Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 9:17

Όταν, λοιπόν, αξιωθούμε την πρόσωπο με πρόσωπο γνώση, θα δούμε και τις αβύσσους που κρύβονται στους θησαυρούς του Θεού. Συγκεντρώνοντας δε τα όσα έχουν αναφερθεί στην Αγία Γραφή περί ασκών, θα μπορέσεις να κατανοήσεις βαθύτερα το προφητικό θέλημα. Εκείνοι, λοιπόν, που ανακαινίζονται ημέρα με την ημέρα, και χωρούν μέσα τους τον νέο οίνο από την αληθινή άμπελο, ονομάζονται στο Ευαγγέλιο νέοι ασκοί. Αντιθέτως, εκείνοι που δεν έχουν ακόμη αποβάλει τον παλαιό άνθρωπο είναι παλαιοί ασκοί, και δεν είναι δυνατόν να τους εμπιστευθεί κανείς την υποδοχή του νέου οίνου. Διότι κανείς δεν βάζει νέο οίνο σε παλαιούς ασκούς, για να μη χυθεί ο οίνος και καταστραφούν ολοσχερώς εκείνοι οι ασκοί, μην αξιούμενοι πλέον καμίας συγγνώμης, εάν χύσουν τον καλό και νέο οίνο. Διότι ο νέος οίνος πρέπει να τοποθετείται σε νέους ασκούς. Τον νέο και πνευματικό οίνο, που ζέει από το Άγιο Πνεύμα, δηλαδή τον νου της αλήθειας που ουδέποτε παλαιώνει, πρέπει να τον θέτουμε στον νέο άνθρωπο, ο οποίος, επειδή περιφέρει πάντοτε στο σώμα του τη νέκρωση του Ιησού, δικαίως θα μπορούσε να ονομαστεί νέος ασκός.

Ματθ. 9, 14-17 Οι Φαρισαίοι, όμως, επειδή μοιάζουν με ξεσκισμένο ιμάτιο ή με παλιό ασκί, δεν μπορούν να δεχθούν τη νέα διδασκαλία που οδηγεί στην κατάργηση των σωματικών διατάξεων του νόμου. Λέει δε ότι το σχίσιμο γίνεται «χειρότερο», διότι όσοι ακούνε το Ευαγγέλιο και δεν το αποδέχονται, τιμωρούνται περισσότερο από εκείνους που δεν το άκουσαν. Επειδή δε δύο μαθητές του Ιωάννη ρώτησαν τον Κύριο: «Γιατί εμείς και οι Φαρισαίοι νηστεύουμε, ενώ οι δικοί σου μαθητές δεν νηστεύουν;», προς αυτούς μεν είπε την παραβολή του νυμφίου, προς δε τους Φαρισαίους εκείνη για τα ασκιά.

Ή πώς να ενδυθούμε τον νέο άνθρωπο, που κτίστηκε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, αν δεν έχουμε ακόμη απεκδυθεί τον παλαιό άνθρωπο που φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες; Διότι δεν είναι δυνατόν να συνενώσουμε το παλαιό με το καινούργιο, αφού ο Σωτήρας μας είπε: κανείς δεν βάζει μπάλωμα από καινούργιο και άγναφο ύφασμα σε παλαιό ιμάτιο, διότι το μπάλωμα τραβάει από το ιμάτιο και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. Και πάλι: ούτε βάζουν νέο κρασί σε παλαιούς ασκούς, αλλά το νέο κρασί πρέπει να μπαίνει σε νέους ασκούς, και έτσι διατηρούνται και τα δύο. Μη συμπεριφέρεσαι λοιπόν ως σοφός κατά τον παλαιό άνθρωπο, διότι είναι γραμμένο: όποιος ανάμεσά σας θέλει να είναι σοφός σε τούτον τον αιώνα, ας γίνει μωρός για να γίνει πραγματικά σοφός, διότι η σοφία αυτού του κόσμου είναι μωρία ενώπιον του Θεού. Αγκάλιασε, λοιπόν, την ταπεινοφροσύνη, διότι είναι γραμμένο: όσα θεωρούνται υψηλά από τους ανθρώπους είναι βδέλυγμα ενώπιον του Θεού, ώστε, αφού τα κατορθώσεις όλα καλά και δόκιμα, να λάβεις έπαινο από τον Θεό και να κληρονομήσεις το στεφάνι της ζωής, το οποίο υποσχέθηκε σε όσους τον αγαπούν. Στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

ΝΖ΄. ΣΤΟΝ ΚΥΡΟ. Για το ρητό: «Ούτε βάζουν νέο κρασί σε παλιούς ασκούς.» Αυτούς που σάπισαν εξαιτίας της παλαιότητας και αθέτησαν τη νέα χάρη, ο Κύριος τους ονόμασε παλιούς ασκούς, επειδή διαρρηγνύονται και χύνουν τον καινό λόγο της βασιλείας. Τέτοιος έχει αποδειχθεί ο Καϊάφας.

Όπως ακριβώς, όταν επιχειρούσαν να τον παρουσιάσουν ως ένοχο κατηγοριών επειδή έτρωγε μαζί με αμαρτωλούς, τους έπεισε για το αντίθετο, ότι δηλαδή αυτό που γινόταν όχι μόνο δεν ήταν έγκλημα, αλλά ήταν και αξιέπαινο· έτσι και εδώ, ενώ εκείνοι ήθελαν να αποφανθούν για αυτόν ότι δεν γνωρίζει πώς να μεταχειρίζεται τους μαθητές, αποδεικνύει ότι το να λένε αυτά προέρχεται από ανθρώπους που δεν γνωρίζουν πώς να μεταχειρίζονται τους ακολούθους τους, αλλά απλώς κατηγορούν. Διότι, λέει, κανείς δεν βάζει μπάλωμα από καινούργιο ύφασμα πάνω σε παλιό ένδυμα. Πάλι με βάση καθημερινά παραδείγματα στηρίζει τον λόγο του. Αυτό που εννοεί είναι το εξής: Δεν έχουν γίνει ακόμη ισχυροί οι μαθητές, αλλά έχουν ακόμη ανάγκη από πολλή συγκατάβαση· δεν έχουν ακόμη ανακαινισθεί διά του Πνεύματος. Σε όσους λοιπόν βρίσκονται σε τέτοια κατάσταση, δεν πρέπει να επιβάλλεται το βάρος των εντολών. Αυτά δε τα έλεγε, θέτοντας νόμους και κανόνες στους δικούς του μαθητές, προκειμένου, όταν θα ελάμβαναν ως μαθητές όλους τους ανθρώπους της οικουμένης, να συμπεριφέρονται προς αυτούς με πολλή πραότητα. Ούτε βάζουν νέο οίνο σε παλιούς ασκούς. Είδες ότι τα παραδείγματα μοιάζουν με την Παλαιά Διαθήκη; Το ένδυμα; Τους ασκούς; Διότι και ο Ιερεμίας αποκαλεί τον λαό περίζωμα, και πάλι μνημονεύει ασκούς και οίνο. Επειδή, λοιπόν, η συζήτηση αφορούσε τη γαστριμαργία και το τραπέζι, από αυτά ακριβώς αντλεί τα παραδείγματά του.

