Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 16:8

εʹ. Εμφανίστηκε πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή· γι' αυτήν ο Ευσέβιος στα «Προς Μαρίνον» αναφέρει ότι είναι διαφορετική Μαρία από εκείνη που είδε τον νεανίσκο· ή ίσως και οι δύο κατάγονταν από τα Μάγδαλα. στʹ. Ο Ευσέβιος Καισαρείας αναφέρει ότι η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου ετοίμασαν αρώματα· δεν είναι όμως αυτές που ήρθαν το πρωί μόλις ανέτειλε ο ήλιος, αλλά κάποιες άλλες ανώνυμες. Διότι ήταν πολλές εκείνες που είχαν συναναβεί με τον Σωτήρα από τη Γαλιλαία· γι' αυτό και δεν καταφθάνουν μέσα στη νύχτα, αλλά το πρωί, και αφού άκουσαν την εντολή να αναγγείλουν τα γεγονότα στους μαθητές και στον Πέτρο, έφυγαν, και δεν είπαν τίποτα σε κανέναν, επειδή φοβούνταν· διότι, καθώς έφθασαν μετά την ανατολή του ηλίου, δεν αξιώνονται ούτε να δουν τον Σωτήρα. Ούτε ήταν δυνατόν η Μαγδαληνή, έπειτα από τόσες εμφανίσεις, έχοντας πια ανατείλει ο ήλιος, να απορεί και να αγνοεί ποιος θα αποκυλίσει τον λίθο. ζʹ. Του Ευσεβίου, από τα «Προς Μαρίνον».

Αʹ. Πώς κατά μεν τον Ματθαίο ο Σωτήρας φαίνεται να έχει αναστηθεί αργά το Σάββατο, ενώ κατά τον Μάρκο νωρίς το πρωί της πρώτης ημέρας της εβδομάδας. αʹ. Η λύση σε αυτό το ζήτημα θα μπορούσε να είναι διττή. Διότι, αφενός, κάποιος, αθετώντας αυτήν ακριβώς την περικοπή που το αναφέρει, θα μπορούσε να πει ότι δεν διασώζεται σε όλα τα αντίγραφα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου· τουλάχιστον τα ακριβή αντίγραφα τοποθετούν το τέλος της αφήγησης του Μάρκου στα λόγια του νεανίσκου που εμφανίστηκε στις γυναίκες και τους είπε: «Μην φοβάστε, τον Ιησού ζητάτε τον Ναζαρηνό» και στα επόμενα, με τα οποία καταλήγει: «και αφού άκουσαν, έφυγαν, και δεν είπαν τίποτε σε κανέναν, επειδή φοβούνταν». Διότι σε αυτό το σημείο σχεδόν σε όλα τα αντίγραφα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου ολοκληρώνεται το τέλος. Όσα δε ακολουθούν, καθώς σπάνια περιέχονται σε κάποια αλλά όχι σε όλα, θα μπορούσαν να θεωρηθούν περιττά, και μάλιστα εφόσον έρχονται σε αντίφαση με τη μαρτυρία των υπόλοιπων ευαγγελιστών. Αυτά, λοιπόν, θα μπορούσε να τα πει κάποιος, παραμερίζοντας και αναιρώντας εξολοκλήρου ένα περιττό ερώτημα. Κάποιος άλλος, όμως, που δεν τολμά να αθετήσει απολύτως τίποτε από όσα οπωσδήποτε περιέχονται στη γραφή των Ευαγγελίων, υποστηρίζει ότι υπάρχει διπλή ανάγνωση, όπως και σε πολλά άλλα σημεία, και ότι και οι δύο πρέπει να γίνονται αποδεκτές, λόγω του ότι ούτε η μία προκρίνεται έναντι της άλλης, ούτε εκείνη έναντι αυτής, μεταξύ των πιστών και των ευλαβών.

Διότι, εάν όλοι είχαν μνημονεύσει μία εμφάνιση, και έλεγαν ομόφωνα ότι φάνηκε ένας άγγελος ή δύο άγγελοι, ή πάλι δύο άνδρες ή ένας νεανίσκος, και έπειτα παρουσίαζαν διαφορές στους χρόνους, ή δεν δήλωναν τους ίδιους τόπους, τότε θα μπορούσε κανείς να τους κατακρίνει. Τώρα, όμως, ο λόγος παραμένει ακριβής και αδιάβλητος, εφόσον εισάγει οπτασίες που εναλλάσσονται σε διαφορετικούς χρόνους και τόπους, και παρουσιάζει πάλι διαφορετικές αυτές που τις είδαν, καθώς είναι διαφορετικές οι δύο πρώτες σε σύγκριση με τη δεύτερη, και οι τρίτες επίσης διαφορετικές από τις τέταρτες. Αμέσως, λοιπόν, μετά την ομιλία του νεανίσκου προς τις τελευταίες γυναίκες, των οποίων τα ονόματα δεν αναφέρονται, ο Μάρκος προσθέτει: «Και αφού άκουσαν έφυγαν, και δεν είπαν τίποτε σε κανέναν, διότι φοβούνταν»· αυτές λοιπόν ήταν τέτοιες και γεμάτες φόβο, και εξαιρετικά δειλές, ώστε ούτε καν να πεισθούν στον νεανίσκο που τους είπε: «Πηγαίνετε και πείτε στους μαθητές του και στον Πέτρο, Ιδού, πηγαίνει πριν από σας στην Γαλιλαία»· διότι, αν και άκουσαν αυτά τα λόγια, έπραξαν το αντίθετο· οι γυναίκες όμως στο κατά Λουκάν, αφού επέστρεψαν από το μνήμα, τα ανήγγειλαν όλα αυτά στους ένδεκα. Ομοίως δε και εκείνη στο κατά Ιωάννην έρχεται προς τους μαθητές απαγγέλλοντας όσα είδε.

και τα εξής: και εκείνες μεν στον Μάρκο, αφού άκουσαν την εντολή να αναγγείλουν στους μαθητές τα παραγγελθέντα, δεν είπαν τίποτα σε κανέναν· ενώ εκείνες στον Λουκά, αφού πορεύθηκαν, τα ανήγγειλαν στους έντεκα· ώστε από όλα αυτά να συνάγεται ότι δεν είναι οι ίδιες· γι' αυτό και δεν έπραξαν τα όσα αναγράφονται κατά τον ίδιο χρόνο.

ΧΟΡΟΣ Εμείς δε, κόρες, καταπληγμένες από δέος, και βρισκόμενες σε έκσταση μπροστά στο πρωτόγνωρο θέαμα, ας φύγουμε το ταχύτερο από το μνήμα με τρόμο, κρατώντας σιωπηλά καθετί που είδαμε και ακούσαμε, και ας μην αποκαλύψουμε τίποτα απολύτως σε κανέναν· έχοντας κατά νου τους δόλους εκείνου που πούλησε τον Λόγο, και φοβούμενες την αγχόνη της θηλιάς, σαν νεκροπρεπές μνήμα που ταίριαζε στη συμπεριφορά του, αυτού που περιέπαιξε το μυστήριο ανάμεσα στους εχθρούς.

Επειδή όμως, μετά το γεγονός ότι η αειπάρθενος Μαρία ήλθε πρώτη στον τάφο και δέχθηκε πρώτη το ευαγγέλιο της αναστάσεως, συγκεντρώθηκαν πολλές, οι οποίες και εκείνες είδαν τον λίθο αποκυλισμένο και άκουσαν τους αγγέλους, επιστρέφοντας μετά από τέτοιο άκουσμα και θέαμα διαχωρίστηκαν. Και οι μεν, όπως λέει ο Μάρκος, «έφυγαν από το μνημείο και τις κατείχε φόβος και έκσταση και δεν είπαν σε κανέναν τίποτα, διότι φοβούνταν»· οι δε άλλες ακολούθησαν τη Μητέρα του Κυρίου, οι οποίες και αξιώθηκαν να δουν και να συνομιλήσουν με τον Δεσπότη. Η δε Μαγδαληνή αναχώρησε προς τον Πέτρο και τον Ιωάννη, μαζί με τους οποίους έρχεται και πάλι μόνη στον τάφο· και όταν εκείνοι αναχώρησαν, αυτή παρέμεινε και αξιώνεται και αυτή να δει τον Δεσπότη, και αποστέλλεται και αυτή προς τους Αποστόλους και έρχεται πάλι προς αυτούς, αναγγέλλοντας σε όλους, όπως λέει ο Ιωάννης, «ότι είδε τον Κύριο και ότι της είπε αυτά».

Ο Μάρκος, εντούτοις, αναφέρει μια άλλη Μαρία Μαγδαληνή, εκτός από τις δύο που έχουν καταγραφεί στον Ματθαίο, τον Λουκά και τον Ιωάννη, μαζί με τη Σαλώμη και τη Μαρία του Ιακώβου, που είναι διαφορετική από την πρώτη, οι οποίες πιθανώς έτρεξαν τελευταίες στο μνήμα. Και αφού είδαν την οπτασία του ενός αγγέλου, ο οποίος αναφέρεται στον Ματθαίο, και καθώς κυριεύθηκαν από τρόμο, έφυγαν από το μνήμα και δεν τόλμησαν να μιλήσουν σε κανέναν, διότι είχε πια ανατείλει ο ήλιος, προνοώντας για τον φόβο των Ιουδαίων.

Απορία. Για ποιον λόγο ο μεν Λουκάς και ο Ιωάννης έγραψαν ότι οι γυναίκες ανήγγειλαν στους αποστόλους την ανάσταση του Χριστού, ο δε Μάρκος μαρτυρεί ότι σιώπησαν και δεν είπαν τίποτα εξαιτίας του φόβου τους, ενώ ο Ματθαίος προσπέρασε σιωπηρά και το ένα και το άλλο από όσα αναφέρθηκαν;

«Και αφού βγήκαν, έφυγαν από το μνημείο· διότι τις κατείχε τρόμος και έκσταση, και δεν είπαν τίποτα σε κανέναν, επειδή φοβούνταν.» Οι γυναίκες, μην έχοντας στο μυαλό τους τίποτα το υψηλό ούτε άξιο για τη θεότητα του Ιησού, κάθονταν κοντά στον τάφο και αγόρασαν μύρα, για να αλείψουν το σώμα σύμφωνα με το έθιμο των Ιουδαίων, ώστε να παραμείνει ευωδιαστό και να μην υποστεί δυσοσμία από την αποσύνθεση· συγχρόνως δε, επειδή τα μύρα έχουν κάποια ξηραντική ιδιότητα και απορροφούν την υγρασία του σώματος, το διατηρούν άσηπτο.

Τον ονομάζει δε εσταυρωμένο· διότι δεν ντρέπεται για τον σταυρό· γιατί αυτός είναι η σωτηρία των ανθρώπων και το κεφάλαιο όλων των αγαθών. Αναστήθηκε. Από πού είναι φανερό; Διότι δεν είναι εδώ· και θέλετε να βεβαιωθείτε; Δείτε τον τόπο όπου τον έθεσαν. Για τον λόγο αυτόν άλλωστε σήκωσε και τον λίθο, για να δείξει τον τόπο· αλλά πηγαίνετε, πείτε στους μαθητές του και στον Πέτρο. Τον Πέτρο τον ξεχωρίζει από τους μαθητές, ονομάζοντάς τον κατεξοχήν ως κορυφαίο ξεχωριστά από εκείνους· ή επειδή ο Πέτρος τον είχε αρνηθεί, εάν έρχονταν και έλεγαν οι γυναίκες ότι προσταχθήκαμε να το πούμε στους μαθητές, θα έλεγε ο Πέτρος: Εγώ αρνήθηκα· επομένως δεν είμαι πλέον μαθητής του· άρα με απέρριψε, με αποστράφηκε. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, προσθέτει το Και στον Πέτρο, για να μην σκανδαλιστεί ο Πέτρος, επειδή δεν θεωρήθηκε άξιος να γίνει λόγος γι' αυτόν, καθώς τον είχε αρνηθεί, και εξαιτίας αυτού δεν είναι άξιος ούτε να συγκαταλέγεται στους μαθητές. Τους στέλνει δε στη Γαλιλαία, απομακρύνοντάς τους από τις ταραχές και τον μεγάλο φόβο των Ιουδαίων. Ωστόσο, φόβος και έκσταση κυρίευσαν τις γυναίκες, δηλαδή κατάπληξη, τόσο από το θέαμα του αγγέλου, όσο και από το φοβερό γεγονός της αναστάσεως, και γι' αυτόν τον λόγο δεν είπαν τίποτα σε κανέναν.