Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 2:27

Ποιος είναι, λοιπόν, ο τρόπος της επιχειρηματολογίας σε αυτό το ζήτημα, ή πώς παρουσιάζει τον εαυτό Του να κρίνει δίκαια, ενώ εκείνους καθόλου, θα ειπωθεί ξανά. Θεράπευσε το Σάββατο τον παράλυτο, ελέησε έναν άνθρωπο που είχε αναλώσει μακρά χρόνια στην ασθένεια, εκφέροντας προφανώς ορθή και αγαθή κρίση για αυτόν. Διότι έπρεπε να σπλαχνιστεί τον κατάκοιτο ακόμη και το Σάββατο, και σε καμία περίπτωση να περιορίσει το έλεος από σεβασμό προς το Σάββατο, επιδεικνύοντας μια εντελώς μάταιη ευλάβεια. Όπως ακριβώς και κατά το Σάββατο ο Πατέρας είναι ενεργός σχετικά με την οικονομία των κτισμάτων, και πάντοτε μέσω του Υιού, έτσι και Αυτός. Διότι έκρινε ότι δεν έπρεπε να στερηθεί το έλεος ο έχων ανάγκη ελέους κατά το Σάββατο εξαιτίας του Σαββάτου, επειδή γνώριζε πως ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος του Σαββάτου· διότι δεν πλάστηκε ο άνθρωπος για το Σάββατο, αλλά το Σάββατο για τον άνθρωπο. Επομένως, είναι ορθή και αγαθή η κρίση του Σωτήρα για αυτά, αφού δεν εμπόδισε εξαιτίας του Σαββάτου τη φιλανθρωπία προς τον κατάκοιτο, αλλά αυτό που γνωρίζει ως Θεός να ενεργεί (διότι πηγή της αγαθότητας είναι η θεία φύση), αυτό ακριβώς έπραξε και κατά το Σάββατο. Η κρίση όμως των Ιουδαίων, οι οποίοι δυσανασχετούσαν εναντίον Του εξαιτίας του Σαββάτου, και για τον λόγο αυτόν σχεδίαζαν να φονεύσουν Αυτόν που σε τίποτα δεν είχε αδικήσει, πώς να μην είναι εντελώς ασύμβατη με τους θείους νόμους; Διότι είναι γεγραμμένο: «Αθώον και δίκαιον δεν θα φονεύσεις».

Διότι κανείς δεν καταλύει ξένο έργο, εκτός εάν ένας τέτοιος άνθρωπος γίνει σφετεριστής ξένων πραγμάτων και αλλοτριοεπίσκοπος, επισύροντας τιμωρία στον εαυτό του. Επειδή όμως το Σάββατο αποτελεί δικό Του έργο, για τον λόγο αυτόν λέει ότι «ο Υιός του Ανθρώπου είναι κύριος και του Σαββάτου», και προσθέτει «δεν δημιουργήθηκε ο άνθρωπος για το Σάββατο, αλλά το Σάββατο για τον άνθρωπο». Εάν, λοιπόν, ο Θεός εποίησε το Σάββατο για τον άνθρωπο και προτίμησε τον άνθρωπο από το Σάββατο, το έπραξε για να γνωρίσει ο άνθρωπος την ανάπαυση και την ανάπαυλα των μελλοντικών αγαθών· διότι αυτά αποτελούν αντίτυπα των επουρανίων. Διότι εδώ τα πράγματα είναι εν μέρει, ενώ εκείνα αποτελούν την πλήρη τελειότητα. Το Σάββατο, λοιπόν, του Νόμου ίσχυε έως την παρουσία Του· κατέλυσε όμως εκείνο το Σάββατο και μας έδωσε το μέγα Σάββατο, το οποίο είναι ο ίδιος ο Κύριος, η ανάπαυσή μας και ο σαββατισμός μας.

Επιπλέον, εάν η αποστολή και η εκπόρευση είναι το ίδιο, τότε εξαιτίας μου το Πνεύμα -αλίμονο στην κακοδοξία, διότι δεν μπορώ να τα λέω αυτά χωρίς φρίκη και έκπληξη- εκπορεύεται από τον Πατέρα. Διότι για χάρη μου έχει αποσταλεί. Εάν όμως για χάρη μου, τότε οπωσδήποτε και μετά από εμένα ή όχι πολύ πριν από εμένα, αλλά υποκείμενο στον χρόνο όπως ακριβώς εγώ, και όχι συναΐδιο με τον Πατέρα και τον Υιό. Και όχι μόνο αυτό, αλλά υποτάσσεται και στην εξουσία. Αλίμονο, πού υποβιβάζεται από τους αγνώμονες δούλους εκείνο που εκ φύσεως κατέχει την κυριότητα ολόκληρης της κτίσης. Διότι «το σάββατο», λέει, «έγινε για τον άνθρωπο, και όχι ο άνθρωπος για το σάββατο. Επομένως, ο υιός του ανθρώπου είναι κύριος του σαββάτου». Βλέπεις πόσο απέχει η αποστολή από την εκπόρευση;

γ΄. Έπειτα αναφέρει και άλλη αιτία· διότι, λέγει, ο Υιός του ανθρώπου είναι Κύριος του σαββάτου, μιλώντας για τον εαυτό Του. Ο δε Μάρκος αναφέρει ότι το είπε αυτό και για την κοινή ανθρώπινη φύση· διότι έλεγε: Το σάββατο έγινε για τον άνθρωπο, όχι ο άνθρωπος για το σάββατο.

Διότι εκείνος που κατέπαυσε μέσα του, μέσω των αρετών στην πράξη, την υπόσταση των πραγμάτων που υπόκεινται σε φθορά, έκανε την αρχή άλλων, θειοτέρων μορφών· διότι ο Θεός δεν παύει ποτέ να πράττει τα αγαθά, των οποίων άλλωστε δεν είχε καν αρχή. Επειδή, όπως ίδιον του φωτός είναι το να φωτίζει, έτσι ίδιον του Θεού είναι το να ευεργετεί. Γι' αυτό, στον μεν Νόμο, ο οποίος αφηγείται τη χρονική σύσταση όσων υπόκεινται σε γένεση και φθορά, το σάββατο τιμάται με την αργία, στο δε Ευαγγέλιο, το οποίο εισάγει την κατάσταση των νοητών όντων, αυτό λαμπρύνεται με την ευποιία των καλών έργων, έστω και αν αγανακτούν όσοι δεν έχουν γνωρίσει ακόμη ότι το σάββατο έγινε για τον άνθρωπο, και όχι ο άνθρωπος για το σάββατο, και ότι ο Υιός του Ανθρώπου είναι Κύριος και του σαββάτου.

Αυτό δε έχει νοηθεί και ερμηνευτεί και για την Εκκλησία του Χριστού: «Άκουσε, θυγατέρα, τις διδαχές του Χριστού και δες πώς έχεις πηγαία τα θαύματά του, και κλίνε το αυτί σου στις εντολές του και ξέχασε τον λαό σου, εκείνον τον εθνικό, και το σπίτι του πατέρα σου, εκείνο το ειδωλολατρικό», και «θα επιθυμήσει ο βασιλιάς την ομορφιά της αγιότητάς σου, διότι αυτός αληθινά, όχι εκείνος ο απατεώνας, αλλά αυτός είναι ο Κύριός σου και θα τον προσκυνήσεις», και η θυγατέρα της Τύρου, της κακότροπης και άπιστης, θα σου προσφέρει δώρα. Και αυτά μεν και τα επόμενα του ψαλμού εκλαμβάνονται, όπως ειπώθηκε, για την Εκκλησία του Θεού, πολύ περισσότερο όμως θα μπορούσε κανείς να τα εφαρμόσει στη νύμφη και θυγατέρα του Βασιλέα της δόξης, μέσω της οποίας και η Εκκλησία έχει νυμφευθεί τον Βασιλέα και Θεό. Και όπως «το σάββατο έγινε για τον άνθρωπο, και όχι ο άνθρωπος για το σάββατο», έτσι και η Εκκλησία έχει δοξαστεί μέσω της Παρθένου, δεν έχει όμως και η Παρθένος νυμφευθεί μέσω εκείνης. Διότι, αν ο Χριστός δεν είχε γεννηθεί από την Παρθένο, πώς λοιπόν θα μπορούσε η Εκκλησία να τον είχε νυμφευθεί; «Εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος. Ο δε φίλος του νυμφίου, που στέκεται και τον ακούει, χαίρεται με μεγάλη χαρά για τη φωνή του νυμφίου». Αυτά έλεγε από άπειρη χαρά ο φίλος του Νυμφίου και Πρόδρομος, όταν έβλεπε την Εκκλησία να έχει νυμφευθεί τον αληθινότατο νυμφίο.

ΚΑΝΟΝΑΣ ΠΗ'. Κανείς να μην εισάγει οποιοδήποτε ζώο μέσα σε ιερό Ναό, εκτός εάν κάποιος οδοιπόρος, βρισκόμενος σε μεγίστη ανάγκη και στερούμενος οικίσκου και καταλύματος, καταλύσει σε τέτοιον Ναό. Διότι, εάν το ζώο δεν εισαχθεί στο εσωτερικό, υπάρχει περίπτωση να ψοφήσει. Εκείνος δε, με την απώλεια του υποζυγίου και την εξ αυτής αδυναμία του να συνεχίσει την πορεία του, θα παραδοθεί σε κίνδυνο θανάτου. «Διότι διδασκόμαστε ότι το Σάββατο έγινε για τον άνθρωπο», ώστε πάνω από όλα να θεωρείται προτιμητέα η σωτηρία και η ασφάλεια του ανθρώπου. Εάν όμως κάποιος συλληφθεί να εισάγει, χωρίς να υπάρχει ανάγκη όπως ελέχθη, ζώο μέσα σε ιερό ναό, εάν μεν είναι Κληρικός ας καθαιρείται, εάν δε είναι λαϊκός ας αφορίζεται.

Ερμηνεία. Ο παρών Κανόνας εμποδίζει το να εισάγει κάποιος οποιοδήποτε είδος ζώου μέσα σε ιερό ναό. Διότι τα ιερά είναι άξια τιμής και σεβασμού, εκτός μόνον εάν κάποιος, βρισκόμενος σε οδοιπορία, και λόγω ανάγκης από μεγάλο χειμώνα τυχόν και ραγδαία βροχή, μη έχοντας πού να καταφύγει, εισαγάγει το υποζύγιό του σε αυτόν, προκειμένου να μην πεθάνει το ζώο μένοντας έξω και ο ίδιος κινδυνεύσει με θάνατο, μη δυνάμενος να οδοιπορήσει το υπόλοιπο του δρόμου με τα ίδια του τα πόδια, ή και από λύπη, μη έχοντας τον τρόπο να αγοράσει άλλο. Παραθέτει δε ο Κανόνας και μαρτυρία από την Γραφή, η οποία λέγει ότι το Σάββατο έγινε για τον άνθρωπο. Αυτό κατανοείται με δύο τρόπους: είτε ότι, όπως ακριβώς το Σάββατο ορίστηκε από τον νόμο για να αναπαυθεί ο δούλος και το υποζύγιο του ανθρώπου, και μέσα από αυτή την ανάπαυση να μπορεί να υπηρετεί τον κύριό του· με τον ίδιο τρόπο και αυτή η ανάπαυση του ζώου στο Ιερό δεν γίνεται για το ζώο, αλλά για τον άνθρωπο που έχει το ζώο· είτε ότι, όπως ακριβώς η αργία του Σαββάτου καταλυόταν για να ποτιστούν τα ζώα, ή για να βγουν από τον λάκκο, όπου τυχόν έπεφταν την ημέρα του Σαββάτου, προκειμένου να εξυπηρετείται από αυτά ο άνθρωπος, έτσι καταλύεται και η τιμή του Ιερού για την σωτηρία του ανθρώπου που κατέχει το ζώο.

Διότι μοιάζουν με παλαιά ενδύματα, εξαιτίας της αδυναμίας της σκέψης τους. Δεν πρέπει, λοιπόν, να τους επιβάλλεται η βαριά υποχρέωση της νηστείας. Ή μπορείς να το κατανοήσεις και ως εξής: Οι μαθητές του Χριστού, όντας καινούριοι, δεν μπορούν να είναι δούλοι σε παλαιά έθιμα και νόμους. «Και συνέβη να περνά αυτός το Σάββατο μέσα από τα σπαρτά, και οι μαθητές του άρχισαν να ανοίγουν δρόμο, κόβοντας τα στάχυα, και οι Φαρισαίοι του έλεγαν: Κοίτα τι κάνουν το Σάββατο, το οποίο δεν επιτρέπεται; Και αυτός τους έλεγε: Ποτέ δεν διαβάσατε τι έκανε ο Δαβίδ όταν είχε ανάγκη, και πείνασε αυτός και όσοι ήταν μαζί του; πώς εισήλθε στον οίκο του Θεού επί αρχιερέως Αβιάθαρ, και έφαγε τους άρτους της προθέσεως, τους οποίους δεν επιτρέπεται να φάνε παρά μόνο οι ιερείς, και έδωσε και σε όσους ήταν μαζί του; Και τους έλεγε: Το Σάββατο έγινε για τον άνθρωπο, όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. Επομένως, ο Υιός του ανθρώπου είναι Κύριος και του Σαββάτου.» Οι μαθητές του Κυρίου κόβουν τα στάχυα, καθώς δεν έχουν πλέον συνηθίσει να ζουν σύμφωνα με τον νόμο. Οι δε Φαρισαίοι, που αγανακτούν, αποστομώνονται από τον Χριστό, ο οποίος φέρνει ως παράδειγμα τον Δαβίδ που, λόγω ανάγκης, παρέβη τον νόμο επί αρχιερέως Αβιάθαρ. Διότι ο προφήτης Δαβίδ, προσπαθώντας να ξεφύγει από τον Σαούλ, ήλθε σε αυτόν τον αρχιερέα και τον παραπλάνησε, λέγοντας ότι είχε αποσταλεί από τον βασιλιά για κάποια επείγουσα στρατιωτική ανάγκη.