Συζητούσε με έναν Έλληνα (ειδωλολάτρη) και άπιστο, ο οποίος δεν γνώριζε τα της πίστεώς μας. Δεν ήθελε, λοιπόν, να τον προσελκύσει αρχίζοντας από τα επαχθή, αλλά, όπως ακριβώς έλεγε: «Έγινα στους ανόμους ως άνομος», αυτό έπραττε και εδώ. Αν ακούσει για δεσμά, σκέφτηκε, και για θλίψεις, αμέσως θα απομακρυνθεί· δεν γνωρίζει τη δύναμη των δεσμών. Ας γίνει πρώτα πιστός, ας γευθεί το κήρυγμα, και τότε θα προστρέξει και ο ίδιος στα δεσμά αυτά. Άκουσα τον Δεσπότη μου να λέει ότι «Κανείς δεν βάζει μπάλωμα από καινούργιο ύφασμα σε παλιό ιμάτιο, διότι το μπάλωμα αφαιρεί μέρος από την ακεραιότητά του και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο· ούτε βάζουν νέο κρασί σε παλιούς ασκούς, διότι οι ασκοί σπάζουν». Η ψυχή αυτού του ανθρώπου είναι παλαιό ιμάτιο και παλαιός ασκός· δεν ανανεώθηκε με την πίστη, δεν ανακαινίστηκε με τη χάρη του Πνεύματος, είναι ακόμη ασθενική και γήινη, σκέφτεται τα βιωτικά, συναρπάζεται από την κοσμική φαντασμαγορία και είναι ερωτευμένη με την παρούσα δόξα. Αν από την αρχή ακούσει ευθύς ότι, μόλις γίνει Χριστιανός, θα γίνει αμέσως δέσμιος και θα περιβληθεί με αλυσίδες, θα ντραπεί, θα κοκκινίσει και θα απομακρυνθεί από το κήρυγμα. Γι' αυτό τον λόγο λέει: «Εκτός από τα δεσμά αυτά», όχι επειδή αποστρέφεται ο ίδιος τα δεσμά —μη γένοιτο!— αλλά επειδή συγκαταβαίνει στην αδυναμία εκείνου, διότι ο ίδιος αγαπά και ασπάζεται τα δεσμά τόσο πολύ, όσο μία φιλόκοσμη γυναίκα τα χρυσαφικά της.

Ματθ. 9, 14—17 Το «κανείς δεν βάζει μπάλωμα από άγναφο ύφασμα» είναι λογικό να θεωρήσουμε ότι δεν ειπώθηκε για τους μαθητές, αλλά για αυτούς ακριβώς που έκαναν την ερώτηση, σαν να έλεγε: δεν διατυπώσατε σωστά την ερώτηση· διότι, ακόμα κι αν δεν μπορέσατε να σκεφτείτε τίποτα υψηλότερο, οφείλατε τουλάχιστον να θυμάστε τη φωνή του δασκάλου σας που με ανακηρύσσει «νυμφίο», και να μην απαιτείτε νηστεία από εκείνους που ζουν μαζί με τον νυμφίο. Εάν όμως είχατε τη διάνοιά σας καταρτισμένη με τη χάρη, θα σας έλεγα την πιο ακριβή αιτία για το ότι αυτοί δεν χρειάζονται νηστεία: ότι εκείνοι με τους οποίους ο Θεός βρίσκεται συνεχώς ως άνθρωπος, συνυπάρχοντας και συναναστρεφόμενος, ρυθμίζοντας τα ήθη και αγιάζοντας τις διάνοιες, αυτοί δεν έχουν ανάγκη από νηστείες. Εξάλλου, δεν τους καλεί ακόμη ο καιρός να ριχτούν στους αγώνες και στα αθλήματα υπέρ εμού· εάν όμως «απομακρυνθεί από αυτούς» και δεν βρίσκεται πλέον μαζί τους σωματικά ο Δεσπότης, αλλά φτάσει και ο καιρός των αγώνων, τότε θα αφοσιωθούν και σε νηστείες και σε άλλες ταλαιπωρίες χάριν του κηρύγματος. Και αυτά θα σας τα έλεγα, εάν μπορούσατε να ακούσετε τελειότερα πράγματα, αλλά δεν τα λέω, επειδή υποτάσσεστε ακόμη στις σκιές και στις παλαιές νομοθεσίες, και δεν μπορείτε ακόμη να κατανοήσετε την καινότητα της χάριτος και το μυστήριο της παρουσίας μου.

