι μόνο ο Κύριος εξέθεσε τους μακαρισμούς για δεύτερη φορά, αλλά και ότι θεράπευσε διαφορετικούς λεπρούς και παραλυτικούς. Διότι αυτούς που αναφέρονται στον Ματθαίο, τους προσφώνησε πριν από την εκλογή των δώδεκα από τους υπολοίπους. Γι' αυτό και τους εξέθεσε πιο γενικά. Μετά από αυτούς, αφού κατέβηκε από το όρος, καθάρισε τον λεπρό, και τον δούλο του εκατόνταρχου, και την πενθερά του Πέτρου. Ο Λουκάς, όμως, αναφέρει ότι μετά την εκλογή των δώδεκα και τη φανέρωση των ονομάτων τους, ο Κύριος Χριστός στάθηκε σε πεδινό τόπο και τους εκφώνησε τους μακαρισμούς. Γι' αυτό και απευθύνεται στο πρόσωπό τους. Ομοίως και καθένας από τους εκατόνταρχους, τόσο αυτός που αναφέρεται στον Ματθαίο, όσο και αυτός στον Λουκά, ήταν διαφορετικό πρόσωπο, αν και ήταν και οι δύο κάτοικοι της Καπερναούμ. Διότι ο μεν ένας παρακαλεί τον Κύριο αυτοπροσώπως, ενώ ο άλλος μέσω των πρεσβυτέρων. Και ο ένας παρακαλεί για δούλους, ενώ ο άλλος για υιό, επειδή στην Αγία Γραφή συνηθίζεται ο υιός να ονομάζεται «παις».

Πάλι ο εκατόνταρχος αυτός λέει: «Πες μόνο έναν λόγο, και θα θεραπευτεί ο δούλος μου»· και θαυμάζοντάς τον έλεγε: «Ούτε στον Ισραήλ δεν βρήκα τόση πίστη». Για να μάθεις όμως το ίδιο και από την αντίθετη περίπτωση: επειδή η Μάρθα δεν είπε τίποτα από αυτά, αλλά το αντίθετο, δηλαδή ότι «Όσα κι αν ζητήσεις από τον Θεό, θα σου τα δώσει», όχι μόνο δεν επαινέθηκε, μολονότι του ήταν γνωστή και αγαπητή και από εκείνους που είχαν δείξει μεγάλο ενδιαφέρον γι' αυτόν, αλλά και επιτιμήθηκε και διορθώθηκε από τον ίδιο, επειδή δεν μίλησε ορθά. Διότι της έλεγε: «Δεν σου είπα ότι, εάν πιστέψεις, θα δεις τη δόξα του Θεού;», ελέγχοντάς την επειδή δεν είχε ακόμη πιστέψει. Και πάλι, επειδή έλεγε «Όσα κι αν ζητήσεις από τον Θεό, θα σου τα δώσει», για να την απομακρύνει από αυτή τη λανθασμένη αντίληψη και να την διδάξει ότι δεν έχει ανάγκη να λάβει από άλλον, αλλά ο ίδιος είναι η πηγή των αγαθών, της λέει: «Εγώ είμαι η ανάσταση και η ζωή»· που σημαίνει: Δεν περιμένω να λάβω δύναμη (ενέργεια) από αλλού, αλλά τα πάντα τα ενεργώ από τον εαυτό μου. Γι' αυτό και τον εκατόνταρχο τον θαυμάζει, τον τοποθετεί ψηλότερα από ολόκληρο τον λαό, τον τιμά με τη δωρεά της βασιλείας και προσκαλεί τους υπόλοιπους να επιδείξουν τον ίδιο ζήλο. Και για να μάθεις ότι γι' αυτό είπε αυτά τα λόγια, προκειμένου να εκπαιδεύσει και τους άλλους να πιστεύουν κατ' αυτόν τον τρόπο, άκουσε την ακρίβεια του ευαγγελιστή, πώς το υποδήλωσε αυτό. Διότι αναφέρει: «Στράφηκε ο Ιησούς και είπε σε εκείνους που τον ακολουθούσαν: Ούτε στον Ισραήλ δεν βρήκα τόση πίστη».

