Πατερικές αναφορές στο ΜΙΧΑΙΑΣ 1:12

Και πάλι: «Κατέβηκαν», λέει, «κακά από τον Κύριο στις πύλες της Ιερουσαλήμ»· και: «Δεν υπάρχει κακό σε πόλη, που να μην το έκανε ο Κύριος». Και στη μεγάλη ωδή του Μωυσή: «Δείτε, δείτε ότι εγώ είμαι, και δεν υπάρχει Θεός εκτός από εμένα· εγώ θα θανατώσω, και εγώ θα δώσω ζωή· θα πατάξω, και εγώ θα θεραπεύσω». Αλλά τίποτα από αυτά, για εκείνον που κατανοεί το νόημα της Γραφής, δεν αποτελεί κατηγορία εναντίον του Θεού, ως αιτίου και ποιητή των κακών. Διότι εκείνος που είπε: «Εγώ είμαι αυτός που κατασκευάζει το φως και δημιουργεί το σκοτάδι», μέσω αυτών παρουσιάζει τον εαυτό του ως δημιουργό της κτίσης, και όχι ως ποιητή κάποιου κακού. Για να μη νομίσεις, λοιπόν, ότι άλλος είναι ο αίτιος του φωτός και άλλος του σκότους, δήλωσε ότι ο ίδιος είναι ποιητής και τεχνίτης όσων φαίνονται να βρίσκονται σε αντίθεση μέσα στην κτίση, ώστε να μην αναζητήσεις άλλον δημιουργό της φωτιάς και άλλον του νερού, ούτε άλλον του αέρα και άλλον της γης· επειδή φαίνεται κατά κάποιον τρόπο να αντιτίθενται μεταξύ τους λόγω της αντίθεσης των ιδιοτήτων τους. Έχοντας πάθει αυτό το πράγμα, ορισμένοι ήδη στράφηκαν στην πολυθεΐα. Ποιεί, επίσης, ειρήνη και κτίζει κακά. Μάλιστα, ειρήνη δημιουργεί μέσα σου, όταν μέσω της αγαθής διδασκαλίας ειρηνεύσει τον νου σου και καταπραΰνει τα πάθη που στασιάζουν εναντίον της ψυχής· κτίζει δε τα κακά, τουτέστιν, τα αναμορφώνει και τα οδηγεί σε βελτίωση, ώστε, αποβάλλοντας το να είναι κακά, να μεταλάβουν τη φύση του καλού. «Καρδίαν καθαράν κτίσον εν εμοί, ο Θεός». Δεν εννοεί «δημιούργησέ την τώρα εκ του μηδενός», αλλά ανακαίνισε αυτήν που έχει παλαιωθεί εξαιτίας της κακίας.

Διότι όσο φθείρεται ο εξωτερικός μας άνθρωπος, τόσο ανακαινίζεται ο εσωτερικός. Επομένως, δεν θανατώνει άλλον και ζωοποιεί άλλον· αλλά τον ίδιο, μέσω αυτών που θανατώνει, ζωοποιεί· και μέσω αυτών που πλήττει, θεραπεύει, σύμφωνα με την Παροιμία που λέει ότι: Εσύ μεν θα τον πλήξεις με ράβδο, τη δε ψυχή του θα λυτρώσεις από τον θάνατο. Επομένως, πλήττεται μεν η σάρκα, για να θεραπευτεί η ψυχή· θανατώνεται δε η αμαρτία, για να ζήσει η δικαιοσύνη. Το δε χωρίο, «Κατέβηκαν κακά από τον Κύριο στις πύλες της Ιερουσαλήμ», έχει από μόνο του την εξήγηση.

Πρέπει λοιπόν αυτός που στέκεται σταθερά να φοβάται μήπως πέσει, και να αποβάλλει όσο το δυνατόν πιο μακριά τη διάθεση να χλευάζει όσους υποφέρουν, «να κλαίει μάλλον με αυτούς που κλαίνε», και να μην υπερηφανεύεται με τις συμφορές των άλλων, αλλά μάλλον να τρέμει μήπως περιπέσει στα ίδια. <Ποια ξεκίνησε να ζει με αγαθά, ενώ κατοικούσε μέσα σε οδύνες; Διότι κατέβηκαν συμφορές από τον Κύριο στις πύλες της Ιερουσαλήμ, θόρυβος αρμάτων και ιππέων.> Ω Γεθθαίοι, λέει, ω κάτοικοι της Ενακείμ, ω κάτοικοι της Σενναάρ ή Σενάν, δεν νιώσατε συμπόνια για τις συμφορές των γειτόνων σας, αλλά σας έγινε αφορμή για γέλιο το ότι έπεφτε και καταστρεφόταν ο Ισραήλ, ο οποίος παλαιότερα σας ήταν φοβερός και ανυπόφορος. Και νομίσατε ότι ασθένησε και ο Θεός που τους έσωζε, και ότι είναι ισχυρά τα δικά σας χειροποίητα είδωλα και φτάνουν σε τέτοιο σημείο ισχύος, ώστε να μπορούν ακούραστα να διασώσουν τις δικές σας πόλεις. Επομένως, μέσα από τα ίδια τα γεγονότα, ελάτε λοιπόν να εξετάσουμε προσεκτικά ποιος είναι κατά φύση και αληθινά Θεός· ποιος είναι ο παντοδύναμος και αυτός που παρέχει ακαταμάχητη βοήθεια σε όσους επιλέξει. Διότι κυριεύτηκαν, λέει, και καταστράφηκαν τόσο οι πόλεις του Ισραήλ, όσο και οι δικές σας πόλεις, και υπομείνατε τρόπον τινά κοινή συμφορά. Ποια πόλη, λοιπόν, ενώ βρισκόταν μέσα σε οδύνες και στους φόβους του τελικού ολέθρου —διότι αυτό σημαίνει το «κατοικούσα μέσα σε οδύνες»— πέρασε απροσδόκητα στα αγαθά, δηλαδή στη χαρά και την ευημερία; Μήπως κάποια από τις δικές σας; Σε καμία περίπτωση, λέει, αλλά και πάλι η δική μου Ιερουσαλήμ.

Διότι κατέβηκαν σε αυτήν κακά από τον Κύριο, δηλαδή, εγώ έχω λυπηθεί και έχω παιδεύσει, και έφερα εναντίον τους τον Ασσύριο, και από τη δική μου οργή προήλθε η κακοπάθειά τους. Όμως αυτή έσβησε και διαλύθηκε, καθώς το δικό μου χέρι νίκησε και παραδόξως διέσωσε εκείνους που σέβονται τη δική μου εξουσία. Διότι η θλίψη στάθηκε μέχρι τις πύλες. Γνωρίζουμε δε ότι ο Ραψάκης, έχοντας πολύ ιππικό, έφτασε μεν στα Ιεροσόλυμα, και παραλίγο να αγγίξει τις ίδιες τις πύλες, όμως δεν τα κυρίευσε καθόλου· διότι ο Ασσύριος καταστράφηκε μέσα σε μία νύχτα. Και πράγματι, αυτοί που βρίσκονταν στα Ιεροσόλυμα θρήνησαν, νομίζοντας ότι αμέσως επρόκειτο να πεθάνουν, και πέρασαν όλη τη νύχτα άγρυπνοι κλαίγοντας· αλλά καθώς ξημέρωνε, φάνηκε το παράδοξο. Διότι κείτονταν στη γη αναρίθμητοι νεκροί, ώστε να λένε σκιρτώντας από χαρά εκείνοι που διά του Θεού παραδόξως νίκησαν και σώθηκαν: «Το εσπέρας θα παραμείνει κλαυθμός, και το πρωί θα έρθει αγαλλίαση». Βλέπεις, λοιπόν, πώς αυτή πρώτη και μόνη σε σύγκριση με τις άλλες πόλεις άρχισε να μεταστρέφεται προς τα αγαθά, αν και βρισκόταν μέσα σε οδύνες; Διότι ο Θεός δεν θα εγκαταλείψει εντελώς τους δικούς Του, αλλά αφού τους παιδεύσει με μέτρο, τους διασώζει και πάλι, και φροντίζει τα μέγιστα για τη δόξα που Του πρέπει, έστω κι αν εμείς αμαρτάνουμε.

Γι' αυτό ακριβώς πραγματοποίησε ο Κύριος την κάθοδο από τους ουρανούς, εξ ου και στη συνέχεια λέει: «Όλα αυτά εξαιτίας της ασέβειας του Ιακώβ και εξαιτίας της αμαρτίας του οίκου του Ισραήλ». Και επιπλέον, διασαφηνίζει στη συνέχεια την αιτία της καθόδου του Λόγου από τον ουρανό, απαριθμώντας αφενός τις δυσέβειες του λαού της περιτομής και τον όλεθρο που τους βρήκε εξαιτίας αυτών, και προαναγγέλλοντας αφετέρου την κλήση των εθνών σε όλη την οικουμένη· διότι γι' αυτά επιδήμησε ο Λόγος του Θεού από τους ουρανούς στη γη. Και άκουσε τα ίδια τα λόγια: «Όλα αυτά εξαιτίας της ασέβειας του οίκου του Ιακώβ και εξαιτίας της αμαρτίας του οίκου του Ισραήλ. Ποια είναι η ασέβεια του οίκου του Ιακώβ; Δεν είναι η Σαμάρεια; Και ποια είναι η αμαρτία του Ιούδα; Δεν είναι η Ιερουσαλήμ; Και θα κάνω τη Σαμάρεια σαν οπωροφυλάκιο σε αγρό και σαν φυτεία αμπελώνα, και θα γκρεμίσω τους λίθους της στο βάραθρο, και θα αποκαλύψω τα θεμέλιά της», και προσθέτει: «Κατέβηκαν συμφορές από τον Κύριο στις πύλες της Ιερουσαλήμ, θόρυβος αρμάτων και ιππέων», και πάλι: «Η δόξα της θυγατέρας της Ιερουσαλήμ, ξύρισε το κεφάλι σου και κόψε τα μαλλιά σου για τα τρυφερά σου τέκνα, πλάτυνε το πένθος της χηρείας σου σαν τον αετό, διότι αιχμαλωτίστηκαν και απομακρύνθηκαν από εσένα», και επιπλέον: «Η Σιών θα οργωθεί σαν αγρός, και η Ιερουσαλήμ θα γίνει σαν οπωροφυλάκιο, και το όρος του οίκου σαν δάσος δρυμού».