Έτσι λοιπόν, εάν κάποιος εκλάβει ότι το «κανείς δεν επιβάλλει μπάλωμα από αγνάφτο πανί» και τα εξής αναφέρονται σε αυτούς που ρώτησαν, εάν πάλι αναφέρονται στους μαθητές, δεν θα έλεγα ότι αυτά ειπώθηκαν επειδή τάχα αυτοί δεν μπορούσαν να νηστέψουν, αλλά επειδή δεν άρμοζε στους μαθητές, εφόσον ήταν μαθητές της νέας χάριτος, να τηρούν τις νηστείες των μαθητών του Ιωάννη και των Φαρισαίων. Διότι είναι φανερό ότι αυτοί, όταν νήστευαν, δεν νήστευαν σύμφωνα με το θέσπισμα της χάριτος, αλλά σύμφωνα με το παλαιό έθος. Ήταν λοιπόν ανάρμοστο και αταίριαστο να τηρούν τις δικές τους νηστείες εκείνοι που καθίσταντο νομοθέτες και κήρυκες της καινής πολιτείας. Νηστεύουν όμως μια νηστεία οικεία και πρόσφορη. Γι' αυτό λέει: «αλλά βάζουν νέο κρασί σε καινούργιους ασκούς, και έτσι συντηρούνται και τα δύο», επιτυγχάνοντας την αρμονία και την καταλληλότητα. Διότι το να βάζει κανείς «νέο κρασί σε παλαιούς ασκούς» ή παλαιό κρασί σε νέους δεν αποδίδει το οικείο και ομόστοιχο, αλλά το αντίθετο και αλλότριο.

Ματθ. 9, 17 Ως «παλαιούς ασκούς» εννοεί όσους βρίσκονται υπό τον παλαιό νόμο, και ως «νέον οίνον» τη χάρη του Χριστού που μας δόθηκε αργότερα, ή την Καινή Διαθήκη. Ματθ. 10, 32-33 Έπειτα, λέγοντας «θα τον ομολογήσω και εγώ», δείχνει ότι η ανακήρυξη στη βασιλεία των ουρανών δεν είναι αποτέλεσμα ψιλής χάρης, αλλά εξαρτάται και από τη βούληση, την προθυμία και το πρόσωπο αυτού που υποδέχεται τη χάρη. Διότι λέει «θα ομολογήσω εν αυτώ»: δηλαδή στην πράξη του, στα καλά του έργα, στην παρρησία του, την οποία επέδειξε και εξέφρασε με θάρρος για μένα μπροστά στους διώκτες. Διότι, όπως ακριβώς χωρίς τη χάρη η ανθρώπινη προαίρεση δεν μπορεί να κατορθώσει τίποτα από μόνη της, έτσι και αν εμείς οι ίδιοι δεν έχουμε την αγαθή προαίρεση, ούτε η χάρη μας συντρέχει.

Διότι ονομάζει τον εαυτό του Νυμφίο, επειδή νυμφεύεται τη νέα συναγωγή, μετά τον θάνατο της παλαιάς· και υιούς του νυμφώνα τους αποστόλους. Θα έρθει λοιπόν καιρός, λέει, όταν, αφού εγώ πάθω και αναληφθώ, θα νηστέψουν μέσα σε πείνα και δίψα καταδιωκόμενοι. Δείχνοντας δε την ατέλεια των μαθητών, προσθέτει: «Κανείς δεν βάζει μπάλωμα από άγναφο ύφασμα σε παλιό ένδυμα, διότι το μπάλωμα τραβάει από το ένδυμα, και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. Ούτε βάζουν νέο κρασί σε παλιούς ασκούς· ειδάλλως, σκίζονται οι ασκοί, και το κρασί χύνεται, και οι ασκοί καταστρέφονται· αλλά βάζουν το νέο κρασί σε καινούριους ασκούς, και έτσι διατηρούνται και τα δύο». Ακόμη, λέει, οι μαθητές δεν έχουν γίνει ισχυροί, αλλά έχουν ανάγκη από συγκατάβαση· και δεν πρέπει να τους επιβάλλεται το βάρος προσταγμάτων.