Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 12:43

Αλλά θα πεις: «Είμαι και εγώ φτωχός». Έστω· ας γίνει αποδεκτό. Δώσε αυτό που έχεις· διότι ο Θεός δεν ζητά όσα υπερβαίνουν τις δυνάμεις σου. Εσύ δώσε άρτο, κάποιος άλλος ένα ποτήρι κρασί, άλλος ένα ένδυμα, και έτσι από την κοινή συνεισφορά λύνεται η συμφορά του ενός. Ούτε ο Μωυσής συγκέντρωσε τη δαπάνη για τη Σκηνή από έναν μόνο δωρητή, αλλά από ολόκληρο τον λαό. Διότι ο πλούσιος του έφερε χρυσό, κάποιος άλλος άργυρο, ο φτωχός δέρματα, και ο ακόμη φτωχότερος από αυτόν τρίχες. Βλέπεις πώς και ο κοδράντης της χήρας ξεπέρασε τα αφιερώματα των πλουσίων; Διότι εκείνη έδωσε ό,τι ακριβώς είχε, ενώ από εκείνους προσφέρθηκε ένα ελάχιστο μέρος.

Διότι τα πράγματα αυτά δεν κρίνονται με βάση την ποσότητα των όσων δίνονται, αλλά με βάση την περιουσία εκείνων που τα προσφέρουν. Γι' αυτό και εκείνη που πρόσφερε τα δύο λεπτά ξεπέρασε όλους όσους πρόσφεραν πολλά· διότι οι μεν πρόσφεραν ένα μέρος, ενώ αυτή αφιέρωσε όλα της τα υπάρχοντα.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΝΕΙΛΟ Στα μεν βιωτικά πράγματα η ικανότητα δεν ακολουθεί πάντοτε αυτούς που το επιθυμούν (διότι τα μεγάλα έργα ξεπερνούν τις ατομικές δυνάμεις), στα πνευματικά όμως η δύναμη ακολουθεί αυτούς που το επιθυμούν· διότι αυτό που κατορθώνεται σύμφωνα με τις δυνάμεις του καθενός αποδεικνύεται ότι φτάνει ως τον ουρανό. Για παράδειγμα, μια χήρα γυναίκα, επειδή έριξε δύο λεπτά στο ιερό γαζοφυλάκιο, υμνείται ότι ξεπέρασε όλους τους βασιλιάδες και όλες τις βασίλισσες· διότι ο Κριτής δεν έκρινε αυτό που κατατέθηκε, αλλά στεφάνωσε την προαίρεσή της που αφιέρωσε όλη την περιουσία της.

Έχει τη συνήθεια να δωρίζει μεγάλα αντί για μικρά. Διότι, πες μου, τι τόσο μεγάλο προσέφερε, όσο αυτό που έλαβε; Αλλά ο Δεσπότης μας δεν συνηθίζει να προσέχει την ποσότητα, αλλά την αφθονία της προαιρέσεως, και εξαιτίας αυτής ακόμη και τα μικρά γίνονται μεγάλα, και τα μεγάλα πολλές φορές ευτελίζονται, όταν οι πράξεις δεν εκτελούνται με χαρούμενη προθυμία. Γι' αυτό και εκείνη η χήρα στο Ευαγγέλιο, ενώ πολλοί έριχναν πολλά στο γαζοφυλάκιο, ρίχνοντας δύο λεπτά τους ξεπέρασε όλους, όχι επειδή έριξε περισσότερα από τους άλλους, αλλά διότι επέδειξε γενναιόδωρη προαίρεση. Διότι οι άλλοι, λέει, το έκαναν αυτό από το περίσσευμά τους· αυτή όμως έριξε όλα όσα κατείχε. Διότι έριξε ολόκληρο το βιος της. Ας μιμηθούμε και εμείς οι άνδρες τις γυναίκες, και ας μη φανούμε κατώτεροί τους, αλλά ας φροντίσουμε με ζήλο να μην καταναλώνουμε όλη την περιουσία μόνο για τη δική μας απόλαυση, αλλά να λαμβάνουμε πολλή πρόνοια και για εκείνους που έχουν ανάγκη, και να το πράττουμε αυτό με προθυμία και φαιδρότητα. Διότι και ο γεωργός, όταν ρίχνει τους σπόρους στη γη, δεν εκτελεί αυτή την εργασία με σκυθρωπότητα, αλλά χαρούμενος και γεμάτος αγαλλίαση, και νομίζοντας με την προσδοκία του ότι βλέπει κιόλας τα δεμάτια, έτσι αφήνει τους σπόρους στη γη.

Διότι, όπως ακριβώς από τον πλούσιο ζητείται λόγος για την ελεημοσύνη, έτσι και από τον φτωχό ζητείται λόγος για την υπομονή του· ή μάλλον όχι μόνο για την υπομονή, αλλά και για την ίδια την ελεημοσύνη· επειδή η φτώχεια δεν αποτελεί εμπόδιο για την ελεημοσύνη. Και μάρτυρας αυτού είναι η χήρα που προσέφερε τα δύο λεπτά, και η οποία ξεπέρασε εκείνους που κατέθεσαν πολλά, μέσω εκείνης της μικρής της προσφοράς. Δεν εξετάζονται όμως με πολλή ακρίβεια μόνο οι πλούσιοι και οι φτωχοί, αλλά και οι άρχοντες και οι δικαστές, για το αν διέφθειραν το δίκαιο, αν εξέδωσαν απόφαση για τους δικαζομένους για να κάνουν χάρη σε κάποιον ή από εμπάθεια, αν παρασυρόμενοι από κολακείες έδωσαν την ψήφο τους αντίθετα προς το ορθό, αν από μνησικακία αδίκησαν εκείνους που δεν είχαν διαπράξει κανένα αδίκημα. Και όχι μόνο οι κοσμικοί άρχοντες, αλλά και οι προεστώτες των Εκκλησιών θα δώσουν λόγο για τη δική τους εξουσία· και μάλιστα αυτοί είναι που υπέχουν σε μεγαλύτερο βαθμό τις πιο σκληρές και βαριές ευθύνες. Διότι και εκείνος που έχει επιφορτιστεί με τη διακονία του θείου λόγου θα εξεταστεί εκεί με ακρίβεια, εάν, είτε από οκνηρία είτε από φθόνο, παρέλειψε να πει κάτι από όσα έπρεπε, και εάν απέδειξε με τα έργα του ότι τα δίδαξε όλα και δεν απέκρυψε τίποτα από τα πνευματικά ωφέλιμα. Και πάλι, εκείνος που έλαβε το αξίωμα του επισκόπου, όσο σε μεγαλύτερο αξίωμα έχει ανεβεί, τόσο περισσότερο λόγο θα κληθεί να δώσει, όχι μόνο για τη διδασκαλία και την προστασία των φτωχών, αλλά και για τον έλεγχο των χειροτονιών και για χιλιάδες άλλα ζητήματα.

Δεν είδες τον Σωτήρα στα άγια Ευαγγέλια να αποδέχεται τη χήρα που έριξε στο γαζοφυλάκιο τα δύο λεπτά, και να της χαρίζει τον επουράνιο στέφανο; Διότι είδε την ευωδία της ψυχής της, είδε την πτωχή να είναι φιλόπτωχη, είδε αυτήν που στερούνταν χρήματα να συνεισφέρει μαζί με όσους δεν στερούνταν. Πολλοί ήταν εκείνοι που έριχναν πολλά στο γαζοφυλάκιο· και ήταν παρών σε αυτά που συνέβαιναν Αυτός που είναι συγχρόνως Θεός και άνθρωπος, ο Οποίος δεν κρίνει κατά πρόσωπο, αλλά διερευνά τις καρδιές των ανθρώπων. Και ποια απόφαση εκφέρει για όλα αυτά, ας ακούσουμε: Αμήν, αμήν σας λέγω, ότι η χήρα αυτή έριξε περισσότερα από όλους. Διότι δεν αποδέχομαι απλώς όλα όσα ρίχνονται, λέγει, αλλά δοκιμάζω και την προαίρεση εκείνων που συνεισφέρουν. Αμήν, αμήν σας λέγω, ότι η χήρα αυτή έριξε περισσότερα από όλους. Γιατί;

Μιμήσου εκείνη τη χήρα στην Παλαιά Διαθήκη, η οποία είχε μια χούφτα αλεύρι στη στάμνα και λίγο λάδι στο δοχείο, και από αυτά φιλοξένησε τον προφήτη· ή εκείνη στο Ευαγγέλιο, η οποία ρίχνοντας δύο οβολούς ξεπέρασε τους πάντες· διότι προσέφερε όλη της την περιουσία. Αλλά τι λες; Είμαι φτωχός και δεν έχω χρήματα. Δύο οβολούς δεν έχεις;

«Σε αυτούς που αγαπούν τον Θεό, τα πάντα συνεργούν προς το αγαθό, σε αυτούς που είναι κλητοί σύμφωνα με την πρόθεσή Του.» «Αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι από το γαζοφυλάκιο, παρατηρούσε πώς τα πλήθη έριχναν χάλκινα νομίσματα στα δώρα του Θεού· και οι πλούσιοι έριχναν πολλά. Και όταν ήλθε μία φτωχή χήρα, έριξε δύο λεπτά, που ισοδυναμούν με έναν κοδράντη. Και αφού προσκάλεσε τους μαθητές Του ο Ιησούς, τους είπε: Αλήθεια σας λέω, ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε περισσότερα από όλους όσους έριξαν στο γαζοφυλάκιο. Διότι όλοι έριξαν από το περίσσευμά τους· αυτή όμως από το υστέρημά της, έριξε όλα όσα είχε, ολόκληρο το βιος της.» «Ακούσατε ότι ελέχθη στους αρχαίους: Δεν θα μοιχεύσεις.»

Συγχρόνως δε, μέσω αυτών, διδάσκει και τους αποστόλους να μη συμπεριφέρονται κατά το παράδειγμα των Γραμματέων, αλλά να μιμούνται τον ίδιο. Διότι, εφόσον τους καθιστούσε δασκάλους, εύλογα τους δίνει και συμβουλές για τον τρόπο ζωής τους. «Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι από το γαζοφυλάκιο, παρατηρούσε πώς το πλήθος ρίχνει νομίσματα στο γαζοφυλάκιο. Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά, και αφού ήλθε μία φτωχή χήρα, έριξε δύο λεπτά, δηλαδή έναν κοδράντη. Και προσκαλώντας τους μαθητές του, τους λέγει: Αλήθεια σας λέγω, ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε περισσότερα από όλους όσοι έριξαν στο γαζοφυλάκιο. Διότι όλοι έριξαν από το περίσσευμά τους, αυτή όμως, από το υστέρημά της, έριξε όλα όσα είχε, ολόκληρο το βιος της.» Επικρατούσε κάποιο θαυμαστό έθιμο στους Ιουδαίους, σύμφωνα με το οποίο όσοι είχαν την οικονομική άνεση και το επιθυμούσαν, έριχναν χρήματα στο θησαυροφυλάκιο του ναού (διότι αυτό ονομαζόταν γαζοφυλάκιο), ώστε να συντηρούνται από αυτά και οι ιερείς και οι φτωχοί και οι χήρες. Ενώ, λοιπόν, πολλοί έπρατταν αυτό, προσήλθε και μια χήρα, η οποία απέδειξε ότι η προαίρεσή της ήταν πλουσιότερη από την οικονομική της δύναμη.