γ΄. Εάν δε ο μεν Ματθαίος αναφέρει ότι δεν είπε τα λόγια αυτά μέσω των φίλων του, αλλά ο ίδιος προσωπικά, αυτό δεν έχει καμία απολύτως σημασία· διότι το ζητούμενο είναι ότι και οι δύο παρουσίασαν την προθυμία του ανδρός, και ότι είχε την πρέπουσα αντίληψη περί του Χριστού. Είναι δε πιθανό και ο ίδιος, αφού πρώτα έστειλε τους φίλους του, να προσήλθε κατόπιν και να είπε αυτά τα λόγια. Και αν ο Λουκάς δεν ανέφερε το ένα, ούτε ο Ματθαίος ανέφερε το άλλο· πράγμα που δεν σημαίνει ότι αντιφάσκουν μεταξύ τους, αλλά μάλλον ότι συμπληρώνει ο ένας όσα παραλείπονται από τον άλλον. Δες δε πώς και από άλλη πλευρά ο Λουκάς διακήρυξε την πίστη του, λέγοντας ότι ο δούλος του επρόκειτο να πεθάνει. Αλλά όμως ούτε αυτό τον οδήγησε σε απόγνωση, ούτε τον έκανε να απελπιστεί, αλλά ακόμη και τότε ήλπιζε ότι θα επιζήσει. Εάν πάλι ο μεν Ματθαίος αναφέρει ότι ο Χριστός είπε: «Ούτε μέσα στον Ισραήλ δεν βρήκα τόσο μεγάλη πίστη», και με αυτό δηλώνει ότι αυτός δεν ήταν Ισραηλίτης, ο δε Λουκάς αναφέρει ότι ανοικοδόμησε τη συναγωγή, ούτε αυτό είναι αντιφατικό. Διότι είναι δυνατόν κάποιος, και χωρίς να είναι Ιουδαίος, και τη συναγωγή να οικοδομήσει, και το έθνος να αγαπά.

Και για ποιο λόγο, λέει, ο λεπρός, παρόλο που επέδειξε μεγαλύτερα πράγματα από αυτά, δεν επαινέθηκε; Διότι εκείνος δεν είπε, «Πες ένα λόγο», αλλά κάτι που ήταν πολύ μεγαλύτερο: «Θέλησε μόνο»· πράγμα το οποίο λέει ο Προφήτης για τον Πατέρα, ότι «Όλα όσα θέλησε, τα έκανε». Αλλά και εκείνος επαινέθηκε. Διότι όταν λέει, «Πρόσφερε το δώρο που πρόσταξε ο Μωυσής, ως μαρτυρία σε αυτούς», δεν λέει τίποτε άλλο παρά ότι «Εσύ θα γίνεις κατήγορός τους, εξαιτίας όσων πίστεψες». Εξάλλου, δεν ήταν το ίδιο να πιστέψει κάποιος όντας Ιουδαίος, με το να προέρχεται έξω από το έθνος. Διότι το ότι ο εκατόνταρχος δεν ήταν Ιουδαίος, είναι φανερό και από το γεγονός ότι ήταν εκατόνταρχος, αλλά και από το ότι ειπώθηκε: «Ούτε μέσα στον Ισραήλ δεν βρήκα τόσο μεγάλη πίστη».

Διότι εκείνος μεν λέει: Κύριε, δεν έχω άνθρωπο, για να με βάλει στην κολυμβήθρα όταν ταραχθεί το νερό· αυτοί όμως γνώριζαν ότι ο Χριστός δεν έχει καμία ανάγκη ούτε από νερά, ούτε από κολυμβήθρα, ούτε από τίποτε άλλο παρόμοιο. Αλλ' όμως ο Χριστός απάλλαξε από τα νοσήματα όχι μόνο τον δούλο του εκατόνταρχου, αλλά και τούτον και εκείνον, και δεν είπε: Επειδή προσέφερες μικρότερη πίστη, θα λάβεις αναλόγως και τη θεραπεία· αντίθετα, εκείνον που επέδειξε μεγαλύτερη πίστη τον κατευόδωσε με εγκώμια και στεφάνια, λέγοντας: Ούτε μέσα στον Ισραήλ δεν βρήκα τόση πίστη.

Βλέπεις την ψυχή, πώς είχε ανάγκη από κάποιο αισθητό σχήμα; Διότι το να μη θεωρήσει επαρκή την προσταγή του ιατρού, αλλά να έχει ανάγκη από το χέρι του, ήταν δείγμα της αδυναμίας αυτού που θεραπευόταν. Από αυτό, εξάλλου, λύνονται για εμάς και πολλά άλλα ζητήματα. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Χριστός δεν θεραπεύει παντού με τον λόγο, αλλά και με το χέρι· διότι έβαλε το χέρι Του στο στόμα και στη γλώσσα· ενώ αλλού θεράπευε αυτούς που Τον πλησίαζαν μόνο με τον λόγο, και αλλού κάνοντας τα πάντα με το θέλημά Του. Γιατί λοιπόν το έκανε αυτό; Εξαιτίας της αδυναμίας εκείνων που Τον πλησίαζαν. Και για να μάθεις ότι αυτό γινόταν εξαιτίας της δικής τους αδυναμίας, επαινούσε εκείνους που δεν είχαν ανάγκη από τέτοια μέσα. «Αλήθεια σας λέω», αναφέρει, «ούτε στον Ισραήλ δεν βρήκα τόσο μεγάλη πίστη»· επειδή ακριβώς ο εκατόνταρχος δεν Τον οδήγησε στο σπίτι του, αλλά είπε ότι αρκεί μόνο η προσταγή Του. Στην περίπτωση, λοιπόν, του Εζεκία δεν συμβαίνει τίποτα τέτοιο, αλλά υπάρχει μόνο η πρόρρηση, και δεν χρησιμοποιήθηκε κανένα ανθρώπινο μέσο. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και στην περίπτωση του άνδρα που κυριευόταν από ζηλοτυπία για τη γυναίκα του, οριζόταν κάτι πιο υλικό. Εάν όμως θέλεις να το εκλάβεις αυτό με αναγωγικό τρόπο (διότι «όλα αυτά συνέβαιναν σε εκείνους τυπικώς», λέει η Γραφή, «και γράφτηκαν για τη δική μας νουθεσία, σε εμάς που μας έχουν φθάσει τα τέλη των αιώνων»), αναλογίσου τους άριστους διδασκάλους της Εκκλησίας, οι οποίοι χρησιμοποιούν τον λόγο αντί για σάλπιγγα και κατακρημνίζουν τα τείχη των εχθρών, καθώς και τους λαούς που είναι οπλισμένοι με την πανοπλία του Ιησού.

«Διότι αληθινά σας λέγω», λέγει, «ούτε στον Ισραήλ δεν βρήκα τόση πίστη. Αλλά πήγαινε, και όπως πίστεψες ας γίνει σε εσένα». Και πάλι, κάποια αιμόρρους γυναίκα, αποδίδοντας τιμή δοξολογίας στον χιτώνα του Δεσπότου, πόσο μάλλον στην ίδια τη θεότητα, λάμβανε το δώρο μαζί με επαίνους.

Άραγε τον διόρθωσε ο Χριστός; Άραγε τον επέπληξε ως πλανώμενο και ως εισάγοντα διεφθαρμένα δόγματα; Άραγε του είπε: «Τι είναι αυτό που κάνεις, άνθρωπε; Αποδίδεις σε εμένα μεγαλύτερη δόξα από όση πρέπει· μου χαρίζεις περισσότερα από όσα μου οφείλονται· νομίζεις ότι διατάζω με αυθεντία, ενώ δεν έχω αυθεντία»; Άραγε είπε κάτι τέτοιο; Σε καμία περίπτωση· απεναντίας, επικύρωσε τη γνώμη του, και προς εκείνους που τον ακολουθούσαν είπε: «Αλήθεια σας λέω, ούτε στον Ισραήλ δεν βρήκα τόσο μεγάλη πίστη». Ο έπαινος λοιπόν του Δεσπότη γίνεται επικύρωση των λόγων του εκατοντάρχου. Διότι τα λόγια που ειπώθηκαν δεν ανήκουν πλέον στον εκατόνταρχο, αλλά αποτελούν δεσποτική απόφαση· διότι, όταν ο ίδιος επαινέσει τα λεχθέντα και τα επιδοκιμάσει ως ορθώς ειπωμένα, εγώ τα αποδέχομαι ως θείο χρησμό. Διότι έλαβαν το κύρος άνωθεν, από την απόκριση του Χριστού.

Είδες τον Ηλία τον ηνίοχο του αέρα, είδες τον Μωυσή τον οδοιπόρο της θάλασσας· δες και τον Πέτρο, τον στύλο της Εκκλησίας, ότι και αυτός είχε γυναίκα. Δεν έχει γραφεί ρητά ότι ο Πέτρος είχε γυναίκα· από πού λοιπόν είναι φανερό ότι είχε γυναίκα; Εγώ σου λέω: Εισήλθε, λέει, ο Ιησούς στο σπίτι της πεθεράς του Πέτρου· και εκείνη ήταν άρρωστη, και την άγγιξε, και την άφησε ο πυρετός, και τους υπηρετούσε. Βλέπεις ότι και ο Πέτρος είχε γυναίκα; Διότι όπου υπάρχει πεθερά, είναι ολοφάνερο ότι υπάρχει και σύζυγος. Βλέπεις ότι και ο Πέτρος είχε γυναίκα; Γι' αυτό μην κατηγορείς καθόλου τον γάμο. Αυτά δε τα λέω, για να μην προβάλει κανείς ως πρόφαση ούτε τη γυναίκα, ούτε τα τέκνα, ούτε τη στρατιωτική θητεία, ούτε το εμπόριο, ούτε την τέχνη, ούτε τη δουλεία, ούτε τον πλούτο, ούτε την πενία· αυτά είναι προφάσεις, αυτά είναι δικαιολογίες, αυτά είναι παγίδες του διαβόλου. Προφασίζεσαι τη στρατιωτική θητεία, και λες: «Είμαι στρατιώτης, και δεν μπορώ να είμαι ευλαβής». Ο εκατόνταρχος δεν ήταν στρατιώτης; Και λέει στον Ιησού: «Δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου· αλλά πες μόνο έναν λόγο, και θα ιαθεί ο δούλος μου». Και ο Ιησούς, αφού θαύμασε, λέει: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω ότι ούτε μέσα στον Ισραήλ δεν βρήκα τόσο μεγάλη πίστη». Μήπως τον εμπόδισε η στρατιωτική του ιδιότητα; Αλλά τι είσαι; Είσαι χειρώνακτας τεχνίτης; Και ο Παύλος, ήταν και λεηλάτης των Εκκλησιών, και μετά από αυτά έγινε κήρυκας και απόστολος.

Ακούγοντας δε ο Ιησούς, είπε [σε αυτούς που τον ακολουθούσαν]: Αλήθεια σας λέγω, ούτε μέσα στον Ισραήλ δεν βρήκα τόσο μεγάλη πίστη. Και είπε στον... σε σένα.» «Όταν ήλθε ο Ιησούς στην οικία του Πέτρου, είδε την πενθερά του να έχει πυρετό· και άγγιξε το χέρι της, και την άφησε ο πυρετός.» «Καθώς περνούσε από εκεί ο Ιησούς, τον ακολούθησαν δύο τυφλοί φωνάζοντας και λέγοντας: Ελέησέ μας, Κύριε, υιέ του Δαβίδ. Τους λέει ο Ιησούς: Πιστεύετε ότι μπορώ να το κάνω αυτό; Του λέγουν: Ναι, Κύριε. Τότε άγγιξε τους οφθαλμούς τους λέγοντας: Σύμφωνα με την πίστη σας ας γίνει σε εσάς. Και ανοίχτηκαν οι οφθαλμοί τους. Καθώς δε αυτοί εξέρχονταν, ιδού, του έφεραν έναν άνθρωπο κωφό δαιμονιζόμενο· και αφού εκδιώχθηκε το δαιμόνιο, μίλησε ο κωφός.» «Αναχωρώντας από εκεί ο Ιησούς, ήλθε στη συναγωγή τους. Και ιδού, υπήρχε ένας άνθρωπος που είχε το χέρι του παράλυτο (ξηρό). Τότε λέει στον άνθρωπο: Έκτεινε το χέρι σου· και το εξέτεινε, και αποκαταστάθηκε υγιές όπως το άλλο.» «Του έφεραν όλους τους ασθενείς.

