Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 9:36

Δεν επαρκούμε για να ευχαριστήσουμε επάξια τον Θεό των όλων, αγαπητοί, για τα θαυμάσια που πάντοτε επιτελεί, όπως έπραξε και τώρα για τη δική σας εκκλησία, επιστρέφοντάς σας τον ποιμένα σας και κύριο και συλλειτουργό μας Αθανάσιο. Διότι, ποιος ήλπισε ποτέ ότι θα δει με τα μάτια του αυτά τα οποία εσείς τώρα απολαμβάνετε στην πράξη; Αληθώς, οι προσευχές σας εισακούστηκαν από τον Θεό των όλων, ο οποίος μεριμνά για την Εκκλησία Του και, βλέποντας τα δάκρυα και τους οδυρμούς σας, εισάκουσε για τον λόγο αυτόν τις δεήσεις σας. Διότι ήσασταν «σαν πρόβατα ταλαιπωρημένα και διασκορπισμένα, που δεν έχουν ποιμένα»· γι' αυτό σας επισκέφθηκε ο αληθινός ποιμένας από τον ουρανό, αυτός που φροντίζει τα δικά του πρόβατα, αποδίδοντάς σας αυτόν που επιθυμείτε. Ιδού, λοιπόν, και εμείς, πράττοντας τα πάντα υπέρ της εκκλησιαστικής ειρήνης και συμπνέοντας με τη δική σας αγάπη, σπεύσαμε πρώτοι να τον ασπαστούμε, και έχοντας έλθει σε κοινωνία μαζί σας μέσω αυτού, σας αποστέλλουμε αυτούς τους χαιρετισμούς και τις ευχαριστήριες ευχές μας, για να γνωρίζετε ότι με τον δεσμό της αγάπης προς αυτόν είμαστε και εμείς ενωμένοι. Οφείλετε δε να προσεύχεστε και υπέρ της ευσεβείας των θεοφιλέστατων βασιλέων, οι οποίοι, διαπιστώνοντας και οι ίδιοι τον πόθο σας για εκείνον καθώς και τη δική του καθαρότητα, καταξίωσαν να σας τον αποκαταστήσουν με κάθε τιμή.

Ποια είναι τα παραδείγματα της φιλανθρωπίας και της ευσπλαχνίας του; Άλλοτε μεν στην έρημο παρέθετε πλούσιο τραπέζι σε όσους εξαντλούνταν από τη στέρηση, ευεργετώντας τους διπλά, τόσο με την αφθονία των αναγκαίων όσο και με τον παράδοξο τρόπο της παροχής τους· άλλοτε δε σπλαχνιζόταν τους καταβεβλημένους, επειδή ήταν ταλαιπωρημένοι και εγκαταλελειμμένοι σαν πρόβατα που δεν έχουν ποιμένα· και από τη μια θεράπευε τις σωματικές ασθένειες, και αποκαθιστούσε τις βλάβες και τις αναπηρίες των μελών, ενώ από την άλλη έλυνε τις ψυχικές αρρώστιες, τους άλυτους δεσμούς των αμαρτημάτων και τις θηλιές των καταναγκαστικών συναλλαγών, τις οποίες είχαμε συνάψει με τον πατέρα της αμαρτίας, τον διάβολο. Πόσο σπουδαία είναι, έπειτα, τα παραδείγματα της ταπεινοφροσύνης του;

Κεφάλαιο Κʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Και όταν το είδαν οι Φαρισαίοι, είπαν στους μαθητές του: Γιατί ο διδάσκαλός σας τρώει μαζί με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς; Ο δε Ιησούς, όταν το άκουσε, είπε: Δεν έχουν ανάγκη από ιατρό οι υγιείς, αλλά οι ασθενείς. Πηγαίνετε, λοιπόν, και μάθετε τι σημαίνει: Έλεος θέλω και όχι θυσία· διότι δεν ήλθα για να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Βλέποντας δε τα πλήθη, τα σπλαχνίσθηκε, διότι ήταν καταπονημένα, σαν πρόβατα που δεν έχουν ποιμένα.

Σπλαγχνίσθηκε εμάς, κατήλθε από τον ουρανό στη γη, είδε τον άνθρωπο ριγμένο, ταλαιπωρημένο, τραυματισμένο μέσα σε πορνείες, ειδωλολατρίες, μοιχείες, φόνους· είδε, και σπλαγχνίσθηκε το ίδιο του το πλάσμα, και έριξε οίνο μαζί με έλαιο· δηλαδή, αφού ανέμειξε και τα δύο, έφτιαξε υγρό επίθεμα και το τοποθέτησε επάνω στον άνθρωπο.

