Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 11:13

Αναβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα, ομιλεί περί του πάθους. Οι υιοί του Ζεβεδαίου αξιώνουν την εκ δεξιών καθέδρα. Διαλέγεται περί ταπεινοφροσύνης. Ο Βαρτιμαίος αναβλέπει. Έπειτα ακολουθούν τα σχετικά με τον πώλο, και εισήλθε στο ιερό, και αφού βράδιασε, αναχώρησε για τη Βηθανία. Έπειτα κατευθύνεται προς τη συκή. Εκδιώκει από το ιερό εκείνους που πωλούσαν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑ'. Επειδή η έννοια της γνώμης χρησιμοποιείται με δύο σημασίες: αφενός γνώμη λέγεται η απλή ροπή προς το αντικείμενο της θέλησης, όπως αυτή γίνεται με λογική και με γνώση στα λογικά όντα. Λέγεται επίσης γνώμη και η διάθεση για κάτι που προέρχεται από προηγούμενη σκέψη και κρίση· δεν είναι ασφαλές να μιλάμε για γνώμη ή γνωμικό θέλημα στον Χριστό σύμφωνα με τη δεύτερη σημασία της γνώμης, διότι μέσω αυτών εισάγεται ταυτόχρονα και η άγνοια. Διότι, αν και ο Κύριος προσέλαβε την αγνοούσα ανθρώπινη φύση, εντούτοις της μετέδωσε τα θεία μεγαλεία. Και η ψυχή του Κυρίου κατείχε κάθε σοφία, τόσο θεία όσο και ανθρώπινη· κάθε γνώση των παρελθόντων, των παρόντων και των μελλόντων· όχι εκ φύσεως, ούτε κατά χάρη· αλλά εξαιτίας της καθ' υπόστασιν ένωσής της με Εκείνον που είναι ο μόνος σοφός και γνωρίζει τα πάντα προαιώνια, πριν καν δημιουργηθούν. Ποιας σκέψης, λοιπόν, είχε ανάγκη αυτή η ψυχή; Τι ανάγκη είχε από όσα έπονται της σκέψης, αφού, όπως προείπαμε, γνώριζε τα πάντα; Εάν δε έχει γραφτεί ότι κάποτε, όταν ο Κύριος πεινούσε, πήγε σε μια συκιά που δεν είχε καρπό, για να δει μήπως βρει κάτι σε αυτήν, και δεν βρήκε παρά μόνο φύλλα· αυτό το σχήμα λόγου εκφράζεται κατά παραχώρηση, όπως ίσως θα υπέθετε εκείνος που είδε την πορεία Του προς τη συκιά, χωρίς όμως να γνωρίζει τον σκοπό της θείας οικονομίας. Διότι ποιος, έστω και από τους πιο τυχαίους ανθρώπους, θα αγνοούσε το ολοφάνερο, αφού δεν ήταν η εποχή των σύκων;

Επειδή δεν ήταν ο καιρός· διότι αυτό προσέθεσε ο ευαγγελιστής: «Δεν είχε», λέει, «καρπό· διότι δεν ήταν ο καιρός». Πώς άλλωστε ήταν δυνατόν να καρποφορήσει πλέον θάνατο, εφόσον είχε έλθει ο Ιησούς και κήρυττε την ανάσταση στον κόσμο;

Και το πρωί, επιστρέφοντας στην πόλη, πείνασε. Πώς πεινάει το πρωί; Όταν παραχώρησε στη σάρκα, τότε φανερώνεται το πάθος της. Και βλέποντας μία συκιά στον δρόμο, πήγε κοντά της και δεν βρήκε τίποτα παρά μόνο φύλλα. Άλλος ευαγγελιστής λέει ότι «δεν ήταν ακόμη η εποχή»· αν όμως δεν ήταν η εποχή, πώς ένας άλλος ευαγγελιστής λέει: «Ήλθε, μήπως τυχόν βρει καρπό σε αυτήν»; Από αυτό είναι φανερό ότι αυτό αποτελούσε υπόθεση των μαθητών, οι οποίοι βρίσκονταν ακόμη σε ατελέστερη πνευματική κατάσταση. Διότι οι ευαγγελιστές σε πολλά σημεία καταγράφουν τις υποθέσεις των μαθητών. Όπως λοιπόν αυτό αποτελούσε δική τους υπόθεση, έτσι ήταν και το να νομίζουν ότι γι' αυτόν τον λόγο την καταράστηκε, επειδή δηλαδή δεν είχε καρπό. Για ποιον λόγο, λοιπόν, την καταράστηκε; Για χάρη των μαθητών, ώστε να αποκτήσουν θάρρος.

ΕΡΩΤΗΣΗ Κ΄ Τι σημαίνει η συκιά στο Ευαγγέλιο που ξηράνθηκε παραλόγως, ως προς τα φαινόμενα; Και τι σημαίνει η ακρασία της πείνας που αναζητεί καρπό εκτός εποχής; Και τι σημαίνει η κατάρα προς ένα αναίσθητο ον; ΑΠΟΚΡΙΣΗ Ο Θεός Λόγος, που οικονομεί τα πάντα με σοφία για τη σωτηρία των ανθρώπων, αφού πρώτα παιδαγώγησε την ανθρώπινη φύση μέσω του νόμου, ο οποίος είχε μια περισσότερο σωματική λατρεία —διότι η φύση δεν μπορούσε να δεχθεί την αλήθεια γυμνή από τα τυπικά προκαλύμματα, εξαιτίας της άγνοιας και της αλλοτρίωσης που είχε επέλθει σε αυτήν ως προς την αρχετυπία των θείων πραγμάτων— ύστερα, αφού έγινε φανερά ο ίδιος άνθρωπος, παίρνοντας σάρκα που είχε νοερή και λογική ψυχή, και αφού ως Λόγος μετέφερε τη φύση προς την άυλη και γνωστική εν Πνεύματι λατρεία, δεν ήθελε πλέον, εφόσον η αλήθεια φανερώθηκε στη ζωή, να κατέχει την εξουσία η σκιά, της οποίας τύπος ήταν η συκιά.

Γι' αυτό λέει, «δεν ήταν ο καιρός των σύκων»· δηλαδή, η εποχή κατά την οποία ο νόμος κυριαρχούσε στην ανθρώπινη φύση, δεν ήταν καιρός για καρπούς δικαιοσύνης, αλλά προεικονιστική των καρπών της δικαιοσύνης και κατά κάποιον τρόπο μηνυτής της μελλοντικής θείας και απόρρητης χάριτος, της σωτήριας για όλους. Επειδή ο παλαιός λαός δεν έφθασε σε αυτήν τη χάρη εξαιτίας της απιστίας του, χάθηκε. Διότι ο Ισραήλ, όπως λέει ο θείος απόστολος, επιδιώκοντας τον νόμο της δικαιοσύνης, δηλαδή εκείνον που συνίστατο σε σκιά και τύπους, δεν έφθασε στον νόμο της δικαιοσύνης, δηλαδή σε εκείνον που τελειοποιείται εν Πνεύματι σύμφωνα με τον Χριστό.

Ποιας βουλής λοιπόν είχε ανάγκη αυτή; Ή ποιου πράγματος από όσα ακολουθούν τη βουλή, αυτή που γνωρίζει τα πάντα, όπως αναφέραμε; Εάν όμως έχει γραφτεί ότι κάποτε ο Κύριος πεινούσε και πλησίασε σε μια συκιά που δεν είχε καρπό, μήπως τυχόν βρει κάτι σε αυτήν, και δεν βρήκε τίποτε άλλο παρά μόνο φύλλα, ένας τέτοιος τρόπος συμπεριφοράς του Λόγου έγινε κατά φαινομενική εντύπωση, όπως ακριβώς θα το είχε υποθέσει ίσως κάποιος που θα έβλεπε την πορεία του προς τη συκιά, χωρίς όμως να γνωρίζει τον σκοπό της θείας οικονομίας. Διότι ποιος, ακόμη και από τους πιο συνηθισμένους ανθρώπους, θα αγνοούσε το ολοφάνερο, αφού δεν ήταν η εποχή των σύκων; Αλλά, προκειμένου να αποδείξει την κατάλληλη στιγμή ο Παντοδύναμος ότι δεν διαθέτει μόνο ευεργετική, αλλά και τιμωρητική δύναμη, και ότι αν ήθελε, θα μπορούσε μόνο με τον λόγο Του να ξηράνει αυτούς που Τον σταύρωσαν, ο Σοφός και Φιλάνθρωπος θέτει την πείνα και την προσέγγιση στη συκιά ως προηγηθέντα στοιχεία για μια τέτοια επίδειξη. Για τον λόγο αυτόν, μάλιστα, και η πείνα ήταν ασυνήθιστη, αφού ήταν πρωί, ακριβώς όπως το είχε θελήσει. Επομένως, η μετάβαση προς τη συκιά, όπως ομοίως και η ερώτηση για τον Λάζαρο, δηλαδή πού είχε τοποθετηθεί ως νεκρός, και κάθε τι παρόμοιο, δεν αποτελούν δείγματα άγνοιας, αλλά θείας οικονομίας και κατάλληλης συγκατάβασης.

Διότι, εάν ο Κύριος, όταν ήλθε στη συκιά για να τραφεί και δεν βρήκε καρπό σε αυτήν, την καταδίκασε σε τιμωρία και αμέσως ξεράθηκε (διότι είπε: «ποτέ πια να μην υπάρξει καρπός από εσένα στον αιώνα»), πόσο μάλλον για την ψυχή, στην οποία δεν βρίσκεται καρπός προαιρέσεως και τρόποι ευθύτητας για να τραφεί ο Κύριος, δεν είναι δυνατόν να πει κανείς τι θα πάθει ή ποια τιμωρία θα υποστεί· διότι είναι αιώνια, όπως λέει ο απόστολος: «Εάν δηλαδή ο λόγος που ειπώθηκε μέσω αγγέλων αποδείχθηκε βέβαιος, και κάθε παράβαση και παρακοή έλαβε δίκαιη ανταπόδοση, πώς εμείς θα ξεφύγουμε, εάν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία;». Καρπό λοιπόν αγαθό ζητάει από εμάς ο Κύριος την αγαθή μας προαίρεση και όλο το θέλημά μας, το να τον αγαπήσουμε με όλη μας την ψυχή, έτσι ώστε, αφού λάβει ως καλή τροφή τις αρετές των ψυχών μας, να μας κάνει να φέρουμε μέσα μας καρπούς του Πνεύματος, άτρεπτους και αληθινούς, θεϊκούς και γεμάτους από αιώνια ζωή. Διότι, όπως εκεί «δεν ήταν καιρός για σύκα» και ωστόσο ζητήθηκε καρπός από αυτήν, έτσι και εδώ, πριν από την κοινωνία του Πνεύματος, έρχεται ο Κύριος ζητώντας από την ψυχή καρπό αγαθής προαιρέσεως. Διότι εκεί, ως προς το προφανές, εννοείται ο Ισραήλ, ότι δεν έδωσαν στον Κύριο «καρπό άξιο», επειδή δεν πίστεψαν σε αυτόν.

Διότι δέντρα είναι οι άγιοι, από τα οποία κόβει κλαδιά εκείνος που μιμείται την αρετή τους. Αλλά και οι προηγούμενες και οι ακόλουθες πράξεις μας ας είναι προς δόξαν Θεού. Διότι μερικοί στην προηγούμενη ζωή τους έδειξαν μια καλή αρχή, όμως ο ακόλουθος βίος τους, εννοώ ο μετέπειτα, δεν ήταν τέτοιος, ούτε προς δόξαν Θεού. «Και εισήλθε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς, και στο ιερό. Και αφού κοίταξε ολόγυρα τα πάντα, επειδή ήταν ήδη προχωρημένη η ώρα, βγήκε για να πάει στη Βηθανία μαζί με τους δώδεκα. Και την επόμενη ημέρα, όταν βγήκαν από τη Βηθανία, πείνασε, και βλέποντας από μακριά μια συκιά που είχε φύλλα, πήγε να δει μήπως βρει κάτι σε αυτήν, και όταν έφτασε κοντά της, δεν βρήκε τίποτε άλλο παρά μόνο φύλλα. Διότι δεν ήταν η εποχή των σύκων. Και αποκρινόμενος ο Ιησούς, της είπε: Ποτέ πια στον αιώνα να μη φάει κανείς καρπό από εσένα. Και το άκουγαν οι μαθητές του.» Εισήλθε μεν στο ιερό ο Ιησούς, αλλά πάλι εξήλθε, δείχνοντας ότι το εγκαταλείπει πλέον έρημο και παραδομένο σε λεηλασία. Αναχωρεί δε για τη Βηθανία, που ερμηνεύεται ως οίκος υπακοής. Διότι, αφού άφησε τους ανυπότακτους και σκληρόκαρδους Ιουδαίους, πηγαίνει προς αυτούς που τον υπακούουν, μαζί με τους μαθητές του.