Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 8:17

Και οι μεν άλλες Γραφές ομιλούν περί του Σωτήρος, αλλά στο ενδιάμεσο αναγγέλλουν και κάποια άλλα πράγματα· το βιβλίο τούτο όμως υμνεί αποκλειστικά τη σύζευξη του Λόγου με το σώμα. Γι' αυτό και στις άλλες Γραφές, εξαιτίας όσων δηλώνονται στο ενδιάμεσο, υπάρχουν και λόγοι θυμού και οργής, καθώς και φοβερές απειλές· αυτή όμως η βίβλος, επειδή δεν υποδηλώνει τίποτε άλλο παρά μόνο την παρουσία του Λόγου, περιέχει αποκλειστικά λόγους αγαλλίασης, χαράς και ευφροσύνης. Διότι, εφόσον είναι παρών ο Νυμφίος, αρμόζει όλοι να χαίρονται και κανένας να μην πενθεί, όπως ακριβώς είπε ο ίδιος ο Κύριος. Επειδή Αυτός, με την παρουσία Του, βάσταξε τις ασθένειές μας και μετέτρεψε τις λύπες σε χαρά. Όπως, λοιπόν, μετά τη θεία οικονομία του Σωτήρος δεν προσδοκούμε πλέον προφήτη, έτσι και μετά από όσα υποδηλώνονται στο Άσμα Ασμάτων δεν υπάρχει τίποτε άλλο καινότερο για να προσδοκούμε ότι θα υποδηλωθεί.

Απόκριση: Αδελφέ, θλίψη υπάρχει για όσους αγνοούν πώς έχουν τα πράγματα. Διότι η κόρη της Χαναναίας και ο δούλος του εκατόνταρχου βρίσκονταν σε παραφροσύνη, η μεν εξαιτίας της μανίας, ο δε εξαιτίας του κινδύνου της ασθένειας, και δεν μπορούσαν με την πίστη τους να συνεργήσουν με εκείνους που παρακαλούσαν για αυτούς. Ο παραλυτικός, όμως, συνεισφέροντας την πίστη για την υγεία του σώματος, αξιώθηκε του μεγαλύτερου δώρου, χάρη στη φιλανθρωπία του Δεσπότη. Διότι, στην εποχή του Σωτήρα, για να πιστέψουν οι άνθρωποι ότι ήλθε, τα σημεία γίνονταν εξαρχής χωρίς τη συνέργειά τους, και οι άνθρωποι θεραπεύονταν δωρεάν, ώστε να εκπληρωθεί ο προφητικός λόγος ότι «Αυτός ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας.» Απαλλασσόμενοι λοιπόν οι άνθρωποι από την ευθύνη των αμαρτιών τους, θεραπεύονταν με τη δική Του χάρη χωρίς να απαιτείται συνέργεια, παρά μόνο για να προσέξουν στη συνέχεια, όπως λέει: «Ιδού, έγινες υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον, για να μην πάθεις κάτι χειρότερο.» Και γι' αυτόν πάλι ο Ιωάννης λέει: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου.» Μάθε τι λέει: «Όλου του κόσμου», όσοι όμως δεν τον δέχθηκαν δεν έτυχαν θεραπείας και εκπληρώνεται για αυτούς το «Εάν ο άπιστος χωρίζεται, ας χωριστεί», και ότι έδωσε στους Αποστόλους την εξουσία να θεραπεύουν και να συγχωρούν τις αμαρτίες εκείνων που συνεργούν με τη δέησή τους. Ο ίδιος ο Ιάκωβος, ο οποίος έλαβε τέτοια εξουσία, ας σε πείσει λέγοντας: «Πολύ ισχύει η δέηση του δικαίου όταν ενεργείται.»

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΟΖ΄. Πώς οφείλουν οι δυνατοί να βαστάζουν τα ασθενήματα των αδυνάτων; ΑΠΟΚΡΙΣΗ Εάν το να βαστάζει κανείς σημαίνει το να σηκώνει και να θεραπεύει, σύμφωνα με το γεγραμμένο ότι «Αυτός έλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους», όχι με το να τα δεχθεί στον εαυτό του, αλλά με το να θεραπεύει τους πάσχοντες· έτσι και εδώ θα εφαρμοσθεί ο τρόπος και ο λόγος της μετανοίας, διά του οποίου θα θεραπευθούν οι αδύνατοι με τη φροντίδα των δυνατοτέρων.

Και ενώ άλλος βρισκόταν στη φυλακή, είπε ότι ο ίδιος ήταν ο φυλακισμένος. Διότι Αυτός σήκωσε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας. Μία δε από τις ασθένειες είναι και η ανυποταξία, και αυτήν τη βάσταξε. Γι' αυτό και τα περιστατικά που μας συμβαίνουν ο Κύριος τα ιδιοποιείται, αναδεχόμενος τα δικά μας πάθη μέσα από την κοινωνία Του με εμάς.

Και ανέλαβε τις ασθένειές μας, και βάσταξε τις νόσους μας, και τραυματίσθηκε για εμάς, ώστε με τον μώλωπά Του εμείς να ιαθούμε· και μας εξαγόρασε από την κατάρα, γινόμενος κατάρα για εμάς, και υπέστη τον πιο ατιμωτικό θάνατο, για να μας επαναφέρει στην ένδοξη ζωή. Και δεν αρκέσθηκε μόνο στο να μας ζωοποιήσει ενώ ήμασταν νεκροί, αλλά μας χάρισε και αξίωμα θεότητας, και ετοίμασε αιώνιες αναπαύσεις, οι οποίες υπερβαίνουν κάθε ανθρώπινη διάνοια με το μέγεθος της ευφροσύνης. Τι λοιπόν να ανταποδώσουμε στον Κύριο για όλα όσα ανταπέδωσε σε εμάς;

Όμως ο αλλογενής, που συγκαταλεγόταν στους Σαμαρείτες, εκπλήρωσε τον νόμο της αγάπης. Άκουσε λοιπόν και την παραβολή. Παίρνοντας τον λόγο ο Ιησούς, κ.τ.λ. <Και αφού τον ανέβασε στο δικό του ζώο, κ.τ.λ.> (A f. 144, B f. 106 b, E f. 180 b) Κατ' άλλον τρόπο δε, επειδή, σύμφωνα με το γεγραμμένο, «Ο άνθρωπος, ενώ βρισκόταν σε τιμή δεν το κατανόησε, αλλά παραβλήθηκε με τα ανόητα κτήνη και εξομοιώθηκε με αυτά», και ασθένησε υποκύπτοντας σε κάθε κτηνώδη και ακόλαστη επιθυμία· ο Χριστός, γινόμενος απαρχή του γένους μας, αυτός που δεν γνώρισε αμαρτία, έδειξε πρώτα στον εαυτό του ότι εμείς έχουμε υπερβεί αυτά τα κτηνώδη πάθη· διότι αυτός έλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας.

Διότι υπερίσχυσε της ανθρώπινης δόξης που προερχόταν από τη μεταξύ τους αδικία, καθώς προτυπωνόταν στο φως του πύρινου στύλου, σε φοβερές σάλπιγγες που ηχούσαν δυνατά, και στη σκηνή του μαρτυρίου * και στη μεγάλη δόξα που είχε φανερωθεί τότε. Διότι έπρεπε να προηγηθεί η διαθήκη του θανάτου, ώστε πρώτα «αφού πεθάνουμε ως προς την αμαρτία, να ζήσουμε για τη δικαιοσύνη, καθώς ο Χριστός» «εβάστασε τις ασθένειές μας και ανέλαβε τις νόσους μας», «αφού τα σήκωσε όλα στο σώμα του πάνω στον σταυρό», για να εκπληρωθούν σε αυτόν για χάρη μας πρώτα τα του θανάτου και έπειτα τα της ζωής. Και γι' αυτόν τον λόγο πρώτα πεθαίνει, ώστε να συστήσει τη διαθήκη του θανάτου. Έπειτα ανασταίνεται εκ νεκρών, ώστε «να μεταμορφωθούμε από δόξα σε δόξα, όπως ακριβώς από το Πνεύμα του Κυρίου». Διότι στον σταυρό «θριάμβευσε κατά των αρχών και των εξουσιών», με τον θάνατο «κατέκρινε την αμαρτία», με τον ενταφιασμό έθαψε την ανομία, με το να γευθεί τον θάνατο συνέτριψε «το κεντρί του θανάτου», με την κάθοδο στον Άδη εσκύλευσε τον Άδη, ελευθέρωσε τους δεσμώτες με ανδρεία, και έλαβε το τρόπαιο του σταυρού εναντίον του διαβόλου. Και δες πώς η δόξα αυτή φτάνει από τον Μωυσή μέχρι τον Κύριο.

Εφόσον είναι παρών ο Νυμφίος, αρμόζει να χαίρονται όλοι και κανείς να μην πενθεί, όπως έχει πει ο ίδιος ο Κύριος. Διότι Αυτός, όντας παρών, βάσταξε τις ασθένειές μας και μετέτρεψε τις λύπες σε χαρά. Όπως, λοιπόν, μετά την οικονομία του Σωτήρος δεν προσδοκούμε πλέον προφήτη, έτσι και μετά από όσα σημαίνονται στο Άσμα Ασμάτων, δεν υπάρχει τίποτε καινότερο να μελετήσουμε ή κάποιο άλλο σημαινόμενο να προσδοκούμε.

Αντλεί θάρρος από το πνεύμα και καταπονεί το σώμα, καταβάλλοντάς το ως αντίπαλο· τι άραγε μας διδάσκει με αυτά και τι μας νουθετεί; Να μην έχουμε το φρόνημά μας στα γήινα, να μην υπερηφανευόμαστε για τη γνώση, να μην εγείρουμε τη σάρκα εναντίον του πνεύματος. Υπερμαχεί για όλους, προσεύχεται για όλους, επιδεικνύει ζήλο για όλους, φλέγεται για όλους, για εκείνους που είναι εκτός νόμου και για εκείνους που υπόκεινται στον νόμο· κήρυκας των εθνών, προστάτης των Ιουδαίων. Τόλμησε μάλιστα και κάτι μεγαλύτερο υπέρ των κατά σάρκα αδελφών του, για να τολμήσω να εκφραστώ και εγώ κατ' αυτόν τον τρόπο: εύχεται, από αγάπη, να εισαχθούν αυτοί στον Χριστό στη θέση του. Ώ της μεγαλοφροσύνης! Ώ της ζέσεως του πνεύματος! Μιμείται τον Χριστό, ο οποίος έγινε για χάρη μας κατάρα, αυτόν που ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας· ή, για να εκφραστώ πιο μετριοπαθώς, καταδέχεται να πάθει κάτι για χάρη τους, ακόμη και ως ασεβής, πρώτος μετά τον Χριστό, αρκεί μόνο να σωθούν αυτοί.

Εσύ όμως τι λες; Τι νομοθετείς, ω νέε Φαρισαίε, που είσαι «καθαρός» ως προς την ονομασία, αλλά όχι ως προς την προαίρεση, και μας αποπνέεις τις διδασκαλίες του Ναυάτου, πάσχοντας από την ίδια ασθένεια; Δεν αποδέχεσαι τη μετάνοια; Δεν δίνεις τόπο στους οδυρμούς; Δεν χύνεις ούτε ένα δάκρυ; Είθε να μην τύχεις και εσύ ενός τέτοιου κριτή. Δεν αισθάνεσαι αιδώ μπροστά στη φιλανθρωπία του Ιησού, ο οποίος ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας, ο οποίος δεν ήλθε για τους δικαίους, αλλά για να οδηγήσει τους αμαρτωλούς σε μετάνοια, ο οποίος θέλει το έλεος μάλλον παρά τη θυσία, ο οποίος συγχωρεί τα αμαρτήματα εβδομήντα φορές το επτά; Πόσο μακάριο θα ήταν το υψηλό σου φρόνημα, εάν επρόκειτο περί καθαρότητας και όχι περί αλαζονείας, η οποία νομοθετεί πάνω από τα ανθρώπινα μέτρα και αναιρεί την πνευματική ανόρθωση οδηγώντας στην απελπισία. Διότι εξίσου κακό είναι και η χαλαρότητα χωρίς σωφρονισμό, και η καταδίκη χωρίς συγχώρηση· η μεν πρώτη επειδή αφήνει εντελώς ελεύθερα τα ηνία, η δε δεύτερη επειδή πνίγει με τη σφοδρότητά της. Δείξε μου την καθαρότητά σου, και αποδέχομαι τη θρασύτητά σου. Τώρα όμως φοβάμαι μήπως, ενώ είσαι γεμάτος πληγές, καθιερώνεις το αθεράπευτο.

ΙΓʹ. Θέλετε να προσθέσουμε και κάτι πιο τολμηρό; Βλέπετε τις αντίπαλες γλώσσες να εξημερώνονται, και εκείνους που μας πολεμούν για τη Θεότητα να ησυχάζουν; Και αυτό είναι έργο του Πνεύματος, και αυτό είναι καρπός της δικής μας πνευματικής καλλιέργειας. Διότι δεν διδάσκουμε με τρόπο απαίδευτο, ούτε επιτιθέμεθα με ύβρεις, πράγμα το οποίο παθαίνουν οι πολλοί, οι οποίοι δεν αντιμάχονται τα επιχειρήματα, αλλά αυτούς που τα εκφέρουν, και ορισμένες φορές συγκαλύπτουν με ύβρεις την αδυναμία των συλλογισμών τους· όπως ακριβώς λέγεται ότι οι σουπιές χύνουν το μελάνι μπροστά τους, για να ξεφύγουν από εκείνους που τις θηρεύουν ή για να θηρεύσουν οι ίδιες περνώντας απαρατήρητες. Εμείς όμως αποδεικνύουμε ότι πολεμούμε για τον Χριστό, με το να μαχόμαστε σύμφωνα με το ήθος του Χριστού, του ειρηνικού και πράου, ο οποίος βάσταξε τις δικές μας ασθένειες.

Διότι, όταν ήλθε για να εκπληρώσει το μυστήριο δια του σταυρού Εκείνος που κένωσε τον εαυτό Του λαμβάνοντας τη μορφή του δούλου και ταπείνωσε τον εαυτό Του με το ομοίωμα και το σχήμα του ανθρώπου, ευρισκόμενος ως άνθρωπος μέσα στην ταπεινή φύση των ανθρώπων, τότε γίνεται υπήκοος Εκείνος που ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας, θεραπεύοντας την παρακοή των ανθρώπων δια της δικής Του υπακοής, ώστε με τον μώλωπά Του να ιαθεί το δικό μας τραύμα και δια του δικού Του θανάτου να εξαφανίσει τον κοινό θάνατο των ανθρώπων. Τότε γίνεται υπήκοος για χάρη μας, όπως ακριβώς έγινε και αμαρτία και κατάρα χάριν της θείας οικονομίας για εμάς, χωρίς να είναι αυτό εκ φύσεως, αλλά επειδή έγινε έτσι από φιλανθρωπία. Από ποια φωνή, όμως, διδάχθηκε τον κατάλογο τόσων υπακοών; Αντιθέτως, κάθε θεόπνευστη Γραφή μαρτυρεί την αυθεντική και κυριαρχική Του εξουσία, λέγοντας: «Αυτός είπε και έγιναν, Αυτός έδωσε εντολή και κτίστηκαν»· διότι είναι φανερό ότι αυτά τα λέει ο προφήτης για Εκείνον που βαστάζει τα σύμπαντα με τον λόγο της δυνάμεώς Του, του Οποίου η εξουσία συγκρότησε κάθε ουσία και φύση και όλα τα νοητά και ορατά μέσα στην κτίση, με μόνη την ορμή του θελήματός Του. Από πού, λοιπόν, παρακινείται ο Ευνόμιος και με μύριους τρόπους αποδίδει στον Βασιλέα της κτίσεως την ιδιότητα του υπηκόου, λέγοντας ότι είναι «υπήκοος σε κάθε δημιουργία και υπήκοος σε κάθε διοίκηση, υπήκοος σε έργα, σε λόγια»;

Επειδή, λοιπόν, ο Κύριος ανεβαίνει στο όρος, ας ακούσουμε τον Ησαΐα που φωνάζει: «Ελάτε, ας ανεβούμε στο όρος του Κυρίου». Και αν ασθενούμε εξαιτίας της αμαρτίας, ας δυναμώσουμε, όπως υποδεικνύει η προφητεία, τα πεσμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα. Διότι, εάν φθάσουμε στην κορυφή, θα βρούμε αυτόν που θεραπεύει κάθε νόσο και κάθε αδυναμία, αυτόν που αναλαμβάνει τις ασθένειές μας και βαστάζει τις νόσους μας. Επομένως, ας τρέξουμε και εμείς προς την άνοδο, ώστε, αφού βρεθούμε μαζί με τον Ησαΐα στην κορυφή της ελπίδας, να δούμε από περίοπτη θέση εκείνα τα αγαθά, τα οποία ο Λόγος δείχνει σε όσους τον ακολούθησαν στο ύψος. Αλλά ας ανοίξει ο Θεός Λόγος το στόμα του και για εμάς, και ας μας διδάξει εκείνα των οποίων η ακρόαση αποτελεί μακαριότητα· και ας γίνει για εμάς αρχή της θεωρίας, η αρχή της διδασκαλίας των όσων έχουν ειπωθεί.

Διότι, εάν εξομοιώθηκε κατά πάντα με την ανθρωπότητα και συμπάσχισε, σύμφωνα με τον προφήτη: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς» και «Αυτός έλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους», επειδή ακριβώς περιβλήθηκε τη σάρκα που είναι δεκτική αυτών· και «για χάρη μας», λέει, «έγινε αμαρτία», χωρίς να έχει πράξει ο ίδιος αμαρτία, αλλά σαν να είχε πράξει, ώστε να δικαιωθούμε εμείς· και «αφού έγινε για εμάς κατάρα, για να μας εξαγοράσει από την κατάρα», ονομάστηκε επικατάρατος, επειδή επέλεξε από συμπάθεια να συμμεριστεί την ίδια ονομασία με εμάς· εάν λοιπόν, βιώνοντας όλα αυτά, εξομοιώθηκε με την ανθρωπότητα, αναλαμβάνοντας την ίδια τη μορφή του δούλου, προβάλλοντας το δικό του πρόσωπο για λογαριασμό της ανθρωπότητας σαν να είχε ανομήσει ο ίδιος, παρακινούσε τον Πατέρα σε έλεος με τις επικλήσεις του. Και καθώς δεν είχε υποταχθεί στον Υιό ολόκληρη η ανθρωπότητα, έτσι και ο ίδιος φαινόταν και θεωρούνταν ως μη υποτεταγμένος, αναλαμβάνοντας και χρεωνόμενος ενώπιον του Πατέρα την ανυποταξία του λαού· εάν όμως κάποτε υποταχθούν τα πάντα στον Υιό (διότι τώρα δεν βλέπουμε ακόμη τα πάντα να του έχουν υποταχθεί), τότε θα πει: «Τα πάντα μου έχουν υποταχθεί». Και όταν του υποταχθούν τα πάντα, τότε και ο ίδιος θα φανεί υποτεταγμένος σε Εκείνον που του υπέταξε τα πάντα· διότι, εάν όλοι εμείς ανήκουμε στον Χριστό, τότε και ο Χριστός θα ανήκει στον Θεό και θα υποταχθεί. Εάν όμως εμείς δεν ανήκουμε ακόμη στον Χριστό, τότε ούτε ο Χριστός έχει υποταχθεί ακόμη στον Θεό, Αυτός που οδυνάται για εμάς.

«Και ας ψάλουν»: Διότι αυτοί, ψάλλοντας και υμνώντας [σύμφωνα με τον απόστολο] <στην πραγματικότητα> δεν σταμάτησαν. «Ότι η δόξα»: Η δόξα Του ως Θεού και Δημιουργού είναι ακατάληπτη. «Ότι υψηλός»: Διότι ως Θεός που υπάρχει υπεράνω όλων, επιβλέπει όχι μόνο τα επίγεια, αλλά και τα καταχθόνια, και μάλιστα τις σκέψεις των ταπεινών. «Και τα υψηλά»: Τα υψηλά φρονήματα των υπερηφάνων, μολονότι βρίσκεται μακριά από αυτούς, τα γνωρίζει σαν να είναι παρών. «Εάν πορευθώ»: Ο λόγος αναφέρεται στον Χριστό, ότι ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας. «Επ' οργήν»: Είναι ολοφάνερο ότι εναντίον του λαού των Ιουδαίων εξέτεινε ο Θεός το χέρι Του και αφαίρεσε από αυτούς όλη τη δόξα τους· διότι αυτοί είναι αληθινά εχθροί του Κυρίου. Αλλά και εναντίον των δαιμόνων, οι οποίοι ταλαιπώρησαν τον άνθρωπο, εξέτεινε ο Θεός το χέρι Του. «Και έσωσε»: Η δεξιά του Θεού, του ενοικούντος στον άνθρωπο, δηλαδή στον Αδάμ, τον έσωσε από την κυριαρχία των δαιμόνων. «Κύριε»: Ο Πατέρας υπέρ του Υιού, το οποίο σημαίνει υπέρ του Αδάμ. «Κύριε το έλεος»: Ως ελεήμων, λέει, μην παραβλέψεις τον άνθρωπο που πλάστηκε από Εσένα και έπεσε στην αμαρτία, αλλά ανάστησέ τον.

Αποδεχόμενος το φρόνημά σου, που είναι εδραιωμένο στον Θεό σαν σε ακλόνητη πέτρα, δοξάζω υπερβολικά τον Θεό που αξιώθηκα να δω το άμεμπτο πρόσωπό σου, το οποίο είθε να απολαμβάνω εν Θεώ. Σε παρακαλώ, με τη χάρη που έχεις ενδυθεί, να επιταχύνεις τον δρόμο σου και να παρακαλείς τους πάντες, ώστε να σωθούν. Υπερασπίσου τη θέση σου με κάθε σαρκική και πνευματική επιμέλεια. Να φροντίζεις για την ενότητα, από την οποία τίποτα δεν είναι ανώτερο. Να βαστάζεις τους πάντες, όπως ακριβώς κάνει και για σένα ο Κύριος. Να δείχνεις ανοχή σε όλους με αγάπη, όπως άλλωστε κάνεις. Να αφιερώνεσαι σε αδιάλειπτες προσευχές, να ζητάς περισσότερη σύνεση από όση έχεις. Να αγρυπνείς, διατηρώντας πνεύμα ακοίμητο. Στον καθένα ξεχωριστά να μιλάς σύμφωνα με το ήθος του Θεού. Να βαστάζεις τις ασθένειες όλων σαν τέλειος αθλητής, όπως και ο Κύριος των πάντων· διότι, όπως λέει, αυτός πήρε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας. Όπου υπάρχει περισσότερος κόπος, υπάρχει και πολύ κέρδος.

Και κάτι άλλο ακόμη θα μπορούσαμε να παρατηρήσουμε εδώ σε σχέση με αυτά: ότι ο Χριστός χαρίζει τη θεραπεία κάποιων ανταποκρινόμενος στην πίστη άλλων (διότι και εδώ κάποιοι άλλοι τον παρακάλεσαν, όπως ακριβώς και στην περίπτωση του δούλου του εκατόνταρχου). Τη χαρίζει δε, όταν εκείνος που πρόκειται να θεραπευτεί δεν διακατέχεται από απιστία, αλλά είτε εξαιτίας ασθένειας δεν μπορεί να μεταβεί προς αυτόν, είτε εξαιτίας άγνοιας δεν έχει σχηματίσει καμία μεγάλη ιδέα γι' αυτόν, είτε εξαιτίας της ανώριμης ηλικίας του. Όταν έπεσε το βράδυ, του έφεραν πολλούς δαιμονισμένους, και εξέβαλε τα πνεύματα από αυτούς μόνο με τον λόγο του, και θεράπευσε όλους τους ασθενείς, για να εκπληρωθεί αυτό που λέχθηκε από τον προφήτη Ησαΐα: «Αυτός πήρε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας». Είδες, λοιπόν, το πλήθος πώς αυξάνεται στην πίστη; Διότι, αν και η ώρα ήταν προχωρημένη, δεν δέχονταν να αναχωρήσουν· ούτε θεωρούσαν ότι ήταν ακατάλληλη η ώρα για να φέρουν τους αρρώστους τους το βράδυ. Εσύ, όμως, πρόσεξέ μου πόσο μεγάλο πλήθος θεραπευόμενων προσπερνούν συνοπτικά οι ευαγγελιστές, χωρίς να μας μιλούν και να μας διηγούνται για τον καθένα χωριστά, αλλά με μία λέξη διατρέχουν ένα απερίγραπτο πέλαγος θαυμάτων.

Ενώ λοιπόν είχαμε περιέλθει σε τέτοια συμφορά και ταλαιπωρία, δεν μας παραμέλησε Αυτός που μας έπλασε και μας έφερε από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, ούτε άφησε να καταστραφεί τελειωτικά το έργο των χεριών Του. Αντιθέτως, με την ευδοκία του Θεού και Πατέρα και με τη συνέργεια του Αγίου Πνεύματος, ο μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού, αυτός που βρίσκεται στους κόλπους του Πατέρα, ο ομοούσιος με τον Πατέρα και με το Άγιο Πνεύμα, ο προαιώνιος, ο άναρχος, αυτός που υπήρχε εξαρχής και βρισκόταν μαζί με τον Θεό και Πατέρα, και ήταν Θεός, συγκαταβαίνει στους δούλους Του με συγκατάβαση άρρητη και ακατάληπτη. Και ενώ είναι τέλειος Θεός, γίνεται τέλειος άνθρωπος εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της αγίας Παρθένου και Θεοτόκου, έχοντας συλληφθεί στην άχραντη μήτρα της Παρθένου όχι από σπέρμα άνδρα, ούτε από θέλημα, ούτε από σαρκική συνάφεια, αλλά από το Άγιο Πνεύμα, όπως ακριβώς και πριν από τη σύλληψη στάλθηκε ένας από τους αρχαγγέλους για να αναγγείλει στην Παρθένο την παράδοξη εκείνη σύλληψη και τον ανέκφραστο τοκετό. Διότι ο Υιός του Θεού συνελήφθη ασπόρως εκ Πνεύματος Αγίου και, αφού συγκρότησε για τον εαυτό Του μέσα στη μήτρα της Παρθένου σάρκα εμψυχωμένη με ψυχή λογική και νοερή, προήλθε με μία υπόσταση, αλλά με δύο φύσεις, ως τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, διατηρώντας άφθορη την παρθενία εκείνης που Τον γέννησε ακόμη και μετά τον τοκετό. Και αφού έγινε σε όλα ομοιοπαθής με εμάς, χωρίς όμως αμαρτία, ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας.

