Πατερικές αναφορές στο ΜΙΧΑΙΑΣ 3:6

Έγκλημα βεβαίως αποτελεί αυτό από τα πλέον αληθινά και κατεξοχήν ταιριαστά στους αρχιερείς και τους Φαρισαίους, τους οποίους επειδή ακολούθησε το άθλιο πλήθος των Ιουδαίων, χάθηκε και καταστράφηκε· διότι έγινε ασεβές και κυριοκτόνο. <Γι' αυτό νύχτα θα πέσει σε εσάς αντί για όραση, και σκοτάδι θα πέσει σε εσάς αντί για μαντεία, και θα δύσει ο ήλιος για τους προφήτες, και θα σκοτεινιάσει πάνω τους η ημέρα.> Επειδή, λέει, ενσταλάξατε το ψεύδος σαν κρασί και μεθύσι στον λαό, και τον δαγκώνατε σαν θηρία, αλλά του κηρύττατε δήθεν την ειρήνη, λέγοντάς του ψέματα, και τον προετοιμάσατε να αλωθεί από τις συμφορές του πολέμου, για τον λόγο αυτόν δικαίως θα πέσει πάνω σας νύχτα και σκοτάδι, αν και υποκρίνεστε ότι βλέπετε, και, όπως οι ίδιοι νομίζετε για τον εαυτό σας, έχετε ασκηθεί να μαντεύετε άριστα και αψευδώς. Διότι θα δύσει για εσάς ο ήλιος, και αυτό ακόμη το φως της ημέρας θα σκοτεινιάσει. Και βέβαια δεν λέμε ότι ο ήλιος απέσυρε πραγματικά από αυτούς τις ακτίνες του, ή ότι το φως της αυγής σκοτείνιασε, αλλά ότι το μέγεθος της συμφοράς έγινε γι' αυτούς σαν σκοτάδι και νύχτα χωρίς φως, και δύση της ηλιακής αχτίδας και περιστολή του φωτός, και τι από όλα αυτά δεν τους συνέβη; Διότι τα δεινά και τα υπερβολικά κακά μεθούν τον νου, θολώνουν την καρδιά και τη γεμίζουν με σκοτάδι.

Θα έλεγε κανείς, λέγοντας την αλήθεια, ότι και στα πλήθη των Ιουδαίων, επειδή συμπεριφέρθηκαν υβριστικά στον Χριστό, έδυσε τελικά ο νοητός ήλιος. Ο Θεός δεν τους καταυγάζει πια, ούτε τους φωτίζει πλέον η νοητή ημέρα, αλλά απλώθηκε πάνω τους η πώρωση σαν νύχτα. Διότι έχουν πωρωθεί, όπως λέει ο Παύλος, και «Όποτε διαβάζεται ο Μωυσής, κάλυμμα υπάρχει πάνω στην καρδιά τους». «Διότι, υποστηρίζοντας ότι είναι σοφοί, έγιναν μωροί, και σκοτίστηκε η ασύνετη καρδιά τους». Και ότι επρόκειτο να τα πάθουν αυτά, το είχε προαναγγείλει ο ίδιος ο Χριστός λέγοντας: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι». Επειδή όμως δεν δέχθηκαν το θείο φως, δηλαδή τον Χριστό, καταλήφθηκαν από το σκοτάδι, και η όρασή τους μετατράπηκε σε νύχτα, σύμφωνα με τον λόγο του Προφήτη.

Αυτό ακριβώς θα συμβεί και στους εφευρέτες των αιρέσεων, οι οποίοι υποκρινόμενοι ότι βλέπουν, και ισχυριζόμενοι ότι μπορούν να κατανοήσουν καθαρά το μυστήριο του Χριστού, ψευδολογούν οι άθλιοι, και σχεδόν ενσταλάζουν τη βλάβη της απάτης στις καρδιές των πιο απλοϊκών, και έπειτα τους απομακρύνουν από τα δόγματα της αλήθειας. Θα γίνει λοιπόν γι' αυτούς η όραση νύχτα και σκοτάδι, διότι θα καταλήξουν στο εξώτερο σκοτάδι, «αμαρτάνοντας απέναντι στους αδελφούς και πληγώνοντας την ασθενή συνείδησή τους για τους οποίους ο Χριστός πέθανε». <Και θα ντροπιαστούν αυτοί που βλέπουν τα όνειρα, και θα χλευαστούν οι μάντεις, και θα τους κατακρίνουν όλοι αυτοί, διότι δεν θα υπάρχει κανείς που να τους υπακούει.> Διότι αυτοί μάντευαν ότι η ειρήνη θα είναι πολλή, και με ανόητα όνειρα παρασύροντας αυτούς που τους πλησίαζαν, τους προετοίμαζαν να πιστεύουν ότι όλα θα τους πάνε ευνοϊκά, και θα επικρατήσουν όσα εύχονταν. Επειδή όμως η εμπειρία έδειξε ότι η έκβαση των πραγμάτων αντιμαχόταν αυτά που έλεγαν, και γι' αυτούς η ελπίδα κατέληξε στο εντελώς αντίθετο, καταδικάζονταν λοιπόν αναγκαστικά ως ψεύτες, ως βωμολόχοι και απατεώνες· και μάλιστα κατρακύλησαν σε τέτοια κακοφημία, ώστε κανείς να μην θέλει να τους δίνει σημασία· διότι πώς, ή από πού;

