Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 1:2

Η αρχή του ευαγγελικού κηρύγματος, η οποία είναι το τέλος του νόμου και των προφητών. Μάρτυρας γι' αυτό είναι ο ευαγγελιστής Μάρκος λέγοντας: «Αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού. Όπως έχει γραφεί στους προφήτες»· όχι όπως γράφεται, αλλά «όπως έχει γραφεί». Όπως έχει γραφεί άνωθεν και εξαρχής, και τώρα έχει εκπληρωθεί: «Διότι το τέλος του νόμου είναι ο Χριστός· Εις το τέλος». Υπάρχει και άλλη αιτία.

Και τα μεν βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, τόσο τα κανονικά όσο και τα μη κανονικά, είναι τέτοια και τόσα. Τα δε της Καινής Διαθήκης, τα οποία είναι πάλι καθορισμένα και κανονικά βιβλία, είναι τα εξής: Το Κατά Ματθαίον, του οποίου η αρχή είναι: «Βίβλος γενέσεως Ιησού Χριστού, υιού Αβραάμ». Το Κατά Μάρκον, του οποίου η αρχή είναι: «Αρχή του Ευαγγελίου του Ιησού Χριστού, Υιού του Θεού· καθώς έχει γραφεί στον προφήτη Ησαΐα: Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα κατασκευάσει την οδό σου». Το Κατά Λουκάν, του οποίου η αρχή είναι: «Επειδή πολλοί επιχείρησαν να συντάξουν διήγηση σχετικά με τα γεγονότα που έχουν απόλυτα βεβαιωθεί μεταξύ μας». Το Κατά Ιωάννην, του οποίου η αρχή είναι: «Εν αρχή ην ο Λόγος, και ο Λόγος ην προς τον Θεόν, και Θεός ην ο Λόγος».

Παρατήρησε, λοιπόν, τις θείες φωνές, πώς με ακρίβεια και σαφήνεια μαρτυρούν την προαιώνια γέννηση του Υιού. Διότι, επειδή ο μεν Ματθαίος έγινε εξηγητής της κατά σάρκα γεννήσεως, όπως ο ίδιος αναφέρει: «Βίβλος γενέσεως Ιησού Χριστού, υιού Δαβίδ»· ο δε Μάρκος έθεσε ως αρχή του Ευαγγελίου το κήρυγμα του Ιωάννη, λέγοντας: «Αρχή του Ευαγγελίου του Ιησού Χριστού, καθώς είναι γεγραμμένο στον προφήτη Ησαΐα: Φωνή βοώντος στην έρημο»· ο δε Λουκάς και αυτός προχώρησε στη θεολογία μέσω των σωματικών απαρχών· κατ' ανάγκην ο ευαγγελιστής Ιωάννης, ο οποίος ήλθε τελευταίος στη συγγραφή, αφού ανύψωσε τη διάνοια πάνω από κάθε τι αισθητό και από τον χρόνο που συμπορεύεται με αυτά, ή μάλλον αφού ανυψώθηκε με τη δύναμη του Πνεύματος, προσέγγισε Εκείνον που βρίσκεται επέκεινα των πάντων, σχεδόν διακηρύσσοντας και ο ίδιος ότι «αν και γνωρίσαμε τον Χριστό κατά σάρκα, τώρα όμως δεν τον γνωρίζουμε πλέον έτσι».

Ή μήπως δεν λέει την αλήθεια ο άγιος Λουκάς, επειδή δεν ανέφερε τίποτα για τα πρώτα γεγονότα που διαπραγματεύθηκε ο Ματθαίος; Δεν μοίρασε το έργο ο Θεός στον καθένα, έτσι ώστε οι τέσσερις ευαγγελιστές, οι οποίοι όφειλαν να κηρύξουν, να βρει ο καθένας τους τι θα εργαστεί, και κάποια μεν να τα κηρύξουν ομόφωνα και πανομοιότυπα, για να αποδείξουν ότι προέρχονται από την ίδια πηγή, εκείνα δε που παραλείφθηκαν από τον έναν να τα διηγηθεί ο άλλος, ανάλογα με το μερίδιο που έλαβε από το Πνεύμα; Τι λοιπόν να κάνουμε; Ενώ ο Ματθαίος κηρύττει ότι η Μαρία γέννησε στη Βηθλεέμ, και σύμφωνα με τις γενεαλογίες που παραθέτει από τον Αβραάμ και τον Δαβίδ [αναφέρεται στην] ένσαρκη θεοφάνεια του Χριστού, ο άγιος Μάρκος δεν διαπιστώνεται να αναφέρει αυτά, αλλά κάνει την εισαγωγή του Ευαγγελίου του αρχίζοντας από τα γεγονότα στον Ιορδάνη και λέει: «Αρχή του Ευαγγελίου, όπως είναι γραμμένο στον προφήτη Ησαΐα, φωνή βοώντος στην έρημο». Έτσι και για όσα πραγματεύθηκε ο άγιος Ιωάννης και κατοχυρώθηκαν εν Αγίω Πνεύματι, φρόντισε να μη μιλήσει μόνο για όσα είχαν ήδη κηρυχθεί πολλές φορές, αλλά και για εκείνα που αναγκαστικά είχαν παραλειφθεί από τα κηρύγματα των άλλων [και αφέθηκαν] σε αυτόν.

Ο Μάρκος, εξάλλου, έκανε την αρχή από το προφητικό πνεύμα που κατέρχεται από τα ύψη στους ουρανούς, αναφέροντας ως αρχή του ευαγγελίου, καθώς είναι γραμμένο στους προφήτες, το «φωνή βοώντος εν τη ερήμω», δείχνοντας την προφητική εικόνα του ευαγγελίου, και για τον λόγο αυτό απεικονίζοντας την εικόνα του λέοντα στην έρημο· [Αγία Τριάδα, ο Θεός μας, σώσε μας με τη χάρη Σου].

Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε είχαν υποθέσει ότι αυτός είναι άγγελος, ακριβώς εκείνος δηλαδή που εξαγγέλθηκε μέσω του προφήτη σύμφωνα με το «ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα ετοιμάσει την οδό σου μπροστά σου»· εξάλλου, αυτήν την παράθεση της Γραφής έχει χρησιμοποιήσει και ο ευαγγελιστής Μάρκος. Και ο Σωτήρας επίσης μαρτυρεί λέγοντας: ήλθε ο Ιωάννης προς εσάς ούτε τρώγοντας ούτε πίνοντας, «και λέτε, έχει δαιμόνιο». Ήταν φυσικό, δηλαδή, εκείνοι που απιστούσαν και ήταν δύστροποι και ανυποχώρητοι απέναντι στην αλήθεια, εξαιτίας του προαναφερθέντος βίου του Ιωάννη, να τον βλασφημούν με τέτοια λόγια, όπως αντίστροφα όσοι είχαν αντιληφθεί την αρετή του να τον θεωρούν άγγελο. Αυτά, επομένως, νομίζω ότι προκαλούσαν τον θαυμασμό γι' αυτόν σε όσους έβλεπαν τον Ιωάννη· γι' αυτό και συνέρρεαν από παντού για την κάθαρση της ψυχής που κήρυττε. Μνημονεύει δε την ιστορία του ο Ιώσηπος στο δέκατο όγδοο βιβλίο της Ιουδαϊκής Αρχαιολογίας, γράφοντας με αυτόν τον τρόπο: «Σε κάποιους από τους Ιουδαίους φάνηκε ότι ο στρατός των Ιουδαίων καταστράφηκε από τον Θεό, και μάλιστα πολύ δίκαια, επιβάλλοντας τιμωρία για τον Ιωάννη τον επονομαζόμενο Βαπτιστή. Διότι αυτόν τον σκότωσε ο Ηρώδης, αν και ήταν αγαθός άνδρας και προέτρεπε τους Ιουδαίους, ασκώντας την αρετή και εφαρμόζοντας τη δικαιοσύνη μεταξύ τους και την ευσέβεια προς τον Θεό, να προσέρχονται στο βάπτισμα. Διότι μόνο έτσι θα φαινόταν και σε αυτόν αποδεκτό το βάπτισμα». 〈Από τον ίδιο〉. «

Απορία. Για ποιο λόγο ο Μάρκος, αφού άρχισε λέγοντας, «Αρχή του Ευαγγελίου του Ιησού Χριστού», πρόσθεσε, «Καθώς έχει γραφτεί στον προφήτη Ησαΐα: Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου», και τα εξής; Διότι αυτά, αν και με μικρή διαφορά στις λέξεις, δεν βρίσκονται στον Ησαΐα, αλλά στον Μαλαχία.

Λύση. Αυτήν την ευαγγελική αρχή, έτσι πρέπει να την αναγιγνώσκουμε κατ' υπερβατόν: Αρχή του Ευαγγελίου του Ιησού Χριστού. Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελόν μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα προετοιμάσει την οδό σου εμπρός σου· όπως είναι γραμμένο στον προφήτη Ησαΐα: Φωνή βοώντος στην έρημο.

Το δε κατά Μάρκον ευαγγέλιο ξεκίνησε από το προφητικό Πνεύμα, το οποίο κατέρχεται από τα ύψη στους ανθρώπους, λέγοντας: «Αρχή του ευαγγελίου, όπως είναι γραμμένο στον προφήτη Ησαΐα.» Και ο ίδιος ο Λόγος του Θεού συνομιλούσε με τους πατριάρχες πριν από τον Μωυσή με θεϊκό και ένδοξο τρόπο, ενώ σε όσους ζούσαν υπό τον νόμο απένειμε ιερατική τάξη. Έπειτα από αυτά, αφού έγινε άνθρωπος, έστειλε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος σε όλη τη γη, σκεπάζοντάς μας με τις δικές Του πτέρυγες. Όποιο λοιπόν είναι το έργο του Υιού του Θεού, τέτοια είναι και η μορφή των ζώων· και όποια είναι η μορφή των ζώων, τέτοιος είναι και ο χαρακτήρας του ευαγγελίου. Διότι τετράμορφα είναι τα ζώα, τετράμορφο είναι και το ευαγγέλιο και το έργο του Κυρίου. Και για τον λόγο αυτόν δόθηκαν τέσσερις καθολικές διαθήκες στην ανθρωπότητα: η πρώτη μετά τον κατακλυσμό στον Νώε, στο ουράνιο τόξο· η δεύτερη στον Αβραάμ, στο σημάδι της περιτομής· η τρίτη, της νομοθεσίας, μέσω του Μωυσή· και η τέταρτη, του ευαγγελίου, μέσω του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Ο Ματθαίος διηγείται την κατά σάρκα γέννησή Του: «Βίβλος γενέσεως Ιησού Χριστού»· το Ευαγγέλιο τούτο είναι ανθρωπόμορφο. Ο Μάρκος, αντίθετα, έκανε την αρχή από το προφητικό Πνεύμα, το οποίο κατέρχεται από τα ύψη στους ανθρώπους, λέγοντας: «Αρχή του Ευαγγελίου, όπως είναι γραμμένο στους προφήτες», φανερώνοντας μέσω αυτού την πτερωτή εικόνα του Ευαγγελίου.

Κεφάλαιο Α΄. Περί του Ιωάννου που βάπτισε τον Κύριο στον Ιορδάνη. Περί της κλήσεως του Πέτρου και του Ανδρέου, και των υιών του Ζεβεδαίου. Περί του δαιμονιζομένου. Περί της πεθεράς του Πέτρου. Περί αυτών που θεραπεύτηκαν από ποικίλες νόσους. Περί του λεπρού. «Αρχή του Ευαγγελίου του Ιησού Χριστού, Υιού του Θεού, όπως έχει γραφτεί στους προφήτες: Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα κατασκευάσει την οδό σου εμπρός σου. Φωνή βοώντος στην έρημο: Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις ατραπούς του.» Λέει ότι ο Ιωάννης, ο τελευταίος των προφητών, είναι η αρχή του Ευαγγελίου του Υιού του Θεού. Διότι το τέλος της Παλαιάς είναι η αρχή της Νέας Διαθήκης· η δε μαρτυρία περί του Προδρόμου ελήφθη από δύο προφήτες. Διότι του μεν Μαλαχία είναι το «Ιδού, αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα κατασκευάσει την οδό σου εμπρός σου»· του δε Ησαΐα το «Φωνή βοώντος», και τα εξής.