Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 9:22

Ερώτηση ρια΄. Πώς και ορισμένοι αιρετικοί επιτελούν πολλές φορές σημεία; Απόκριση. Αυτό δεν πρέπει να μας παραξενεύει. Διότι ακούσαμε τον Κύριο να λέει ότι πολλοί κατά την ημέρα εκείνη θα πουν: «Κύριε, δεν εκβάλαμε δαιμόνια στο όνομά σου, και δεν επιτελέσαμε πολλά θαύματα;» Και θα τους απαντήσει: «Αλήθεια σας λέω, ποτέ δεν σας γνώρισα· αποχωρήστε από εμένα, εργάτες της ανομίας». Διότι πολλές φορές δεν είναι ο τρόπος ζωής εκείνου που θαυματουργεί που κατεργάζεται τη θεραπεία, αλλά η πίστη του ανθρώπου που προσέρχεται σε αυτόν. Επειδή είναι γεγραμμένο: «Η πίστη σου σε έσωσε». Πλην όμως πρέπει να γνωρίζουμε και τούτο, ότι πολλές φορές ορισμένοι κακόδοξοι προσέφεραν στον Θεό πολλούς κόπους μέσω της ασκήσεως, και έλαβαν από τον Θεό την ανταμοιβή τους στον παρόντα αιώνα, δηλαδή το χάρισμα των ιαμάτων και των προρρήσεων, ώστε στον μέλλοντα αιώνα να ακούσουν: Απολάβατε τα αγαθά σας και τους κόπους σας· τώρα πλέον δεν σας οφείλεται τίποτα.

Ας μην καυχιόμαστε λοιπόν λέγοντας ότι είμαστε πιστοί, επειδή κρινόμαστε ως υποκριτές και άπιστοι άνθρωποι. Διότι από τα φαινόμενα φανερώνεται η μη φαινόμενη πίστη, η οποία κατοικεί στα απόκρυφα της καρδιάς. Αν πιστεύουμε στον Σωτήρα που λέει «Ας γίνει σε σένα σύμφωνα με την πίστη σου», ας πει και τώρα προς την ψυχή που ενοικεί στο σώμα μας: «Έχε θάρρος, θυγατέρα, η πίστη σου σε έσωσε.» Επομένως, δεν είναι η πίστη μας το να μιλάμε και να απαγγέλλουμε σωματικώς, αλλά η τέλεια πίστη μας φανερώνεται από τη θεραπεία. Αν λοιπόν πίστεψες και θεραπεύτηκες, βάδιζε και μην σκοντάψεις. Θεραπεύτηκες, μην χωλαίνεις. Θεραπεύτηκες, μην έχεις το λεύκωμα της λέπρας.

«Κύριε, Θεέ μου, σε σένα ήλπισα, σώσε με». Το να θεωρείται το ρητό «Κύριε, Θεέ μου, σε σένα ήλπισα, σώσε με» ως κάτι απλό και ικανό να εκφέρεται ορθώς από τον οποιονδήποτε, μάλλον δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια. Διότι αυτός που ελπίζει σε άνθρωπο, ή αναπτερώνεται από κάτι άλλο σχετικό με τα βιωτικά πράγματα, όπως είναι η εξουσία, τα χρήματα, ή οτιδήποτε από εκείνα που θεωρούνται λαμπρά από τους πολλούς, δεν μπορεί να πει: «Κύριε, Θεέ μου, σε σένα ήλπισα». Διότι υπάρχει η παραγγελία να μην ελπίζουμε σε άρχοντες· καθώς και το: «Επικατάρατος ο άνθρωπος, που στηρίζει την ελπίδα του σε άνθρωπο». Όπως ακριβώς δεν αρμόζει να λατρεύουμε οτιδήποτε άλλο παρά μόνο τον Θεό, έτσι δεν πρέπει να ελπίζουμε σε άλλον παρά μόνο στον Θεό, τον Κύριο των πάντων. Διότι λέγει: «Ο Κύριος είναι η ελπίδα μου και ο ύμνος μου». Πώς όμως εύχεται πρώτα να σωθεί από εκείνους που τον καταδιώκουν, και έπειτα να λυτρωθεί; Η διάκριση των εννοιών θα κάνει σαφές το νόημα του λόγου. Διότι λέγει: «Σώσε με από όλους αυτούς που με καταδιώκουν, και λύτρωσέ με, μήπως και αρπάξει την ψυχή μου σαν λιοντάρι». Ποια είναι λοιπόν η διαφορά ανάμεσα στο να σώζεται κανείς και στο να λυτρώνεται; Ότι τη μεν σωτηρία την έχουν ανάγκη κυρίως οι ασθενείς, ενώ τη λύτρωση εκείνοι που κρατούνται στην αιχμαλωσία. Γι' αυτό, εκείνος που φέρει μέσα του την ασθένεια, αποκτώντας μέσα του την πίστη, μέσω της προσωπικής του πίστης οικονομείται προς τη σωτηρία. Διότι λέγει: «Η πίστη σου σε έσωσε»· και: «Ας γίνει σε σένα όπως πίστεψες». Αντιθέτως, εκείνος που έχει ανάγκη να λυτρωθεί, περιμένει να καταβληθεί εξωτερικά για χάρη του το οφειλόμενο τίμημα.

Μτ 9, 20-22 Ο Χριστός, αντιλαμβανόμενος την 〈αιμορροούσα〉, δεν την απαξίωσε, αλλά τη θεράπευσε και την αποκάλεσε 〈θυγατέρα〉 ως πιστή, δείχνοντας συγχρόνως ότι για τον Θεό δεν είναι ακάθαρτος όποιος πάσχει από ακούσια ασθένεια.

Μτ 9, 20—22 Δείχνει ότι ενώπιον του Θεού κανείς που πάσχει από ακούσια ασθένεια δεν είναι ακάθαρτος. Γι' αυτό και ο Κύριος προσκαλεί την αιμορροούσα, για να μεταγάγει τον τυπικό νόμο σε πνευματική θεωρία.

Αλλά, επειδή ήλθε στη μνήμη μου αυτή η πόλη, δεν θεωρώ σωστό να παραλείψω μια διήγηση η οποία αξίζει να μνημονεύεται και από τους μεταγενέστερους. Διότι την αιμορροούσα, η οποία, όπως έχουμε μάθει από τα ιερά Ευαγγέλια, βρήκε από τον Σωτήρα μας την απαλλαγή από την ασθένειά της, έλεγαν ότι καταγόταν από εδώ, ότι το σπίτι της επιδεικνύεται στην πόλη και ότι διατηρούνται θαυμαστά τρόπαια της ευεργεσίας που έλαβε από τον Σωτήρα. Συγκεκριμένα, στεκόταν πάνω σε υψηλό λίθο, κοντά στις πύλες του σπιτιού της, ένα χάλκινο άγαλμα γυναίκας, γονατισμένης, η οποία, με τα χέρια εκτεταμένα προς τα εμπρός, έμοιαζε με ικέτιδα· και απέναντι από αυτό βρισκόταν ένα άλλο άγαλμα, από το ίδιο υλικό, που απεικόνιζε την όρθια μορφή ενός άνδρα, τυλιγμένου ευπρεπώς με διπλοΐδα και ο οποίος άπλωνε το χέρι του στη γυναίκα. Στα πόδια του, πάνω στην ίδια τη στήλη, φύτρωνε ένα παράξενο είδος βοτάνου, το οποίο, ανεβαίνοντας μέχρι το κράσπεδο της χάλκινης διπλοΐδας, αποτελούσε αλεξιφάρμακο για κάθε είδους νοσήματα. Έλεγαν ότι αυτός ο ανδριάντας έφερε τη μορφή του Ιησού, και μάλιστα διασώζονταν μέχρι την εποχή μας, ώστε τον είδαμε και οι ίδιοι με τα μάτια μας όταν επισκεφθήκαμε την πόλη.

Αφού τον συνάντησε λοιπόν, και έχοντας πίστη στο μέλλον, έλαβε αυτό που ήθελε· αλλά έτρεμε, επειδή γνώριζε ότι δεν πέρασε απαρατήρητη. Διότι τι λέει ο Σωτήρας; «Ποιος με άγγιξε; Διότι εγώ κατάλαβα ότι εξήλθε δύναμη από εμένα». Δεν είπε: «Ποια με άγγιξε;», για να μην απασχολήσουν οι παριστάμενοι τους εαυτούς τους με την αβέβαιη αναζήτηση κάποιας γυναίκας· αλλά είπε: «Ποιος με άγγιξε;», αφήνοντας τον λόγο μετέωρο, ώστε καθένας που τον άκουγε να νομίσει ότι μια τέτοια απόπειρα ανήκε σε άνδρα: «Ποιος με άγγιξε; Διότι εγώ κατάλαβα ότι εξήλθε δύναμη από εμένα». Τι λες, Δέσποτα; Ήρθες για να συληθούν τα δικά σου; Έθεσες τη βασιλεία στους πιστούς θέλοντας να την αρπάξουν; Και πώς ρωτάς αυτό που γνωρίζεις και αναζητάς αυτό που δεν αγνοείς; Εάν η δύναμη που εξήλθε κλάπηκε χωρίς τη θέλησή σου, όφειλες να την συγκρατήσεις. Εάν όμως συλήθηκες με τη θέλησή σου, γιατί δυσφορείς που δίνεις αυτά τα οποία η πίστη αποσπά με τη βία από εσένα; Έκανες τη χάρη χωρίς να σου ζητηθεί, και μετά τη δωρεά εγκαλείς; Αόρατα θεράπευσες, και μετά τη θεραπεία στήνεις δικαστήριο; Ναι, απαντά· γνωρίζω εκείνη που με σύλησε, δεν αγνοώ αυτήν που με λήστεψε με αξιέπαινο τρόπο, αλλά θέλω αυτή να παρουσιαστεί στο μέσο, για να γίνει κήρυκας της χάρης που έλαβε. Διότι, αφού συλήθηκα από αυτήν με τόσο μεγάλη ευχαρίστηση, προτίμησα να επικυρώσω τη δωρεά προς αυτήν ενώπιον όλων: «Έχε θάρρος, θυγατέρα, η πίστη σου σε έσωσε».

Διότι η γυναίκα ήταν περίτρομη· γι' αυτό της λέει: «Έχε θάρρος», και την ονομάζει θυγατέρα· διότι η πίστη την έκανε θυγατέρα. Έπειτα προσθέτει και τον έπαινο: «Η πίστη σου σε έσωσε». Ο δε Λουκάς μάς εξιστορεί και άλλα περισσότερα από αυτά σχετικά με τη γυναίκα. Διότι, αφού τον πλησίασε, λέει, και έλαβε την ίαση, δεν την κάλεσε αμέσως ο Χριστός, αλλά πρώτα λέει: «Ποιος είναι αυτός που με άγγιξε;». Έπειτα, όταν ο Πέτρος και όσοι ήταν μαζί του είπαν: «Επιστάτα, τα πλήθη σε συνωθούν και σε συμπιέζουν, και εσύ λες: Ποιος με άγγιξε;» (γεγονός που αποτελούσε μέγιστο σημείο του ότι και αληθινή σάρκα είχε περιβληθεί, και ότι καταπατούσε κάθε έπαρση· διότι δεν τον ακολουθούσαν από μακριά, αλλά τον συνωθούσαν από παντού), εκείνος όμως επέμενε, λέγοντας, ότι: «Κάποιος με άγγιξε· διότι εγώ κατάλαβα ότι εξήλθε από εμένα δύναμη», απαντώντας με τρόπο πιο απτό ανάλογα με την αντίληψη αυτών που τον άκουγαν. Αυτά δε τα έλεγε, για να πείσει και εκείνην να ομολογήσει από μόνη της.

