Πατερικές αναφορές στο ΜΙΧΑΙΑΣ 1:2

Είναι λοιπόν αναγκαίο να εξετάσουμε προσεκτικά ποιοι ήταν οι λόγοι που απευθύνθηκαν σε αυτόν. <Σχετικά με όσα είδε για τη Σαμάρεια και την Ιερουσαλήμ.> Διότι είδε σαν σε όραμα τα μελλοντικά, και για τα δεινά που επρόκειτο να συμβούν σε λίγο ή βρίσκονταν ήδη επί θύραις, δεν έλαβε μόνο τη γνώση, αλλά στον βαθμό που έφταναν στην όραση, εννοώ σαν σε όραμα, επειδή φοβήθηκε την κατάληξή τους, αναγκαστικά ομιλεί περί της Σαμάρειας και της Ιερουσαλήμ. <Ακούστε, όλοι οι λαοί, τους λόγους, και ας προσέξει η γη και όλοι όσοι κατοικούν σε αυτήν, και θα είναι ο Κύριος ο Θεός μάρτυρας ανάμεσά σας, ο Κύριος από τον άγιο οίκο Του.> Προτρέπει να προετοιμαστούν για την υπακοή, και σχεδόν γέρνοντας το αυτί να κατανοήσουν με ακρίβεια τη δύναμη των θείων λογίων. Ότι δε η αφήγηση δεν προέρχεται από ανθρώπινη γνώμη ή θέληση, αλλά από τον ίδιο τον Θεό που συγκρατεί τα σύμπαντα, το βεβαιώνει προσθέτοντας, ότι θα είναι ο Κύριος μάρτυρας ανάμεσά σας. Διότι είναι σαν να λέει: Ακόμη και αν εγώ ο Μιχαίας εκφέρω τους λόγους, και αν τυχόν μεσιτεύω ως άνθρωπος, εντούτοις ο ίδιος ο Θεός των όλων διαμαρτύρεται σε εσάς, και δανείζω τη φωνή μου στα δεσποτικά προστάγματα.

Επομένως, θα είναι για εσάς ως μαρτυρία εκείνος ο ίδιος, για τον οποίο αναγείρατε αυτόν τον ξακουστό και περίλαμπρο ναό, για τον οποίο έχει ιδρυθεί από εσάς το θείο θυσιαστήριο, προς τον οποίο έχετε διδαχθεί μέσω του νόμου να αναπέμπετε τη λατρεία· ο οποίος από τον δικό του οίκο πάντοτε μιλούσε προς τους αγίους προφήτες, και προπάντων στον μακάριο Μωυσή, ο οποίος είχε ανεγείρει εκείνη την αρχαία σκηνή στην έρημο. Διότι μιλούσε πάνω από το ιλαστήριο, και όπως λέει το ιερό κείμενο: «Ο Μωυσής μιλούσε, και ο Θεός του απαντούσε με φωνή». Και τώρα, λέει, μαρτυρεί εναντίον σας από τον οίκο του. Λοιπόν, ακούστε οι λαοί, και ας δώσει προσοχή και η γη. Παρόμοιο με αυτό είναι εκείνο που ειπώθηκε μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Άκουε ουρανέ, και δώσε προσοχή γη, διότι ο Κύριος μίλησε». Ο Ύψιστος, βέβαια, δεν κατοικεί σε λίθινους ναούς ή σε χειροποίητα τεμένη. Επειδή όμως λέμε ότι οι άγιοι οίκοι έχουν ανεγερθεί προς δόξαν Θεού, γι' αυτό ακριβώς έχουμε πιστέψει ότι ο Θεός των όλων δεν απαξιεί να κατοικεί μέσα σε αυτούς, καίτοι γεμίζει τους ουρανούς και τη γη και τα καταχθόνια.

Στον Μιχαία: Ακούστε τον λόγο, και ας προσέξει η γη και όλοι όσοι βρίσκονται σε αυτήν, και ο Κύριος ο Θεός θα είναι ανάμεσά σας ως μάρτυρας. Ο Κύριος από τον άγιο οίκο του. Διότι ιδού, ο Κύριος εξέρχεται από τον τόπο του και θα βαδίσει πάνω στα ύψη της γης.

Με αυτά δηλώνεται η ταπείνωση των πονηρών πνευμάτων, τα οποία παλαιότερα υψώνονταν ενάντια στη γνώση του Θεού, και η καθαίρεση της διαβολικής παράταξης, δηλαδή των αρχών και των εξουσιών, των κοσμοκρατόρων και των πνευμάτων της πονηρίας. Αυτά παλαιά κυριαρχούσαν στα έθνη που κατοικούσαν πάνω στη γη, και ανακάτευαν και συντάραζαν τη θάλασσα του ανθρώπινου βίου, ώστε να αποσπούν δόξα θεών από όλους εκείνους που κατοικούν στο στοιχείο της γης. Όλα όμως έχουν καθαιρεθεί και ανατραπεί διά της σωτήριας θεοφανείας. Παρόμοια με αυτά προφητεύει και ένας άλλος προφήτης, λέγοντας τα εξής: «Ακούστε, όλοι οι λαοί που κατοικείτε σε αυτήν· και ο Θεός θα είναι σε εσάς ως μάρτυρας, ο Κύριος από τον άγιο οίκο Του».

Αυτά λοιπόν ο σοφότατος Σολομών, αφού κατανόησε ότι ειπώθηκαν ως χρησμός στον πατέρα του, και συνειδητοποιώντας ότι δεν είναι μικρά, αλλά ότι ξεπερνούν την ανθρώπινη φύση, και ότι ταιριάζουν περισσότερο στον Θεό παρά στον ίδιο, παρόλο που ήταν υιός του Δαβίδ, και αναγνωρίζοντας αυτόν που από τον Θεό ονομάστηκε πρωτότοκος και τον σαφώς προφητευόμενο Υιό του Θεού, υπερχάρηκε με τις επαγγελίες, και προσεύχεται να επαληθευτούν τα λόγια της προφητείας, και να κατέλθει στη γη ο προφητευόμενος, αναγορεύοντάς τον πρωτότοκο και Υιό του Θεού. Γι' αυτό λέγει: «Και τώρα, Θεέ του Ισραήλ, ας επαληθευθεί λοιπόν ο λόγος σου, τον οποίο ελάλησες στον δούλο σου τον Δαβίδ, τον πατέρα μου. Διότι στ' αλήθεια θα κατοικήσει ο Θεός μαζί με τους ανθρώπους επί της γης; Εάν ο ουρανός και ο ουρανός του ουρανού δεν σου αρκούν;» 〈Από τον Μιχαία〉. «Ακούσατε, όλοι οι λαοί, και ας προσέξει η γη και όλοι όσοι βρίσκονται σε αυτήν, και ο Κύριος ο Θεός σας θα είναι μάρτυρας, ο Κύριος από τον άγιο οίκο του. Διότι ιδού, ο Κύριος, ο Κύριος εκπορεύεται από τον τόπο του, και θα καταβεί επί τα ύψη της γης, και θα σαλευθούν τα όρη υποκάτω του, και οι κοιλάδες θα λιώσουν σαν κερί μπροστά από τη φωτιά, και σαν νερό που κατέρχεται ορμητικά σε κατωφέρεια. Για την ασέβεια του Ιακώβ συμβαίνουν όλα αυτά, και για την αμαρτία του οίκου του Ισραήλ.» Και τώρα απροκάλυπτα, μέσω αυτών των προκείμενων λόγων, κηρύσσεται ο Κύριος ο Θεός ότι κατέρχεται από τον ουρανό και εκπορεύεται «από τον τόπο του».

Αυτά ισχύουν και περί της κλήσεως των εθνών, τα οποία, και τι είδους νόημα εμπεριέχουν και πώς εκπληρώθηκαν και αυτά μετά την παρουσία του Σωτήρος μας, θα μπορούσε κανείς να τα εξετάσει διεξοδικά. Ακολούθως, βέβαια, αρχίζοντας ο προφητικός λόγος, εφόσον η κάθοδος του Κυρίου προς τους ανθρώπους επρόκειτο να λάβει χώρα προς σωτηρίαν όχι μόνο του ιουδαϊκού έθνους αλλά και όλων ανεξαιρέτως των εθνών, απευθύνεται προς όλους τους λαούς και προς όλους όσοι βρίσκονται πάνω στη γη, λέγοντας: «Ακούστε, όλοι οι λαοί, και ας προσέξει η γη και όλοι όσοι βρίσκονται σε αυτήν». Και υπονοούσε, επίσης, το μαρτύριο του πάθους του Κυρίου, προσθέτοντας: «Και θα είναι ο Κύριος ο Θεός σας εις μαρτύριον».

Και τα μεν σχετικά με τη Βηθλεέμ και την από αυτήν έξοδο του προκηρυγμένου Θεού έχουν με αυτόν τον τρόπο. Την δε από τους ουρανούς προς τους ανθρώπους έλευση του ίδιου του Κυρίου και ποιμένα, την έχω ήδη παραθέσει προηγουμένως από τον ίδιο προφήτη που έχουμε ανά χείρας, διαμέσου των οποίων έλεγε: «Ακούστε όλοι οι λαοί, και ας προσέξει η γη και όλοι όσοι βρίσκονται σε αυτήν, και θα είναι ο Κύριος σε εσάς για μαρτυρία, ο Κύριος από τον άγιο οίκο του. Διότι ιδού, ο Κύριος εκπορεύεται από τον τόπο του, και θα καταβεί», και τα εξής. Στα οποία προσθέτοντας έλεγε: «Εξαιτίας της ασέβειας του Ιακώβ συμβαίνουν όλα αυτά και εξαιτίας της αμαρτίας του οίκου του Ισραήλ». Είναι δε σαφές και από τα επόμενα λόγια του ίδιου προφήτη, ότι ο Κύριος δεν πραγματοποίησε την από τους ουρανούς κάθοδό του μόνο εξαιτίας των ασεβειών του έθνους των Ιουδαίων, αλλά και για τη σωτηρία και την κλήση όλων των εθνών. Προσθέτει λοιπόν στη συνέχεια: «Και στις έσχατες ημέρες το όρος του Κυρίου θα γίνει εμφανές, και θα σπεύσουν σε αυτό πολλοί λαοί, και θα πορευθούν πολλά έθνη, και θα πουν, ελάτε να ανεβούμε στο όρος του Κυρίου». Γι' αυτό και μετά από αυτά, αφού ανακήρυξε ότι Εκείνος που υπάρχει προ των αιώνων θα εξέλθει από τη Βηθλεέμ, λέει ότι δεν θα εξουσιάζει πλέον μόνο τον Ισραήλ, αλλά συλλογικά όλους τους ανθρώπους έως και τα «πέρατα της γης».

Αλλά επειδή και για τα έθνη που πίστεψαν στον Χριστό του Θεού έχει ειπωθεί από πολύ παλιά: «εκείνοι στους οποίους δεν αναγγέλθηκε τίποτα γι' αυτόν θα δουν, και εκείνοι που δεν έχουν ακούσει θα κατανοήσουν» με τη δική του χάρη και εκείνη του Πατέρα που τον έστειλε, και εμείς κατά το δυνατόν αναφέραμε όσα φανερώθηκαν σε αυτά τα χωρία, και παραθέσαμε με ευγνωμοσύνη τις απόψεις του προγενέστερού μας Αφρικανού, οι οποίες χαρακτηρίζονται και αυτές από ακρίβεια, γι' αυτό και πρέπει να τις χρησιμοποιούμε ως ορθές. 〈Από τον Μιχαία〉. «Ακούστε, όλοι οι λαοί, και ας προσέξει η γη και όλοι όσοι βρίσκονται σε αυτήν, και ο Κύριος θα είναι ανάμεσά σας ως μάρτυρας, ο Κύριος από τον άγιο οίκο του. Διότι ιδού, ο Κύριος εκπορεύεται από τον τόπο του, και θα κατεβεί και θα βαδίσει πάνω στα ύψη της γης, και θα σαλευτούν τα όρη υποκάτω του, και οι κοιλάδες θα λιώσουν σαν το κερί μπροστά στη φωτιά, και σαν το νερό που κατεβαίνει στην κατηφοριά. Για την ασέβεια του Ιακώβ συμβαίνουν όλα αυτά και για την αμαρτία του οίκου του Ισραήλ.»

«Εγώ θα γίνω σε αυτόν Πατέρας, και αυτός θα γίνει σε εμένα Υιός, και το έλεός μου δεν θα το αποσύρω από αυτόν, όπως το απέσυρα από εκείνους που ήταν πριν από εσένα. Και θα τον εδραιώσω στον οίκο μου· και η βασιλεία του θα παραμείνει στον αιώνα· και ο θρόνος του θα είναι στερεωμένος στον αιώνα.» Ο Σολομών, «Και τώρα, Κύριε, Θεέ του Ισραήλ, ας επιβεβαιωθεί ο λόγος σου προς τον Δαβίδ τον πατέρα μου· εάν πράγματι ο Θεός θα κατοικήσει με τους ανθρώπους επάνω στη γη.» Ο Ιερεμίας, «Και είναι άνθρωπος, και ποιος θα τον γνωρίσει;» Ο Αμώς, «Επικαλέσου τον Θεό σου· ετοιμάσου, Ιερουσαλήμ, διότι εγώ είμαι αυτός που στερεώνει τη βροντή, και κτίζει το πνεύμα, και αποστέλλει στους ανθρώπους τον Χριστό μου, που δημιουργεί την αυγή και την ομίχλη, και βαδίζει επάνω στα υψηλά της γης.» Ο Μιχαίας, «Ακούστε τον λόγο, όλοι οι λαοί, και ας προσέξει η γη, και όλοι όσοι κατοικούν σε αυτήν· και θα είναι ο Κύριος ανάμεσά μας ως μάρτυρας, ο Κύριος από τον άγιο ναό του, διότι, ιδού, ο Κύριος εκπορεύεται από τον τόπο του, θα καταβεί επάνω στα υψηλά της γης.» Ο Ιακώβ στις εντολές του, «Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα και ηγέτης από τους μηρούς του, μέχρι να έλθει εκείνος για τον οποίο προορίζεται. Και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών.» Ο Βαλαάμ, «Θα ανατείλει άστρο από τον Ιακώβ, και άνθρωπος από τον Ισραήλ, και θα συντρίψει τους αρχηγούς του Μωάβ, και θα λεηλατήσει τους υιούς του Σηθ· και η Εδώμ θα γίνει κληρονομιά των εθνών.» Ο Δαβίδ όμως δεν τα κατόρθωσε αυτά.