Προφασίζεσαι τη στρατιωτική θητεία και λες: «Είμαι στρατιώτης και δεν μπορώ να σωθώ». Ο εκατόνταρχος δεν ήταν στρατιώτης; Και λέει στον Ιησού: «Δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου, αλλά πες μόνο έναν λόγο, και θα θεραπευτεί ο δούλος μου». Και αφού θαύμασε ο Ιησούς, λέει: «Αλήθεια σας λέω, ούτε στον Ισραήλ δεν βρήκα τέτοια πίστη». Μήπως τον εμπόδισε η στρατιωτική του ιδιότητα; Αλλά έχεις να πεις: «Είμαι χειρώνακτας». Και ο Παύλος τέτοιος ήταν, και επιπλέον λεηλάτης των Εκκλησιών· και μετά από αυτά έγινε κήρυκας και απόστολος. Αλλά τι; Είσαι πλούσιος; Και ο Αβραάμ πλούσιος ήταν, και πίστεψε στον Θεό, και του λογίστηκε αυτό ως δικαιοσύνη, και ονομάστηκε φίλος του Θεού. Αλλά τι έχεις να πεις; Ότι είσαι δούλος; Δεν διάβασες τον Παύλο που γράφει στον Φιλήμονα; Για τον Ονήσιμο, τον άλλοτε άχρηστο σε εσένα, αλλά τώρα και σε εμένα και σε εσένα πολύ χρήσιμο εν Κυρίω;

Προς τον Ιωάννη τον σπαθάριο. Ακούγοντας ότι η κυριότητά σου επιτέλεσε ένα θείο έργο, θαυμάσαμε την αληθινά μεγάλη σου πίστη, άνθρωπε του Θεού. Διότι αυτός που μας πληροφόρησε λέει ότι χρησιμοποίησες την ιερή εικόνα του μεγαλομάρτυρα Δημητρίου αντί για κάποιον ανάδοχο και έτσι τέλεσες το φώτισμα του θεοφύλακτου τέκνου σου. Και ω, τι εμπιστοσύνη! Το «ούτε στον Ισραήλ βρήκα τόση πίστη» νομίζω ότι ο Χριστός δεν το αναφώνησε μόνο τότε για τον εκατόνταρχο, αλλά και τώρα για σένα που είσαι εφάμιλλος στην πίστη. Βρήκε λοιπόν εκείνος αυτό που αναζήτησε, πέτυχες κι εσύ αυτό στο οποίο πίστεψες. Εκεί το θείο πρόσταγμα αντικατέστησε τη σωματική παρουσία, και εδώ η υλική εικόνα το πρωτότυπο· εκεί συμπαρευρισκόταν στον λόγο ο μέγας Λόγος, εργαζόμενος αοράτως μέσω της θεότητας το παράδοξο της ίασης, και εδώ συμπαρευρισκόταν πνευματικά ο μεγαλομάρτυρας στην ίδια του την εικόνα, δεχόμενος το βρέφος.

Διότι, πόσοι από τους ανθρώπους, όντας έξω από το Ευαγγέλιο, βρίσκονται σε πλάνη απιστίας; Άλλοι πάλι, ενώ βρίσκονται μέσα στο Ευαγγέλιο, έχουν πλανηθεί ως προς την πίστη και έχουν ναυαγήσει, όπως ακριβώς οι Εικονομάχοι, οι οποίοι δεν ομολογούν ότι ο Χριστός απεικονίζεται, ούτε ότι έχει εικόνα, ούτε ότι προσκυνείται σε εικόνα, και κατά συνέπεια αποβάλλουν από τους εαυτούς τους τη σωτήρια οικονομία Του. Κατανοώντας αυτά, αδελφοί, ας ευχαριστούμε με βαθιά συναίσθηση τον Κύριο, και μέσω της ευχαριστίας ας νιώθουμε κατάνυξη, και με την κατάνυξη ας χύνουμε δάκρυα, και με τα δάκρυα ας φωτιζόμαστε, και με τον φωτισμό ας αποκτούμε τη σωτηρία μας, όπως υποσχέθηκε ο Θείος Λόγος. Διότι ας μην νομίζουμε ότι η πίστη είναι κάτι απλό· γιατί ενώ είναι μία, αυξάνεται και μειώνεται, ανάλογα με την κατανόηση ή την έλλειψη κατανόησης, διότι λέει: "Ολιγόπιστε, γιατί δίστασες;" και αλλού: "Μεγάλη είναι η πίστη σου, ας γίνει σε σένα όπως πίστεψες" και πάλι: "Ούτε μέσα στον Ισραήλ δεν βρήκα τόσο μεγάλη πίστη". Ιδού λοιπόν ότι και μεγαλώνει και μικραίνει.

Αυτός δε είναι ο ίδιος με εκείνον που αναφέρεται και στον Λουκά. Και αν ο Λουκάς λέει ότι έστειλε άλλους ως απεσταλμένους προς τον Ιησού, αυτό δεν αποτελεί αντίφαση προς τον Ματθαίο, ο οποίος λέει ότι προσήλθε ο ίδιος αυτοπροσώπως. Διότι είναι φυσικό πρώτα μεν να έστειλε άλλους, έπειτα δε, επειδή ο κίνδυνος επέκειτο, να ήλθε ο ίδιος και να λέει: «Κύριε, ο δούλος μου είναι κατάκοιτος στο σπίτι παραλυτικός και βασανίζεται δεινά. Και του λέει ο Ιησούς: Εγώ θα έλθω και θα τον θεραπεύσω». Δεν έφερε τον δούλο πάνω σε κλίνη, διότι πίστευε ότι μπορεί να τον θεραπεύσει και από μακριά· γι' αυτό, «Και αποκρινόμενος ο εκατόνταρχος είπε: Κύριε, δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου, αλλά πες μόνο έναν λόγο, και θα γιατρευτεί ο δούλος μου· διότι και εγώ είμαι άνθρωπος υπό εξουσία, έχοντας υπό τις διαταγές μου στρατιώτες, και λέω σε τούτον, Πήγαινε, και πηγαίνει· και σε άλλον, Έλα, και έρχεται· και στον δούλο μου, Κάνε αυτό, και το κάνει. Όταν δε άκουσε ο Ιησούς, θαύμασε και είπε σε όσους ακολουθούσαν:

«Αλήθεια σας λέω, ούτε στον Ισραήλ βρήκα τόση πίστη.» Αν εγώ, λέει, όντας δούλος του βασιλιά, διατάζω τους υφισταμένους μου στρατιώτες, εσύ πολύ περισσότερο μπορείς να διατάξεις τον θάνατο και τις ασθένειες, ώστε από αυτόν μεν να αναχωρούν, σε άλλον δε να επιτίθενται· διότι οι σωματικές ασθένειες είναι στρατιώτες και όργανα δικαιοσύνης του Θεού. Θαυμάζει, λοιπόν, ο Χριστός, λέγοντας ότι ούτε στους Ισραηλίτες βρήκε τόση πίστη, όση στον εθνικό. «Σας λέω, μάλιστα, ότι πολλοί θα έλθουν από Ανατολών και Δυσμών, και θα παρακαθίσουν με τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ στη βασιλεία των ουρανών, ενώ οι υιοί της βασιλείας θα εκβληθούν στο σκότος το εξώτερο· εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο βρυγμός των οδόντων.» Δεν είπε ότι πολλοί εθνικοί θα παρακαθίσουν, για να μην προσβάλει τους Ιουδαίους, αλλά το είπε συγκεκαλυμμένα, «από Ανατολών και Δυσμών».