Αντί του «Διότι έλεος και αλήθεια αγαπά ο Κύριος», ο Ακύλας λέει: «Διότι έλεος και θυρεός είναι ο Κύριος ο Θεός»· και η πέμπτη έκδοση: «Διότι ήλιος και σκεπαστής είναι ο Κύριος ο Θεός»· και ο Σύμμαχος, συμφωνώντας με αυτούς, τον ονόμασε «ήλιο». Διότι για αυτόν τον λόγο, λέει, εκείνη η μία ημέρα είναι ανώτερη από χιλιάδες, επειδή ο ίδιος ο Κύριος, ο Λόγος του Θεού, τυγχάνει να είναι ο ήλιος της ημέρας εκείνης. Αυτόν τον ήλιο υπονοούσε και ο προφήτης λέγοντας: «Σε εκείνους όμως που με φοβούνται θα ανατείλει Ήλιος δικαιοσύνης, και θεραπεία θα υπάρχει στις φτερούγες του». Τον ίδιο φανέρωνε και εκείνος που είπε: «Και θα δύσει ο Ήλιος για τους προφήτες που πλανούν τον λαό μου»· πιο ξεκάθαρα δε ο Ησαΐας λέει: «Δεν θα είναι πια ο ήλιος για εσένα το φως της ημέρας, αλλά ο Κύριος θα είναι για εσένα φως αιώνιο, και ο Θεός η δόξα σου». Όντας λοιπόν τέτοιος ήλιος ο Κύριος, θα δώσει χάρη και δόξα και ακόμη μεγαλύτερο και ανώτερο, άρρητο και ανείπωτο αγαθό σε εκείνους που πορεύονται με ακακία· ή, κατά τον Σύμμαχο: «Σε εκείνους που οδεύουν με τελειότητα».

Γι' αυτόν τον λόγο, «πρωί» ονομάστηκε η κατάσταση εκείνου του καιρού και η επίσκεψη του Θεού σε αυτούς. «Εσπέρα» όμως ήρθε γι' αυτούς κατά τη συντέλεια του αιώνα, κατά την οποία έδυσε γι' αυτούς ο Λόγος που είχε τότε ανατείλει. Αλλά τότε μεν είχε ανατείλει και δημιουργούσε γι' αυτούς το πρωί, όταν δηλαδή ανθούσαν και τα πράγματά τους. Δεν παρέμεινε όμως στην αλήθεια· διότι, αφού άνθισαν, παρήλθαν, και προσπέρασαν σαν σκιά. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Το πρωί ας παρέλθει σαν χλόη». Μετά δε την τελευτή του Μωυσή, πάλι στα μεταγενέστερα χρόνια, αφού προόδευσαν σε αύξηση και μεγαλύτερη ανάπτυξη, ούτε και έτσι παρέμειναν, αλλά παρήλθαν. Γι' αυτό ειπώθηκε και για δεύτερη φορά: «Το πρωί ας ανθήσει και ας παρέλθει». Η δε τελική τους κατάσταση ύστερα από αυτά υποδηλώνεται μέσω του εξής: «Το βράδυ ας πέσει, και ας σκληρυνθεί και ας ξηρανθεί»· διότι ό,τι παλαιώνει και γερνάει βρίσκεται κοντά στον αφανισμό. Αυτό ακριβώς συνέβη και σε αυτούς όταν έδυσε γι' αυτούς ο Ήλιος της δικαιοσύνης, σύμφωνα με την προφητεία που έλεγε: «Και θα δύσει ο ήλιος πάνω στους προφήτες που πλανούν τον λαό μου». Διότι, όπως ακριβώς για τους δικαίους ελέχθη ότι «Θα ανατείλει σε όσους τον φοβούνται ο Ήλιος της δικαιοσύνης», έτσι και για τους ασεβείς έχει ειπωθεί ότι «Θα δύσει ο ήλιος γι' αυτούς»· και πάλι αλλού: «Και θα δύσει ο ήλιος το μεσημέρι, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της».

Του ιδίου αγγέλου. ΛΒ'. Και θα ανατείλει σε όσους φοβούνται το όνομά μου ο ήλιος της δικαιοσύνης, και θα υπάρχει ίαση στις πτέρυγές του. Ήλιος της δικαιοσύνης είναι το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο· για τον οποίο έχει ειπωθεί ότι ανατέλλει μόνο σε όσους φοβούνται το όνομα του Πατρός του. Διότι, για όσους δεν είναι τέτοιοι, απειλεί ότι θα δύσει, σύμφωνα με το «και θα δύσει ο ήλιος για τους προφήτες που πλανάνε τον λαό μου», όπως έχει ειπωθεί σε κάποιον από τους προφήτες.

Αυτόν λοιπόν τον ήλιο, και όχι τον αισθητό ούτε τον ολοφάνερο σε όλα τα λογικά και άλογα όντα, αλλά τον ένθεο και νοερό και αίτιο κάθε αρετής και δικαιοσύνης, ο Θεός λέγει ότι επί του παρόντος ανατέλλει μόνο σε εκείνους που τον φοβούνται, αποκρύπτοντάς τον από τους ανάξιους. Για τους οποίους κάπου αλλού λέγει: «Και θα δύσει ο ήλιος για τους προφήτες που πλανούν τον λαό μου». 〈Από τον Ιερεμία〉. «Κύριε, ισχύ μου και βοήθειά μου και καταφύγιό μου σε ημέρα θλίψεως, σε εσένα θα έλθουν τα έθνη από τα πέρατα της γης, και θα πουν, ψεύτικα είδωλα απέκτησαν οι πατέρες μας, και δεν υπάρχει σε αυτά καμία ωφέλεια. Μήπως μπορεί ο άνθρωπος να κατασκευάσει θεούς για τον εαυτό του, και (όμως) αυτοί δεν είναι θεοί; Γι' αυτό, ιδού, εγώ θα τους φανερώσω σε αυτόν τον καιρό το χέρι μου, και θα τους κάνω γνωστή και τη δύναμή μου, και θα γνωρίσουν ότι εγώ είμαι ο Κύριος». Ένας Κύριος προσεύχεται σε άλλον Κύριο, δηλαδή στον Πατέρα και Θεό των όλων, όπου αρχίζοντας λέγει: «Κύριε, ισχύ μου», και τα εξής. Σαφώς δε προφητεύει τη μεταστροφή των εθνών από την πολύπλανη ειδωλολατρία προς την ευσέβεια στον Θεό. Και αυτή η προφητεία αποδεικνύεται ξεκάθαρα ότι έχει εκπληρωθεί μετά την παρουσία του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού στους ανθρώπους.

κα΄. Και τον ονόμαζαν επίσης δικαιοσύνη, όπως εκείνος που λέει: «ποιος ανέδειξε από την ανατολή δικαιοσύνη;» 〈κβ΄.〉 Και ήλιο δικαιοσύνης, όπως εκείνος που είπε: «σε όσους όμως με φοβούνται θα ανατείλει ήλιος δικαιοσύνης, και θα υπάρχει ίαση στις φτερούγες του.» Και άλλος λέει: «θα δύσει ο ήλιος για τους προφήτες» «εκείνους που πλανούν τον λαό μου»· διότι, βεβαίως, αυτά δεν θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στον αισθητό ήλιο, αλλά ούτε και στον ένσαρκο Λόγο.

Γι' αυτό, νύχτα θα είναι για εσάς ώστε να μην έχετε οράματα, και σκοτάδι θα είναι για εσάς ώστε να μην έχετε μαντείες, και θα δύσει ο ήλιος πάνω στους προφήτες και θα σκοτεινιάσει πάνω τους η ημέρα, και θα καταισχυνθούν όσοι βλέπουν τα ενύπνια και θα καταγελαστούν οι μάντεις. Αυτά τα εξιστορήσαμε εκ των προτέρων, για να γνωρίσετε την οδύνη και την ταραχή που θα επέλθει στους έσχατους καιρούς, καθώς και τη διαγωγή όλων των ανθρώπων μεταξύ τους, τον φθόνο, το μίσος και την έριδα, την αμέλεια των ποιμένων προς τα πρόβατα και την ανυπότακτη διάθεση του λαού προς τους ιερείς. Γι' αυτό όλοι θα πορεύονται σύμφωνα με το δικό τους θέλημα, και τα παιδιά θα απλώσουν χέρι στους γονείς. Η γυναίκα θα παραδώσει τον δικό της άνδρα σε θάνατο και ο άνδρας θα οδηγήσει τη γυναίκα του σε δικαστήριο ως ένοχη, οι κύριοι θα εξουσιάζουν απάνθρωπα τους δικούς τους δούλους και οι δούλοι θα επιδείξουν ανυπότακτη διάθεση προς τους κυρίους. Κανείς δεν θα σεβαστεί τα λευκά μαλλιά του ηλικιωμένου και κανείς δεν θα σπλαχνιστεί την ομορφιά του νέου. Οι ναοί του Θεού θα γίνουν σαν κοινά σπίτια και καταστροφές των εκκλησιών θα συμβούν παντού. Οι Γραφές θα καταφρονηθούν και τα άσματα του εχθρού θα τραγουδιούνται παντού.