Πατερικές αναφορές στο ΜΙΧΑΙΑΣ 3:10

Διότι το ότι τα δόγματα της θεοσεβείας ονομάζονται οικία, μας το δίδαξε ο ίδιος ο Κύριος μέσω της παραβολής, λέγοντας: «Καθένας που ακούει αυτούς τους λόγους μου και τους εφαρμόζει, θα μοιάσει με άνθρωπο συνετό, ο οποίος οικοδόμησε την οικία του πάνω στην πέτρα». Φαίνεται δε ότι και ο Παύλος στην Α΄ προς Κορινθίους επιστολή μάς διδάσκει ότι καθένας από όσους έχουν πιστέψει στον Χριστό οικοδομεί οικία για τον εαυτό του. «Διότι», λέει, «κανείς δεν μπορεί να θέσει άλλο θεμέλιο, παρά εκείνο που έχει ήδη τεθεί, το οποίο είναι ο Ιησούς Χριστός. Εάν δε κάποιος οικοδομεί πάνω σε αυτό το θεμέλιο χρυσό, άργυρο, πολύτιμους λίθους, ξύλα, χόρτο, άχυρο...» —Επειδή όμως, από όσους διαμορφώνουν τα δόγματα, εκείνοι μεν που υποστηρίζουν απόψεις άξιες γέλιου και χλεύης οικοδομούν τρόπον τινά έναν περίγελο, ενώ οι πιο ικανοί κατασκευάζουν σπουδαία οικοδομήματα, ο προφήτης Μιχαίας, γκρεμίζοντας τα οικήματα των γελοίων, λέει: «Εσείς που βρίσκεστε στη Γεθ μην καυχιέστε· και εσείς που βρίσκεστε στην Ακαρείμ, μην ανοικοδομείτε από οικία που αποτελεί τον περίγελό σας». Και πάλι ο ίδιος, επιπλήττοντας τους φαύλους διδασκάλους, λέει: «Ακούστε τα αυτά, οι ηγέτες του οίκου Ιακώβ, και οι υπόλοιποι του οίκου Ισραήλ, εσείς που βδελύσσεστε τη δίκαιη κρίση και διαστρέφετε όλα τα ορθά, εσείς που οικοδομείτε τη Σιών με αίματα και την Ιερουσαλήμ με αδικίες...»

Διότι καθένας που κατασκευάζει αλλότρια δόγματα, οικοδομεί τη Σιών, δηλαδή το δικό του σκοπευτήριο, με αίματα· και εκείνος που συγκροτεί εκκλησία πονηρευομένων, οικοδομεί την Ιερουσαλήμ με αδικίες.

Όμως φαίνεται να έχει φροντίσει για το κτήμα και να το έχει στον νου του· διότι δεν υπήρξε κανένα χρονικό διάστημα στο οποίο να μην απεστάλησαν από τον Θεό προφήτες και δίκαιοι για να νουθετήσουν· αλλά, όπως λέει ο Ιερεμίας: «Ιδού, ο λόγος του Κυρίου έγινε σε αυτούς για ονειδισμό· δεν θέλησαν καθόλου να τον ακούσουν». Έγιναν απειθείς, και, αφού ατίμασαν τους απεσταλμένους, τους έδιωξαν με άδεια χέρια. Συλλογίζεται δε μέσα του ο δεσπότης του αμπελώνα, λέγοντας: «Τι να κάνω;». Λέει το «Τι να κάνω;» όχι επειδή είχε έλλειψη από άλλους δούλους· διότι δεν θα του έλειπαν οι διάκονοι των αγίων του θελημάτων· αλλά επειδή είχε εφαρμοστεί κάθε ιατρική μέθοδος, χωρίς όμως να ωφεληθεί εκείνος σε τίποτα. Έπειτα λέει τα εξής: «Θα στείλω τον υιό μου τον αγαπητό· ίσως αυτόν τον σεβαστούν». Αυτοί όμως ανταγωνίζονται στα μιάσματα, καλύπτοντας πάντοτε τα παλαιότερα με τα νεότερα· πράγμα που και ο Ίδιος το φανέρωνε λέγοντας: «Συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας». Διότι από παλιά οι προφήτες τούς κατηγορούσαν γι' αυτά, λέγοντας: «Τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα». Και: «Αναμειγνύουν αίματα με αίματα». Και: «Αυτοί που οικοδομούν τη Σιών με αίματα». Αλλά δεν συνετίζονταν, αν και είχαν λάβει πρώτη αυτήν την εντολή, το «Ου φονεύσεις», και με πολλούς και ποικίλους τρόπους παρακινούνταν στην τήρηση αυτής της εντολής.

Διότι ελέγχουν κάποιες φορές ολόκληρους λαούς, ακόμη και βασιλείς, και εκείνους που βρίσκονται σε ανώτερα αξιώματα, οι οποίοι μάλιστα οργίζονται σφοδρά εναντίον αυτών που θέλουν να τους διορθώσουν, και θεωρούν ανυπόφορο τον λόγο εκείνων που τους ωφελούν. Διότι έχουν κοπιάσει οι μακάριοι προφήτες, ή μάλλον έχουν κινδυνεύσει, και έχουν εξοντωθεί με πολλούς τρόπους, περιπίπτοντας κατά καιρούς στις ανόσιες οργές εκείνων που παιδαγωγούνται. Μαστιγώνονταν εξάλλου και οι θεσπέσιοι μαθητές. Διότι, όντες πλήρεις δυνάμεως και κρίσεως και δικαιοσύνης, προσέφεραν στον Θεό μέσω της πίστεως στον Χριστό τα πλήθη των Ιουδαίων. Αλλά χαίρονταν ενώ βασανίζονταν, και αποχωρούσαν από τα συνέδρια με αγαλλίαση, έχοντας υποστεί ατίμωση υπέρ του Ονόματος. Γνώριζαν άλλωστε ότι, αφού έπαθαν μαζί με τον Χριστό, θα συμβασιλεύσουν κιόλας μαζί Του. <Ακούστε λοιπόν αυτά, οι ηγέτες του οίκου Ιακώβ και οι υπόλοιποι του οίκου Ισραήλ, εσείς που βδελύσσεστε την κρίση και διαστρέφετε όλα τα ορθά, που οικοδομείτε τη Σιών με αίματα και την Ιερουσαλήμ με αδικίες.> Επειδή ο Δημιουργός είναι εξαιρετικά αγαθός, και επιπλέον δεν αγνοεί το μέγεθος των κακών που πρόκειται να τους συμβούν, μετέρχεται κάθε τρόπο και φέρνει κάθε είδους συμβουλή και απειλή, ώστε ίσως με κάποιον τρόπο να μεταπειστούν αυτοί που έχουν αμαρτήσει και να επιλέξουν να μετανοήσουν, εγκαταλείποντας τις αισχρότερες πράξεις και προτιμώντας να κατορθώσουν εκείνα μέσω των οποίων θα ήταν δυνατό να μπορέσουν να αποφύγουν χωρίς κόπο τα δεινά της οργής.

Είναι βέβαια αναγκαίο να γνωρίζει ο φιλομαθής και βαθύς μελετητής των γραμμάτων ότι ο λόγος των προφητών, παρότι είναι συνεχής στα βιβλία και στα συγγράμματα, έχει διατυπωθεί κατά περιόδους και τμηματικά. Ώστε, ακόμα και αν φαίνεται μερικές φορές ότι επαναλαμβάνουν τα ίδια πράγματα, ωστόσο είναι λογικό να εννοήσουμε πως δεν απηύθυναν αυτά τα λόγια ούτε κατά την ίδια περίοδο, όπως είπα, ούτε στα ίδια πρόσωπα, αλλά, καθώς συχνά μεσολαβούσαν μεγάλα χρονικά διαστήματα, μιλούσαν άλλοτε σε άλλους και ανάλογα με την εποχή. Διότι έπρεπε όλοι να γνωρίζουν αυτά που επρόκειτο να συμβούν, και η προαγγελία για την κοινή συμφορά να γίνει γνωστή σε όσους βρίσκονται σε όλη τη γη. Προς εσάς λοιπόν, λέει, απευθύνεται ο λόγος, σε εσάς που έχετε φτάσει πλέον σε τέτοιο σημείο παραφροσύνης, ώστε να βδελύσσεστε την κρίση, δηλαδή τη δικαιοσύνη, και να παρουσιάζετε ως διεστραμμένο τον νόμο που οδηγεί στην αγαθή γνώση· προς εσάς που νομίζετε τάχα ότι με τις μιαιφονίες και τις άδικες αιματοχυσίες ανορθώνετε τη Σιών, και καθιστάτε την Ιερουσαλήμ ένδοξη και περίβλεπτη. Αλλά θα ήταν προτιμότερο να κατανοήσουν ότι μάλλον την καταστρέφουν, αν και έχουν τοποθετηθεί για την οικοδομή και την ανόρθωσή της, εφόσον βεβαίως είναι προεστώτες των ποιμνίων, ιερείς και νομοφύλακες ορισμένοι από τον Θεό.

«Ιδού, εγώ δίνω εντολή και θα λιχνίσω ανάμεσα σε όλα τα έθνη τον οίκο του Ισραήλ, όπως ακριβώς λιχνίζεται κάτι στο λιχνιστήρι, και ούτε ένα τρίμμα δεν θα πέσει στη γη· με ρομφαία θα πεθάνουν όλοι οι αμαρτωλοί του λαού μου, εκείνοι που λένε: “Δεν πρόκειται να μας πλησιάσουν ούτε να έλθουν πάνω μας τα κακά”. Κατά την ημέρα εκείνη θα αναστήσω την πεσμένη σκηνή του Δαβίδ και θα ανοικοδομήσω τα πεσμένα μέρη της, και τα κατεδαφισμένα της θα αναστήσω, και θα την ανοικοδομήσω όπως τις αρχαίες ημέρες, ώστε να με εκζητήσουν οι υπόλοιποι των ανθρώπων και όλα τα έθνη, πάνω στα οποία έχει επικληθεί το όνομά μου, λέγει ο Κύριος που τα πράττει όλα αυτά». 〈κζʹ. Από τον Μιχαία〉. «Ακούστε, λοιπόν, αυτά, οι ηγέτες του οίκου του Ιακώβ και οι υπόλοιποι του οίκου του Ισραήλ, εσείς που βδελύσσεστε τη δικαιοσύνη και διαστρέφετε όλα τα ορθά, που οικοδομείτε τη Σιών με αίματα και την Ιερουσαλήμ με αδικίες. Οι ηγέτες της έκριναν με δωροδοκίες, και οι ιερείς της αποκρίνονταν με μισθό, και οι προφήτες της μάντευαν με αργύρια, και επαναπαύονταν στον Κύριο, λέγοντας: “Δεν είναι ο Κύριος μαζί μας; Δεν πρόκειται να έλθουν πάνω μας κακά”. Εξαιτίας τούτου, εξαιτίας σας η Σιών θα οργωθεί σαν αγρός, και η Ιερουσαλήμ θα γίνει σαν οπωροφυλάκιο, και το όρος του οίκου σαν άλσος δάσους».

Ποια ήταν όμως η ασέβεια και η αμαρτία, προχωρώντας στη συνέχεια αναφέρει: «εκείνοι που βδελύσσονται τη δικαιοσύνη και διαστρέφουν όλα τα ορθά, εκείνοι που οικοδομούν τη Σιών με αίματα και την Ιερουσαλήμ με αδικίες», ανάμεσα στα οποία αίματα ήταν και εκείνο που έγινε για αυτούς η αιτία των έσχατων δεινών, για το οποίο και επισώρευσαν στους εαυτούς τους την ασεβή κραυγή, λέγοντας: «το αίμα του ας είναι πάνω μας και πάνω στα παιδιά μας». Εξαιτίας, λοιπόν, αυτών ακριβώς, λέει: «η Σιών θα οργωθεί σαν αγρός και η Ιερουσαλήμ θα γίνει σαν οπωροφυλάκιο», πράγματα τα οποία ποτέ άλλοτε δεν βρήκαν την αληθινή τους έκβαση, παρά μόνο μετά από όσα αποτολμήθηκαν εναντίον του Σωτήρα μας. Διότι από τότε και μέχρι σήμερα, καθώς η έσχατη ερήμωση έχει καταλάβει τους τόπους αυτούς, το άλλοτε φημισμένο τους όρος Σιών, αντί για την παλαιά μελέτη και άσκηση στους προφητικούς και θείους λόγους, την οποία παλαιότερα οι γιοι των Εβραίων και οι θεοφιλείς προφήτες, οι ιερείς και οι δάσκαλοι ολόκληρου του έθνους επιτελούσαν εκεί με επιμέλεια, τώρα καλλιεργείται από Ρωμαίους άνδρες, μη διαφέροντας σε τίποτα από την υπόλοιπη χώρα, ώστε και εμείς οι ίδιοι είδαμε με τα μάτια μας τον τόπο να οργώνεται με βόδια και να σπέρνεται. Η ίδια η Ιερουσαλήμ έγινε «σαν οπωροφυλάκιο», αφού η παλαιά καρποφορία της καταστράφηκε, ή μάλλον μεταβλήθηκε σε σωρό λίθων, σύμφωνα με την εβραϊκή ανάγνωση (το εβραϊκό κείμενο). Ο Ακύλας μάλιστα λέει: «Γι' αυτόν τον λόγο, εξαιτίας σας, η χώρα της Σιών θα οργωθεί, και η Ιερουσαλήμ θα γίνει σωρός λίθων».

ΝΗ΄. Έπειτα, ο θείος Μιχαίας, μη αντέχοντας να βλέπει τη Σιών να οικοδομείται με αίματα, με όποια έννοια κι αν το εκλάβει κανείς, και την Ιερουσαλήμ με αδικίες, εφόσον οι άρχοντές της δίκαζαν με δωροδοκίες, οι ιερείς της δίδασκαν με μισθό και οι προφήτες της μάντευαν με χρήματα· εξαιτίας αυτών τι θα συνέβαινε; Ότι η Σιών θα οργωθεί σαν χωράφι, η Ιερουσαλήμ θα γίνει σαν οπωροφυλάκιο, και το όρος του οίκου θα λογιστεί σαν άγριο δάσος· και θρηνώντας για την απουσία εκείνων που πράττουν το ορθό, έλεγε ότι μόλις και μετά βίας απέμεινε κάποια καλαμιά ή επιφυλλίδα· τότε που και ο άρχοντας απαιτούσε δώρα, και ο κριτής εξέφερε λόγους χαριστικούς, φθέγγεται σχεδόν τα ίδια με τον μεγάλο Δαβίδ, ο οποίος έλεγε: «Σώσον με, Κύριε, διότι εξέλιπε ο όσιος»· εξαιτίας αυτού και τα αγαθά θα τους εγκατέλειπαν, φθειρόμενα σαν από σκόρο.

37. Στον Επίσκοπο Ευσέβιο. Οικοδομείς, όπως λένε, εκκλησία στο Πηλούσιο, λαμπρή μεν ως προς τα αρχιτεκτονικά έργα, με πονηρές όμως μεθόδους, με εξαγορές χειροτονιών, και με αδικίες, και με ύβρεις και με καταπιέσεις των πενήτων, και με δαπάνες εις βάρος των φτωχών, πράγμα που δεν είναι τίποτε άλλο από το να οικοδομείς τη Σιών με αίματα και την Ιερουσαλήμ με αδικίες. Ο Θεός όμως δεν έχει ανάγκη από θυσία που προέρχεται από ξένα αγαθά, αλλά την αποστρέφεται σαν θυσία σκύλου. Σταμάτησε λοιπόν και να χτίζεις και να αδικείς, για να μην καταστεί εκείνος ο οίκος ενώπιον του Θεού στοιχείο ελέγχου εναντίον σου, στεκούμενος μεν ψηλά, αλλά κραυγάζοντας αιώνια εναντίον σου για τα κακά από τα οποία χτίστηκε, προβάλλοντας τους στερημένους μισθούς και επιζητώντας τη δικαίωση αυτών που βλάφτηκαν.

Όπως μόλις άκουσες τον ευαγγελιστή να λέει: Έμαθε πολύ πλήθος από τους Ιουδαίους ότι ο Ιησούς βρίσκεται εκεί· και ήλθαν όχι μόνο για τον Ιησού, αλλά για να δουν και τον Λάζαρο, τον οποίο ανέστησε από τους νεκρούς· διότι εξαιτίας αυτού πολλοί από τους Ιουδαίους πήγαιναν και πίστευαν στον Ιησού. Είδες τη συναγωγή των Ιουδαίων, πώς είναι ανθρωποκτόνος, προφητοκτόνος, ώστε να φτάσει μέχρι την Κυριοκτονία; Προς αυτήν και ο ίδιος ο Κύριος αυτοπροσώπως, ως προς φιλοφόνο και ληστρική, έλεγε: Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, εσύ που αποκτείνεις τους προφήτες και λιθοβολείς τους απεσταλμένους προς αυτήν, έως πότε θα φονεύεις και δεν επιστρέφεις; Μεθάς από μέθη χωρίς να πίνεις κρασί, εσύ η φίλη των αιμάτων. Και για να μάθεις ότι τα λόγια αυτά δεν είναι κομπασμός, άκουσε τον Κύριο που λέει μέσω του προφήτη: Ακούστε τα όλα αυτά, οι άρχοντες του οίκου Ιακώβ και οι υπόλοιποι του Ισραήλ, εσείς που βδελύσσεστε τη δίκαιη κρίση και διαστρέφετε όλα τα ορθά, εσείς που οικοδομείτε τη Σιών με αίματα και την Ιερουσαλήμ με αδικίες· και πάλι: Εάν εκτείνετε τα χέρια σας προς εμένα, θα αποστρέψω το πρόσωπό μου από εσάς· και εάν πληθύνετε τη δέηση, δεν θα εισακούσω· διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα; Τι λέει λοιπόν ο ευαγγελιστής; Έξι ημέρες πριν από το Πάσχα, ο Ιησούς ήλθε στη Βηθανία.

Επειδή και αλλού λέει: «Ίσως λοιπόν να ακούσουν»· ούτε και εκεί βέβαια είχε άγνοια· αλλά, για να μην πουν κάποιοι από τους αγνώμονες ότι η πρόρρησή του υπήρξε αναγκαστική αιτία της παρακοής, γι' αυτόν τον λόγο διατυπώνει έτσι τις λέξεις, λέγοντας «Εάν άραγε» και «Ίσως». Διότι, κι αν ακόμη φέρθηκαν με αγνωμοσύνη απέναντι στους δούλους, έπρεπε να σεβαστούν το αξίωμα του Υιού. Τι έκαναν λοιπόν αυτοί; Ενώ έπρεπε να προστρέξουν, ενώ έπρεπε να ζητήσουν συγγνώμη για τα σφάλματά τους, αυτοί προσθέτουν νέα εγκλήματα στα προηγούμενα, επιδίδονται σε νέα μιάσματα, επισκιάζοντας πάντοτε τα προηγούμενα με τα δεύτερα· αυτό ακριβώς φανέρωνε και ο ίδιος λέγοντας: «Συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας». Διότι από παλιά οι προφήτες τούς κατηγορούσαν γι' αυτά λέγοντας: «Τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα»· και, «Αναμειγνύουν αίμα με αίμα»· και, «Αυτοί που οικοδομούν τη Σιών με αίματα». Αλλά δεν σωφρονίζονταν· παρόλο που είχαν λάβει ως πρώτη αυτήν την εντολή, το «Ου φονεύσεις», και είχαν διαταχθεί να απέχουν από χιλιάδες άλλα πράγματα εξαιτίας αυτού, και με πολλούς και ποικίλους τρόπους παρακινούνταν στην τήρηση αυτής της εντολής. Αλλά όμως δεν απέβαλαν εκείνη την πονηρή συνήθεια. Αντίθετα, τι λένε βλέποντάς τον; «Ελάτε να τον σκοτώσουμε». Για ποιον λόγο και γιατί; Τι μικρό ή μεγάλο είχαν άραγε να του προσάψουν; Μήπως επειδή σας τίμησε και, όντας Θεός, έγινε άνθρωπος για χάρη σας, και επιτέλεσε εκείνα τα αναρίθμητα θαύματα; Ή μήπως επειδή συγχωρούσε τα αμαρτήματα; Ή μήπως επειδή σας προσκαλούσε στη Βασιλεία;

Γι' αυτό ήλθε ο μονογενής Υιός του Θεού, γι' αυτό έλαβε μορφή δούλου, γι' αυτό έχυσε το τίμιο αίμα, κατέλυσε τον θάνατο, εξάλειψε την αμαρτία, έδωσε πλουσιότερη τη χάρη του Πνεύματος, για να σε οδηγήσει σε ανώτερο πνευματικό βίο. Εξάλλου, ούτε ο Μωυσής το νομοθέτησε αυτό πρωτίστως, αλλά αναγκάστηκε να συγκαταβεί στην αδυναμία εκείνων για τους οποίους νομοθετούσε. Διότι, επειδή ήταν έτοιμοι για φόνους, και γέμιζαν τα σπίτια με το αίμα συγγενών, και δεν λυπούνταν ούτε τους δικούς τους ούτε τους ξένους, για να μην κατασφάζουν μέσα στο σπίτι τις γυναίκες προς τις οποίες τυχόν ένιωθαν αποστροφή, διέταξε να τις αποβάλλουν, αποτρέποντας έτσι ένα μεγαλύτερο κακό, την ευκολία στις σφαγές. Για το ότι ήταν αιμοσταγείς, άκουσε τι λένε οι ίδιοι οι προφήτες: «Αυτοί που οικοδομούν τη Σιών με αίμα, και την Ιερουσαλήμ με αδικίες»· και πάλι: «Αναμειγνύουν αίμα με αίμα»· και πάλι: «Τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα». Το ότι δε δεν μαίνονταν μόνο εναντίον των ξένων, αλλά και εναντίον των οικείων τους, φανερώνοντάς το αυτό ο Προφήτης έλεγε: «Και θυσίασαν τους υιούς τους και τις θυγατέρες τους στα δαιμόνια». Εκείνοι όμως που δεν λυπήθηκαν τα παιδιά τους, δεν θα λυπούνταν τις γυναίκες. Για να μη γίνει λοιπόν αυτό, επέτρεψε τούτο. Γι' αυτό και ο Χριστός προς τους Ιουδαίους που ρωτούσαν και έλεγαν: «Πώς ο Μωυσής επέτρεψε να δοθεί βιβλίο αποστασίου;»