«Διότι, αφού είδε», λέγει, «τα πλήθη, τα σπλαχνίστηκε, επειδή ήταν ταλαιπωρημένα και εγκαταλελειμμένα, σαν πρόβατα που δεν έχουν ποιμένα. Τότε λέγει στους μαθητές του: Ο μεν θερισμός είναι πολύς, οι δε εργάτες λίγοι. Παρακαλέστε λοιπόν τον Κύριο του θερισμού να βγάλει εργάτες στον θερισμό του». Δες πάλι την έλλειψη κενοδοξίας του. Για να μην προσελκύσει τους πάντες προς τον εαυτό του, αποστέλλει τους μαθητές. Όχι μόνο για αυτόν τον λόγο, αλλά και για να τους εκπαιδεύσει, ώστε, αφού ασκηθούν στην Παλαιστίνη σαν σε κάποια παλαίστρα, να αποδυθούν έπειτα στους αγώνες της οικουμένης. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, καθορίζει τα προγυμνάσματα αυστηρότερα από τους αγώνες, σε ό,τι αφορά τη δική τους αρετή, προκειμένου να καταπιαστούν ευκολότερα με τους μετέπειτα αγώνες, σαν να προγυμνάζει στο πέταγμα νεοσσούς που είναι ακόμη τρυφεροί. Και προς το παρόν τους καθιστά ιατρούς των σωμάτων, επιφυλάσσοντας για αργότερα τη θεραπεία των ψυχών, που προηγείται σε αξία. Και παρατήρησε πώς παρουσιάζει το έργο εύκολο και αναγκαίο. Διότι τι λέγει; Ο μεν θερισμός είναι πολύς, οι δε εργάτες λίγοι. Διότι δεν σας στέλνω για σπορά, λέγει, αλλά για θερισμό. Όπως ακριβώς έλεγε και στο κατά Ιωάννην: Άλλοι έχουν κοπιάσει, και εσείς έχετε εισέλθει στον κόπο τους. Και αυτά τα έλεγε για να καταστείλει το υψηλό τους φρόνημα, αλλά και για να τους παρασκευάσει να έχουν θάρρος, αποδεικνύοντας ότι ο μεγαλύτερος μόχθος είχε ήδη προηγηθεί.

Παρατήρησε δε και εδώ ότι ξεκινά από φιλανθρωπία, και όχι από κάποια ανταπόδοση. Διότι τους σπλαχνίστηκε, επειδή ήταν ταλαιπωρημένοι και εγκαταλελειμμένοι, σαν πρόβατα που δεν έχουν ποιμένα. Αυτή είναι η κατηγορία εναντίον των αρχόντων των Ιουδαίων, ότι, ενώ ήταν ποιμένες, επιδείκνυαν συμπεριφορά λύκων. Διότι όχι μόνο δεν διόρθωναν το πλήθος, αλλά και κατέστρεφαν την προκοπή του. Ενώ λοιπόν εκείνοι θαύμαζαν και έλεγαν: «Ποτέ δεν φάνηκε κάτι τέτοιο στον Ισραήλ», τούτοι έλεγαν τα αντίθετα, ότι δηλαδή: «Με τον άρχοντα των δαιμονίων εκβάλλει τα δαιμόνια». Αλλά ποιους ονομάζει εδώ εργάτες; Τους δώδεκα μαθητές. Τι συμβαίνει λοιπόν; Αφού είπε: «Οι δε εργάτες είναι λίγοι», πρόσθεσε άραγε και άλλους σε αυτούς; Σε καμία περίπτωση· αλλά έστειλε αυτούς τους ίδιους. Για ποιον λόγο, επομένως, έλεγε: «Παρακαλέστε τον Κύριο του θερισμού να αποστείλει εργάτες στον θερισμό του», και δεν πρόσθεσε κανέναν άλλον σε αυτούς;

Εμπρός λοιπόν, αν συμφωνείτε, ας φέρουμε στο μέσο αυτή τη ρήση και ας αναπτύξουμε τα νοήματά της· διότι, αν και είναι σύντομη σε έκταση, μας φανερώνει ένα απέραντο πέλαγος νοημάτων. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο θα ενσκήψουμε σε αυτήν με πολλή επιμέλεια. Διότι, «επειδή είδε», λέγει, «τα πλήθη καταπονημένα, λέγει στους μαθητές του: Ο μεν θερισμός είναι πολύς, οι δε εργάτες λίγοι». Ποιος θερισμός, πες μου, και για ποιον λόγο ονόμασε έτσι αυτήν τη διδασκαλία; Μολονότι ο θερισμός αποτελεί το τέλος του έργου.

«Και περιόδευε ο Ιησούς όλες τις πόλεις και τα χωριά, διδάσκοντας στις συναγωγές τους, και κηρύττοντας το Ευαγγέλιο της βασιλείας, και θεραπεύοντας κάθε νόσο και κάθε ασθένεια στον λαό.» Όντας φιλάνθρωπος, δεν περιμένει να έρθουν εκείνοι προς αυτόν, αλλά ο ίδιος περιοδεύει, ώστε να μην έχουν τη δικαιολογία ότι «κανείς δεν μας δίδαξε». Και με έργα και με λόγια τους ελκύει, διδάσκοντας και θαυματουργώντας. «Βλέποντας δε τα πλήθη, τα σπλαχνίστηκε, διότι ήταν καταβεβλημένοι και εγκαταλελειμμένοι σαν πρόβατα που δεν έχουν ποιμένα.» Δεν είχαν ποιμένα, επειδή οι άρχοντές τους όχι μόνο δεν τους διόρθωναν, αλλά αντίθετα τους έβλαπταν· γνώρισμα δε του αληθινού ποιμένα είναι το να σπλαχνίζεται το ποίμνιό του. «Τότε λέγει στους μαθητές του, Ο μεν θερισμός είναι πολύς, οι δε εργάτες λίγοι· παρακαλέστε, λοιπόν, τον Κύριο του θερισμού, για να στείλει εργάτες στον θερισμό του.» Θερισμό ονομάζει το πλήθος που έχει ανάγκη θεραπείας, και εργάτες αυτούς που οφείλουν να διδάσκουν, οι οποίοι δεν υπήρχαν τότε στον Ισραήλ. Κύριος δε του θερισμού είναι ο ίδιος ο Χριστός, ως Κύριος των προφητών και των αποστόλων· και τούτο είναι φανερό από το ότι επέλεξε τους δώδεκα χωρίς να παρακαλέσει τον Θεό. Άκουσε, λοιπόν: