Πατερικές αναφορές στο ΜΙΧΑΙΑΣ 1:5

Αν όμως κάποιος ήθελε να εννοήσει ως ύψη, βουνά και κοιλάδες τους διδασκάλους των Ιουδαίων, καθώς βέβαια και τους λαούς που ήταν υπό την εξουσία τους, οι οποίοι εξαιτίας της ύβρεώς τους προς τον Χριστό εκδιώχθηκαν από την ίδια τους την εξουσία· διότι έλιωσαν, και σαν κερί μπροστά στη φλόγα συγκρουόμενοι με τις συμφορές του πολέμου από τους Ρωμαίους, «Εξουθενώθηκαν και σαν νερό που διαρρέει, και σαν λιωμένο κερί αφανίστηκαν», σύμφωνα με τη φωνή του ψαλμωδού· δεν θα βγει έξω από τον ορθό σκοπό. <Για την ασέβεια του Ιακώβ έγιναν όλα αυτά, και για την αμαρτία του οίκου του Ισραήλ.> Λέγοντας ότι ο Θεός των όλων θα επιβεί στα ύψη της γης, και ότι θα σαλευτούν από αυτόν τα όρη, και ότι σαν κερί και σαν νερό θα λιώσουν και θα ρεύσουν προς τα κάτω οι κοιλάδες, προσθέτει λοιπόν: Για την ασέβεια του Ιακώβ έγιναν όλα αυτά. Δες λοιπόν πώς μιλάει για κρυμμένα μυστήρια, και δεν περιορίζει το νόημα των λεγομένων στα αισθητά πράγματα, αλλά γνωρίζει συγκαλυμμένα τις συμφορές που πρόκειται από στιγμή σε στιγμή να έρθουν σε αυτούς στη Σαμάρεια και σε αυτούς στα Ιεροσόλυμα, έχοντάς τες ήδη διηγηθεί. Διότι ποιον τρόμο θα προκαλούσε, και πώς θα καταλυπούσε αυτούς στη Σαμάρεια ίσως ή τους άλλους, ο συγκλονισμός των ορέων; Και οι κοιλάδες με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να λιώσουν, ή πώς θα κατέβαιναν σαν νερό που ρέει σε κατωφέρεια; Αλλά γνωρίζει, όπως είπα, αφού προανήγγειλε με τον κατάλληλο τρόπο όσα πρόκειται να συμβούν σε αυτούς που προέρχονται από τον Ισραήλ.

Για τον λόγο αυτόν λοιπόν, αναγκαστικά επιφέρει τις τιμωρίες, όχι επειδή τους μιλά ως σε ανθρώπους που είχαν άγνοια, όπως νομίζω, αλλά ελέγχοντάς τους κατά κάποιον τρόπο και μεταστρέφοντάς τους πολύ καλά στο να επιλέγουν να φρονούν τα ωφέλιμα και τα πλέον αρμόζοντα. Είπε λοιπόν ότι «Για την ασέβεια του Ιακώβ συμβαίνουν όλα αυτά και για την αμαρτία του οίκου του Ισραήλ», ώστε να νοηθεί ότι ολόκληρο το γένος του Ισραήλ έχει σφάλει απέναντι στον Θεό και στους ανθρώπους. Διότι φαίνεται ότι αποκαλεί «ασέβεια» τα παραπτώματα απέναντι στον Θεό, ενώ τα παραπτώματα απέναντι στους αδελφούς και τους ομογενείς τα ονομάζει «αμαρτία». <Ποια είναι η ασέβεια του Ιακώβ; Δεν είναι η Σαμάρεια; Και ποια είναι η αμαρτία του οίκου του Ιούδα; Δεν είναι η Ιερουσαλήμ;> Ονομάζοντας «Ιακώβ» αυτούς που κατάγονται από τον Ιακώβ, εννοώ βέβαια τον Εφραίμ στη Σαμάρεια, καθιστά ολοφάνερα τα εγκλήματά τους. Και λέει ότι η Σαμάρεια αποτελεί το είδος της ασέβειας. Και βέβαια δεν ισχυριζόμαστε ότι κατηγορεί την ίδια τη χώρα· διότι είναι εντελώς παράλογο να το εννοήσει κανείς έτσι· αλλά λέγοντας «Σαμάρεια» εννοεί τα όσα βρίσκονται στη Σαμάρεια, όπως τις δαμάλεις, τον Χαμώς, τον Βάαλ, και τα όσα διαπράττονται σε αυτήν εναντίον κάποιων εξαιτίας της πλεονεξίας των αρχόντων. Διότι είπε ότι «Έπλητταν τα κεφάλια των φτωχών, και εξέτρεπαν την οδό των ταπεινών». Και επιπλέον έλεγαν: «Πότε θα περάσει ο μήνας για να πουλήσουμε, και τα Σάββατα για να ανοίξουμε τις αποθήκες προκειμένου να μικρύνουμε το μέτρο και να μεγαλώσουμε τα σταθμά και να φτιάξουμε άδικη ζυγαριά;» Λέει επίσης ότι η Ιερουσαλήμ έγινε η αμαρτία του Ιούδα.

«Διότι, ιδού, ο Κύριος θα κατέβει από τον τόπο του· και θα επιβεί ο Κύριος στα ύψη της γης. Και θα συντριβούν τα όρη κάτω από αυτόν· και οι κοιλάδες θα λιώσουν σαν το κερί μπροστά στη φωτιά εξαιτίας της ασέβειας του Ιακώβ· όλα αυτά και εξαιτίας της αμαρτίας του οίκου του Ισραήλ.» Αλλά και στον 17ο ψαλμό, ο οποίος περιέχει την από τους ουρανούς στη γη κατάβαση του ίδιου του Κυρίου, αναφέρεται: «Και συγκλονίστηκε και άρχισε να τρέμει η γη, και τα θεμέλια των ορέων ταράχτηκαν και συγκλονίστηκαν, διότι οργίστηκε εναντίον τους ο Κύριος.» Υποδηλώνεται δε μέσω αυτών η κάθοδος του Κυρίου, δηλαδή του Θεού Λόγου· και έπειτα, με την κάθοδό του προς τους ανθρώπους, η καθαίρεση, η ταπείνωση και ο διασκορπισμός των αφανών και αοράτων δυνάμεων, οι οποίες στο παρελθόν είχαν υψωθεί και τιμώνταν από όλα τα έθνη.

Γι' αυτό ακριβώς πραγματοποίησε ο Κύριος την κάθοδο από τους ουρανούς, εξ ου και στη συνέχεια λέει: «Όλα αυτά εξαιτίας της ασέβειας του Ιακώβ και εξαιτίας της αμαρτίας του οίκου του Ισραήλ». Και επιπλέον, διασαφηνίζει στη συνέχεια την αιτία της καθόδου του Λόγου από τον ουρανό, απαριθμώντας αφενός τις δυσέβειες του λαού της περιτομής και τον όλεθρο που τους βρήκε εξαιτίας αυτών, και προαναγγέλλοντας αφετέρου την κλήση των εθνών σε όλη την οικουμένη· διότι γι' αυτά επιδήμησε ο Λόγος του Θεού από τους ουρανούς στη γη. Και άκουσε τα ίδια τα λόγια: «Όλα αυτά εξαιτίας της ασέβειας του οίκου του Ιακώβ και εξαιτίας της αμαρτίας του οίκου του Ισραήλ. Ποια είναι η ασέβεια του οίκου του Ιακώβ; Δεν είναι η Σαμάρεια; Και ποια είναι η αμαρτία του Ιούδα; Δεν είναι η Ιερουσαλήμ; Και θα κάνω τη Σαμάρεια σαν οπωροφυλάκιο σε αγρό και σαν φυτεία αμπελώνα, και θα γκρεμίσω τους λίθους της στο βάραθρο, και θα αποκαλύψω τα θεμέλιά της», και προσθέτει: «Κατέβηκαν συμφορές από τον Κύριο στις πύλες της Ιερουσαλήμ, θόρυβος αρμάτων και ιππέων», και πάλι: «Η δόξα της θυγατέρας της Ιερουσαλήμ, ξύρισε το κεφάλι σου και κόψε τα μαλλιά σου για τα τρυφερά σου τέκνα, πλάτυνε το πένθος της χηρείας σου σαν τον αετό, διότι αιχμαλωτίστηκαν και απομακρύνθηκαν από εσένα», και επιπλέον: «Η Σιών θα οργωθεί σαν αγρός, και η Ιερουσαλήμ θα γίνει σαν οπωροφυλάκιο, και το όρος του οίκου σαν δάσος δρυμού».

Η Σιών, η Ιερουσαλήμ και το ονομαζόμενο «όρος του οίκου», αυτά ήταν εκείνα που προηγουμένως είχαν φανερωθεί δια του: «και θα σαλευτούν τα όρη υποκάτω του, και οι κοιλάδες θα λιώσουν σαν το κερί μπροστά στη φωτιά, εξαιτίας της ασέβειας του Ιακώβ». Διότι, εξαιτίας των ασεβειών που διαπράχθηκαν εναντίον του, αμέσως και όχι μετά από πολύ καιρό, πολιορκήθηκαν και τα όρη και όσοι κατοικούσαν σε αυτά, και το όρος Σιών υπέστη εμπρησμό και έσχατη ερήμωση, και το «όρος του οίκου του Θεού μετατράπηκε σε δάσος δρυμού». Αυτά λοιπόν υποδηλώνει και η παρούσα προφητεία ότι επρόκειτο να τους συμβούν κατά την κάθοδο του Κυρίου από τους ουρανούς, τα οποία και έλαβαν ξεκάθαρη έκβαση μετά την παρουσία του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού. Εάν βέβαια έχει κάποια ισχύ και η δική μας μαρτυρία, εμείς οι ίδιοι είδαμε με τα μάτια μας την άλλοτε ξακουστή Σιών να οργώνεται από Ρωμαίους άνδρες με ζεύγη βοδιών, και την Ιερουσαλήμ, όπως ακριβώς λέει το ιερό λόγιο, δίκην εγκαταλελειμμένου «οπωροφυλακίου», να περιέρχεται σε παντελή ερήμωση. Και αυτά τους συνέβησαν για κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο εξαιτίας των ασεβειών τους, εξαιτίας των οποίων και ο ουράνιος Λόγος εξήλθε από τον οικείο του τόπο.

Και τα μεν σχετικά με τη Βηθλεέμ και την από αυτήν έξοδο του προκηρυγμένου Θεού έχουν με αυτόν τον τρόπο. Την δε από τους ουρανούς προς τους ανθρώπους έλευση του ίδιου του Κυρίου και ποιμένα, την έχω ήδη παραθέσει προηγουμένως από τον ίδιο προφήτη που έχουμε ανά χείρας, διαμέσου των οποίων έλεγε: «Ακούστε όλοι οι λαοί, και ας προσέξει η γη και όλοι όσοι βρίσκονται σε αυτήν, και θα είναι ο Κύριος σε εσάς για μαρτυρία, ο Κύριος από τον άγιο οίκο του. Διότι ιδού, ο Κύριος εκπορεύεται από τον τόπο του, και θα καταβεί», και τα εξής. Στα οποία προσθέτοντας έλεγε: «Εξαιτίας της ασέβειας του Ιακώβ συμβαίνουν όλα αυτά και εξαιτίας της αμαρτίας του οίκου του Ισραήλ». Είναι δε σαφές και από τα επόμενα λόγια του ίδιου προφήτη, ότι ο Κύριος δεν πραγματοποίησε την από τους ουρανούς κάθοδό του μόνο εξαιτίας των ασεβειών του έθνους των Ιουδαίων, αλλά και για τη σωτηρία και την κλήση όλων των εθνών. Προσθέτει λοιπόν στη συνέχεια: «Και στις έσχατες ημέρες το όρος του Κυρίου θα γίνει εμφανές, και θα σπεύσουν σε αυτό πολλοί λαοί, και θα πορευθούν πολλά έθνη, και θα πουν, ελάτε να ανεβούμε στο όρος του Κυρίου». Γι' αυτό και μετά από αυτά, αφού ανακήρυξε ότι Εκείνος που υπάρχει προ των αιώνων θα εξέλθει από τη Βηθλεέμ, λέει ότι δεν θα εξουσιάζει πλέον μόνο τον Ισραήλ, αλλά συλλογικά όλους τους ανθρώπους έως και τα «πέρατα της γης».

Ήδη και στο παρελθόν αυτά έχουν εξεταστεί από εμάς στα αντίστοιχα χωρία. Έχει δε αποδειχθεί πώς ποτέ άλλοτε, παρά μόνο από τους χρόνους της επιφανείας στους ανθρώπους του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, τα παλαιά σεβάσμια των Ιουδαίων –τα όρη που ονομάζονταν Σιών και η Ιερουσαλήμ, καθώς και τα οικοδομήματα πάνω σε αυτά, δηλαδή ο ναός και το Άγιο των Αγίων και το θυσιαστήριο και όσα άλλα ήταν αφιερωμένα εκεί προς τιμήν του Θεού– εξαλείφθηκαν και κλονίστηκαν, σύμφωνα με τον λόγο που λέει: «Ιδού, ο Κύριος εκπορεύεται από τον τόπο του, και θα κατέλθει στα ύψη της γης, και τα όρη θα κλονιστούν υποκάτω του». Όταν αυτά κλονίστηκαν, οι ψυχές των εκ περιτομής (οι οποίες ονομάζονται «κοιλάδες» εξαιτίας της ταπεινότητάς τους σε σύγκριση με τα παλαιά υψώματα), θρηνώντας τον αφανισμό των προαναφερθέντων, «θα λιώσουν σαν το κερί μπροστά από τη φωτιά, και σαν το νερό που κατέρχεται ορμητικά σε κατωφέρεια», εξαιτίας του πλήθους όσων μεταξύ τους καταπίπτουν καθημερινά από τα ανώτερα στα χειρότερα. Όλα αυτά δε, λέει, ότι θα συμβούν «για την ασέβεια του οίκου του Ιακώβ και για την αμαρτία του οίκου του Ισραήλ».