Πατερικές αναφορές στο ΜΙΧΑΙΑΣ 1:11

Μην προκαλείτε μέσα από τον οίκο σας τον περίγελο, αλλά έχοντας υπόψη ότι και οι ίδιοι θα πάθετε τα χειρότερα, ρίξτε πάνω σας σαν χώμα τον περίγελο που πρόκειται να σας βρει, και θρηνήστε για τις δικές σας συμφορές. Διότι οι Βαβυλώνιοι θα πανηγυρίσουν εις βάρος σας και οι εχθροί θα μειδιάσουν βλέποντάς σας να καταστρέφεστε οικτρά. Είναι λοιπόν σοφό να θυμόμαστε εκείνον που λέει: «Εάν πέσει ο εχθρός σου, μην τον χαρείς, διότι θα το δει ο Κύριος και δεν θα του αρέσει, και θα αποστρέψει τον θυμό του από αυτόν». Αυτό το πράττουν και όσοι δεν γνωρίζουν τον Χριστό. Διότι, όταν κάποιες φορές διώκονται οι εκκλησίες και δοκιμάζονται οι άγιοι, δηλαδή όσοι βρίσκονται σε αυτές, τότε ακριβώς, τότε μάλιστα, θαυμάζουν οι ίδιοι τους δικούς τους θεούς. Αλλά το γέλιο τους καταλήγει σε δάκρυ, καθώς ο Χριστός ανακουφίζει τα δεινά, κατευνάζει τις ταραχές και απομακρύνει ό,τι προκαλεί λύπη, ενώ προσφέρει απλόχερα στους αγίους ευφροσύνη και χαρά· διότι το τέλος των πόνων είναι η δόξα και η τρυφή. Και νομίζω ότι κάτι τέτοιο λέει ο μακάριος Δαβίδ προς τον Θεό των όλων: «Περάσαμε μέσα από πυρ και ύδωρ, και μας έβγαλες σε τόπο αναψυχής». <Εκείνη που κατοικεί με ασφάλεια στις πόλεις της, δεν βγήκε η κάτοικος της Σενναάρ να θρηνήσει για τον γειτονικό της οίκο, θα λάβει από εσάς πληγή οδύνης.> Οι Εβδομήκοντα το απέδωσαν ως Σενναάρ, ο Ακύλας το ονόμασε Σενάν, ενώ ο Σύμμαχος «ευσθενούσα», ίσως επειδή αυτό υποδηλώνει η λέξη Σενάν.

Αλλά αν μεν εννοείται η Σεναάρ, λέμε ότι είναι μια ευρύχωρη περιοχή που κατοικείται κατά πόλεις και κώμες από αλλοφύλους μεν, αλλά μέσα στα όρια της Ιουδαίας· αν πάλι εννοείται η Σενάν, υποδηλώνει μια λαμπρή και επίσημη πόλη της Αιγύπτου. Πώς είναι δυνατόν να αμφιβάλλει κανείς ότι ευημερεί επειδή η χώρα είναι εύφορη και γεμάτη σπαρτά; Η Σεναάρ, λοιπόν, λέει, ή η Σενάν, που κατοικεί καλά τις δικές της πόλεις. Ο λόγος όμως θα έρθει εναντίον εκείνων που τις κατοικούν· δεν έκλαψε για εκείνους που βρίσκονταν κοντά της και χάθηκαν οικτρά και άθλια· δεν βγήκε να θρηνήσει το διπλανό σπίτι, δηλαδή, δεν πένθησε τους γείτονες. Και η Σενναάρ βρίσκεται κοντά στην Ιουδαία, όπως είπα, καθώς επίσης και η Σενάν, δηλαδή των Αιγυπτίων. Όταν ο Ισραήλ έπεφτε και πορθείτο, δεν πόνεσε, αλλά μάλλον τον χλεύασε και χάρηκε και αυτή, όπως ακριβώς και εκείνοι από τη Γεθ και την Ενακείμ. Τι λοιπόν για τον Ισραήλ; Άραγε θα γελούν ατιμώρητα τα γειτονικά έθνη, και ενώ αυτά πράττουν τέτοια, ο Θεός θα δείξει ανοχή; Θα ανεχθεί να γελοιοποιείται η δόξα Του από τους εχθρούς; Σε καμία περίπτωση, λέει, αλλά εξαιτίας σας, δηλαδή για χάρη σας, θα δεχθεί πληγή οδύνης· δηλαδή, θα λεηλατηθεί και αυτή μαζί με τις άλλες. Έχει δε πορθηθεί και η Σενναάρ, και βεβαίως και η Αίγυπτος, όταν την κατέδραμε ο Σεναχηρείμ.

Ακόμη και αν δεν μπορέσεις να προσφέρεις τίποτε, δάκρυσε, στέναξε, πόνεσε για όσα συμβαίνουν· ούτε αυτά θα είναι μάταια για σένα. Εάν πρέπει να συμπάσχουμε με εκείνους που τιμωρούνται δίκαια από τον Θεό, πολύ περισσότερο με εκείνους που υποφέρουν άδικα από τους ανθρώπους. «Δεν βγήκαν», λέει, «οι κάτοικοι της Αινάν να θρηνήσουν τον γειτονικό τους οίκο· θα λάβουν οδύνη για όσα οικοδόμησαν προς εμπαιγμό». Γι' αυτό τους κατηγορεί ο Ιεζεκιήλ, επειδή δεν συμπόνεσαν. Τι λες, ω προφήτη; Ο Θεός τιμωρεί, και εγώ θα συμπάσχω με τους τιμωρούμενους; Ναι· διότι αυτό ακριβώς θέλει και Εκείνος που τιμωρεί. Επειδή ούτε ο Ίδιος ευχαριστείται όταν τιμωρεί, αλλά απεναντίας πονάει κιόλας. Εφόσον, λοιπόν, ούτε ο Ίδιος που τιμωρεί δεν χαίρεται, να μη χαίρεσαι ούτε και εσύ. «Αλλά αν τιμωρούνται δίκαια», υποστηρίζει κάποιος, «δεν πρέπει να πονάμε». Και όμως, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο πρέπει να πονάμε, επειδή αποδείχθηκαν άξιοι τιμωρίας. Πες μου, όταν βλέπεις τον γιο σου να καυτηριάζεται ή να υποβάλλεται σε τομή, δεν πονάς; Είναι ολοφάνερο ότι πονάς, και δεν λες στον εαυτό σου: «Τι σημασία έχει; Η τομή αποβλέπει στην υγεία, ο καυτηριασμός γίνεται για την απαλλαγή από την ασθένεια»· αλλά παρόλα αυτά, όταν τον ακούς να ολολύζει και να μην αντέχει τους πόνους, πονάς και εσύ, και δεν είναι αρκετή η ελπίδα της θεραπείας για να αποβάλει την ταραχή της φύσης. Έτσι και σε αυτές τις περιπτώσεις, έστω και αν τιμωρούνται για την πνευματική τους υγεία, εμείς ωστόσο ας επιδεικνύουμε απέναντί τους αδελφική προαίρεση και πατρική διάθεση.

Ούτε και αυτό μένει ατιμώρητο. Θέλεις να μάθεις πόσο μεγάλο αγαθό είναι το να μη μνησικακεί κανείς, και πόσο πολύ αυτό ευφραίνει τον Θεό; Τιμωρεί εκείνους που επιχαίρουν για όσους δικαίως τιμωρούνται από Αυτόν· διότι, αν και δικαίως τιμωρούνται, εσύ δεν έπρεπε να χαίρεσαι με τη συμφορά τους. Και ο προφήτης, αφού διατύπωσε πολλές κατηγορίες, πρόσθεσε και αυτό λέγοντας: «Δεν ένιωθαν κανένα πόνο για τη συντριβή του Ιωσήφ»· και πάλι: «Δεν βγήκε η κάτοικος της Ενάν να θρηνήσει τον γειτονικό της οίκο». Αν και ο Ιωσήφ, δηλαδή οι φυλές που προήλθαν από αυτόν, καθώς και οι γείτονές τους, τιμωρούνταν κατά την κρίση του Θεού· εντούτοις, Αυτός θέλει να συμπάσχουμε και με αυτούς. Διότι, εάν εμείς που είμαστε πονηροί, όταν τιμωρούμε έναν δούλο, δούμε κάποιον από τους συνδούλους του να γελάει, εξοργιζόμαστε ακόμη περισσότερο και μεταφέρουμε την οργή μας σε εκείνον, πολύ περισσότερο ο Θεός θα τιμωρήσει εκείνους που επιχαίρουν για αυτούς που τιμωρούνται.

Και από αυτά, το μεν πρώτο μπορεί να το διαπιστώσει κανείς από τον υπομονετικότατο άνδρα Ιεζεκιήλ, το δε δεύτερο από τον μακάριο Μιχαίο. Διότι ο μεν λέει ότι, όταν οι Ιουδαίοι είχαν φθάσει στο έσχατο όριο της κακίας και είχαν αυτομολήσει στη λατρεία των ειδώλων, ο Θεός πρόσταξε να τεθεί σημείο επί των προσώπων εκείνων που αναστέναζαν και οδύρονταν βαθύτατα για όσα συνέβαιναν. Διότι δεν πρέπει κανείς απλώς να αναστενάζει, αλλά και να οδυνάται ψυχικά· και μολονότι εκείνοι ούτε είπαν ούτε έπραξαν τίποτε προς διόρθωση των γενομένων, αλλά επειδή προσέφεραν μόνο τη δική τους εσωτερική θλίψη, τιμήθηκαν με τόση τιμή από τον φιλάνθρωπο Θεό, ώστε να αξιωθούν και ασφάλειας και πολλής δόξας. Ο δε Μιχαίας, μαζί με τα άλλα εγκλήματα, εννοώ της γαστριμαργίας, της μέθης και της επάλειψης με μύρα, προσέθεσε και αυτήν την κατηγορία, την έλλειψη συμπόνιας, λέγοντας τα εξής: «Δεν πονούσαν καθόλου για τη συντριβή του Ιωσήφ». Και αυτούς που κατοικούσαν στην πόλη Αινάν για τον ίδιο λόγο τους κατέκρινε πάλι, λέγοντας ότι: «Δεν εξήλθαν να θρηνήσουν τον παρακείμενο οίκο της». Εάν, λοιπόν, εκεί που ο Θεός οργίζεται, εγκαλείται εκείνος που δεν συμπάσχει με τους τιμωρουμένους, αυτός που δεν συμπάσχει με όσους καταπίπτουν στην κακία ποιας συγγνώμης θα είναι άξιος; Και μην απορήσεις εάν, όταν ο Θεός μας τιμωρεί, πρέπει να συναλγούμε με τους τιμωρουμένους· διότι ούτε ο ίδιος ο Θεός που τιμωρεί επιθυμεί να το πράττει αυτό· «Διότι δεν θέλω τον θάνατο του αμαρτωλού», λέει.