Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 8:7

Διότι εκείνος που έχει ταπείνωση δεν επιθυμεί συνεχώς τα ανώτερα από αυτόν, αλλά πάντοτε στρέφεται προς τα κάτω, στην ταπείνωση. Και αναλογίσου τον εκατόνταρχο που προσήλθε στον Ιησού για τον δούλο του και, όταν άκουσε το «Εγώ θα έλθω και θα τον θεραπεύσω», κατέφυγε στην ταπείνωση και είπε: «Κύριε, δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου.» Ποιος δεν θα άρπαζε αυτήν την ευκαιρία; Αλλά η ταπείνωση ούτε αυτό δεν ζήτησε, κρίνοντας τον εαυτό της ανάξιο, και ο καρδιογνώστης Θεός, που αποδέχεται την προαίρεση των ανθρώπων, επαίνεσε την πίστη του λέγοντας: «Σε ολόκληρο τον Ισραήλ δεν βρήκα τέτοια πίστη.» Και η ταπείνωση του προσέφερε μεγάλο έπαινο, και χάρισε την υγεία στον δούλο του, και είναι πολλά τα χαρίσματα που δίνονται στην ταπείνωση. Ας προστρέξουμε σε αυτήν, για να λάβουμε τη χάρη της και τον έπαινο από τον Ιησού Χριστό, ο οποίος ταπείνωσε τον εαυτό Του, έγινε υπήκοος μέχρι θανάτου και μας έδωσε το πρότυπο της ταπείνωσης. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Και λίγο πιο κάτω, παραθέτοντας τη θυσία του Ιώβ υπέρ των παιδιών του, λέει ότι: «Ο Ιώβ έστελνε και τους καθάριζε, σηκωνόταν νωρίς το πρωί και πρόσφερε για αυτούς θυσίες ανάλογα με τον αριθμό τους», και προσθέτει λέγοντας: Επομένως δεν είναι απορριπτέα από τον Θεό η θυσία υπέρ των άλλων, ούτε επιτρέπει να γίνεται αυτό ανεπίληπτα· τουναντίον το επαινεί, ως κάτι που δεν είναι ανωφελές. Έπειτα πάλι, αφού εξήγησε την ιστορία και το θαύμα στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο σχετικά με τον παραλυτικό και εκείνους που τον κατέβασαν μέσα από τα κεραμίδια, προσθέτει και λέει: Ο Χριστός δεν άφησε χωρίς θαυμασμό την πίστη εκείνων που τον μετέφεραν. Εκείνος δε κέρδισε πλούσια την απαλλαγή από τους πόνους του, και η προερχόμενη από άλλους φιλοθεΐα κατέστησε ευμενή και φίλο του τον Χριστό, ο οποίος τον ελευθέρωσε ταυτόχρονα και από τα αμαρτήματα και από τις ασθένειες. Και πάλι, κάνοντας μνεία για τον εκατόνταρχο που στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο λέει: «Κύριε, ο υπηρέτης μου είναι κατάκοιτος στο σπίτι παράλυτος, και βασανίζεται δεινά»· και του λέει: «Εγώ θα έλθω και θα τον θεραπεύσω», και αποκρινόμενος ο εκατόνταρχος είπε: «Κύριε, δεν είμαι ικανός να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου· αλλά πες μόνο έναν λόγο, και θα ιαθεί ο υπηρέτης μου». Ακούγοντάς το αυτό ο Ιησούς, αναφέρει, θαύμασε και είπε σε αυτούς που τον ακολουθούσαν: «Αλήθεια σας λέω, σε κανέναν δεν βρήκα τόσο μεγάλη πίστη μέσα στον Ισραήλ». Έπειτα λέει προς αυτόν: «Πήγαινε, και ας γίνει σε εσένα όπως πίστεψες». Και ιάθηκε ο υπηρέτης εκείνη την ώρα.

Αλλά, αν κάποιος δυσπιστεί προς αυτό εξαιτίας της υπερβολής του θαύματος, δεν θα μπορούσε ωστόσο να προβάλει εύλογες αμφισβητήσεις σχετικά με την προφητεία, για την οποία η απόδειξη των γεγονότων θα φανεί ισχυρότερη, αν κάποιος αναλογιστεί ότι, ενώ τότε ήταν μόνο ένας Ρωμαίος χιλίαρχος που προσήλθε στον Σωτήρα –ο οποίος μάλιστα επέδειξε απέναντί του μεγαλύτερη και πιο ειλικρινή ομολογία σε σύγκριση με το έθνος των Ιουδαίων–, ο δικός μας Σωτήρας προφητεύει ότι, αντί για έναν, θα είναι πολλοί εκείνοι που στο μέλλον θα προσέλθουν σε αυτόν όμοια με εκείνον, προερχόμενοι τόσο από τις περιοχές της αυγής και της ανατολής όσο και από αυτούς που κατοικούν προς τη δύση του ηλίου, οι οποίοι, μέσω της επίγνωσης και της ομολογίας τους προς αυτόν, πρόκειται να αξιωθούν ίσης τιμής ενώπιον του Θεού με τους προπάτορες των Εβραίων.

Λύση. Από αυτά αποδεικνύεται ότι όχι μόνο ο Κύριος εξέθεσε τους μακαρισμούς για δεύτερη φορά, αλλά και ότι θεράπευσε διαφορετικούς λεπρούς και παραλυτικούς. Διότι αυτούς που αναφέρονται στον Ματθαίο, τους προσφώνησε πριν από την εκλογή των δώδεκα από τους υπολοίπους. Γι' αυτό και τους εξέθεσε πιο γενικά. Μετά από αυτούς, αφού κατέβηκε από το όρος, καθάρισε τον λεπρό, και τον δούλο του εκατόνταρχου, και την πενθερά του Πέτρου. Ο Λουκάς, όμως, αναφέρει ότι μετά την εκλογή των δώδεκα και τη φανέρωση των ονομάτων τους, ο Κύριος Χριστός στάθηκε σε πεδινό τόπο και τους εκφώνησε τους μακαρισμούς. Γι' αυτό και απευθύνεται στο πρόσωπό τους. Ομοίως και καθένας από τους εκατόνταρχους, τόσο αυτός που αναφέρεται στον Ματθαίο, όσο και αυτός στον Λουκά, ήταν διαφορετικό πρόσωπο, αν και ήταν και οι δύο κάτοικοι της Καπερναούμ. Διότι ο μεν ένας παρακαλεί τον Κύριο αυτοπροσώπως, ενώ ο άλλος μέσω των πρεσβυτέρων. Και ο ένας παρακαλεί για δούλους, ενώ ο άλλος για υιό, επειδή στην Αγία Γραφή συνηθίζεται ο υιός να ονομάζεται «παις».

Και ο Δαβίδ πάλι λέει: Όλα τα έθνη, χτυπήστε τα χέρια, αλαλάξτε προς τον Θεό με φωνή αγαλλιάσεως· διότι ο Κύριος είναι ύψιστος, φοβερός, μεγάλος βασιλιάς σε όλη τη γη. Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας. Και άλλος λέει: Ευφρανθείτε, έθνη, μαζί με τον λαό Του. Και Εσύ ο Ίδιος, όταν ήρθες, δεν κάλεσες αμέσως τους μάγους, την ακρόπολη των εθνών; την τυραννία του διαβόλου; τη δύναμη των δαιμόνων; Δεν κατέβηκες και τους έκανες προφήτες; Εσύ καλείς μάγους· οι προφήτες μιλούν για τα έθνη. Όταν αναστήθηκες από τον άδη, λες στους μαθητές: Πηγαίνετε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τα εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Και όταν ήρθε η άθλια, η ταλαίπωρη, παρακαλώντας για την κόρη της, ικετεύοντας να λύσεις τη συμφορά, τότε λες: Δεν στάλθηκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ; Και όταν βέβαια πλησίασε ο εκατόνταρχος, λες: Εγώ θα έρθω και θα τον θεραπεύσω· όταν ο ληστής: Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο· όταν ο παραλυτικός: Σήκω, πάρε το κρεβάτι σου και πήγαινε· όταν ο Λάζαρος: Λάζαρε, έλα έξω, και βγήκε έξω ο τετραήμερος. Λεπρούς καθαρίζεις, νεκρούς ανασταίνεις, παραλυτικό στερεώνεις, τυφλούς θεραπεύεις, ληστές σώζεις, την πόρνη την κάνεις πιο σώφρονα από παρθένο, και σε αυτήν δεν αποκρίνεσαι τίποτα; Τι είναι αυτό το πρωτοφανές; Τι είναι αυτό το παράξενο; Τι είναι αυτό το παράδοξο;

