Πατερικές αναφορές στο ΜΙΧΑΙΑΣ 3:5

Μιχαίας, γʹ. Αυτός υπήρξε δεύτερος από τους προαναφερθέντες, διότι προφήτευσε μετά τον Οζία· υπήρξε όμως σύγχρονός τους, επειδή και αυτός άρχισε να προφητεύει επί των ημερών του Ιωαθάμ, του Άχαζ και του Εζεκία. Έγινε δε λόγος Κυρίου προς αυτόν, και προφητεύει για την Ιερουσαλήμ και τη Σαμάρεια, και για τους προφήτες που πλανούν τον λαό, καθώς και κατά του Αχαάβ. Προσημαίνει δε και την παρουσία του Σωτήρος, λέγοντας: «Στις έσχατες ημέρες θα είναι εμφανές το όρος του Κυρίου».

ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ ΠΡΟΦΗΤΗ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ. <Αυτά λέγει ο Κύριος για τους προφήτες που παραπλανούν τον λαό μου, οι οποίοι δαγκώνουν με τα δόντια τους και του κηρύσσουν ειρήνη, ενώ απέναντι σε εκείνον που δεν έβαλε τίποτα στο στόμα τους, κήρυξαν πόλεμο.> Κατηγορούσε σφοδρά τους Ισραηλίτες ότι υπέστησαν ηθελημένα τον όλεθρο, ότι έριξαν οι ίδιοι τους εαυτούς τους σε αυτόκλητα δεινά και ότι έρεπαν πολύ προς τη ραθυμία. Και πρόσθετε ότι έχουν αδικηθεί σφόδρα, επειδή το πονηρό και ακάθαρτο πνεύμα διαρκώς τους ξεγελούσε και τους εξαπατούσε. Έλεγε δε τα εξής: «Πλησιάστε στα αιώνια όρη· σήκω και πορεύσου, διότι αυτή δεν είναι για σένα τόπος αναπαύσεως. Εξαιτίας της ακαθαρσίας καταστραφήκατε με φθορά. Καταδιωχθήκατε χωρίς να σας καταδιώκει κανείς. Το πνεύμα έστησε ψεύδος, σου έσταξε κρασί και μέθη». Γι' αυτήν την αιτία επέπληξε μεν αυστηρά εκείνους που είχαν αναλάβει την καθοδήγηση του λαού· τώρα όμως μεταφέρει ωφέλιμα τον λόγο στους ψευδοπροφήτες και τους μάντεις που βρίσκονταν ανάμεσά τους, οι οποίοι σχεδόν τους έσταζαν σαν κρασί τα όσα προέρχονταν από το πονηρό και ακάθαρτο πνεύμα, δηλαδή τις ψευδολογίες και τις απάτες, και έτσι λοιπόν, αφού τους περιέβαλαν με ένα είδος μέθης, τους έβγαλαν από τον σώφρονα λογισμό.

Διότι πλήγωναν και αδικούσαν σε μεγάλο βαθμό, πείθοντάς τους να προσκολλώνται στα δικά τους λόγια, και όχι μάλλον σε εκείνα που προέρχονταν από τον Θεό μέσω των αγίων προφητών. Έλεγαν ψέματα, υποστηρίζοντας ότι θα ζήσουν μέσα σε ειρήνη και ευημερία, και ότι απολύτως τίποτα από όσα προκαλούν θλίψη δεν πρόκειται να τους ενοχλήσει. Αλλά τα λόγια τους γι' αυτό το ζήτημα δεν προέρχονταν από τον Θεό. Διότι δεν θα επιτρεπόταν σε ακάθαρτες γλώσσες να λαλούν πράγματα τόσο λαμπρά και αξιόλογα. Επειδή όμως τους έπεισαν να τους δίνουν προσοχή, προκάλεσαν εναντίον τους πόλεμο· όχι επειδή οι ίδιοι παρακίνησαν τους Ασσυρίους σε αυτό —πώς θα μπορούσε άλλωστε;— αλλά μάλλον επειδή εξήψαν τη θεία οργή εναντίον τους. Διότι, ακριβώς επειδή έδωσαν προσοχή σε εκείνους, τους βρήκαν δικαίως και τα δεινά του πολέμου.

Αντί του «Διότι έλεος και αλήθεια αγαπά ο Κύριος», ο Ακύλας λέει: «Διότι έλεος και θυρεός είναι ο Κύριος ο Θεός»· και η πέμπτη έκδοση: «Διότι ήλιος και σκεπαστής είναι ο Κύριος ο Θεός»· και ο Σύμμαχος, συμφωνώντας με αυτούς, τον ονόμασε «ήλιο». Διότι για αυτόν τον λόγο, λέει, εκείνη η μία ημέρα είναι ανώτερη από χιλιάδες, επειδή ο ίδιος ο Κύριος, ο Λόγος του Θεού, τυγχάνει να είναι ο ήλιος της ημέρας εκείνης. Αυτόν τον ήλιο υπονοούσε και ο προφήτης λέγοντας: «Σε εκείνους όμως που με φοβούνται θα ανατείλει Ήλιος δικαιοσύνης, και θεραπεία θα υπάρχει στις φτερούγες του». Τον ίδιο φανέρωνε και εκείνος που είπε: «Και θα δύσει ο Ήλιος για τους προφήτες που πλανούν τον λαό μου»· πιο ξεκάθαρα δε ο Ησαΐας λέει: «Δεν θα είναι πια ο ήλιος για εσένα το φως της ημέρας, αλλά ο Κύριος θα είναι για εσένα φως αιώνιο, και ο Θεός η δόξα σου». Όντας λοιπόν τέτοιος ήλιος ο Κύριος, θα δώσει χάρη και δόξα και ακόμη μεγαλύτερο και ανώτερο, άρρητο και ανείπωτο αγαθό σε εκείνους που πορεύονται με ακακία· ή, κατά τον Σύμμαχο: «Σε εκείνους που οδεύουν με τελειότητα».

Γι' αυτόν τον λόγο, «πρωί» ονομάστηκε η κατάσταση εκείνου του καιρού και η επίσκεψη του Θεού σε αυτούς. «Εσπέρα» όμως ήρθε γι' αυτούς κατά τη συντέλεια του αιώνα, κατά την οποία έδυσε γι' αυτούς ο Λόγος που είχε τότε ανατείλει. Αλλά τότε μεν είχε ανατείλει και δημιουργούσε γι' αυτούς το πρωί, όταν δηλαδή ανθούσαν και τα πράγματά τους. Δεν παρέμεινε όμως στην αλήθεια· διότι, αφού άνθισαν, παρήλθαν, και προσπέρασαν σαν σκιά. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Το πρωί ας παρέλθει σαν χλόη». Μετά δε την τελευτή του Μωυσή, πάλι στα μεταγενέστερα χρόνια, αφού προόδευσαν σε αύξηση και μεγαλύτερη ανάπτυξη, ούτε και έτσι παρέμειναν, αλλά παρήλθαν. Γι' αυτό ειπώθηκε και για δεύτερη φορά: «Το πρωί ας ανθήσει και ας παρέλθει». Η δε τελική τους κατάσταση ύστερα από αυτά υποδηλώνεται μέσω του εξής: «Το βράδυ ας πέσει, και ας σκληρυνθεί και ας ξηρανθεί»· διότι ό,τι παλαιώνει και γερνάει βρίσκεται κοντά στον αφανισμό. Αυτό ακριβώς συνέβη και σε αυτούς όταν έδυσε γι' αυτούς ο Ήλιος της δικαιοσύνης, σύμφωνα με την προφητεία που έλεγε: «Και θα δύσει ο ήλιος πάνω στους προφήτες που πλανούν τον λαό μου». Διότι, όπως ακριβώς για τους δικαίους ελέχθη ότι «Θα ανατείλει σε όσους τον φοβούνται ο Ήλιος της δικαιοσύνης», έτσι και για τους ασεβείς έχει ειπωθεί ότι «Θα δύσει ο ήλιος γι' αυτούς»· και πάλι αλλού: «Και θα δύσει ο ήλιος το μεσημέρι, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της».

Του ιδίου αγγέλου. ΛΒ'. Και θα ανατείλει σε όσους φοβούνται το όνομά μου ο ήλιος της δικαιοσύνης, και θα υπάρχει ίαση στις πτέρυγές του. Ήλιος της δικαιοσύνης είναι το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο· για τον οποίο έχει ειπωθεί ότι ανατέλλει μόνο σε όσους φοβούνται το όνομα του Πατρός του. Διότι, για όσους δεν είναι τέτοιοι, απειλεί ότι θα δύσει, σύμφωνα με το «και θα δύσει ο ήλιος για τους προφήτες που πλανάνε τον λαό μου», όπως έχει ειπωθεί σε κάποιον από τους προφήτες.

Αυτόν λοιπόν τον ήλιο, και όχι τον αισθητό ούτε τον ολοφάνερο σε όλα τα λογικά και άλογα όντα, αλλά τον ένθεο και νοερό και αίτιο κάθε αρετής και δικαιοσύνης, ο Θεός λέγει ότι επί του παρόντος ανατέλλει μόνο σε εκείνους που τον φοβούνται, αποκρύπτοντάς τον από τους ανάξιους. Για τους οποίους κάπου αλλού λέγει: «Και θα δύσει ο ήλιος για τους προφήτες που πλανούν τον λαό μου». 〈Από τον Ιερεμία〉. «Κύριε, ισχύ μου και βοήθειά μου και καταφύγιό μου σε ημέρα θλίψεως, σε εσένα θα έλθουν τα έθνη από τα πέρατα της γης, και θα πουν, ψεύτικα είδωλα απέκτησαν οι πατέρες μας, και δεν υπάρχει σε αυτά καμία ωφέλεια. Μήπως μπορεί ο άνθρωπος να κατασκευάσει θεούς για τον εαυτό του, και (όμως) αυτοί δεν είναι θεοί; Γι' αυτό, ιδού, εγώ θα τους φανερώσω σε αυτόν τον καιρό το χέρι μου, και θα τους κάνω γνωστή και τη δύναμή μου, και θα γνωρίσουν ότι εγώ είμαι ο Κύριος». Ένας Κύριος προσεύχεται σε άλλον Κύριο, δηλαδή στον Πατέρα και Θεό των όλων, όπου αρχίζοντας λέγει: «Κύριε, ισχύ μου», και τα εξής. Σαφώς δε προφητεύει τη μεταστροφή των εθνών από την πολύπλανη ειδωλολατρία προς την ευσέβεια στον Θεό. Και αυτή η προφητεία αποδεικνύεται ξεκάθαρα ότι έχει εκπληρωθεί μετά την παρουσία του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού στους ανθρώπους.

κα΄. Και τον ονόμαζαν επίσης δικαιοσύνη, όπως εκείνος που λέει: «ποιος ανέδειξε από την ανατολή δικαιοσύνη;» 〈κβ΄.〉 Και ήλιο δικαιοσύνης, όπως εκείνος που είπε: «σε όσους όμως με φοβούνται θα ανατείλει ήλιος δικαιοσύνης, και θα υπάρχει ίαση στις φτερούγες του.» Και άλλος λέει: «θα δύσει ο ήλιος για τους προφήτες» «εκείνους που πλανούν τον λαό μου»· διότι, βεβαίως, αυτά δεν θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στον αισθητό ήλιο, αλλά ούτε και στον ένσαρκο Λόγο.

Μιχαίας, Ϛ΄. Υπήρξε δεύτερος από αυτούς που προαναφέρθηκαν, διότι προφήτευσε μετά τον Οζία. Ήταν όμως σύγχρονός τους. Επειδή και αυτός άρχισε να προφητεύει επί των ημερών του Ιωάθαμ, του Άχαζ και του Εζεκία. Ήλθε δε σε αυτόν λόγος Κυρίου, και προφητεύει για την Ιερουσαλήμ και για τη Σαμάρεια, καθώς και για τους προφήτες που πλανούν τον λαό, και εναντίον του Αχαάβ. Προαναγγέλλει μάλιστα και την παρουσία του Σωτήρος λέγοντας: «Στις έσχατες ημέρες θα γίνει φανερό το όρος του Κυρίου».

Διότι ο Αμώς προφήτευσε τα ίδια σύμφωνα με τα προηγούμενα: «Αυτά λέγει ο Κύριος: Επειδή καταπιέσατε τον φτωχό και δεχθήκατε από αυτόν εκλεκτά δώρα, χτίσατε σπίτια αλλά δεν θα κατοικήσετε σε αυτά, φυτέψατε επιθυμητούς αμπελώνες αλλά δεν θα πιείτε το κρασί τους. Διότι γνώρισα τις πολλές σας ασέβειες, εσείς που καταπατάτε τον δίκαιο, που παίρνετε δωροδοκίες και παραμερίζετε τους φτωχούς στις πύλες. Γι' αυτό ο συνετός εκείνον τον καιρό θα σιωπήσει, διότι ο καιρός είναι πονηρός». Μάθε, αγαπητέ, την πονηριά των ανθρώπων εκείνης της εποχής, πώς αρπάζουν σπίτια και χωράφια, και αφαιρούν το δίκαιο από τον δίκαιο. Διότι όταν γίνουν αυτά, να ξέρεις ότι έφτασε το τέλος. Γι' αυτό κατανόησες τη σοφία του προφήτη και την αποκάλυψη που πρόκειται να γίνει εκείνες τις ημέρες. Και όλοι οι προφήτες, όπως προείπαμε, όπως φανέρωσαν τα αρχαία, έτσι διακήρυξαν με σαφήνεια και όσα πρόκειται να γίνουν στους ύστερους καιρούς. Αλλά, για να μην αναλώσουμε τον λόγο μας με τα ρητά όλων των προφητών, αφού μνημονεύσουμε έναν ακόμη, ας επανέλθουμε στο προκείμενο θέμα. Τι προφητεύει λοιπόν και ο Μιχαίας; «Αυτά λέγει ο Κύριος για τους προφήτες που πλανούν τον λαό μου, αυτούς που δαγκώνουν με τα δόντια τους και κηρύσσουν σε αυτόν ειρήνη· και αν δεν τους δοθεί τίποτα στο στόμα τους, κηρύσσουν ιερό πόλεμο εναντίον του».