Πατερικές αναφορές στο ΜΙΧΑΙΑΣ 7:9

Γνωρίζοντας, λοιπόν, την ωφέλεια που προκύπτει από αυτήν, ο Σολομών προτρέπει: Μην παραλείπεις να παιδαγωγείς το μικρό παιδί, διότι, εάν το χτυπήσεις με το ραβδί, δεν θα πεθάνει. Διότι εσύ μεν θα το χτυπήσεις με το ραβδί, την ψυχή του όμως θα τη σώσεις από τον θάνατο. Άλλωστε, ποιος είναι εκείνος ο υιός, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας; Αυτή η παιδεία είναι πολυτιμότερη από πολλά χρήματα για όσους σκέπτονται ορθά. Γι' αυτό λέει ο Σολομών: Λάβετε παιδεία, και όχι αργύριο· ώστε σε καιρό δοκιμασιών, είτε όταν το σώμα ασθενεί είτε όταν τα του οίκου υποφέρουν, να μην κάνεις ποτέ πονηρή σκέψη για τον Θεό, αλλά με πολλή υπομονή να δέχεσαι τα χτυπήματά Του, παιδαγωγούμενος για όσα αμάρτησες, και να λες και εσύ, επειδή γνώρισες την παιδεία, το εξής: Θα υπομείνω την οργή του Κυρίου, διότι αμάρτησα εις Αυτόν· καθώς και το: Είναι καλό για μένα το ότι με ταπείνωσες.

Τότε, λοιπόν, θα πει ο λαός: «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, διότι οργίστηκες εναντίον μου, αλλά απέστρεψες τον θυμό σου και με ελέησες». Πολλές φορές κάποιος αφήνεται και εγκαταλείπεται, επειδή κάποτε παρασύρθηκε στα αιγυπτιακά κακά, και για κάποιο χρονικό διάστημα υφίσταται τις συνέπειες της ίδιας του της απερισκεψίας, ώστε να θερίσει όσα κακώς έσπειρε. Αυτός, όταν δεν εγκαταλειφθεί ολοκληρωτικά, αλλά τύχει κάποιας ευεργεσίας, θα πει το: «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, διότι οργίστηκες εναντίον μου και απέστρεψες τον θυμό σου και με ελέησες». Παρόμοιο με αυτό είναι και το: «Θα υπομείνω την οργή του Κυρίου, διότι αμάρτησα απέναντί Του, έως ότου Εκείνος δικαιώσει την υπόθεσή μου». Και μετά από αυτό, θα φέρει την κρίση εις πέρας. Διότι δεν θα οργίζεται μέχρι τέλους, ούτε θα κρατάει τον θυμό Του στον αιώνα. Εκείνος δε που λέει: «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, διότι οργίστηκες εναντίον μου και με ελέησες», έχοντας αίσθηση της ευεργεσίας του Θεού, θα καυχηθεί για αυτήν και λέει: «Ιδού ο Θεός μου, ο Σωτήρας μου, θα έχω απόλυτη εμπιστοσύνη σε Αυτόν και δεν θα φοβηθώ, διότι η δόξα μου και η αίνεσή μου είναι ο Κύριος».

Διότι δεν οφείλονται όλες οι ασθένειες στη φύση μας, ούτε προέρχονται σε εμάς από κακή διατροφή ή από κάποιες άλλες σωματικές αιτίες, για τις οποίες βλέπουμε ότι ορισμένες φορές χρησιμεύει η ιατρική. Διότι πολλές φορές οι ασθένειες αποτελούν και μάστιγες των αμαρτημάτων, οι οποίες επιβάλλονται για να μας οδηγήσουν σε επιστροφή στον Θεό. Διότι, όπως λέγει η Γραφή, «εκείνον που αγαπά ο Κύριος, τον παιδαγωγεί»· και, «εξαιτίας αυτού υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι, και αρκετοί πεθαίνουν». Διότι, εάν ανακρίναμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν. Όταν όμως κρινόμαστε από τον Κύριο, παιδαγωγούμαστε, ώστε να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο. Αυτοί λοιπόν οφείλουν να παραμένουν ήσυχοι και, αφήνοντας τις ιατρικές μεθόδους, πρέπει να υπομένουν όσα τους επιβάλλονται, όταν αναγνωρίζουμε τα σφάλματά μας, σύμφωνα με εκείνον που είπε: «Θα υπομείνω την οργή του Κυρίου, διότι αμάρτησα απέναντί Του»· και να αποδεικνύουν τη διόρθωσή τους με το να παράγουν καρπούς άξιους της μετανοίας, και να θυμούνται τον Κύριο που είπε: «Ιδού, έγινες καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Άλλοτε πάλι αυτό συμβαίνει και κατόπιν αιτήματος του πονηρού, όταν ο φιλάνθρωπος Δεσπότης συγκαταβαίνει να τον βάλει στον αγώνα απέναντι σε έναν μεγάλο αγωνιστή, καταρρίπτοντας έτσι την αλαζονεία του μέσω της άκρας υπομονής των δούλων Του· πράγμα το οποίο έχουμε διδαχθεί ότι συνέβη στην περίπτωση του Ιώβ.