Αν όμως στην περίπτωση του εκατοντάρχου έπραξε τούτο κατόπιν παρακλήσεως (διότι είπε: «Εγώ θα έλθω και θα τον θεραπεύσω»), το είπε για να αναδείξει την πίστη εκείνου. Αν όμως αναρωτηθεί κάποιος: «Από πού υπέθεσαν οι μαθητές ότι επρόκειτο για ύπνο, και ούτε από αυτό δεν κατάλαβαν ότι ήταν θάνατος, εννοώ δηλαδή από το ότι είπε: Πορεύομαι για να τον ξυπνήσω; (διότι θα ήταν ανοησία αν περίμεναν ότι θα διένυε απόσταση δεκαπέντε σταδίων, απλώς για να τον ξυπνήσει)»· θα απαντούσαμε το εξής: ότι νόμιζαν πως αυτό ήταν αίνιγμα, σαν τα πολλά που συνήθιζε να τους λέει.

Διότι, αν δεν επρόκειτο να της το δώσει, δεν θα της το έδινε ούτε μετέπειτα, ούτε θα την αποστόμωνε ξανά· αλλά κάνει ό,τι ακριβώς και στην περίπτωση του εκατοντάρχου, λέγοντας: «Εγώ θα έλθω και θα τον θεραπεύσω», για να μάθουμε την ευσέβεια εκείνου και να τον ακούσουμε να λέει: «Δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου»· και ό,τι ακριβώς στην περίπτωση της αιμορροούσας, λέγοντας: «Εγώ γνωρίζω ότι εξήλθε δύναμη από εμένα», για να κάνει ολοφάνερη την πίστη της· και ό,τι ακριβώς στην περίπτωση της Σαμαρείτιδας, για να δείξει πώς, ακόμη και όταν ελέγχεται, δεν απομακρύνεται· έτσι ακριβώς κάνει και εδώ. Διότι δεν ήθελε να παραμείνει κρυμμένη τόσο μεγάλη αρετή της γυναίκας. Επομένως, όσα έλεγε δεν ήταν λόγια κάποιου που την προσέβαλλε, αλλά κάποιου που την παρακινούσε να εκδηλωθεί και αποκάλυπτε τον εναποκείμενο θησαυρό της.

«Διότι ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου ή ποιος έγινε σύμβουλός του;» Αυτός λοιπόν (ο Παύλος) κατέδειξε το ανενδεές του Θεού, ενώ ο Ησαΐας πάλι, ομιλώντας για τον Μονογενή του Θεού, λέει περίπου τα εξής: «Και θα θελήσουν, ακόμη κι αν παραδίδονταν στη φωτιά, διότι παιδί γεννήθηκε για εμάς, Υιός δόθηκε σε εμάς, και το όνομά του καλείται άγγελος της μεγάλης βουλής, θαυμαστός σύμβουλος». Και αν είναι θαυμαστός σύμβουλος, πώς ο Παύλος λέει: «Διότι ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου ή ποιος έγινε σύμβουλός του;» Επειδή ο μεν Παύλος, όπως προείπα, θέλει να παραστήσει το ανενδεές του Πατρός, ενώ ο προφήτης το ομότιμο του Μονογενούς. Γι' αυτό και εδώ δεν είπε, «Ποίησον» (Δημιούργησε), αλλά «Ποιήσωμεν» (Ας δημιουργήσουμε)· διότι το «Ποίησον» αποτελεί προσταγή η οποία απευθύνεται προς δούλο, και τούτο καθίσταται φανερό από το εξής. Προσήλθε κάποτε ένας εκατόνταρχος στον Ιησού και του λέει: «Κύριε, ο υπηρέτης μου είναι κατάκοιτος στο σπίτι παραλυτικός και βασανίζεται δεινά». Τι απάντησε λοιπόν ο Χριστός; «Εγώ θα έλθω και θα τον θεραπεύσω». Ο μεν εκατόνταρχος δεν τόλμησε να φέρει τον ιατρό στο σπίτι του, ο δε κηδεμόνας και φιλάνθρωπος (Ιησούς) υποσχέθηκε από μόνος του να μεταβεί εκεί, προκειμένου να δώσει σε εκείνον την αφορμή και την ευκαιρία να μας επιδείξει τη δική του αρετή. Γνωρίζοντας δηλαδή τα όσα επρόκειτο να πει εκείνος, υποσχέθηκε ότι θα πάει, ώστε να μάθεις την ευλάβεια του ανδρός.

Όπως ακριβώς λέει τότε στον εκατόνταρχο: «Εγώ θα έλθω και θα τον θεραπεύσω», όχι επειδή αγνοούσε αυτά που επρόκειτο εκείνος να πει, αλλά επειδή τα γνώριζε εκ των προτέρων και τα ήξερε με κάθε ακρίβεια, και επειδή ήθελε να του δώσει την ευκαιρία και την αφορμή, ώστε να αποκαλύψει σε όλους την κρυμμένη του ευλάβεια, και να πει: «Μη, Κύριε· διότι δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου»· έτσι και στην περίπτωση αυτού του παραλύτου, γνωρίζοντας τι επρόκειτο να πει, τον ρωτά εάν θέλει να θεραπευθεί, όχι επειδή το αγνοούσε αυτό, αλλά για να του παράσχει κάποια πρόφαση και αφορμή να διεκτραγωδήσει τη δική του συμφορά, και να γίνει διδάσκαλος υπομονής. Διότι, εάν θεράπευε τον άνθρωπο εν σιωπή, εμείς θα είχαμε υποστεί την έσχατη ζημία, αφού δεν θα είχαμε γνωρίσει την καρτερία της ψυχής του.

«Και κατέβηκε ο Νεεμάν και βαπτίστηκε στον Ιορδάνη επτά φορές, σύμφωνα με τον λόγο του ανθρώπου του Θεού.» «Βρισκόταν ο Ησαΐας στην αυλή, και ήλθε σε αυτόν λόγος Κυρίου, που του έλεγε: Επίστρεψε και πες στον Εζεκία, τον άρχοντα του λαού: Αυτά λέει ο Κύριος, ο Θεός του Δαβίδ του πατέρα σου: Άκουσα την προσευχή σου και είδα τα δάκρυά σου· ιδού, εγώ θα σε θεραπεύσω· κατά την τρίτη ημέρα θα ανέβεις στον οίκο του Κυρίου, και θα προσθέσω στις ημέρες της ζωής σου δεκαπέντε έτη, και θα γλιτώσω από το χέρι του βασιλιά των Ασσυρίων εσένα και αυτήν την πόλη.» «Όταν αυτός κατέβαινε από το όρος, τον ακολούθησαν πολλά πλήθη. Και ιδού, ένας λεπρός τον πλησίασε και τον προσκυνούσε, λέγοντας: Κύριε, εάν θέλεις, μπορείς να με καθαρίσεις. Και Εκείνος, εκτείνοντας το χέρι Του, τον άγγιξε, λέγοντας: Θέλω, καθαρίσου. Και αμέσως καθαρίστηκε.» «Όταν εισήλθε στην Καπερναούμ, τον πλησίασε ένας εκατόνταρχος, παρακαλώντας τον και λέγοντας: Κύριε, ο υπηρέτης μου έχει καταπέσει στο σπίτι παράλυτος και βασανίζεται φρικτά. Και ο Ιησούς του λέει: Εγώ θα έλθω και θα τον θεραπεύσω. Απαντώντας όμως ο εκατόνταρχος είπε: Κύριε, δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου· αλλά πες μόνο έναν λόγο, και θα γιατρευτεί ο υπηρέτης μου. Διότι και εγώ είμαι άνθρωπος υποταγμένος σε εξουσία, έχοντας υπό τις διαταγές μου στρατιώτες, και λέω σε αυτόν: Πήγαινε, και πηγαίνει· και σε άλλον: Έλα, και έρχεται· και στον δούλο μου: Κάνε αυτό, και το κάνει.»

Αυτός δε είναι ο ίδιος με εκείνον που αναφέρεται και στον Λουκά. Και αν ο Λουκάς λέει ότι έστειλε άλλους ως απεσταλμένους προς τον Ιησού, αυτό δεν αποτελεί αντίφαση προς τον Ματθαίο, ο οποίος λέει ότι προσήλθε ο ίδιος αυτοπροσώπως. Διότι είναι φυσικό πρώτα μεν να έστειλε άλλους, έπειτα δε, επειδή ο κίνδυνος επέκειτο, να ήλθε ο ίδιος και να λέει: «Κύριε, ο δούλος μου είναι κατάκοιτος στο σπίτι παραλυτικός και βασανίζεται δεινά. Και του λέει ο Ιησούς: Εγώ θα έλθω και θα τον θεραπεύσω». Δεν έφερε τον δούλο πάνω σε κλίνη, διότι πίστευε ότι μπορεί να τον θεραπεύσει και από μακριά· γι' αυτό, «Και αποκρινόμενος ο εκατόνταρχος είπε: Κύριε, δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου, αλλά πες μόνο έναν λόγο, και θα γιατρευτεί ο δούλος μου· διότι και εγώ είμαι άνθρωπος υπό εξουσία, έχοντας υπό τις διαταγές μου στρατιώτες, και λέω σε τούτον, Πήγαινε, και πηγαίνει· και σε άλλον, Έλα, και έρχεται· και στον δούλο μου, Κάνε αυτό, και το κάνει. Όταν δε άκουσε ο Ιησούς, θαύμασε και είπε σε όσους ακολουθούσαν:

Για πολλούς λόγους· πρώτον μεν για να αποφύγει την καυχησιολογία· διότι δεν ήθελε να φανεί καυχησιάρης, αλλά με συγκαλυμμένο τρόπο ονόμασε την ανάσταση ξύπνημα. Πώς όμως θα χρησιμοποιούσε αυτή τη λέξη, εάν δεν ονόμαζε τον θάνατο ύπνο; Και ότι αυτό είναι αλήθεια, το ότι δηλαδή μίλησε συγκαλυμμένα από μετριοφροσύνη, είναι φανερό από τα όσα ακολούθησαν. Διότι, όταν είπε ότι «Πέθανε», δεν πρόσθεσε «Πηγαίνω για να τον αναστήσω». Βλέπεις πώς δεν ήθελε να καυχηθεί για εκείνο που επρόκειτο να επιβεβαιώσει με τα έργα του; Συγχρόνως δε μας δίδασκε να μην δίνουμε τόσο εύκολα υποσχέσεις. Διότι, αν και στην περίπτωση του εκατοντάρχου το έκανε αυτό (καθώς είπε ότι «Εγώ θα έλθω και θα τον θεραπεύσω»), ωστόσο εκεί το είπε για να αναδείξει την πίστη εκείνου. Αυτή λοιπόν είναι η μία αιτία για την οποία ονόμασε τον θάνατο ύπνο. Η δεύτερη είναι για να μας δείξει ότι κάθε θάνατος είναι ύπνος και ανάπαυση· και η τρίτη, διότι, αν και για τους άλλους η τελευτή του Λαζάρου ήταν θάνατος, ωστόσο για τον ίδιο τον Ιησού, ο οποίος επρόκειτο πολύ σύντομα να τον αναστήσει, λογιζόταν ως ύπνος.