Πατερικές αναφορές στο ΜΙΧΑΙΑΣ 2:10

«Διότι δεν απλώνονται άδικα τα δίχτυα για τα πτηνά», σύμφωνα με τα γεγραμμένα· «διότι αυτοί που συμμετέχουν σε φόνο θησαυρίζουν για τον εαυτό τους κακά». Εμείς λοιπόν οι ίδιοι θα αδικήσουμε τους εαυτούς μας, εάν θελήσουμε να πράττουμε αυτά που δεν είναι θεμιτά· και θα εκδιωχθούμε από τις κατοικίες της τρυφής. Διότι εκείνοι που εναντιώνονται στον Θεό, δεν θα δουν τις άνω και επουράνιες μονές, και θα παραμείνουν αμέτοχοι και της ελπίδας των αγίων και της αιώνιας τρυφής. Αντιθέτως, οι σοφοί και αγαθοί και όσοι έχουν στραφεί προς οτιδήποτε επαινετό, δεν θα βρεθούν σε αυτή την κατάσταση· πώς θα μπορούσε άλλωστε; Θα έχουν όμως ως πόλη την επουράνια Εκκλησία, και θα κατοικήσουν στις άνω μονές, εντρυφώντας στα επουράνια αγαθά. «Πλησιάστε σε όρη αιώνια. Σήκω και πορεύου, διότι αυτή δεν είναι η δική σου ανάπαυση.» Ο λόγος απευθύνεται ακόμη προς εκείνους που έλαχαν να καθοδηγούν τον λαό. Και ειρωνεύεται, και μιλάει με ηθικό τόνο, εισάγοντας το λυπηρό ως ωφέλιμο. Διότι σχεδόν τους λέει: Ω ηγέτες των λαών, ίσως σας φαίνεται βαρύ και φορτικό το να απολαμβάνετε την τρυφή στα σπίτια σας, και να κατέχετε την πατρίδα σας, και να ζείτε ειρηνικά, και να έχετε τον τρόπο ζωής που ταιριάζει σε ελεύθερους ανθρώπους. Επειδή όμως αυτό, όπως φαίνεται, νομίζετε ότι είναι καλό, βαδίστε προς τους εχθρούς, τρέξτε μακριά προς τη γη των Περσών και των Αρμενίων.

Διότι αποβάλλουν αμέσως την αμαρτία που τους έπληξε, μολονότι δεν βρίσκουν καμία ανάπαυση στη ζωή που ακολουθεί τον νόμο, εφόσον είναι αληθές ότι «το γράμμα αποκτένει, το δε πνεύμα ζωοποιεί». Επομένως, ας ακούσουν οι Ιουδαίοι και από εμάς τους ίδιους το: «Σήκω και πορεύου, διότι δεν υπάρχει για σένα εδώ ανάπαυση». Επειδή δηλαδή δεν έχεις την ανάπαυση μέσα στον νόμο, προχώρα και μετάβη μέσω της πίστεως στις διδασκαλίες του Χριστού. «Εξαιτίας της ακαθαρσίας καταστραφήκατε με φθορά». Ονομάζει ακαθαρσία τον άδοξο μολυσμό της παράλογης και βδελυρής ειδωλολατρίας· διότι είναι όντως αισχρή και δύσοσμη. Και ένας άλλος τρόπος ρύπου και ακαθαρσίας είναι το να πλεονεκτεί κάποιος εις βάρος των αδελφών του, να αρπάζει τα ξένα, και η με κάθε άλλο τρόπο αδικία εις βάρος πολλών. Εξαιτίας ακριβώς αυτής της ακαθαρσίας, λέει, έχετε χαθεί, έχοντας άθλια καταστραφεί από φθορά που οδηγεί σε θάνατο.

Καταστράφηκαν δε και εκείνοι που πολεμούν την πίστη στον Χριστό, και για κανέναν άλλο λόγο παρά εξαιτίας της ακαθαρσίας. Αυτό θα μας το καταστήσει σαφές ο ίδιος ο Χριστός λέγοντας προς τους απειθούντες Ιουδαίους: «Αμήν, αμήν σας λέγω, εάν δεν πιστέψετε ότι εγώ είμαι, θα πεθάνετε μέσα στις αμαρτίες σας.» Ή μήπως δεν σημαίνει αυτό το: «Εξαιτίας της ακαθαρσίας καταστραφήκατε με φθορά;» Διότι δεν ξέπλυναν τα εγκλήματά τους, ούτε βέβαια απαλλάχθηκαν από τις παλαιές κατηγορίες ώστε να γίνουν μέτοχοι της σωτηρίας από τον Χριστό, όπως ακριβώς εκείνοι που αποδέχτηκαν την πίστη. <Καταδιωχθήκατε, χωρίς κανείς να σας καταδιώκει.> Υπομείνατε, λέει, την αιχμαλωσία οικειοθελώς, δηλαδή τη φυγή σε ξένους, και είναι φανερό ότι πρόκειται και για εχθρούς. Διότι, χωρίς κανένας να τους πιέζει ή να τους εξαναγκάζει, οι ίδιοι προτίμησαν να πράττουν εκείνα, και μάλιστα με μεγάλη προθυμία, εξαιτίας των οποίων ήταν αναγκαίο να τιμωρηθούν, έστω και παρά τη θέλησή τους. Καταδιώχθηκαν λοιπόν τα πλήθη των Ιουδαίων, χωρίς να τα καταδιώκει κανείς. Ενώ δηλαδή τους ήταν δυνατόν να διατελούν σε ευημερία και να απολαμβάνουν κάθε αγαθό τιμώντας τον Χριστό, κατολίσθησαν στην αποστασία και προσέκρουσαν με πολλούς τρόπους: απειθώντας, υβρίζοντας, και ποιο άραγε από τα άτοπα δεν έπραξαν και δεν είπαν;

ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ ΠΡΟΦΗΤΗ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ. <Αυτά λέγει ο Κύριος για τους προφήτες που παραπλανούν τον λαό μου, οι οποίοι δαγκώνουν με τα δόντια τους και του κηρύσσουν ειρήνη, ενώ απέναντι σε εκείνον που δεν έβαλε τίποτα στο στόμα τους, κήρυξαν πόλεμο.> Κατηγορούσε σφοδρά τους Ισραηλίτες ότι υπέστησαν ηθελημένα τον όλεθρο, ότι έριξαν οι ίδιοι τους εαυτούς τους σε αυτόκλητα δεινά και ότι έρεπαν πολύ προς τη ραθυμία. Και πρόσθετε ότι έχουν αδικηθεί σφόδρα, επειδή το πονηρό και ακάθαρτο πνεύμα διαρκώς τους ξεγελούσε και τους εξαπατούσε. Έλεγε δε τα εξής: «Πλησιάστε στα αιώνια όρη· σήκω και πορεύσου, διότι αυτή δεν είναι για σένα τόπος αναπαύσεως. Εξαιτίας της ακαθαρσίας καταστραφήκατε με φθορά. Καταδιωχθήκατε χωρίς να σας καταδιώκει κανείς. Το πνεύμα έστησε ψεύδος, σου έσταξε κρασί και μέθη». Γι' αυτήν την αιτία επέπληξε μεν αυστηρά εκείνους που είχαν αναλάβει την καθοδήγηση του λαού· τώρα όμως μεταφέρει ωφέλιμα τον λόγο στους ψευδοπροφήτες και τους μάντεις που βρίσκονταν ανάμεσά τους, οι οποίοι σχεδόν τους έσταζαν σαν κρασί τα όσα προέρχονταν από το πονηρό και ακάθαρτο πνεύμα, δηλαδή τις ψευδολογίες και τις απάτες, και έτσι λοιπόν, αφού τους περιέβαλαν με ένα είδος μέθης, τους έβγαλαν από τον σώφρονα λογισμό.

Και μετά από άλλα: «Και θα λάβουν άλλους πελεκημένους λίθους, και θα τους τοποθετήσουν αντί για εκείνους τους λίθους.» Διότι, μετά τη συγχώρηση της ενοχής για τα παρελθόντα, εξετάζοντας πάλι τη Συναγωγή των Ιουδαίων ο Θεός, που ερευνά τα πάντα μέσα μας, και βρίσκοντας ότι, όπως ήταν φυσικό, στο σύνολό της δεν έπασχε πλέον από λέπρα, πλην όμως δεν είχε απαλλαγεί εντελώς από την παλαιά φαυλότητα, δεν εξέφρασε την οργή Του εναντίον όλων, αλλά μόνο εναντίον εκείνων που ήταν υπαίτιοι για το ότι εκείνη έπασχε και οι οποίοι έγιναν η αφορμή της νόσου. Αυτούς τους ονομάζει «λίθους», υποδεικνύοντας ορισμένα μέρη της όλης οικίας, δηλαδή του έθνους. Αυτοί δε ήταν, αφενός μερικοί από τους εκάστοτε βασιλείς, οι οποίοι παρέσυραν τον λαό σε άλλες λατρείες· αφετέρου μερικοί από τους ψευδοπροφήτες, οι οποίοι μιλούσαν από την καρδιά τους, όπως είναι γραμμένο, και αποδυνάμωναν την ευλάβεια αυτών που τους άκουγαν. Αυτούς ακριβώς προστάζει να τους αφαιρέσουν από την οικία, υποδηλώνοντας τον αφορισμό τους, δηλαδή την αποπομπή τους προς αφανισμό. Τέτοιο είναι το λεχθέν από τον Θεό για τον Ιεχονία: «Γη, άκου τα λόγια του Κυρίου. Κατάγραψε αυτόν τον άνδρα ως άνθρωπο αποκηρυγμένο». Για δε τους ψευδομάντεις: «Γι' αυτό καταθέρισα τους προφήτες σας. Τους σκότωσα με τον λόγο του στόματός μου». Και πάλι εκείνο: «Γι' αυτό οι ηγέτες του λαού θα αποβληθούν από τον οίκο της τρυφής τους, εξαιτίας των πονηρών έργων τους εκδιώχθηκαν». Και πάλι: «Εξαιτίας της ακαθαρσίας, καταστράφηκε ολοκληρωτικά».

Γʹ. Αυτά είναι τα οποία εγώ, επειδή τα φοβήθηκα, γέμισα από πίκρα και κατήφεια, και έπαθα κάτι παρόμοιο με αυτό που παθαίνουν τα παιδιά μπροστά στις αστραπές, αναμειγνύοντας την ευχαρίστηση με την έκπληξη από το θέαμα· και ταυτόχρονα αγάπησα το Πνεύμα, αλλά και το φοβήθηκα· και χρειάστηκα κάποιον χρόνο, στρεφόμενος προς τον εαυτό μου, για να συνέλθω και να ταχθώ με την ασφαλέστερη και καλύτερη μερίδα, ώστε, αφού απομακρυνθεί αυτό που προκαλεί λύπη, όπως ακριβώς τα ζιζάνια από τον σπόρο, και αφού οι φαύλοι λογισμοί υποχωρήσουν στους καλύτερους, να νικήσει καθαρά το Πνεύμα, και αφού με παραλάβει, να με έχει στη δική Του διακονία και λειτουργία, για τον καταρτισμό αυτού του λαού, για την κυβέρνηση των ψυχών, για τη διδασκαλία με τον λόγο, με το έργο και με το παράδειγμα, δια των όπλων της δικαιοσύνης των δεξιών και των αριστερών, για μια ποιμαντική κατάλληλη, η οποία αποσπά από τον κόσμο και προσάγει στον Θεό, δαπανά το σώμα και προσθέτει στο πνεύμα, αποφεύγει το σκότος και χαίρεται στο φως, εκδιώκει τα θηρία, συγκεντρώνει το ποίμνιο, προφυλάσσεται από τους γκρεμούς και τις ερημιές, και προχωρεί προς τα όρη και τα ύψη. Περί αυτών μου φαίνεται ότι ομιλεί και ο θαυμασιότατος Μιχαίας, ανελκύοντάς μας από το έδαφος προς τα δικά μας ύψη: «Πλησιάστε στα αιώνια όρη. Σήκω και πορεύου, διότι δεν υπάρχει για σένα εδώ ανάπαυση, έστω κι αν μερικοί νομίζουν ότι είναι αυτά που σέρνονται στο χώμα και στρέφονται προς τα κάτω».

Μακάριος, λοιπόν, είναι εκείνος που τα διακρίνει αυτά, και τα ξεχωρίζει με την τομή του Λόγου, η οποία διαχωρίζει το ανώτερο από το κατώτερο, και ετοιμάζει αναβάσεις μέσα στην καρδιά του, όπως αναφέρει κάπου ο θείος Δαβίδ, και, αποφεύγοντας αυτήν την κοιλάδα του κλαυθμώνος, με όση δύναμη διαθέτει, αναζητά τα άνω, και, αφού σταυρωθεί για τον κόσμο μαζί με τον Χριστό, ενώνεται με τον Χριστό και ανέρχεται μαζί Του, γινόμενος κληρονόμος της ζωής που δεν μεταβάλλεται πλέον ούτε είναι απατηλή· εκεί όπου δεν υπάρχει πλέον φίδι να δαγκώνει στον δρόμο, ούτε να παραμονεύει τη φτέρνα, ενώ του παραμονεύουν το κεφάλι. Προς τους υπόλοιπους από εμάς ο ίδιος ο Δαβίδ ορθώς φωνάζει, σαν κάποιος κήρυκας με εξαιρετικά δυνατή φωνή από κάποιο υψηλό και πάνδημο βήμα, αποκαλώντας μας βαρυκάρδιους και αγαπώντες το ψεύδος, προτρέποντάς μας να μην προσκολλώμαστε υπερβολικά στα ορατά, ούτε να θεωρούμε όλη την εγκόσμια ευδαιμονία ως κάτι άλλο παρά μόνο χορτασμό από σιτάρι και κρασί, πράγματα που φθείρονται. Και ίσως αυτό ακριβώς να εννοούσε και ο μακάριος Μιχαίας, και, εξεγειρόμενος εναντίον των χαμερπών πραγμάτων που θεωρούνται αγαθά, λέει: «Πλησιάστε στα αιώνια όρη· σήκω και πορεύου, διότι αυτή δεν είναι τόπος αναπαύσεώς σου»· αυτό, λοιπόν, είναι σχεδόν σύμφωνο και με τα ίδια τα λόγια με τα οποία ο Κύριος και Σωτήρας μας δίνει παραγγελία. Τι λέει; «Εγερθείτε, ας φύγουμε από εδώ»· μη μετακινώντας μόνο τους τότε μαθητές Του από εκείνον μόνο τον τόπο, όπως θα μπορούσε να νομίσει κανείς, αλλά ελκύοντας πάντοτε και όλους τους μαθητές Του από τη γη και τα γήινα προς τους ουρανούς και τα επουράνια.

Διότι θυσίασαν, λέγει, σε δαίμονες και όχι στον Θεό, σε θεούς τους οποίους δεν γνώριζαν οι πατέρες τους· νέοι και πρόσφατοι εμφανίστηκαν, διότι είναι γενεά διεστραμμένη και δεν υπάρχει πίστη μέσα τους. Από αυτήν, λοιπόν, την πονηρή και άπιστη γενεά σε προσκαλεί ο Κύριος, λέγοντάς σου: Έξελθε από το μέσο τους και αποχωρίσου, και μην αγγίξεις ακάθαρτο, αλλά σώσου από αυτήν τη σκολιά γενεά· σήκω και πορεύσου, διότι δεν υπάρχει για εσένα εδώ ανάπαυση· διότι η πολυαρχία των θεών σας είναι κατάσταση και άτακτη και στασιαστική και παντελώς ανύπαρκτη. Για εμάς, όμως, δεν είναι έτσι, ούτε υπάρχουν πολλοί θεοί και κύριοι· αλλά ένας Θεός, ο Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα και εμείς πορευόμαστε προς αυτόν· και ένας Κύριος, ο Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου δημιουργήθηκαν τα πάντα και εμείς δι' αυτού, ο οποίος είναι εικόνα του αόρατου Θεού, πρωτότοκος όλης της κτίσης και όλων των αιώνων, διότι εν αυτώ κτίστηκαν τα πάντα, αυτά που βρίσκονται στους ουρανούς και αυτά που βρίσκονται στη γη, τα ορατά και τα αόρατα, είτε Θρόνοι, είτε Κυριότητες, είτε Αρχές, είτε Εξουσίες· τα πάντα έγιναν δι' αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε απολύτως τίποτα από όσα έχουν γίνει· και ένα Πνεύμα Άγιο, εν τω οποίω συνιστώνται τα πάντα, το Κύριο και ζωοποιό, που είναι Θεός και θεοποιεί, Πνεύμα αγαθό, Πνεύμα ευθές, Πνεύμα παράκλητο, Πνεύμα υιοθεσίας.

Διότι το να βρίσκεται κανείς πάντοτε σε ετοιμότητα και σε προσδοκία του τέλους, αυτό θα μπορέσει να συντελέσει περισσότερο από όλα τα άλλα. Και αυτό θα το αποκτήσετε, λέγει, εάν είστε νηφάλιοι, και δεν βαρύνουν οι καρδιές σας από κραιπάλη, μέθη και βιοτικές μέριμνες. Διότι η ημέρα εκείνη δεν έρχεται με προειδοποίηση, αλλά απροσδόκητα, συλλαμβάνοντας κρυφά σαν παγίδα όσους δεν προσέχουν. Ίσως δε κάποιος εξετάσει πιο προσεκτικά αυτή τη φράση: «Αυτούς που κάθονται στο πρόσωπο όλης της γης». Διότι η ημέρα εκείνη παγιδεύει εκείνους που ζουν με ανεμελιά και αργία· διότι αυτοί είναι που κάθονται, και αυτοί είναι που παγιδεύονται. Όσοι όμως είναι ενεργοί και δραστήριοι, και νηφάλιοι στο έργο του αγαθού, και κινούνται πάντοτε προς το καλό, χωρίς να μένουν προσκολλημένοι και να αναπαύονται στα γήινα, αλλά εγείρονται από αυτά και λένε στον εαυτό τους: «Σήκω και πορεύου, διότι αυτή δεν είναι η ανάπαυσή σου», και ποθούν μια καλύτερη πατρίδα· για τέτοιους ανθρώπους η ημέρα εκείνη δεν είναι παγίδα και κίνδυνος, αλλά ημέρα εορτής. Γι' αυτό πρέπει να αγρυπνούμε και να προσευχόμαστε στον Θεό, ώστε να μπορέσουμε να διαφύγουμε από όλα όσα πρόκειται να συμβούν.