Ήλθες ως τραυματισμένη για να λάβεις φάρμακο, και φόρεσες βασιλικό στέμμα ως βασίλισσα. Αναγεννήθηκες χωρίς μήτρα, αναπλάστηκες χωρίς πηλό, αναχωνεύθηκες χωρίς φωτιά, βαπτίσθηκες χωρίς κολυμβήθρα. Εσύ η ίδια από τα δάκρυά σου ετοίμασες κολυμβήθρα για τον εαυτό σου· το ρήμα μου έγινε το βάπτισμά σου· ο λόγος μου φωτισμός του προσώπου σου. Έχε θάρρος, θυγατέρα, η πίστη σου σε έσωσε. Όπως πίστεψες, έτσι άντλησες· όπως πόθησες, έτσι έλαβες· όπως θέλησας, έτσι βασίλευσες. Πρόβαλες μέσα από το σώμα, και έγινες ολόκληρη πλήρης φωτός. Η πίστη σου σε έσωσε. Διότι η πίστη είναι αρχή της σωτηρίας, η πίστη είναι προοίμιο της αθανασίας, η πίστη είναι καθαρός οφθαλμός της θεογνωσίας, η πίστη βλέπει καθαρά τα αόρατα. Η πίστη σου σε έσωσε. Είθε και οι Ιουδαίοι να μιμούνταν την πίστη σου! Είθε και οι Έλληνες να ζήλευαν το φρόνημά σου! Είθε όλοι οι άνθρωποι να μάθαιναν να πιστεύουν όπως εσύ! Πορεύου εν ειρήνη.

Όλοι αυτοί, παντού, δεν παύουν να ευεργετούν τους πάντες· άφησαν στους τάφους τους αθάνατη σκόνη, όντας τώρα μεν θεραπευτές, ενώ μετά από λίγο θα προκαθήσουν ως κριτές του κόσμου. Ένας χωλός που πλησίασε τον έναν, αναχώρησε αρτιμελής· ένας παράλυτος που συνάντησε τον άλλον, διατάχθηκε να σηκώσει το κρεβάτι του· άλλος καλούσε νεκρούς, και αμέσως αυτοί τον υπάκουαν· κάποιου άλλου και μόνο η σκιά έδιωχνε τις νόσους· την επίκληση κάποιου άλλου έφριτταν οι δαίμονες, και τα σουδάριά τους έσταζαν ίαση. Διότι υπήρξαν μαθητές Εκείνου, του οποίου το κράσπεδο, όταν αποσπάστηκε η χάρη του κρυφά με το άγγιγμα της αιμορροούσας, αποξέρανε την ερυθρά θάλασσα των αιμάτων της. Αλλά εγώ επανέρχομαι με τον λόγο μου στους κορυφαίους των Αποστόλων, και φέρνω στη μνήμη μου εκείνη την προφητική φωνή: Ιδού λοιπόν, τι είναι καλό ή τι είναι τερπνό, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί;

Πώς θα συμβιβαστεί το αποστολικό ρητό που λέει «τα σημεία δεν είναι για όσους πιστεύουν, αλλά για τους απίστους» με τα δεσποτικά λόγια που λένε «η πίστη σου σε έσωσε» και «δεν μπορούσε να κάνει σημεία εξαιτίας της απιστίας τους» και όσα άλλα υποδηλώνουν το ίδιο νόημα; Για εκείνον που ερευνά με φιλομάθεια, η κατανόηση των λεγομένων δεν είναι δύσκολη· διότι και για εκείνους που έχουν ήδη από καιρό πιστέψει και δεν δέχονται καμία αμφιβολία περί του μυστηρίου μας, και ομοίως για εκείνους που κυριαρχούνται τελείως από την απιστία και δεν θέλουν να οδηγηθούν προς την ευσέβεια μέσω των σημείων, η επίδειξη των σημείων είναι κενή και μάταιη· αντίθετα, για εκείνους που έχουν ανατραφεί μεν στην απιστία, έπειτα όμως αρχίζουν σιγά σιγά να στρέφουν τους λογισμούς τους προς την ευσέβεια, σε αυτούς η φανέρωση των παράδοξων έργων είναι οικεία και κατάλληλη. Γι' αυτό και ο Κύριος ούτε από τους εντελώς απίστους επιζητά πίστη (διότι γνώριζε ότι δεν θα την έβρισκε σε αυτούς) ούτε από όσους έχουν πιστέψει ειλικρινά (διότι την είχε ήδη λάβει, εφόσον την είχαν προηγουμένως προσφέρει), αλλά τη ζητά από εκείνους οι οποίοι, μεταστρεφόμενοι από την ασέβεια στην ευσέβεια, ήδη κυοφορούν την πίστη μέσα τους.

Αυτά δε τα έλεγε, διδάσκοντας και τους μαθητές, ώστε και αυτοί, όταν θα διδάσκουν την οικουμένη, να συγκαταβαίνουν. Νέο μπάλωμα, λοιπόν, είναι η νηστεία, και νέος οίνος· παλιό δε ιμάτιο και ασκοί, η αδυναμία των μαθητών. «Καθώς αυτός τους τα έλεγε αυτά, ιδού, κάποιος άρχοντας τον προσκυνούσε, λέγοντας: Η κόρη μου μόλις πέθανε· αλλά, αφού έρθεις, βάλε το χέρι σου πάνω της, και θα ζήσει· και ο Ιησούς, αφού σηκώθηκε, τον ακολούθησε, καθώς και οι μαθητές του.» Αυτός φαίνεται να έχει πίστη, αν και όχι μεγάλη· διότι παρακαλεί τον Ιησού, όχι μόνο να το πει με λόγο, αλλά και να έρθει, και να επιθέσει το χέρι του. Και λέει ότι έχει πεθάνει η κόρη του, καίτοι ο Λουκάς αναφέρει ότι δεν είχε πεθάνει ακόμη, είτε επειδή το συμπεραίνει, επειδή την άφησε στις τελευταίες της αναπνοές, είτε επειδή μεγαλοποιεί τη συμφορά, ώστε να ελκύσει τον Χριστό σε έλεος. «Και ιδού, μια γυναίκα που αιμορραγούσε δώδεκα χρόνια, αφού τον πλησίασε από πίσω, άγγιξε το κράσπεδο του ιματίου του. Διότι έλεγε μέσα της: Αν μόνο αγγίξω το ιμάτιό του, θα σωθώ. Ο δε Ιησούς, αφού στράφηκε και την είδε, είπε: Έχε θάρρος, κόρη μου, η πίστη σου σε έσωσε. Και σώθηκε η γυναίκα από εκείνη την ώρα.» Επειδή ήταν ακάθαρτη εξαιτίας της πάθησης, δεν πλησίασε φανερά η γυναίκα, διότι φοβόταν μήπως εμποδιστεί· και αν και νόμιζε ότι θα μείνει απαρατήρητη, όμως ήλπισε να βρει την υγεία της, αν μόνο άγγιζε την άκρη του ιματίου.

Όταν έφτασε, λοιπόν, και αφού ασπάστηκε τον Διονύσιο μετά την προσευχή, κάθισε μαζί του μέσα στην εκκλησία. Και ενώ ο Διονύσιος συνομιλούσε για λίγο με τον άγιο Παχώμιο, η γυναίκα, παίρνοντας δύναμη από την προθυμία της και έχοντας πίστη σε Εκείνον που είπε «Έχε θάρρος, κόρη, η πίστη σου σε έσωσε», τον πλησίασε αθόρυβα από πίσω και, αφού άγγιξε το κουκούλιο που βρισκόταν στο κεφάλι του, θεραπεύτηκε αμέσως. Έπειτα, πέφτοντας με το πρόσωπο στη γη, γονάτισε μπροστά του, δοξάζοντας τον Θεό για τις ευεργεσίες που παρέχει μέσω των δούλων Του σε όσους πιστεύουν σε Αυτόν. Εκείνος, αντιλαμβανόμενος το τέχνασμα του Διονυσίου, ευλόγησε τη γυναίκα και επέστρεψε πάλι στο μοναστήρι του.