Διότι την κυρίευσε έτσι ο Κύρος, ώστε την κατέστησε εντελώς έρημη και εξόντωσε αυτούς που βρίσκονταν σε αυτήν, αιχμαλωτίζοντας ακόμη και μέσα από τα ίδια τα σπήλαια εκείνους που περίμεναν ότι θα μπορούσαν να κρυφτούν εντελώς. Γι' αυτό άλλωστε είπε προς αυτόν ο Θεός των όλων: «Θα σου δώσω θησαυρούς σκοτεινούς, απόκρυφους, αόρατους θα σου ανοίξω.» Εισάγεται δε κάπου και το πρόσωπο της Ιερουσαλήμ να λέει προς τη Βαβυλώνα: «Μη χαίρεσαι εις βάρος μου, εχθρέ μου, διότι έπεσα και θα αναστηθώ. διότι, εάν καθίσω στο σκοτάδι, ο Κύριος θα με φωτίσει. Θα υποστώ την οργή του Κυρίου, διότι αμάρτησα σε Αυτόν, μέχρις ότου Εκείνος δικαιώσει το δίκιο μου και εκτελέσει την κρίση μου, και θα με βγάλει στο φως, και θα δω τη δικαιοσύνη Του. Και θα το δει η εχθρός μου και θα ντυθεί με ντροπή, αυτή που μου έλεγε: Πού είναι ο Κύριος ο Θεός σου; Τα μάτια μου θα την δουν. Τώρα θα γίνει καταπάτημα σαν τον πηλό στους δρόμους.»

Διότι παλαιότερα κατέβαιναν στους Αιγυπτίους και πήγαιναν στους Ασσυρίους, εξαγοράζοντας τη συμμαχία και τη βοήθεια και των δύο με αμέτρητα χρήματα. Προσέρχονταν επίσης σε άψυχα είδωλα, προσφέροντας θυσίες και, επιπλέον, αναπέμποντας προσευχές υπέρ των εαυτών τους. Τώρα όμως λένε ότι θα αποβλέψουν στον Κύριο, θα τον υπομείνουν, δηλαδή θα εκδεχθούν τη σωτηρία και τη χάρη από αυτόν, και βεβαίως ότι θα εισακουστούν από αυτόν, εφόσον προφανώς θα προσφέρουν τις ικεσίες τους σε αυτόν και όχι πλέον σε άλλους. Και αυτό ήταν γνώρισμα της Σιών, η οποία, όπως είπα, συνήλθε και αντιλαμβανόταν πλέον ότι έπρεπε αφενός να αποτινάξει εκείνη την παλαιά πλάνη, και αφετέρου να αναθεωρήσει προς το καλύτερο και να επιλέξει να πράττει τα ωφέλιμα. <Μη χαίρεσαι εις βάρος μου, εχθρέ μου, που έπεσα, διότι θα αναστηθώ· επειδή, και αν καθίσω στο σκοτάδι, ο Κύριος θα με φωτίσει. Την οργή του Κυρίου θα υπομείνω, επειδή αμάρτησα απέναντί του, μέχρι να δικαιώσει εκείνος την υπόθεσή μου· και θα εκδικάσει την κρίση μου και θα με εξαγάγει στο φως, και θα δω τη δικαιοσύνη του.> Μου φαίνεται ότι με πολλή χάρη έχει διαμορφωθεί τώρα ο λόγος της Σιών προς την απηνή, υβριστική και αλαζονική πόλη, προφανώς τη Βαβυλώνα, η οποία κατά κάποιον τρόπο τη χλεύαζε επειδή η χώρα των Ιουδαίων είχε πορθηθεί. Διότι μη χαίρεσαι υπεροπτικά, λέει, σαν να βρίσκομαι πεσμένη.

Θα μπορούσε, νομίζω, να πει το «Μη χαίρεσαι εις βάρος μου, εχθρέ μου, επειδή έπεσα», και όσα συνάδουν με αυτά, και η ψυχή του ανθρώπου, η οποία, αν και έχει σφάλει και έχει καταδικαστεί, μεταστρέφεται κάπως προς την ανάγκη της μετάνοιας και προσδοκά τη χάρη της σωτηρίας μέσω του Χριστού. Διότι θα πει προς την αμαρτία που την τυράννησε, απευθυνόμενη σε αυτήν ως εχθρό: Μη χαίρεσαι εις βάρος μου· διότι έπεσα μεν, ομολογουμένως, παραβαίνοντας το θέλημα του Θεού και υποτάσσοντας τον νου μου στις κοσμικές φιληδονίες. Αλλά δεν είμαι μακριά από την ελπίδα ότι θα ανορθωθώ, έστω κι αν βρέθηκα κάπως μέσα σε ομίχλη και σκοτάδι. Διότι και εγώ θα βρω ως φως τον Χριστό, και ο ήλιος της δικαιοσύνης, ανατέλλοντας στον νου, θα με αναδείξει λευκασμένη. «Την οργή του Κυρίου θα υπομείνω, διότι αμάρτησα σε Αυτόν». Διότι, λέει, ακόμη κι αν απομακρύνθηκα για λίγο από το πρόσωπό Του και παραδόθηκα σε αδόκιμο νου, ωστόσο θα γίνω σοφή, και έχοντας υποστεί δικαίως την αποβολή θα κατανοήσω την κρίση, και μάλιστα ομολογώ ότι ορθώς συνέβη· διότι δεν τιμωρήθηκα μάταια. Και αφού εξέτισα την πρεπούμενη ποινή, «θα δω τη δικαιοσύνη Του». Και ποια άλλη θα μπορούσε να είναι η δικαιοσύνη του Θεού και Πατρός, παρά ο Χριστός; Διότι έτσι Τον ονομάζει σε εμάς ο Θεός και Πατέρας λέγοντας: «Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη μου, και το έλεός μου πρόκειται να αποκαλυφθεί».

Αυτό και τότε μεν τελέσθηκε και έγινε πράξη, φανερώνεται όμως και με την παραβολή αυτού του Τελώνη και του Φαρισαίου, ως κάτι που τελείται πάντοτε από τη δικαιοσύνη. Διότι εκείνος που αληθινά λογίζεται τον εαυτό του υπόδικο αιωνίου κολάσεως, πώς δεν θα υπομείνει γενναία όχι μόνο ατιμία, αλλά και ζημία, και νόσο, και κάθε, θα λέγαμε, δυσπραγία και κακοπάθεια; Εκείνος λοιπόν που δείχνει τέτοια υπομονή, επειδή είναι σαν χρεώστης και υπόδικος, λυτρώνεται με ελαφρότερη καταδίκη, πρόσκαιρη και παροδική, από εκείνη την όντως βαριά, αφόρητη και ατελεύτητη κόλαση· μερικές φορές μάλιστα λυτρώνεται και από τα παρόντα δεινά που τον πιέζουν, επειδή από εδώ λαμβάνει αρχή η θεία χρηστότητα, η οποία, κατά κάποιον τρόπο, οφείλεται σε ανταπόδοση της υπομονής. Γι’ αυτό και κάποιος από εκείνους που παιδαγωγούνται από τον Θεό είπε: «Θα υπομείνω την παιδεία του Κυρίου, διότι αμάρτησα σ’ Αυτόν».

ΤΙΤΛΟΣ ΙΒ΄. — Περί υπομονής και μακροθυμίας. «Είπε ο Δαβίδ: Αφήστε τον να καταριέται, διότι ο Κύριος του το είπε· ίσως ο Κύριος επιβλέψει στην ταπείνωσή μου, και μου ανταποδώσει αγαθά αντί για την κατάρα αυτή.» «Όλοι όσοι σε προσμένουν με υπομονή δεν πρόκειται να ντροπιαστούν.» «Να δείχνεις ανδρεία, και ας κραταιώνεται η καρδιά σου, και να υπομένεις τον Κύριο.» «Ο φρόνιμος άνδρας υποφέρει πολλά. Ο μακρόθυμος άνδρας έχει άφθονη φρόνηση.» — «Ο μακρόθυμος θα κατασιγάσει τις διαμάχες.» «Ο ελεήμων άνδρας είναι μακρόθυμος.» «Θα υποφέρω την οργή του Κυρίου, διότι αμάρτησα ενώπιόν του.» «Αγαθός είναι ο Κύριος σε αυτούς που τον υπομένουν κατά την ημέρα της θλίψης.» «Εάν καθυστερήσει, υπόμεινέ τον, διότι ερχόμενος θα φθάσει, και δεν θα αργήσει.» «Περίμενέ με, λέει ο Κύριος, μέχρι την ημέρα της αναστάσεώς μου ως μαρτυρία· διότι θα επιβάλω την κρίση σε συνάξεις εθνών.» «Στέφανος θα υπάρξει σε όσους υπομένουν, και σε όσους είναι χρήσιμοι σε αυτήν.» «Μακάριοι όλοι όσοι παραμένουν σταθεροί σε αυτόν.» «Εκείνοι που προσμένουν τον Θεό, θα ανανεώσουν τη δύναμή τους, θα βγάλουν φτερά σαν τους αετούς· θα τρέξουν, και δεν θα κοπιάσουν· θα βαδίσουν, και δεν θα πεινάσουν.» «Τέκνα, δείξτε μακροθυμία για την οργή που ήρθε εναντίον σας. Διότι σε καταδίωξε ο εχθρός σου, αλλά γρήγορα θα δεις την καταστροφή του, και θα πατήσεις πάνω στον τράχηλό του.» «Αγαθός είναι ο Κύριος σε όσους τον προσμένουν.» «Μέχρι ενός καιρού θα δείξει ανοχή ο μακρόθυμος, και ύστερα θα του αποδοθεί ευφροσύνη.»