Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς, ὁ Παμφίλου προσαγορευόμενος, ἐν ταῖς πρὸς Μαρῖνον ἐπὶ τοῦ Σωτηρίου πάθους καὶ τῆς ἀναστάσεως Ζητήσεσι καὶ ἐπιλύσεσι, καὶ ταῦτα προὔθηκεν εἰς ἐξέτασιν, τὸ τὸν μὲν θεῖον εὐαγγελιστὴν Μάρκον εἰπεῖν ὥραν εἶναι τρίτην καθ᾽ ἣν ἐσταυρώθη Χριστὸς ὁ Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν· τὸν δὲ θεολογικώτατον Ἰωάννην κατὰ τὴν ἕκτην ὥραν γράψαι προκαθεσθῆναι τὸν Πιλάτον ἐπὶ τοῦ βήματος ἐν τῷ λιθοστρώτῳ τῷ καλουμένῳ, καὶ ἀνακρίνειν τὸν Ἰησοῦν· καί φησι γραφικὸν εἶναι τοῦτο σφάλμα, παροραθὲν παρὰ τῶν ἐξ ἀρχῆς ἀπογραψαμένων τὰ Εὐαγγέλια· τοῦ μὲν γὰρ γάμμα στοιχείου τὴν τρίτην ὥραν σημαίνοντος, τοῦ δὲ ἐπισήμου τὴν ἕκτην, καὶ πολλὴν ἐμφέρειαν ἐχόντων πρὸς ἀλλήλους τούτων τῶν χαρακτήρων, κατὰ πλάνην τὸ γάμμα στοιχεῖον τὸ τῆς τρίτης ὥρας δηλωτικὸν, κυρτωθείσης τῆς ἀποτεταμμένης εἰς μῆκος εὐθείας, εἰς τὴν τοῦ ἐπισήμου μεταχωρῆσαι σημασίαν, τοῦ τῆς ἕκτης ὥρας δηλωτικοῦ· τῶν γὰρ τριῶν εὐαγγελιστῶν, τοῦ τε Ματθαίου καὶ Μάρκου, καὶ τοῦ Λουκᾶ συμφώνως λεγόντων, ὡς ἀπὸ ἕκτης ὥρας σκότος ἐγένετο ἐφ᾽ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης, πρόδηλον ὡς ὁ Κύριος καὶ Θεὸς Ἰησοῦς πρὸ τῆς ἕκτης ὥρας, πρὸ τοῦ γενέσθαι τὸ σκότος, ἐσταύρωτο, δηλαδὴ κατὰ τὴν τρίτην ὥραν, ὡς ὁ Μάρκος ἱστόρησε· καὶ τοῦ Ἰωάννου τὸν ὅμοιον τρόπον τὴν ὥραν τρίτην εἶναι ἐπισημηναμένου, καὶ τῶν ἀπογραψαμένων τὸ γάμμα μεταθέντων εἰς τὸ ἐπίσημον.
Μετάφραση
Ο Ευσέβιος Καισαρείας, ο επονομαζόμενος του Παμφίλου, στο έργο του «Ζητήματα και επιλύσεις προς τον Μαρίνο περί του Σωτηρίου πάθους και της αναστάσεως», έθεσε προς εξέταση και τα εξής: ότι ο μεν θείος ευαγγελιστής Μάρκος αναφέρει πως ήταν η τρίτη ώρα κατά την οποία σταυρώθηκε ο Χριστός, ο Θεός και Σωτήρας μας· ο δε θεολογικότατος Ιωάννης γράφει ότι κατά την έκτη ώρα ο Πιλάτος κάθισε στο βήμα, στο λεγόμενο Λιθόστρωτο, και ανέκρινε τον Ιησού. Και υποστηρίζει ότι αυτό αποτελεί γραφικό σφάλμα, το οποίο διέφυγε της προσοχής εκείνων που αρχικά αντέγραψαν τα Ευαγγέλια. Διότι, επειδή το γράμμα γάμμα σημαίνει την τρίτη ώρα, ενώ το σύμβολο του επισήμου σημαίνει την έκτη, και επειδή οι χαρακτήρες αυτοί παρουσιάζουν μεγάλη ομοιότητα μεταξύ τους, εκ παραδρομής το στοιχείο γάμμα, που είναι δηλωτικό της τρίτης ώρας, λόγω καμπύλωσης της μακράς ευθείας γραμμής, μεταβλήθηκε στο σύμβολο του επισήμου, το οποίο είναι δηλωτικό της έκτης ώρας. Διότι, αφού και οι τρεις ευαγγελιστές, ο Ματθαίος, ο Μάρκος και ο Λουκάς, αναφέρουν σύμφωνα ότι από την έκτη ώρα έπεσε σκοτάδι σε όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα, είναι ολοφάνερο ότι ο Κύριος και Θεός Ιησούς είχε σταυρωθεί πριν από την έκτη ώρα, πριν δηλαδή επέλθει το σκοτάδι, άρα κατά την τρίτη ώρα, όπως ακριβώς εξιστόρησε ο Μάρκος. Κατά τον ίδιο τρόπο και ο Ιωάννης είχε σημειώσει την τρίτη ώρα, αλλά οι αντιγραφείς μετέτρεψαν το γράμμα γάμμα στο σύμβολο του επισήμου.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες