Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 15:34

Επομένως, όπως ακριβώς λέγεται ότι προόδευε ο ίδιος καθώς προόδευε η σάρκα, εξαιτίας της ιδιοποίησης του σώματος, έτσι πρέπει να εκλαμβάνουμε με την ίδια έννοια και τα όσα λέγονται κατά τον καιρό του θανάτου, δηλαδή το ότι ταράχθηκε και το ότι έκλαψε. Διότι, περιφερόμενοι εδώ και εκεί, και προσπαθώντας με αυτά να στηρίξουν πάλι την αίρεσή τους, ισχυρίζονται: «Ιδού, έκλαψε και είπε: "Τώρα η ψυχή μου έχει ταραχθεί"· και παρακάλεσε να παρέλθει το ποτήριο. Πώς, λοιπόν, εάν τα έχει πει αυτά, είναι Θεός και Λόγος του Πατρός;». Ναι, έχει γραφτεί ότι έκλαψε, ω θεομάχοι, και ότι είπε: «Ταράχθηκα», και πάνω στον σταυρό είπε: «Ελωΐ, Ελωΐ, λιμά σαβαχθανί», που σημαίνει, «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;».

Ως προς την αδύναμη και ανθρώπινη αντίληψη των Αρειανών, οι οποίοι υπονοούν ότι ο Κύριος είναι ενδεής όταν λέει: «μου δόθηκε» και «έλαβα», και όταν λέει ο Παύλος: «γι' αυτό τον υπερύψωσε» και «κάθισε στα δεξιά» και τα παρόμοια, πρέπει να λεχθεί ότι ο Κύριός μας, όντας Λόγος και Υιός του Θεού, ανέλαβε σώμα και έγινε και Υιός Ανθρώπου, ώστε, «αφού έγινε μεσίτης Θεού και ανθρώπων», να διακονεί τα του Θεού σε εμάς και τα δικά μας στον Θεό. Όταν, λοιπόν, αναφέρεται ότι πεινάει και δακρύζει και κοπιάζει και λέει «ελωΐ, ελωΐ», επειδή αυτά είναι ανθρώπινα και δικά μας πάθη, τα δέχεται από εμάς και τα αναφέρει στον Πατέρα, μεσιτεύοντας υπέρ ημών, ώστε στο πρόσωπό του να εξαλειφθούν. Όταν όμως λέγεται ότι «μου δόθηκε εξουσία» και «έλαβα» και «γι' αυτό τον υπερύψωσε ο Θεός», πρόκειται για τα χαρίσματα του Θεού προς εμάς, τα οποία δίνονται μέσω αυτού. Διότι ο Λόγος ούτε ήταν ούτε έγινε ποτέ ενδεής· ούτε πάλι οι άνθρωποι ήταν ικανοί να τα χορηγήσουν αυτά στους εαυτούς τους. Μέσω του Λόγου όμως δίνονται σε εμάς· γι' αυτό, επειδή δίνονται σε εκείνον, μεταδίδονται σε εμάς. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε ενανθρώπησε, ώστε, ως διδόμενα σε εκείνον, να μεταβιβαστούν σε εμάς. Διότι ένας απλός άνθρωπος δεν θα μπορούσε να αξιωθεί αυτά· και ο Λόγος πάλι, από μόνος του, δεν θα είχε ανάγκη από αυτά. Ενώθηκε, λοιπόν, ο Λόγος με εμάς, και τότε μας μετέδωσε την εξουσία και μας υπερύψωσε. Διότι ο Λόγος, ευρισκόμενος μέσα σε άνθρωπο, υπερύψωσε τον άνθρωπο· και επειδή ο Λόγος βρισκόταν μέσα στον άνθρωπο, ο άνθρωπος τα έλαβε.

Απογυμνωμένος λοιπόν από τα πάντα, ευχόταν να κρατήσει έστω τον άδη. Διότι πάλι φοβόταν, μήπως αυτός είναι που καταυγάζει και το σκοτάδι, για τον οποίο έχει γραφεί: «Γαλιλαία των εθνών, ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι, είδε μέγα φως». Διότι τον άκουγε επίσης να λέει: «Εγώ είμαι το φως». Γι' αυτό δειλίαζε μήπως πεθάνει, και αποβληθεί από παντού. Ο δε Κύριος, βλέποντάς τον να τρέπεται σε φυγή, για να μη συμβεί αυτό και αποχωρήσει ο εχθρός σαν φυγάς, αφήνει να ακουστούν ανθρώπινες φωνές και φωνές αδυναμίας, λέγοντας: «Ελωΐ, Ελωΐ, λιμά σαβαχθανί»· δηλαδή, «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;» Και το έκανε αυτό, ώστε ο διάβολος, ο οποίος τον είχε αντιληφθεί με δέος ως Θεό, θεωρώντας τον πλέον ως αδύναμο άνθρωπο, να μην αποχωρήσει σαν φυγάς. Παρασυρμένος λοιπόν από αυτές τις φωνές ο πάγκακος, τον πλησίασε πάλι ως άνθρωπο και συνετρίβη. Διότι έπεισε τους Ιουδαίους να ζητήσουν τη σφαγή του, και έγινε αυτό που δεν περίμενε· διότι δεν σφαγιάστηκε σε άλλο μέρος, παρά στην πλευρά, από την οποία έρρευσε νερό και αίμα· ώστε, επειδή πρωτύτερα μέσω της γυναίκας που πλάστηκε από την πλευρά ήρθε η απάτη, έτσι μέσω της πλευράς του δεύτερου Αδάμ να προέλθει λύτρο και καθαρμός της πρώτης· λύτρο αφενός μέσω του αίματος, και καθαρμός αφετέρου μέσω του νερού.

Λοιπόν, να γνωρίζετε, αδελφοί, ότι ο σοφός άνθρωπος δεν μισεί κανέναν, και ο άφρων δεν αγαπά κανέναν· εάν δε αγαπήσει, αγαπά τον όμοιό του. Εσείς, αδελφοί, μην παραξενεύεστε για κάποιους που αποστάτησαν από εμένα στο μάθημα της υπακοής· διότι και μεταξύ των δώδεκα Αποστόλων υπήρξε ένας προδότης, ο Ιούδας. Γνωρίζετε δε ότι στο αμπέλι στην αρχή συνηθίζεται να φυτρώνει βάτος, και αγκάθια συλλέγονται ανάμεσα στα ρόδα. Το ακμαίο της πίστης μου το διαβεβαιώνω σε εσάς ως γνήσιους και ομόψυχους αδελφούς, πληροφορώντας σας και με όρκο για την αμετάθετη πίστη μου· διότι θέλω να στηριχθεί η γνώμη σας περί της ακατάλυτης και κυρίαρχης πίστης των πιστών. Και ορκίζομαι σε εσάς σε Αυτόν που κατέβηκε με μορφή πυρός στο όρος Σινά· σε Αυτόν που μίλησε κατά την ανάβλυση ύδατος από την απότομη πέτρα· στο στόμα που είπε πάνω στον σταυρό για υπόδειγμά μας, Ελωί, Ελωί, και συγκλονίστηκαν όλα τα έγκατα των περάτων της γης· σε Αυτόν που πουλήθηκε από τον προδότη στην Ιουδαία· σε Αυτόν που μαστιγώθηκε στη μέση της Ιερουσαλήμ· στη δόξα που ανέχθηκε να την φτύσουν οι άνομοι, και στην άφατη δύναμη που ραπίστηκε από ασεβές χέρι. Μα το τριώνυμο πυρ της αγίας δόξας, και την απέραντη και μοναδική δύναμη του Θεού. Μα τις τρεις υποστάσεις του νοερού πυρός, οι οποίες είναι ένα και το αυτό ύψωμα και βούλημα. Δεν χωρίστηκα από την καθολική πίστη, ούτε από την Εκκλησία, ούτε δίστασα ως προς τη δύναμη του Θεού.

Και ποια είναι η «ρομφαία» και ο «κύων» και ο «λέων»; Και ποιοι είναι οι λεγόμενοι «μονοκέρωτες», οι οποίοι περιβάλλουν αυτόν που υποδηλώνεται; Και πώς, μετά την πάλη με τόσους πολλούς, μετά την κατάβασή του «στο χώμα του θανάτου», υπόσχεται να διηγηθεί το όνομα του Πατρός, όχι σε όλους, αλλά μόνο στους δικούς του «αδελφούς»; Και ποιοι είναι οι «αδελφοί», και ποια η «εκκλησία», για την οποία λέει αυτός που υπέστη τέτοια πάθη «εν μέσω εκκλησίας θα σε υμνήσω»; Στα οποία προσθέτει, ότι άρα δεν θα είναι μόνο ένα το έθνος των Ιουδαίων, αλλά «όλα τα πέρατα της γης» θα αποκτήσουν επίγνωση «και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο», «και θα προσκυνήσουν ενώπιόν του όλες οι πατριές των εθνών»; Και εσύ ο ίδιος, αφού εξετάσεις προσεκτικά μέσα σου κάθε λέξη του ψαλμού, δες αν είναι δυνατόν να αποδοθούν τα όσα προφητεύονται σε οποιονδήποτε τυχαίο. Αλλά δεν θα βρεις να εφαρμόζονται αυτά σε άλλον, παρά μόνο στον Σωτήρα μας, ο οποίος είναι ο πιο αξιόπιστος και αληθινός από όλους, έχοντας αναλάβει στο δικό του πρόσωπο τη φωνή του ψαλμού, όπως μαρτύρησαν οι ευαγγελιστές: ο μεν Ματθαίος μέσα από τα λόγια του που παραθέσαμε, ο δε Μάρκος μέσα από αυτά που και ο ίδιος ιστορεί κάπως έτσι, λέγοντας: «όταν δε ήλθε η έκτη ώρα, έπεσε σκοτάδι σε όλη τη γη έως την ένατη ώρα. Και την ένατη ώρα ο Ιησούς φώναξε με μεγάλη φωνή λέγοντας, ηλί ηλί λιμά σαβαχθανί, το οποίο μεταφραζόμενο σημαίνει, ο Θεός, ο Θεός μου, γιατί με εγκατέλειψες; Και μερικοί από αυτούς που άκουσαν, έλεγαν: Τον Ηλία φωνάζει».

Ψαλμός του Δαβίδ, όταν απέδρασε από το πρόσωπο του Αβεσσαλώμ του υιού του. Το όνομα Αβεσσαλώμ ερμηνεύεται πατέρας ειρήνης (ή ερμηνεύεται ειρήνη του πατέρα), όπως λέει για τον Αδάμ: κρύφτηκε από την ειρήνη, δηλαδή από το πρόσωπο του Κυρίου. Διότι εκεί αναφέρει την προφητεία για τον Χριστό, ως αυτόν που πρόκειται να αναστήσει τον Αδάμ. «Κύριε τι»: Ο Χριστός βοά εκ μέρους του Αδάμ, δηλαδή εκ μέρους της ανθρωπότητας, επειδή πολλοί και πολλαχού και πανταχού είναι οι εχθροί που στρατεύονται κατά του ανθρώπου, προφανώς (δηλαδή) οι δαίμονες, όπως τα τέκνα των Ιουδαίων που βουλεύονταν κατά του Χριστού. «Πολλοί λέγουν»: Διότι έλεγαν οι Ιουδαίοι: αν αυτός ήταν από (εκ) τον Θεό, δεν θα κατέλυε το Σάββατο. Και πάλι: αν είναι Υιός του Θεού, ας τον σώσει, εφόσον τον θέλει. Και απλώς αγωνίζονταν κατά του Χριστού, όπως οι δαίμονες κατά του ανθρώπου. «Συ δε, Κύριε»: Ο Αδάμ λέει προς τον Χριστό. «Δόξα μου»: Όταν υψώθηκε επί του σταυρού. «Με τη φωνή μου»: Τότε που από τον Γολγοθά έκραξε: Ελωί, ελωί, λαμά σαβαχθανί. Διότι άγιο όρος για τον Κύριο είναι ο Γολγοθάς, καθώς επ' αυτού συντελέστηκε η σωτηρία του κόσμου.

«Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῆς ἀντιλήψεως» (αναλήψεως): Η επιγραφή του ψαλμού αναφέρεται στην ανάσταση του Χριστού· διότι την αυγή συντελέστηκε η ανάσταση του Χριστού και η αντίληψη (βοήθεια) της ανθρώπινης φύσης. Επειδή ολόκληρος ο ψαλμός αναφέρεται στα πάθη του Χριστού και στην εκλογή των εθνών. «Ο Θεός, ο Θεός μου»: Ο Χριστός επάνω στον σταυρό αναφώνησε κατ' αυτόν τον τρόπο για τη σωτηρία του ανθρώπου και για να βεβαιώσει την ενανθρώπηση. «Μακριά από τη σωτηρία»: Διότι, φέροντας ο ίδιος το παράπτωμα, ανέβηκε στον σταυρό για τη σωτηρία του ανθρώπου. Και έβγαζα ταπεινές φωνές, λέει ο Χριστός, αλλά τα λόγια της ταπεινώσεως απείχαν πολύ από την ενδοξότατη θεότητα. «Ο Θεός μου»: Διότι την έκτη ώρα ανέβηκε στον σταυρό ο Σωτήρας και φώναξε: «Ελωί, Ελωί». Και το «δεν θα εισακούσεις», σημαίνει ότι δεν ήταν δυνατόν να μην ταραχθεί το μυστήριο. «Και τη νύχτα»: Διότι τη νύχτα καταδικάστηκε ενώπιον του Πιλάτου· επειδή ήταν ανάγκη τα έργα του σκότους να πράττονται στο σκοτάδι. Και το «όχι σε άγνοιά μου», σημαίνει, λέει, ότι αυτά που πράττονται σε μένα δεν μπορούσαν να πραχθούν σε κανέναν άλλον. «Εσύ όμως κατοικείς εν αγίοις»: Δηλαδή, αν και θεωρούνταν ότι βρίσκεται κάτω (στη γη) εξαιτίας της συγκατάβασής Του προς εμάς, ωστόσο ήταν αχώριστος από τους κόλπους του Πατέρα και δεν εγκατέλειψε τον θρόνο· και ήταν τύπος του λαού που σώζεται, ο οποίος είναι ο Ισραήλ. «Σε σένα ήλπισαν»: Εκείνοι γύρω από τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, ως άνθρωποι που ανήκουν στον Θεό.

Στο τέλος, υπέρ του Ιδιθούμ· ψαλμός του Ασάφ. Η προφητεία λέχθηκε για την πλάνη της συναγωγής. Διότι Ιδιθούμ ερμηνεύεται απάτη, και Ασάφ συναγωγή. Με τη φωνή μου: Όταν ο Χριστός πάνω στον σταυρό έκραξε: Ελωί, Ελωί. Και η φωνή μου: Όταν για τον Λάζαρο έκραξε με μεγάλη φωνή. Σε ημέρα θλίψεως: Εδώ η προφητεία υποδηλώνει τον Θωμά· όταν ο Κύριος εμφανίστηκε στους μαθητές και ο Θωμάς δεν ήταν παρών, λυπήθηκε πάρα πολύ. Με τα χέρια μου: Διότι ψηλάφισε και βεβαιώθηκε με τα χέρια του ο απόστολος Θωμάς και δεν υπήρχε ψεύδος σε αυτόν. Αρνήθηκε: Δηλαδή, δεν ανέχεται η ψυχή μου να παρηγορηθεί· διότι εγώ γνώρισα το ζητούμενο. Θυμήθηκα: Διότι βρήκε μώλωπες, με τους οποίους οι μώλωπες όλου του γένους εξαφανίστηκαν. Συλλογίστηκα βαθιά: Όταν του είπαν οι συμμαθητές του: Είδαμε τον Κύριο, ο Θωμάς περιέπεσε σε πολλή σκέψη, επειδή δεν είχε βρεθεί μαζί με τους συμμαθητές του.

Διάψαλμα: μεταβολή του λόγου. Με το «εμάκρυνας» ο λόγος υπονοεί τους Ιουδαίους· διότι ήταν φίλοι του Θεού και απομακρύνθηκαν εξαιτίας της απιστίας τους. «Έθεντό με»: Διότι βδελύχθηκαν τον Χριστό ως δαιμονισμένο. «Παρεδόθην»: Διότι συνέλαβαν τον Χριστό, αλλά Εκείνος δεν απέκρυψε τον Εαυτό Του από αυτούς, αλλά υπέμεινε εκουσίως. «Οι οφθαλμοί»: Διότι Αυτός είναι που λέει: οι αλεπούδες έχουν φωλιές και τα πετεινά του ουρανού καταλύματα, ο δε Υιός του ανθρώπου δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι. «Και εκέκραξα»: Όταν πάνω στον σταυρό έκκραξε ο Κύριος: Ελωί, Ελωί. «Διεπέτασα»: Πάνω στον σταυρό ο Χριστός όντας εκτεταμένος. «Μη τοις νεκροίς»: Εννοεί τους νεκρωμένους από την αμαρτία και την απιστία· διότι αυτοί, μολονότι βλέπουν τα θαυμάσια (τα θαύματα), δεν κατανύγονται. «Ή ιατροί»: Διότι ούτε αισθητοί ιατροί ούτε νοητοί θα μπορέσουν να αναστήσουν εκείνους που έχουν πλέον ναρκωθεί από την αμαρτία και κείτονται. «Μη διηγήσεται»: Διότι, όταν ο άνθρωπος εισέλθει στον λάρυγγα του διαβόλου, για τον οποίο έχει γραφτεί: τάφος ανεωγμένος είναι ο λάρυγγάς του, δεν έχει πλέον ελπίδα ζωής, ώστε να διηγείται τα ελέη του Θεού (του Κυρίου). «Και την αλήθειαν»: Διότι για εκείνον λέει: και θα υπάρξει στο στόμα του απώλεια· διότι η αλήθεια δεν κατοικεί εκεί. «Μη γνωσθήσεται»: Διότι όσοι έχουν άπαξ σκοτιστεί από την πλάνη δεν επιγιγνώσκουν τα θαυμάσια του Κυρίου. «Και η δικαιοσύνη»: Διότι στη γήινη πολιτεία η δικαιοσύνη του Θεού δεν γνωρίζεται ούτε υφίσταται.

Προσευχή του Ιωνά <ενός από τους δώδεκα μικρούς προφήτες>. «Φώναξα»: Στον σταυρό, λέγοντας: Πατέρα, συγχώρησέ τους αυτή την αμαρτία. «Από την κοιλιά»: Κοιλιά του άδη ονομάζει τον σταυρό, επειδή κυοφόρησε τον κατά σάρκα θάνατο του Χριστού, για χάρη μας. «Απέρριψας»: Υπαινίσσεται τη δόλια σκέψη της ασταθούς συναγωγής. «Και ποταμοί»: Οι δοκιμασίες. «Όλα»: Τα ποικίλα και διάφορα πάθη. «Και εγώ είπα»: Όταν φώναξε ο Χριστός πάνω στον σταυρό: Ελωί, Ελωί. «Άραγε θα προσθέσω»: Ο προφήτης φωνάζει: άραγε θα αξιωθώ να δω ξανά τον ναό του Κυρίου; «Περικύκλωσε»: Δηλαδή δεν έφτασε μέχρι τη θεότητα, διότι τα πάθη αφορούσαν μόνο την ανθρώπινη φύση. «Άβυσσος»: Ο θάνατος, διότι με αυτόν αναμετρήθηκε τελικά για χάρη μας. «Βυθίστηκε το κεφάλι»: Στο σπήλαιο του τάφου. «Κατέβηκα»: <Στους τόπους του άδη>. «Και ας ανεβεί»: Προφανώς εννοεί την ανάσταση. «Όταν εξέλιπε»: Διότι όταν παρέδιδε το πνεύμα, φώναξε προς τον Πατέρα: Πατέρα, στα χέρια σου θα παραδώσω το πνεύμα μου. «Και ας έλθει»: Προφανώς στους ουρανούς. «Αυτοί που φυλάνε»: Οι γιοι των Ιουδαίων, διότι μάταια και με ψευδείς προφάσεις φρουρούσαν τον τάφο, με τη δικαιολογία ότι επρόκειτο να κλαπεί ο Ιησούς. «Το έλεός τους έχασαν»: Προφανώς της ανάστασης. «Εγώ όμως»: Είναι ολοφάνερο, εννοεί την μυστική θυσία. «Όσα ευχήθηκα»: Υποσχέθηκε στον Πατέρα να προσφέρει τη δική μας σωτηρία. Ωδή της Θεοτόκου <Μαρίας>.

Επτώχευσε για χάρη μας, αν και ήταν πλούσιος. Τα μάτια του λοιπόν εξαιτίας του πάθους εξασθένησαν· διότι με τη θέλησή του υπέμενε τα ανθρώπινα. Τόσο πολύ δε εξασθένησαν τα μάτια του, ώστε να κραυγάσει: Ελωί, Ελωί, λιμά σαβαχθανί. «Όλη την ημέρα άπλωσα προς εσένα τα χέρια μου»· είναι ολοφάνερο ότι αναφέρεται στον σταυρό· διότι ο Αρχιερέας, προσφέροντας θυσία για εμάς, εκτείνοντας τα χέρια του με μορφή προσευχής, εκπλήρωσε την οικονομία του πάθους. «Μήπως στους νεκρούς θα κάνεις θαυμάσια, ή ιατροί θα τους αναστήσουν και θα σε δοξολογήσουν;». Εδώ πραγματοποιεί διάλογο προς τον Πατέρα, θέλοντας να μας κάνει γνωστές τις αιτίες για τις οποίες ήταν αναγκαία η κατάβασή του προς τους νεκρούς. Αυτές λοιπόν είναι ότι στους νεκρούς δεν επιτελεί θαυμάσια· διότι δεν προκαλεί σε αυτούς αστραπές, ή βροντές· ούτε χειμώνα από αιθρία, ούτε πάλι ξαφνική καλοκαιρία μετά τον χειμώνα, ή όσα άλλα θαύματα παρέχει από την κτίση στους ζωντανούς· αλλά ούτε και ιατροί πρόκειται να αναστήσουν τους νεκρούς, ώστε να δουν αυτά τα προαναφερθέντα.

ΨΑΛΜΟΣ 68. «Ήλθα στα βάθη της θάλασσας.» Και πώς κάποιος που ελπίζει στον Θεό, τα μάτια του εξαντλούνται, και δεν ενδυναμώνεται μάλλον και γίνεται ισχυρότερος; Αλλά «οφθαλμούς» του εννοεί τους αποστόλους· για τους οποίους στο Άσμα Ασμάτων λέει: «Τα μάτια σου είναι σαν της περιστεράς, πάνω σε πληθώρα υδάτων», υπονοώντας τη δωρεά του βαπτίσματος· διότι εκεί παρείχε τη μετοχή του Πνεύματος σε αυτούς που πιστεύουν. Έτσι κατά τον καιρό του πάθους εξαντλήθηκαν και σκορπίστηκαν, βλέποντας τον Χριστό να ελπίζει στον Θεό, τον δικό του Πατέρα, και να λέει: «Ελωΐ, Ελωΐ, λαμά σαβαχθανί»· διότι αγνοούσαν ότι ο Θεός περιόριζε τη δική του δύναμη, ώστε να δοθεί χρόνος για τα παθήματα. «Πληθύνθηκαν περισσότερο από τις τρίχες.» «Τρίχες» του ονομάζει τους πιστούς. Διότι όπως το κεφάλι καυχιέται για τις τρίχες, έτσι και ο Χριστός σεμνύνεται για τους πιστούς. «Έγινα αποξενωμένος.» Ξένος έγινε κατά τον καιρό του πάθους, όταν όλοι οι μαθητές του τον εγκατέλειψαν και έφυγαν. Ως μητέρα δε θα εννοήσεις τη Συναγωγή των Ιουδαίων, και όλη την κατά σάρκα συγγένεια όσων προέρχονται από την περιτομή· και ως γιους αυτής, εκείνους που τον αρνήθηκαν, και είπαν·

Αν καταδέχθηκε τη βοήθεια των αγγέλων —διότι λέει: «Και ιδού, άγγελος τον ενίσχυσε», το οποίο αποτελεί νόμο της ανθρώπινης φύσης— δεν ανέλαβε το θέλημα; Διότι λέει ότι «στους αγγέλους του θα δώσει εντολή για σένα, και θα σε σηκώσουν στα χέρια». Αν καταδέχθηκε την εγκατάλειψη, δεν ανέλαβε το θέλημα; Διότι λέει: «Ελωΐ, ελωΐ, λιμάς αβαχθανή; δηλαδή: Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;». Διότι ο Θεός και Πατέρας παρέδωσε τον μονογενή του Υιό, που έγινε άνθρωπος, σε θάνατο για χάρη μας· διότι, ενώ η μεν σάρκα του ούτε εγκαταλείφθηκε ούτε χωρίστηκε από τη θεότητά του ούτε γνώρισε φθορά, ούτε η ψυχή του εγκαταλείφθηκε στον Άδη, ωστόσο ο Θεός και Πατέρας δεν λυπήθηκε τον ίδιο του τον Υιό, αλλά για χάρη μας τον παρέδωσε σε ύβρεις και ατιμώσεις και σε αδιάβλητα και αναμάρτητα πάθη και στον θάνατο. Γι' αυτό, αφού έγινε υπήκοος κατά την πατρική ευδοκία μέχρι θανάτου και περιφρόνησε την αισχύνη, στεφάνωσε τη φύση μας με δόξα και με την τιμή της αφθαρσίας.

Επειδή, λοιπόν, γνώριζε ο αρχέκακος ότι η σωτηρία συντελείται μέσω του σταυρού, πείραζε πάλι τον Κύριο, ώστε εάν κατέβει από τον σταυρό, να βεβαιωθεί ότι δεν είναι Υιός του Θεού, και έτσι να ματαιωθεί η σωτηρία που έρχεται μέσω του σταυρού. Αλλά Εκείνος ήταν αληθινά Υιός του Θεού, και γι' αυτό ακριβώς δεν κατέβηκε· διότι αν επρόκειτο να κατέβει, δεν θα είχε ανέβει εξαρχής. Επειδή όμως γνώριζε ότι έτσι θα έλθει η σωτηρία στους ανθρώπους, καταδέχθηκε και να σταυρωθεί και όλα τα άλλα να πάθει, και να ολοκληρώσει το έργο Του. Και οι συσταυρωμένοι Τον ονείδιζαν και οι δύο στην αρχή· έπειτα όμως ο ένας αναγνώρισε ότι Εκείνος ήταν αναίτιος, όπως αναφέρει ο Λουκάς, και μάλιστα επιτιμούσε τον άλλο επειδή βλασφημούσε. «Όταν δε ήλθε η έκτη ώρα, έπεσε σκοτάδι σε όλη τη γη, έως την ενάτη ώρα. Και κατά την ενάτη ώρα, φώναξε ο Ιησούς με μεγάλη φωνή, λέγοντας:»

«Ελωΐ, Ελωΐ, λαμμά σαβαχθανί», που μεταφράζεται: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;» Και μερικοί από αυτούς που στέκονταν εκεί, όταν το άκουσαν, έλεγαν: «Ιδού, φωνάζει τον Ηλία». Έτρεξε τότε κάποιος και, αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξύδι και το έβαλε σε ένα καλάμι, του έδινε να πιει, λέγοντας: «Αφήστε, ας δούμε αν θα έρθει ο Ηλίας για να τον κατεβάσει». Ο δε Ιησούς, αφού έβγαλε μια δυνατή φωνή, εξέπνευσε.» Έγινε σκοτάδι, όχι σε έναν τόπο, αλλά σε όλη τη γη· και αν μεν ήταν καιρός έκλειψης, θα μπορούσε κάποιος να πει ότι το φαινόμενο ήταν φυσικό. Τώρα όμως, η σελήνη βρισκόταν στη δέκατη τέταρτη ημέρα της, οπότε ήταν αδύνατο να συμβεί φυσική έκλειψη. Αναφωνεί δε ο Κύριος στα Εβραϊκά το προφητικό λόγιο, δείχνοντας ότι μέχρι και την τελευταία αναπνοή του τιμά τα εβραϊκά. Όσο για το, «Γιατί με εγκατέλειψες;», το λέγει εκ προσώπου της ανθρώπινης φύσης, σαν να λέγει το εξής: