Πατερικές αναφορές στο ΜΙΧΑΙΑΣ 2:9

Το δε «με εισάκουσε από το όρος», έχει λεχθεί σύμφωνα με την επικρατούσα αντίληψη. Διότι εθεωρείτο ότι κατοικούσε στη Σκηνή του Μαρτυρίου, επειδή από εκεί δίνονταν και οι χρησμοί στους ιερείς. Ή το «από το άγιο όρος» τίθεται αντί του «από τον ουρανό»· όπως και το «στο άγιο όρος σου» και το «πλησιάστε στα αιώνια όρη». Είναι δυνατόν άγιο όρος του Θεού, από το οποίο ο Θεός εισακούει όσους προσεύχονται, να είναι ο Μονογενής Του, για τον οποίο έχει ειπωθεί: «Θα είναι εμφανές το όρος του Κυρίου κατά τις έσχατες ημέρες»· καθώς η λέξη αυτή υποδηλώνει τη φανέρωσή Του που πραγματοποιήθηκε κατά την έλευσή Του στη συντέλεια των αιώνων. Ή, «από το άγιο όρος», εννοεί από τον ουρανό. Άγιο όρος του Θεού είναι η υπερφυής γνώση Του.

Διότι, όπως ακριβώς για τα άλογα ζώα το δέρμα τους αποτελεί ασφαλές ένδυμα, επειδή το γυμνό σαρκίο είναι εντελώς ευπαθές, έτσι και για εμάς τους ίδιους ασφαλές περίβλημα και σαν κάποιο δέρμα είναι η δύναμη της ελπίδας προς τον Θεό, την οποία εάν έχουμε χωρίς να λυπούμε τον Θεό με κανέναν τρόπο, θα υπερισχύσουμε των εχθρών, και θα νικήσουμε κάθε πόλεμο, τόσο σαρκικό όσο και νοητό. Θα επιβούμε επίσης «επί ασπίδα και βασιλίσκον, και θα καταπατήσουμε λέοντα και δράκοντα», σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Και θα ψάλουμε με πεποίθηση: «Κύριε ο Θεός των δυνάμεων, μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει σε εσένα». <Γι' αυτό οι ηγέτες του λαού μου θα απορριφθούν από τους οίκους της τρυφής τους, εξαιτίας των πονηρών τους επιτηδευμάτων εξορίστηκαν.> Επειδή, λέει, εκείνοι που θα μπορούσαν να ωφελήσουν με τις οδηγίες και τις νουθεσίες τους υποτακτικούς τους, οι καθοδηγητές και πατέρες, οι ποιμένες και επιστάτες, έγδαραν το δέρμα του λαού, και του αφαίρεσαν την ελπίδα προς τον Θεό, μέσω της οποίας ήταν εύκολο να συντριβεί κάθε πόλεμος. Γι' αυτόν τον λόγο, δικαίως, αφού εγκαταλείψουν τα αγαθά του οίκου τους και στερηθούν τα πλέον αγαπημένα τους πρόσωπα, έχοντας εκπέσει από την τέρψη και την τρυφή, θα πορευθούν προς τους εχθρούς τους και θα δώσουν πικρό λόγο για τη ραθυμία και τη φαυλότητά τους. Το ότι δε για τα πάθη τους δεν στάθηκε κάποιος άλλος αφορμή, αλλά οι ίδιοι για τον εαυτό τους, το αποσαφηνίζει λέγοντας: «Εξαιτίας των πονηρών τους επιτηδευμάτων εξορίστηκαν».

«Διότι δεν απλώνονται άδικα τα δίχτυα για τα πτηνά», σύμφωνα με τα γεγραμμένα· «διότι αυτοί που συμμετέχουν σε φόνο θησαυρίζουν για τον εαυτό τους κακά». Εμείς λοιπόν οι ίδιοι θα αδικήσουμε τους εαυτούς μας, εάν θελήσουμε να πράττουμε αυτά που δεν είναι θεμιτά· και θα εκδιωχθούμε από τις κατοικίες της τρυφής. Διότι εκείνοι που εναντιώνονται στον Θεό, δεν θα δουν τις άνω και επουράνιες μονές, και θα παραμείνουν αμέτοχοι και της ελπίδας των αγίων και της αιώνιας τρυφής. Αντιθέτως, οι σοφοί και αγαθοί και όσοι έχουν στραφεί προς οτιδήποτε επαινετό, δεν θα βρεθούν σε αυτή την κατάσταση· πώς θα μπορούσε άλλωστε; Θα έχουν όμως ως πόλη την επουράνια Εκκλησία, και θα κατοικήσουν στις άνω μονές, εντρυφώντας στα επουράνια αγαθά. «Πλησιάστε σε όρη αιώνια. Σήκω και πορεύου, διότι αυτή δεν είναι η δική σου ανάπαυση.» Ο λόγος απευθύνεται ακόμη προς εκείνους που έλαχαν να καθοδηγούν τον λαό. Και ειρωνεύεται, και μιλάει με ηθικό τόνο, εισάγοντας το λυπηρό ως ωφέλιμο. Διότι σχεδόν τους λέει: Ω ηγέτες των λαών, ίσως σας φαίνεται βαρύ και φορτικό το να απολαμβάνετε την τρυφή στα σπίτια σας, και να κατέχετε την πατρίδα σας, και να ζείτε ειρηνικά, και να έχετε τον τρόπο ζωής που ταιριάζει σε ελεύθερους ανθρώπους. Επειδή όμως αυτό, όπως φαίνεται, νομίζετε ότι είναι καλό, βαδίστε προς τους εχθρούς, τρέξτε μακριά προς τη γη των Περσών και των Αρμενίων.

«Πλησιάσατε στα αιώνια όρη», εννοεί δε τα Αραράτ. Και τα ονομάζει «αιώνια», είτε επειδή επρόκειτο να περάσουν σε αυτά μακρά χρονικά διαστήματα, είτε επειδή είναι ξακουστά από αιώνων, ίσως εξαιτίας του ότι σε αυτά παρέμεινε η κιβωτός.

Και μετά από άλλα: «Και θα λάβουν άλλους πελεκημένους λίθους, και θα τους τοποθετήσουν αντί για εκείνους τους λίθους.» Διότι, μετά τη συγχώρηση της ενοχής για τα παρελθόντα, εξετάζοντας πάλι τη Συναγωγή των Ιουδαίων ο Θεός, που ερευνά τα πάντα μέσα μας, και βρίσκοντας ότι, όπως ήταν φυσικό, στο σύνολό της δεν έπασχε πλέον από λέπρα, πλην όμως δεν είχε απαλλαγεί εντελώς από την παλαιά φαυλότητα, δεν εξέφρασε την οργή Του εναντίον όλων, αλλά μόνο εναντίον εκείνων που ήταν υπαίτιοι για το ότι εκείνη έπασχε και οι οποίοι έγιναν η αφορμή της νόσου. Αυτούς τους ονομάζει «λίθους», υποδεικνύοντας ορισμένα μέρη της όλης οικίας, δηλαδή του έθνους. Αυτοί δε ήταν, αφενός μερικοί από τους εκάστοτε βασιλείς, οι οποίοι παρέσυραν τον λαό σε άλλες λατρείες· αφετέρου μερικοί από τους ψευδοπροφήτες, οι οποίοι μιλούσαν από την καρδιά τους, όπως είναι γραμμένο, και αποδυνάμωναν την ευλάβεια αυτών που τους άκουγαν. Αυτούς ακριβώς προστάζει να τους αφαιρέσουν από την οικία, υποδηλώνοντας τον αφορισμό τους, δηλαδή την αποπομπή τους προς αφανισμό. Τέτοιο είναι το λεχθέν από τον Θεό για τον Ιεχονία: «Γη, άκου τα λόγια του Κυρίου. Κατάγραψε αυτόν τον άνδρα ως άνθρωπο αποκηρυγμένο». Για δε τους ψευδομάντεις: «Γι' αυτό καταθέρισα τους προφήτες σας. Τους σκότωσα με τον λόγο του στόματός μου». Και πάλι εκείνο: «Γι' αυτό οι ηγέτες του λαού θα αποβληθούν από τον οίκο της τρυφής τους, εξαιτίας των πονηρών έργων τους εκδιώχθηκαν». Και πάλι: «Εξαιτίας της ακαθαρσίας, καταστράφηκε ολοκληρωτικά».

Γʹ. Αυτά είναι τα οποία εγώ, επειδή τα φοβήθηκα, γέμισα από πίκρα και κατήφεια, και έπαθα κάτι παρόμοιο με αυτό που παθαίνουν τα παιδιά μπροστά στις αστραπές, αναμειγνύοντας την ευχαρίστηση με την έκπληξη από το θέαμα· και ταυτόχρονα αγάπησα το Πνεύμα, αλλά και το φοβήθηκα· και χρειάστηκα κάποιον χρόνο, στρεφόμενος προς τον εαυτό μου, για να συνέλθω και να ταχθώ με την ασφαλέστερη και καλύτερη μερίδα, ώστε, αφού απομακρυνθεί αυτό που προκαλεί λύπη, όπως ακριβώς τα ζιζάνια από τον σπόρο, και αφού οι φαύλοι λογισμοί υποχωρήσουν στους καλύτερους, να νικήσει καθαρά το Πνεύμα, και αφού με παραλάβει, να με έχει στη δική Του διακονία και λειτουργία, για τον καταρτισμό αυτού του λαού, για την κυβέρνηση των ψυχών, για τη διδασκαλία με τον λόγο, με το έργο και με το παράδειγμα, δια των όπλων της δικαιοσύνης των δεξιών και των αριστερών, για μια ποιμαντική κατάλληλη, η οποία αποσπά από τον κόσμο και προσάγει στον Θεό, δαπανά το σώμα και προσθέτει στο πνεύμα, αποφεύγει το σκότος και χαίρεται στο φως, εκδιώκει τα θηρία, συγκεντρώνει το ποίμνιο, προφυλάσσεται από τους γκρεμούς και τις ερημιές, και προχωρεί προς τα όρη και τα ύψη. Περί αυτών μου φαίνεται ότι ομιλεί και ο θαυμασιότατος Μιχαίας, ανελκύοντάς μας από το έδαφος προς τα δικά μας ύψη: «Πλησιάστε στα αιώνια όρη. Σήκω και πορεύου, διότι δεν υπάρχει για σένα εδώ ανάπαυση, έστω κι αν μερικοί νομίζουν ότι είναι αυτά που σέρνονται στο χώμα και στρέφονται προς τα κάτω».

Μακάριος, λοιπόν, είναι εκείνος που τα διακρίνει αυτά, και τα ξεχωρίζει με την τομή του Λόγου, η οποία διαχωρίζει το ανώτερο από το κατώτερο, και ετοιμάζει αναβάσεις μέσα στην καρδιά του, όπως αναφέρει κάπου ο θείος Δαβίδ, και, αποφεύγοντας αυτήν την κοιλάδα του κλαυθμώνος, με όση δύναμη διαθέτει, αναζητά τα άνω, και, αφού σταυρωθεί για τον κόσμο μαζί με τον Χριστό, ενώνεται με τον Χριστό και ανέρχεται μαζί Του, γινόμενος κληρονόμος της ζωής που δεν μεταβάλλεται πλέον ούτε είναι απατηλή· εκεί όπου δεν υπάρχει πλέον φίδι να δαγκώνει στον δρόμο, ούτε να παραμονεύει τη φτέρνα, ενώ του παραμονεύουν το κεφάλι. Προς τους υπόλοιπους από εμάς ο ίδιος ο Δαβίδ ορθώς φωνάζει, σαν κάποιος κήρυκας με εξαιρετικά δυνατή φωνή από κάποιο υψηλό και πάνδημο βήμα, αποκαλώντας μας βαρυκάρδιους και αγαπώντες το ψεύδος, προτρέποντάς μας να μην προσκολλώμαστε υπερβολικά στα ορατά, ούτε να θεωρούμε όλη την εγκόσμια ευδαιμονία ως κάτι άλλο παρά μόνο χορτασμό από σιτάρι και κρασί, πράγματα που φθείρονται. Και ίσως αυτό ακριβώς να εννοούσε και ο μακάριος Μιχαίας, και, εξεγειρόμενος εναντίον των χαμερπών πραγμάτων που θεωρούνται αγαθά, λέει: «Πλησιάστε στα αιώνια όρη· σήκω και πορεύου, διότι αυτή δεν είναι τόπος αναπαύσεώς σου»· αυτό, λοιπόν, είναι σχεδόν σύμφωνο και με τα ίδια τα λόγια με τα οποία ο Κύριος και Σωτήρας μας δίνει παραγγελία. Τι λέει; «Εγερθείτε, ας φύγουμε από εδώ»· μη μετακινώντας μόνο τους τότε μαθητές Του από εκείνον μόνο τον τόπο, όπως θα μπορούσε να νομίσει κανείς, αλλά ελκύοντας πάντοτε και όλους τους μαθητές Του από τη γη και τα γήινα προς τους ουρανούς και τα επουράνια.