Αλλά εκείνο ούτε να το παραβλέψει κανείς είναι δυνατόν, έστω κι αν το θέλει. Και το μεν να αποσιωπήσει αυτή τη χάρη, για όποιον έχει υγιή νου και λογική, είναι εντελώς αδύνατον, το δε να μιλήσει επάξια γι' αυτήν είναι ακόμη πιο αδύνατον: ότι δηλαδή ο Θεός, αφού δημιούργησε τον άνθρωπο κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή Του, και τον αξίωσε να Τον γνωρίσει, και τον στόλισε με λογική ξεχωρίζοντάς τον από όλα τα ζώα, και του έδωσε την ευκαιρία να απολαμβάνει τα απερίγραπτα κάλλη του παραδείσου, και τον κατέστησε άρχοντα όλων των επίγειων, έπειτα, όταν εκείνος εξαπατήθηκε από το φίδι και έπεσε στην αμαρτία, και μέσω της αμαρτίας στον θάνατο και στα όσα επακόλουθα του αξίζουν, δεν τον εγκατέλειψε. Αντιθέτως, πρώτα έδωσε τον νόμο ως βοήθεια, έθεσε αγγέλους για τη φύλαξη και τη φροντίδα του, απέστειλε προφήτες για τον έλεγχο της κακίας και τη διδασκαλία της αρετής, ανέκοψε τις ορμές της κακίας με απειλές, παρακίνησε στην εργασία των αγαθών με υποσχέσεις, και πολλές φορές φανέρωσε εκ των προτέρων το τέλος κάθε πράγματος στο πρόσωπο διαφόρων ανθρώπων, προς νουθεσία των υπολοίπων. Και ενώ επιμέναμε στην ανυπακοή, παρά τα τόσα και τέτοια ευεργετήματα, δεν μας αποστράφηκε. Διότι δεν εγκαταλειφθήκαμε από την αγαθότητα του Δεσπότη, ούτε διέκοψε την αγάπη Του προς εμάς εξαιτίας της αναισθησίας μας απέναντι στις τιμές, με την οποία προσβάλαμε τον ευεργέτη, αλλά ανακληθήκαμε από τον θάνατο και ζωοποιηθήκαμε και πάλι από τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, στον οποίο ο τρόπος της ευεργεσίας περιέχει ακόμη μεγαλύτερο θαύμα: διότι «ενώ υπήρχε στη μορφή του Θεού, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά κένωσε τον εαυτό Του λαμβάνοντας μορφή δούλου», και πήρε επάνω Του τις ασθένειές μας, και βάσταξε τις αρρώστιες μας, και τραυματίστηκε για χάρη μας, ώστε με τις πληγές Του να γιατρευτούμε εμείς. Και μας εξαγόρασε από την κατάρα, γινόμενος κατάρα για εμάς, και υπέμεινε τον πιο ατιμωτικό θάνατο, για να μας επαναφέρει στην ένδοξη ζωή. Και δεν αρκέστηκε μόνο στο να μας ζωοποιήσει ενώ ήμασταν νεκροί, αλλά μας χάρισε και το αξίωμα της θεότητας, και ετοίμασε αιώνιες αναπαύσεις, που με το μέγεθος της ευφροσύνης τους ξεπερνούν κάθε ανθρώπινη σκέψη. Εκείνος δε, είναι τόσο αγαθός, που δεν απαιτεί καμία ανταπόδοση, αλλά αρκείται μόνο στο να αγαπάται για όσα έδωσε, και ζητά από εμάς την αγάπη προς αλλήλους πριν από την αγάπη προς τον Ίδιο. Εμείς, όμως, νομίζοντας ότι έχουμε τηρήσει κάπου μία από τις εντολές (διότι δεν θα έλεγα ότι πράγματι την τηρήσαμε, αφού όλες συνδέονται μεταξύ τους, σύμφωνα με τον ορθό λόγο του σκοπού τους, έτσι ώστε με την αθέτηση της μίας να καταλύονται αναγκαστικά και οι υπόλοιπες), δεν περιμένουμε την οργή για όσες παραβλέψαμε, αλλά αναμένουμε τιμές για αυτήν που δήθεν κατορθώσαμε.

Ζητώντας με πολλή πίστη, δεν διαψεύστηκε στην ελπίδα του σε εσένα ο ένδοξος καθοδηγητής και ποιμένας της οικουμένης· γι' αυτό σε τιμούμε και μαζί με αυτόν σε μεγαλύνουμε με ευχαριστία. Θ. Ο μονογενής Υιός του Θεού ευδόκησε να προσλάβει σάρκα από παρθένο, για να βαστάσει τις νόσους και τις ασθένειές μας ως εύσπλαχνος, και να θαυμασθεί ανάμεσα στους αγίους του επί της γης.

Επομένως, ανάλογα με τη δύναμή μας, με τη συνεργεία και τη χάρη του Χριστού, ας καταπιαστούμε με τα καθήκοντά μας. Ας ανακουφίσουμε με συμπόνια τη συμφορά του φτωχού, και ας μην αμελήσουμε να καταστήσουμε πιο υποφερτή την ένδειά του. Ας μην αναβάλουμε να σκεπάσουμε τη γυμνότητα των γυμνών, δείχνοντας σεβασμό στο ένδυμα της αφθαρσίας που μας έχει δοθεί. Ας συμπονέσουμε εκείνους που ταλαιπωρούνται στην κακουχία της φυλακής και στη σωματική ασθένεια, καθώς και όσους πιέζονται από το βάρος της ξενιτιάς, και ας προσπαθήσουμε με ζήλο να κάνουμε δικές μας τις δυσκολίες των άλλων· ώστε, αφού μιμηθούμε απέναντι στους συνανθρώπους μας Εκείνον που ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας, και αφού τιμήσουμε με τα έργα μας τη φιλάνθρωπη κένωσή Του για εμάς, να μπορέσουμε και εμείς να γίνουμε άξιοι επόπτες και μέτοχοι της δόξας Του. Ας μην τα πράττουμε αυτά χάριν της δόξας των ανθρώπων, από την οποία μετά την παρούσα ζωή δεν απομένει απολύτως τίποτα που να συνιστά λόγο αποδοχής· αλλά, όντας εξ ολοκλήρου και αληθινά δοσμένοι στον Θεό, και υπηρετώντας Αυτόν, ο Οποίος είναι και γίνεται τα πάντα για όλους, μέσω της φιλανθρωπίας μεταξύ μας, ας λέμε και ας πράττουμε όλα εκείνα με τα οποία θα Τον ευαρεστήσουμε.

Κάποιος Σαμαρείτης, όχι όμως από το γένος της Σαμάρειας ούτε από τη χώρα των Σαμαρειτών, αλλά προερχόμενος από την άχραντη Μαρία, ήρθε προς αυτόν τον ίδιο τον πληγωμένο και πεσμένο άνθρωπο, φέροντας απαθώς τη μορφή του· και, αφού τον σπλαχνίστηκε, τον πλησίασε και έδεσε τα θανατηφόρα τραύματά του με τους δεσμούς της μετανοίας και της τριαδικής θεογνωσίας. Και δεν θεώρησε ανάξιο να χύσει και να επιθέσει επάνω στα τραύματά του οίνο, δηλαδή το θείο αίμα του, και έλαιο της έμφυτης ευσπλαχνίας του. Έπειτα τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο, δηλαδή στο σώμα που προσέλαβε γι’ αυτόν, διότι «αυτός έλαβε τις ασθένειες όλων μας και βάστασε τις νόσους», και τον οδήγησε σε πανδοχείο. Πανδοχείο, επειδή δέχεται τους πάντες· πανδοχείο που δέχεται όσους θέλουν να θεραπευθούν και να ζήσουν διά της μετανοίας· πανδοχείο ευρύχωρο και πρόξενο αναπαύσεως· πανδοχείο στο οποίο καταλύουν όσοι έχουν πληγωθεί βαριά και βρίσκουν θεραπεία· πανδοχείο στο οποίο και ο ίδιος ο Βασιλεύς της δόξης ευφραίνεται δικαίως. Και τον οδήγησε στο πανδοχείο της μετανοίας και τον περιποιήθηκε· διότι, υπομένοντας γι’ αυτόν σταυρό και θάνατο, φρόντισε για τη θεραπεία του.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και εκείνος ο αρχίατρος δεν θεράπευσε τον τραυματισμένο από τους ληστές κάπου έξω, αλλά τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο και τον έφερε σε πανδοχείο, ώστε να δείξει σε αυτούς που θέλουν να θεραπευτούν και να ζήσουν, πού πρέπει να καταφεύγουν και να σώζονται. Διότι αυτός είναι ο ιατρός των ψυχών και των σωμάτων, όχι μόνο ενός ή δύο ή εκατό, αλλά «τις ασθένειες όλων μας πήρε και τις νόσους μας βάσταξε»· «και αυτός σήκωσε τις αμαρτίες πολλών», δηλαδή πάνω στο προαναφερθέν υποζύγιο και τον σταυρό, «και παραδόθηκε για τις δικές μας αμαρτίες».

Οπωσδήποτε όμως, δεν θα γινόμασταν ένοχοι τόσο μεγάλων σφαλμάτων ώστε να αποκλειστούμε από την ιερή τράπεζα, εάν ανατρεφόμαστε με αυτούς τους λογισμούς. Διότι, όπως ακριβώς εάν κάποιος ασεβής, ενώ αμαρτάνει θανάσιμα, στη συνέχεια αποτολμά να πλησιάσει τα ιερά, έτσι και για όσους δεν πάσχουν από τέτοια νοσήματα το να αποφεύγουν τον άρτο είναι άκαιρο. Διότι εκείνοι που με τη διάθεσή τους μάχονται ακόμη με τους άνθρακες πρέπει να φυλάγονται από το πυρ και να μην το δέχονται ως ένοικο μέσα τους προτού συμφιλιωθούν. Σε εκείνους όμως που έχουν ορθή διάθεση, αλλά ασθενούν με άλλον τρόπο, υπάρχει ανάγκη από το φάρμακο που ενισχύει, και πρέπει να προσέλθουν στον τεχνίτη της υγείας, ο οποίος «έλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας», και να μην προβάλλουν ως δικαιολογία την ασθένεια, για την οποία ακριβώς έπρεπε να αναζητούν θεραπεία, αποφεύγοντας αυτόν που θα τους ιατρεύσει. Διότι αυτό το αίμα τοποθετεί θύρες στις αισθήσεις μας και δεν επιτρέπει να περάσει τίποτα από όσα μπορούν να μας φθείρουν· μάλλον δε, σημαδεύοντας τις θύρες, απωθεί τον εξολοθρευτή. Και μετατρέποντας σε ναό του Θεού την καρδιά μέσα στην οποία χύθηκε, καλύτερα από ό,τι το τυπικό αίμα τους τοίχους του Σολομώντα, δεν επιτρέπει να σταθεί μέσα της το πονηρό, «το βδέλυγμα της ερημώσεως», όπως λέει, «σε άγιο τόπο», αλλά, «στηρίζοντας με Πνεύμα ηγεμονικό» τον λογισμό, όπως προσευχήθηκε ο Δαβίδ, υποτάσσει σε αυτόν «το φρόνημα της σάρκας», και ο άνθρωπος απολαμβάνει βαθιά γαλήνη.

Και τέταρτο, κατά τη γνώμη μου, είναι το λαμπρό και μέγα παράδειγμα πνευματικής παρηγορίας. Διότι, τι είναι πιο λαμπρό από το παράδειγμα του κορυφαίου Αποστόλου για τις μεταγενέστερες γενιές, όταν κάποιος, έχοντας ασθενήσει, κυριευθεί από την αμαρτία και επιθυμεί να επανακάμψει προς την τελειότητα; Εάν, λοιπόν, ο κορυφαίος των μαθητών, ύστερα από τόσα μεγάλα θαύματα, από τα οποία άλλα είδε και άλλα τέλεσε ο ίδιος, ύστερα από τόση διδασκαλία και μετά από τόσο μεγάλη και ποικίλη εμπειρία κοντά στον Διδάσκαλο, αν και Τον αρνήθηκε τρεις φορές, ωστόσο μέσω της μετάνοιας και των θερμών δακρύων όχι μόνο καθάρισε το αμάρτημα, αλλά και επέστρεψε στο ίδιο αποστολικό αξίωμα, τότε δεν πρέπει να δείχνω ραθυμία και να καταπίπτω όταν ολισθαίνω εξαιτίας της αδυναμίας μου, αλλά πρέπει ταχύτερα να ανασηκώνομαι προς μετάνοια και, αναλογιζόμενος τον πλούτο της δεσποτικής αγαθότητας, να αναθέτω ολόκληρο τον εαυτό μου με συντριβή καρδιάς σε Εκείνον που βάσταξε τις νόσους και τις ασθένειές μας.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ Λ΄ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΦΑΤΗΣ ΚΗΔΕΜΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΔΕΣΠΟΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΘΕΟΝ ΚΑΙ ΑΝΕΠΙΛΗΠΤΟΥ ΒΙΟΥ ΜΑΣ Αδελφοί και πατέρες, πολλή και άφατη είναι η φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού προς εμάς, διότι όχι μόνο «ήλθε και ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εμάς, στους μακριά και στους κοντά», καθώς είναι γραμμένο, αλλά και όταν ανήλθε στους ουρανούς μας άφησε τους αγίους του αποστόλους για να ευαγγελίζονται τα ίδια και να πρεσβεύουν. Λέει δηλαδή ο μακάριος Παύλος: «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, πρεσβεύουμε, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· δεόμαστε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό. Διότι εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία για χάρη μας, ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ». Ω, τι άπειρη κηδεμονία! Ω, τι άφατη φιλανθρωπία! «Εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία τον έκανε αμαρτία για χάρη μας». Πώς και με ποιον τρόπο; Δεν εννοεί την κατακριτέα αμαρτία, μη γένοιτο! «Διότι δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του»· αλλά ότι ντύθηκε τη δική μας φύση που είχε φθαρεί από την αμαρτία, και «ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους», και τραυματίστηκε για χάρη μας, και υπέστη τον πιο ατιμωτικό θάνατο. Αυτό σημαίνει: «τον έκανε αμαρτία». Γιατί; «Για να γίνουμε εμείς δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ». Πώς;

ΚΑΤΗΧΗΣΗ 91η: ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΠΑΡΑΤΑΣΣΟΜΑΣΤΕ ΜΕ ΠΡΟΘΥΜΙΑ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΩΝ ΑΛΙΤΗΡΙΩΝ ΔΑΙΜΟΝΩΝ. Αδελφοί και πατέρες, συζητούμε διαρκώς ακόμη για το τι και πώς θα εξελιχθούν όσα ακούγονται, και δεν είναι παράξενο· διότι συνηθίζει η ψυχή να πολυλογεί με τέτοιου είδους ακούσματα· αλλά αν συμφωνείτε, αφήνοντας την πολλή φλυαρία ας ασχοληθούμε με τους εαυτούς μας, και ας αντιμετωπίζουμε με σύνεση, μέρα και νύχτα, τον πόλεμο που εξάπτεται αόρατα εναντίον μας, μήπως και προσέχοντας τον σωματικό πόλεμο τραυματιστούμε εμείς οι ίδιοι στην ψυχή. Και ποιοι είναι αυτοί που μας πολεμούν; Οι αλιτήριοι δαίμονες, «τα πνεύματα της πονηρίας, οι κοσμοκράτορες του σκότους του αιώνος τούτου», των οποίων το πλήθος είναι άπειρο και η εναντίον μας μανία αδιάκοπη. Αλλά ας μη φοβηθούμε ούτε να δειλιάσουμε· έχουμε και εμείς σύμμαχο και βοηθό το Άγιο Πνεύμα, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος «ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας», ο οποίος επειδή έπαθε όταν πειράστηκε, μπορεί να βοηθήσει αυτούς που πειράζονται· προς τον οποίο και με παρρησία ας αναφωνήσουμε: «Δίκασε, Κύριε, αυτούς που με αδικούν· πολέμησε αυτούς που με πολεμούν· πάρε όπλο και ασπίδα, και σήκω για να με βοηθήσεις. Τράβηξε ρομφαία, και κλείσε τον δρόμο απέναντι σε αυτούς που με καταδιώκουν.»

Αν και γνωρίζουμε ότι απαιτείται πολύς χρόνος για την ανάρρωση των ασθενών. Ενώ όμως οι άλλοι ευαγγελιστές αναφέρουν ότι τον παρακάλεσαν, και έτσι την θεράπευσε, ο Ματθαίος δεν το ανέφερε αυτό, επιδιώκοντας τη συντομία. Διότι σου είπα και στην αρχή, ότι αυτό που παραλείπει ο ένας, το λέει ο άλλος· μάθε επίσης ότι ο γάμος δεν εμποδίζει καθόλου την αρετή, αφού ο κορυφαίος των αποστόλων είχε πεθερά. «Όταν δε βράδιασε, του έφεραν πολλούς δαιμονισμένους, και έβγαλε τα πνεύματα με τον λόγο του, και θεράπευσε όλους τους ασθενείς, για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε μέσω του προφήτη Ησαΐα, που λέει:»

"Αυτός πήρε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας." Όταν βράδιασε και σε ακατάλληλη ώρα έφερναν τους αρρώστους, αυτός όμως, όντας φιλάνθρωπος, τους θεράπευσε όλους. Έπειτα, για να μην απιστήσεις ως προς το πώς τόσα νοσήματα θεραπεύονταν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, παραθέτει τον Ησαΐα ως μάρτυρα. Αν και ο προφήτης το λέει αυτό για τις αμαρτίες, ο Ματθαίος το τοποθέτησε για τα νοσήματα, διότι τα περισσότερα προέρχονται από αμαρτήματα. "Βλέποντας δε ο Ιησούς πολλά πλήθη γύρω του, έδωσε εντολή να αναχωρήσουν για την απέναντι όχθη." Διότι δεν ήταν φιλόδοξος, και ταυτόχρονα απέφευγε τον φθόνο των Ιουδαίων. "Και αφού τον πλησίασε ένας γραμματέας, του είπε: