Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 8:4

Και έτσι έλαβε ο Δαβίδ και έτρωγε τους άρτους, και ίσως τους έλαβε κατά την ημέρα του Σαββάτου. Επειδή, λοιπόν, οι Ιουδαίοι κατέκριναν τον Σωτήρα, για το γεγονός ότι κατά την ημέρα του Σαββάτου οι μαθητές έκοβαν στάχυα και έτρωγαν, για τον λόγο αυτόν πολύ εύστοχα μνημόνευσε την ιστορία που συνέβη ημέρα Σάββατο· για να τους δείξει ότι, εάν επιτράπηκε στον Δαβίδ και σε όσους ήταν μαζί του να αγγίξουν τους άρτους από την τράπεζα ως σωτήρια τροφή, δεν ήταν απαγορευμένο και το να κόβουν στάχυα οι μαθητές, να τα τρίβουν και να τρώνε. «Ούτε αυτό διαβάσατε, τι έκανε ο Δαβίδ, όταν πείνασε ο ίδιος και όσοι ήταν μαζί του, πώς εισήλθε στον οίκο του Θεού και έφαγε τους άρτους της προθέσεως;» Στη συνέχεια, υπάρχει συνδεδεμένη και η ιστορία για το ξηρό χέρι· πώς ο Σωτήρας μας, εισερχόμενος στη συναγωγή (διότι πρέπει να προσπεράσουμε την αφήγηση της ιστορίας λόγω της μακρηγορίας, για να μην γίνει κουραστική η ακρόαση) και βλέποντας κάποιον που είχε ξηρό χέρι, γνωρίζοντας ότι οι Ιουδαίοι είναι έτοιμοι να κατηγορήσουν, λέει προς εκείνον που είχε το ξηρό χέρι: «Σήκω και στάσου στο μέσον». Η ίδια η Ανάσταση έδωσε την εντολή να σηκωθεί· «Σήκω, και στάσου στο μέσον». Δεν εκτελεί τη θεραπεία με τρόπο επιδεικτικό· διότι γνωρίζει να λέει στην κατάλληλη στιγμή: «Πρόσεξε, μην το πεις σε κανέναν»· αλλά, όταν μεν είναι η κατάλληλη περίσταση, κρύβει το θαύμα· όταν όμως πρέπει να θαυματουργήσει το Σάββατο, τότε ενεργεί ολοφάνερα.

Απόκριση του Ιωάννη: Αδελφέ, είθε να σου δώσει ο Θεός να ακούσεις, να κατανοήσεις και να κάνεις πράξη όσα σου λέγονται. Αυτό είναι δικαίωση και κατάκριση. Δικαίωση μεν, διότι θεωρείς τον εαυτό σου άξιο της διηγήσεως. Κατάκριση δε, διότι λες: «Και πώς αυτός διηγείται;» Και δεν θυμάσαι ότι «το Πνεύμα όπου θέλει πνέει;» Μπορείς να μου πεις γιατί ο Κύριος, όταν θεράπευε κάποιους, τους πρόσταζε αυστηρά να μην πουν σε κανέναν το γεγονός, ενώ σε άλλον είπε: «Πήγαινε, δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε δώρο για τον καθαρισμό σου», και πάλι «για να χρησιμεύσει ως μαρτυρία σε αυτούς», και «Διηγήσου όσα σου έκανε ο Θεός;» Αυτά, λοιπόν, που λέγονται από τον αββά είναι προς ωφέλεια εκείνων που τα ακούνε με φόβο Θεού, αλλά προς κατάκριση εκείνων που δεν τα δέχονται με πίστη. Και ακόμη δεν μπορείς να τα διακρίνεις αυτά, διότι ακόμη μεταβάλλεται η καρδιά σου.

Μτ 8, 4 Τι ήταν λοιπόν το δώρο που προσφερόταν από τον λεπρό σύμφωνα με τον νόμο; «Δύο πτηνά», από τα οποία το ένα έσφαζε ο ιερέας «πάνω από τρεχούμενο νερό» και, παίρνοντας «ξύλο κέδρινο και κόκκινη κλωστή και ύσσωπο» και το άλλο πτηνό, το ζωντανό, το βουτούσε «στο αίμα του σφαγμένου πτηνού πάνω από το τρεχούμενο νερό» και έχριε τον λεπρό που καθαριζόταν στα δεξιά, στο αυτί, στο χέρι και στο πόδι, ενώ «το ζωντανό πτηνό» το απέστελλε έξω από την πόλη «στους αγρούς». Παρατήρησε, λοιπόν, πώς μέσα από όσα ελέχθησαν σκιαγραφείται σε εμάς ολοκληρωμένα ο Χριστός: διότι μέσα από το ζωντανό πτηνό θα εννοήσεις τον ζωντανό και ουράνιο Λόγο, μέσα από το αίμα του σφαγμένου το τίμιο αίμα του Κυρίου που έπαθε (διότι λέμε ότι έπαθε κατά σάρκα, ως στο δικό του σώμα), μέσα από το άσηπτο ξύλο (διότι τέτοιο είναι το κέδρινο) την αδιάφθορη σάρκα. Διότι το σώμα του Χριστού δεν «είδε διαφθορά». Μέσα από τον ύσσωπο υποδηλώνεται η ζέση του Πνεύματος (διότι το φυτό είναι θερμό και καθαριστικό των παθών που προέρχονται από ψυχρότητα)· τέτοια είναι και η ενέργεια και η δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Μέσα από το κόκκινο υποδηλώνεται η ομολογία της διαθήκης που επικυρώθηκε με αίμα. Μέσα από το τρεχούμενο νερό η ζωοποιός χάρη του βαπτίσματος, μέσω της οποίας καθαρίζεται αυτός που έχει προσβληθεί από τη λέπρα της αμαρτίας. Τέλος, μέσα από την αποστολή του ζωντανού πτηνού έξω από την πόλη, διδασκόμαστε τη μετάσταση του Χριστού από τον κόσμο και την ανάβασή Του στους ουρανούς.

Ούτε ο ίδιος ο Κύριός μας θα είχε πει στον λεπρό: «πήγαινε, δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε τη θυσία που πρόσταξε ο Μωυσής, ως μαρτυρία σε αυτούς», αν δεν θεωρούσε ότι έπρεπε ακόμη να επιτελούνται εκεί τα όσα όριζε ο νόμος, ως σε τόπο άγιο και αντάξιο του Θεού. Ούτε, βγάζοντας έξω αυτούς που αγόραζαν και πουλούσαν, θα έλεγε: «είναι γραμμένο, ότι ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής, εσείς όμως τον κάνετε σπήλαιο ληστών», και πάλι: «πάρτε τα αυτά από εδώ και μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου», αν δεν πίστευε σαφώς ότι έπρεπε ακόμη να θεωρείται τίμιος ο τόπος. Επειδή όμως πλησίαζε η έσχατη ασέβειά τους, μετά από όλα αυτά αποφάνθηκε λέγοντας: «Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος», πράγμα που επίσης εκπληρώθηκε, όταν, κατά το πάθος του, «το καταπέτασμα του ναού» σχίστηκε ολόκληρο ακριβώς στη μέση, και καταργήθηκε έκτοτε ουσιαστικά η ευάρεστη στον Θεό, σύμφωνα με τη διάταξη του νόμου, «θυσία και σπονδή», με την άρση της οποίας ακολούθησε στον τόπο και το «βδέλυγμα της ερημώσεως», σύμφωνα με την προκείμενη προφητεία.

Λύση. Από αυτά αποδεικνύεται ότι όχι μόνο ο Κύριος εξέθεσε τους μακαρισμούς για δεύτερη φορά, αλλά και ότι θεράπευσε διαφορετικούς λεπρούς και παραλυτικούς. Διότι αυτούς που αναφέρονται στον Ματθαίο, τους προσφώνησε πριν από την εκλογή των δώδεκα από τους υπολοίπους. Γι' αυτό και τους εξέθεσε πιο γενικά. Μετά από αυτούς, αφού κατέβηκε από το όρος, καθάρισε τον λεπρό, και τον δούλο του εκατόνταρχου, και την πενθερά του Πέτρου. Ο Λουκάς, όμως, αναφέρει ότι μετά την εκλογή των δώδεκα και τη φανέρωση των ονομάτων τους, ο Κύριος Χριστός στάθηκε σε πεδινό τόπο και τους εκφώνησε τους μακαρισμούς. Γι' αυτό και απευθύνεται στο πρόσωπό τους. Ομοίως και καθένας από τους εκατόνταρχους, τόσο αυτός που αναφέρεται στον Ματθαίο, όσο και αυτός στον Λουκά, ήταν διαφορετικό πρόσωπο, αν και ήταν και οι δύο κάτοικοι της Καπερναούμ. Διότι ο μεν ένας παρακαλεί τον Κύριο αυτοπροσώπως, ενώ ο άλλος μέσω των πρεσβυτέρων. Και ο ένας παρακαλεί για δούλους, ενώ ο άλλος για υιό, επειδή στην Αγία Γραφή συνηθίζεται ο υιός να ονομάζεται «παις».

Πώς; «Στην καθέδρα του Μωυσή», λέει, «κάθισαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι. Όλα λοιπόν όσα σας λένε να κάνετε, να τα πράττετε· σύμφωνα όμως με τα έργα τους να μην πράττετε». Και πάλι αλλού λέει: «Πήγαινε, δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα». Και ενώ είχε τη δύναμη να τους αφανίσει, τους σώζει. Αυτόν λοιπόν ας μιμηθούμε, και ας μην είναι κανείς εχθρός κανενός, κανένας πολέμιος, παρά μόνο του διαβόλου.

Ακόμη και αν τιμωρήσω κάποιον ράθυμο, ή τον απομακρύνω από την εκκλησία, ή τον αποκλείσω από την κοινή προσευχή, λυπάται, όχι επειδή εξέπεσε από αυτά, αλλά εξαιτίας της δημόσιας ντροπής. Διότι και αυτό αποτελεί επιδείνωση της νόσου, το ότι, όταν αποκοπτόμαστε από τα πνευματικά, δεν λυπόμαστε για τη στέρηση τόσων αγαθών, αλλά για την ντροπή ενώπιον εκείνων που μας βλέπουν· δεν φρίττουμε, ούτε φοβόμαστε για το ίδιο το γεγονός. Γι' αυτόν τον λόγο ο Παύλος διαρκώς πραγματεύεται εκτενώς αυτά τα ζητήματα. Και ο μεν Χριστός τούς υποχρέωσε σε υπακοή απέναντί τους με τόση αναγκαιότητα, ώστε να πει: «Στην καθέδρα του Μωυσή κάθισαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι. Όλα, λοιπόν, όσα σας πουν να τηρείτε, να τα τηρείτε· σύμφωνα, όμως, με τα έργα τους να μην πράττετε». Και πάλι, όταν θεράπευσε τον λεπρό, του έλεγε: «Πήγαινε, δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα, και πρόσφερε το δώρο σου, το οποίο πρόσταξε ο Μωυσής, ώστε να χρησιμεύσει ως μαρτυρία σε αυτούς». Και όμως, Εσύ λες: «Τον κάνετε υιό της γέεννας διπλάσια από εσάς». Γι' αυτό είπα, λέει, «Αυτά που κάνουν, μην τα κάνετε».

θ΄. Αυτά δε τα έπραττε όχι σύμφωνα με τη δική του αξία, αλλά συγκαταβαίνοντας στη δική τους ασθένεια. Διότι και όταν καθάρισε τον λεπρό, λέει: «Πήγαινε, πρόσφερε το δώρο που διέταξε ο Μωυσής». Εσύ τον καθάρισες, και τον παραπέμπεις στον νόμο του Μωυσή;

Ο ευαγγελιστής δεν βρίσκει τι να πει (διότι ακόμη και η λέξη «αμέσως» υποδηλώνει βραδύτητα), δεν βρίσκει λέξη ισάξια με την ταχύτητα της ενέργειας. «Αμέσως»· πώς; Μόλις εξήλθε ο λόγος, δραπέτευσε και το νόσημα, φυγαδεύτηκε η λέπρα, και πλέον ο λεπρός κατέστη καθαρός. Γι' αυτό λέγει: «Πήγαινε, δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα, και πρόσφερε το δώρο που προσέταξε ο Μωυσής, ως μαρτυρία σε αυτούς». Σε ποιους; Στους Ιουδαίους, για να μη λέγουν ότι παραβαίνω τον νόμο. Εγώ θεράπευσα, και λέγω: Πρόσφερε το δώρο του νόμου, ώστε εκείνη την ημέρα ο λεπρός να τους κατηγορήσει λέγοντας: «Σε εμένα προσέταξε να προσφέρω δώρο σύμφωνα με τον νόμο». Και όπως πολλά έπραττε ο Χριστός εξαιτίας των Ιουδαίων, καθιστώντας τους αναπολόγητους σε όλα, έτσι έπραξε και εδώ.

Αφού λοιπόν θεράπευσε το σώμα του, τον προστάζει να μην το πει σε κανέναν, αλλά να δείξει τον εαυτό του στον ιερέα και να προσφέρει το δώρο που όρισε ο Μωυσής, ως μαρτυρία σε αυτούς. Μερικοί βέβαια ισχυρίζονται ότι για τον λόγο αυτόν τον πρόσταξε να μην το πει σε κανέναν, ώστε να μην ενεργήσουν κακόβουλα ως προς τη διαπίστωση του καθαρισμού του, υποπτευόμενοι κάτι τέτοιο εντελώς ανόητα. Διότι δεν τον καθάρισε κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να είναι αμφισβητήσιμος ο καθαρισμός. Αντιθέτως, του παραγγέλλει να μην το πει σε κανέναν, διδάσκοντας την αποφυγή του κομπασμού και της κενοδοξίας. Καίτοι βέβαια γνώριζε ότι εκείνος δεν επρόκειτο να υπακούσει, αλλά θα διακήρυττε δημοσίως τον ευεργέτη του· παρ' όλα αυτά Εκείνος πράττει αυτό που Του αναλογεί. «Πώς λοιπόν σε άλλες περιπτώσεις προστάζει να το πουν;» ρωτάει κάποιος. Όχι διότι πέφτει σε αντιφάσεις, ούτε επειδή εναντιώνεται στον εαυτό Του, αλλά διότι τους εκπαιδεύει στο να είναι ευγνώμονες.

Και γιατί απορείς, αν βέβαια στο ξεκίνημα ο ίδιος το έπραξε αυτό, εφόσον και οι απόστολοι, αφού έλαβαν την εντολή να πορευτούν στα έθνη και να ανοίξουν τις πύλες της διδασκαλίας σε όλη την οικουμένη, και να τερματιστεί ο νόμος, και να ανανεωθούν τα πράγματα, και να πάψουν να ισχύουν όλα τα παλαιά, φαίνονται άλλοτε μεν να τηρούν τον νόμο, άλλοτε δε να τον παραβλέπουν; Και σε τι συμβάλλει αυτό, λέγει, στην τήρηση του νόμου, το να πει: «Δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα»; Κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι. Διότι υπήρχε ένας παλαιός νόμος, ο λεπρός που είχε θεραπευθεί να μην επαφίεται στη δική του κρίση για την επιβεβαίωση του καθαρισμού του, αλλά να παρουσιάζεται στον ιερέα, και στα δικά του μάτια να παρέχει την απόδειξη, και με βάση αυτή την απόφαση να συγκαταλέγεται μεταξύ των καθαρών. Διότι, εάν δεν αποφαινόταν ο ιερέας ότι ο λεπρός έχει καθαριστεί, εκείνος παρέμενε ακόμη μαζί με τους ακάθαρτους έξω από την παρεμβολή.

Γι' αυτό λέει: «Δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε το δώρο που πρόσταξε ο Μωυσής». Δεν είπε: «Αυτό που προστάζω εγώ»· αλλά προς το παρόν τον παραπέμπει στον νόμο, φράζοντας από παντού τα στόματά τους. Διότι, για να μην πουν ότι άρπαξε τη δόξα των ιερέων, το μεν έργο το εκπλήρωσε ο ίδιος, τη δε δοκιμασία την ανέθεσε σε εκείνους, και τους κατέστησε κριτές των δικών του θαυμάτων.

Και για ποιο λόγο, λέει, ο λεπρός, παρόλο που επέδειξε μεγαλύτερα πράγματα από αυτά, δεν επαινέθηκε; Διότι εκείνος δεν είπε, «Πες ένα λόγο», αλλά κάτι που ήταν πολύ μεγαλύτερο: «Θέλησε μόνο»· πράγμα το οποίο λέει ο Προφήτης για τον Πατέρα, ότι «Όλα όσα θέλησε, τα έκανε». Αλλά και εκείνος επαινέθηκε. Διότι όταν λέει, «Πρόσφερε το δώρο που πρόσταξε ο Μωυσής, ως μαρτυρία σε αυτούς», δεν λέει τίποτε άλλο παρά ότι «Εσύ θα γίνεις κατήγορός τους, εξαιτίας όσων πίστεψες». Εξάλλου, δεν ήταν το ίδιο να πιστέψει κάποιος όντας Ιουδαίος, με το να προέρχεται έξω από το έθνος. Διότι το ότι ο εκατόνταρχος δεν ήταν Ιουδαίος, είναι φανερό και από το γεγονός ότι ήταν εκατόνταρχος, αλλά και από το ότι ειπώθηκε: «Ούτε μέσα στον Ισραήλ δεν βρήκα τόσο μεγάλη πίστη».

Επειδή όμως εκείνοι τον ανάγκασαν, αποδεικνύει πιο περίτρανα την εξουσία του, λέγοντας: «Για να μάθετε όμως ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει την εξουσία πάνω στη γη να συγχωρεί αμαρτίες». Βλέπεις πόσο απείχε από το να μη θέλει να θεωρείται ίσος με τον Πατέρα; Διότι ούτε είπε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει ανάγκη από άλλον, ή ότι κάποιος του έδωσε την εξουσία, αλλά ότι έχει εξουσία. Και ούτε αυτό το λέει για επίδειξη, αλλά: «Για να σας πείσω», λέει, «ότι δεν βλασφημώ κάνοντας τον εαυτό μου ίσο με τον Θεό». Διότι παντού θέλει να παρέχει αποδείξεις σαφείς και αναντίρρητες, όπως όταν λέει: «Πήγαινε, δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα»· και όταν δείχνει την πεθερά του Πέτρου να διακονεί, και όταν επιτρέπει στους χοίρους να γκρεμιστούν. Έτσι ακριβώς και εδώ, ως τεκμήριο για τη συγχώρηση των αμαρτιών, χρησιμοποιεί τη στερέωση του σώματος· και ως τεκμήριο της στερέωσης, το να σηκώσει το κρεβάτι του· ώστε να μη θεωρηθεί ότι αυτό που συνέβη ήταν φαντασία. Και δεν το κάνει αυτό πριν τους ρωτήσει. «Διότι τι», λέει, «είναι ευκολότερο να πει κανείς: Σου συγχωρούνται οι αμαρτίες· ή να πει: Σήκωσε το κρεβάτι σου και πήγαινε στο σπίτι σου;». Αυτό δε που λέει έχει την εξής έννοια: «Τι σας φαίνεται να είναι ευκολότερο, να στερεώσει κανείς ένα διαλυμένο σώμα, ή να συγχωρήσει τα αμαρτήματα της ψυχής;».

Εκπλάγησαν όλοι οι τότε παρόντες, καθώς ο λεπρός αναφωνούσε: «Εσύ είσαι ο μόνος Θεός, ο παντοδύναμος, και ήλθες στον κόσμο για να καλέσεις τον πλανεμένο κόσμο. Διότι αυτά τα έργα δεν είναι καθόλου ανθρώπινα. Επομένως, είσαι ο Θεός των συμπάντων, ο φιλάνθρωπος, ο σωτήρας και ο μόνος αναμάρτητος». Αλλά μόλις τα άκουσε αυτά ο εύσπλαχνος, πρόσταξε τον λεπρό ενώπιον όλων: «Πήγαινε, εκπλήρωσε τον νόμο και σπεύσε να δείξεις τον εαυτό σου στον ιερέα, και πρόσφερε το δώρο που πρόσταξε ο δούλος μου Μωυσής να προσφέρουν οι λεπροί του έθνους που έχουν καθαριστεί».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η'. Περί του λεπρού. Περί του εκατοντάρχου. Περί της πενθεράς του Πέτρου. Περί των ιαθέντων από ποικίλες ασθένειες. Περί αυτού που δεν του επιτράπηκε να ακολουθήσει. Περί της επιτιμήσεως των υδάτων. Περί των δαιμονιζομένων, των οποίων τα δαιμόνια εκδιώχθηκαν στην αγέλη των χοίρων. «Όταν δε κατέβηκε από το όρος, τον ακολούθησαν πολλά πλήθη. Και ιδού, ένας λεπρός πλησίασε και τον προσκυνούσε, λέγοντας: Κύριε, εάν θέλεις, μπορείς να με καθαρίσεις.» Επειδή ο λεπρός ήταν συνετός, δεν ανέβηκε στο όρος, για να μην διακόψει τη διδασκαλία. Αλλά τον προσκυνά όταν κατέβηκε. Και δείχνοντας μεγάλη πίστη, δεν είπε: Εάν παρακαλέσεις τον Θεό, θα με θεραπεύσεις, αλλά: Εάν θέλεις. Γι' αυτό και ο Χριστός ανταποκρίνεται: «Και απλώνοντας το χέρι του, ο Ιησούς τον άγγιξε, λέγοντας: Θέλω, καθαρίσου. Και αμέσως καθαρίστηκε η λέπρα του. Και του λέει ο Ιησούς: Πρόσεξε να μην το πεις σε κανέναν, αλλά πήγαινε, δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε το δώρο που πρόσταξε ο Μωυσής, για να είναι μαρτυρία σε αυτούς.» Αγγίζει τον λεπρό, δείχνοντας ότι δεν υπόκειται στον νόμο που προστάζει να μην αγγίζουν τον λεπρό, αλλά είναι Δεσπότης αυτού του νόμου, και ότι για τον καθαρό τίποτα δεν είναι ακάθαρτο, και ότι η αγία του σάρκα μετέδιδε αγιασμό. Και αποφεύγοντας τη δόξα, δίνει εντολή να μην το πει σε κανέναν, αλλά να δείξει τον εαυτό του στον ιερέα.

Αυτό, λοιπόν, λέγει ο Κύριος: «Πήγαινε, δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε το δώρο». Τι ήταν όμως το δώρο; Δύο πτηνά. Και τι σημαίνει το «για να χρησιμεύσει ως μαρτυρία σε αυτούς»; Δηλαδή, για τον έλεγχο και την καταδίκη τους, ώστε, όταν με κατηγορούν ότι παραβαίνω τον νόμο, εξαιτίας αυτού να ελέγχονται ότι δεν τον παραβαίνω, από το γεγονός ότι σε πρόσταξα να προσφέρεις το δώρο που διέταξε ο Μωυσής. Το πώς δε προσφέρονταν εκείνα τα δύο πτηνά στον Θεό, δεν είναι άκαιρο να το πούμε: το ένα πτηνό σφαζόταν. Και συνέλεγαν το αίμα του σε ένα καινούργιο πήλινο δοχείο. Έπειτα και τα δύο φτερά του άλλου πτηνού βουτιούνταν μέσα στο αίμα, και έτσι το πτηνό αφήνονταν ελεύθερο ζωντανό. Αυτά λοιπόν προεικόνιζαν τα σχετικά με τον Χριστό. Διότι τα δύο πτηνά είναι οι δύο φύσεις του Χριστού, η θεία και η ανθρώπινη, από τις οποίες η μία σφάχτηκε, δηλαδή η ανθρώπινη, ενώ η άλλη αφέθηκε ελεύθερη ζωντανή. Διότι η θεία φύση παρέμεινε απαθής, έχοντας χριστεί με το αίμα της φύσης που έπαθε, και αναδεχόμενη στον εαυτό της το πάθος. Το δε αίμα του Κυρίου το δέχθηκε ένα καινούργιο πήλινο δοχείο: εννοώ τον νέο λαό που προέρχεται από τα έθνη, αυτόν που είναι δεκτικός της Καινής Διαθήκης.