Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 9:23

Απόκριση Βαρσανουφίου: Αδελφέ, επειδή ζήτησας να ακούσεις από εμένα τον ευτελή σχετικά με τους λογισμούς σου, μήπως δεν σου άρεσαν αυτά που άκουσας από τον αδελφό Ιωάννη; Όμως δέχεσαι αυτές τις ταραχές επειδή έχεις ελαφριά καρδιά. Αν σύμφωνα με τον λόγο του Σωτήρα «όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει», πού είναι η πίστη σου; Σχετικά, λοιπόν, με το κρασί δεν πρέπει να το κόψεις εντελώς, αλλά να καταναλώνεις λίγο. Και σχετικά με το να κάθεσαι για να κοιμηθείς, και αυτό οδηγεί αργότερα στην ταπείνωση, αλλά ανάθεσε τον εαυτό σου στον Θεό με τον φόβο Του. Όσο για τον οφθαλμό μην δειλιάζεις, εφόσον έχεις τον Θεό που σε φωτίζει.

Διότι, όταν ο Κύριος βρήκε τους μαθητές του να έχουν χαλαρώσει, τους είπε: «Γρηγορείτε και προσεύχεσθε, για να μην εισέλθετε σε πειρασμό». Τέκνο μου, αυτός που φώτισε τα μάτια του τυφλού, είθε να φωτίσει τα μάτια της καρδιάς σου, για να κατανοείς το αγαθό και το συμφέρον, και ο Θεός των δυνάμεων είθε να σε ενδυναμώσει και να σε στηρίξει με τέλεια πίστη, αυτός που είπε: «Όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει». Και είθε να σε δω στη χώρα των σωζομένων δια της χάριτος του προστάτη των ψυχών μας Ιησού Χριστού. Σε αυτόν ανήκει η δόξα μαζί με τον Πατέρα.

Ερώτηση του ιδίου προς τον ίδιο: Όταν δε οι Πατέρες παρακαλούνται να προσευχηθούν για κάποιον πειρασμό, τι ζητούν; Απαλλαγή από το πάθος ή το συμφέρον ζητούν; Και πώς ο αββάς Σισώης για τον μαθητή του και άλλοι Πατέρες ζήτησαν από τον Θεό την απαλλαγή από το πάθος; Πώς δε να κατανοήσουμε το «Όλα είναι δυνατά σε εκείνον που πιστεύει»; Και πάλι, αν κανείς δεν πειράζεται περισσότερο από όσο μπορεί; Και αν ο πειρασμός γίνεται για το συμφέρον; Και αν ωφελούν οι προσευχές των αγίων;

Το ότι οφείλουμε να θεωρούμε πως όσα συμβαίνουν στον άνθρωπο είναι προς το συμφέρον του, είναι φανερό, επειδή ο Απόστολος λέει: «Σε κάθε περίσταση να ευχαριστείτε». Όσο για το ρητό «Όλα είναι δυνατά σε εκείνον που πιστεύει», αυτό σημαίνει το να βαστάζει κανείς με ελπίδα τη θλίψη των παθών, να υπομένει, να δείχνει μακροθυμία και να τα υπομένει όλα με γενναιότητα όπως ο Ιώβ. Ο Θεός, εξάλλου, δεν δοκιμάζει τον άνθρωπο πέρα από τις δυνάμεις του, αλλά, αν δεν υπάρχουν οι προσευχές των αγίων, κάποιες φορές ο άνθρωπος εξαιτίας της δικής του ραθυμίας (ή χαυνότητας) γίνεται προδότης. Ο Θεός ας συγχωρήσει τη φλυαρία σου, αδελφέ μου.

Αν πιστεύουμε ότι ο Θεός δεν ψεύδεται και ότι όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει, πώς δεν πέτυχες αυτό που ποθούσες; Μήπως άραγε, χωρίς να το αντιλαμβάνεσαι, κυριαρχεί μέσα σου η απιστία; Εγώ πιστεύω αληθινά ότι ό,τι σου είπε ο Θεός μέσω του αδελφού Ιωάννη, πραγματοποιείται για σένα. Παρακαλώ δε τη φιλόχριστη αγάπη σου να μη με παρασύρεις πλέον στον ιππόδρομο, διότι γέρασα, και σου τα λέω αυτά επισημαίνοντας την ομοψυχία που είπες ότι έχεις μαζί μας. Διότι κανείς δεν χωρίζει την ψυχή του στα δύο, ώστε να αφήσει το ένα μέρος στη μία απασχόληση και το άλλο στην άλλη. Και για να μάθεις ότι δεν παύω να παρακαλώ τον Θεό, μέχρι να σε εισαγάγει μαζί μου «στις πύλες του με δοξολογία και στις αυλές του με ύμνους», γι' αυτό σου τα είπα αυτά.

Απόκριση του μεγάλου Γέροντα προς τον ίδιο σχετικά με την ίδια ερώτηση: Εάν «όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει», πού είναι η δική μας πίστη; Εάν επέλεξες για τον εαυτό σου την κατάσταση του νεκρού, ρώτησε τον νεκρό εάν επιθυμεί να δει τη γυναίκα του ή εάν κρίνεται για εκείνη, εάν αυτή φύγει και πορνεύσει. Εάν άφησες τους νεκρούς να θάψουν τους δικούς τους νεκρούς, γιατί δεν ευαγγελίζεσαι τη βασιλεία του Θεού;

«Πρόσθεσέ μας πίστη.» Δεν ζητούν απλώς πίστη, για να μην τους θεωρήσεις άπιστους, αλλά ζητούν μάλλον αύξηση της πίστης από τον Χριστό, δηλαδή τη βεβαίωση σε αυτήν. Διότι, όσον αφορά την πίστη, ένα μέρος της εξαρτάται από εμάς, ενώ το άλλο δίδεται με τη θεία χάρη. Διότι από εμάς εξαρτάται να κάνουμε την αρχή, και να έχουμε σε Αυτόν απόλυτη πεποίθηση και πίστη με όλη μας τη δύναμη. Έργο της θείας χάριτος όμως είναι η βεβαίωση και η ισχύς σε αυτήν. Γι' αυτό, και επειδή όλα είναι δυνατά στον Θεό, ο Κύριος λέει ότι όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει. Διότι η δύναμη, η οποία μας χορηγείται μέσω της πίστεως, είναι του Θεού.

Δεν θα μου έφτανε ο χρόνος να διηγηθώ για τον Ιησού και τους μετά από αυτόν κριτές και προφήτες, καθώς και για τον Δαβίδ και τους μεταγενεστέρους του, οι οποίοι, ενεργούμενοι μέσω του μυστηρίου του σταυρού, ανέκοψαν ποταμούς, σταμάτησαν τον ήλιο, κατεδάφισαν πόλεις ασεβών, έγιναν ισχυροί στον πόλεμο, έτρεψαν σε φυγή στρατόπεδα αλλοφύλων, διέφυγαν από το στόμα της μαχαίρας, έσβησαν τη δύναμη της φωτιάς, έφραξαν τα στόματα των λιονταριών, ήλεγξαν βασιλιάδες, αποτέφρωσαν πεντηκοντάρχους, ανέστησαν νεκρούς, έκλεισαν τον ουρανό με τον λόγο τους και πάλι τον άνοιξαν, καθιστώντας τα σύννεφα σε αυτόν άγονα και έπειτα πάλι γόνιμα. Διότι, μολονότι ο Παύλος λέει ότι αυτά τα ενήργησε η πίστη, εντούτοις η πίστη αποτελεί δύναμη προς σωτηρία· γι' αυτό και όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει. Τέτοιας λογής βεβαίως είναι και ο Σταυρός του Χριστού για εκείνους που πιστεύουν· «διότι ο λόγος περί του Σταυρού, για να επαναλάβω τα λόγια του Παύλου, σε αυτούς μεν που χάνονται είναι μωρία, σε εμάς δε που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού».

Βλέπετε πόση είναι η απιστία του ανθρώπου; Διότι εκείνος που λέει «αν μπορείς», έδειξε οπωσδήποτε ότι δεν πιστεύει πως Εκείνος έχει τη δύναμη. Ο Κύριος όμως του είπε: «Αν μπορείς να πιστέψεις, όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει»· και το λέει αυτό όχι επειδή αγνοούσε την απιστία εκείνου, αλλά για να τον προαγάγει σιγά-σιγά στην πίστη και συγχρόνως να δείξει ότι και για το γεγονός πως οι μαθητές δεν μπόρεσαν να βγάλουν το δαιμόνιο, η δική του απιστία υπήρξε η αιτία. Πρόσεξε δε τον ευαγγελιστή· διότι δεν ανέφερε ότι ο Κύριος απευθύνθηκε στον πατέρα του παιδιού λέγοντας «αν μπορείς να πιστέψεις», απλώς και μόνο επειδή ο Κύριος σχεδόν πάντα απαιτούσε την πίστη από όσους ζητούσαν θεραπείες· διότι, όντας Δεσπότης και κηδεμόνας των ψυχών, φρόντιζε να θεραπεύει και αυτές μέσω της πίστεως· αλλά εκείνος ο πατέρας του παιδιού, μόλις άκουσε ότι η θεραπεία ακολουθεί τη δική του πίστη, έλεγε με δάκρυα: «Πιστεύω, Κύριε, βοήθησέ με στην απιστία μου». Βλέπετε την άριστη πνευματική προκοπή; Διότι όχι μόνο πίστεψε για τη θεραπεία του παιδιού, αλλά και ότι ο Κύριος μπορεί να νικήσει εντελώς και τη δική του απιστία, εάν το θελήσει.

Και η πίστη τι λέει; Όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει, διότι τίποτα δεν είναι αδύνατο για τον Θεό. «Ω πλούτος άρρητος, και θάλασσα που πλουτίζει με τα κύματά της, και με τους θαυμαστούς θησαυρούς της που υπερεκχειλίζουν από τη δύναμη της πίστεως! Πόσο γεμάτη θάρρος και πόση αγαλλίαση και πλήρης ελπίδας είναι η πορεία μαζί της; Και τα φορτία της πόσο ελαφρά είναι; Και η εργασία της πόση γλυκύτητα έχει;» Εκείνος που αξιώθηκε να γευθεί την πίστη και στράφηκε πάλι προς τη γνώση της ψυχής, σε τι διαφέρει η πράξη του από εκείνον που βρήκε έναν πολύτιμο μαργαρίτη και τον αντάλλαξε με έναν χάλκινο οβολό, εγκαταλείποντας την αυτεξούσια ελευθερία και επιστρέφοντας στους τρόπους της πενίας, οι οποίοι είναι γεμάτοι φόβο και δουλεία.

Η γνώση επιτρέπει σε όλους όσους πορεύονται στην οδό της, σύμφωνα με τους νόμους της, να εξετάζουν σε καθετί το τέλος πριν από την αρχή και έτσι να ξεκινούν, μήπως, εάν η κατάληξη του πράγματος βρεθεί δυσπρόσιτη για τα όρια της ανθρώπινης δύναμης, κοπιάσουν μάταια, και το εγχείρημα αποδειχθεί αδύνατο και δυσχερές να πραγματοποιηθεί. Η πίστη όμως τι λέει; «Όλα είναι δυνατά για εκείνον που πιστεύει». Διότι τίποτα δεν είναι αδύνατο για τον Θεό.

Όταν δε ήλθαν προς το πλήθος, τον πλησίασε ένας άνθρωπος, γονατίζοντας μπροστά του και λέγοντας: «Κύριε, ελέησε τον υιό μου, διότι σεληνιάζεται και δεινοπαθεί. Διότι πολλές φορές πέφτει στη φωτιά και πολλές φορές στο νερό· και τον έφερα στους μαθητές σου, αλλά δεν μπόρεσαν να τον θεραπεύσουν». Αυτόν τον άνθρωπο η Γραφή τον παρουσιάζει να ασθενεί σφόδρα ως προς την πίστη· και αυτό είναι φανερό από πολλά σημεία· και από το ότι ο Χριστός είπε: «Σε αυτόν που πιστεύει, τα πάντα είναι δυνατά»· και από το ότι ο ίδιος που προσήλθε είπε: «Βοήθησέ με στην απιστία μου»· και από το ότι ο Χριστός διέταξε τον δαίμονα να μην εισέλθει πλέον σε αυτόν· και από το ότι πάλι ο άνθρωπος είπε στον Χριστό: «Εάν μπορείς». Και εάν η απιστία του, λέγει, έγινε η αιτία για να μην εξέλθει ο δαίμονας, γιατί κατηγορεί τους μαθητές; Για να δείξει ότι τους ήταν δυνατό σε πολλές περιπτώσεις να θεραπεύουν, ακόμη και αν εκείνοι που τους έφερναν τους ασθενείς δεν είχαν πίστη. Διότι, όπως πολλές φορές αρκούσε η πίστη αυτού που προσέρχεται στο να λάβει τη χάρη ακόμη και από κατώτερους, έτσι πολλές φορές αρκούσε και η δύναμη αυτών που ενεργούν για να θαυματουργήσουν, ακόμη και όταν αυτοί που προσέρχονταν δεν πίστευαν.

Τα πάντα είναι δυνατά σε εκείνον που πιστεύει, είπε ο Κύριος. Είδα ακάθαρτες ψυχές να μαίνονται εμμανώς για τους σαρκικούς έρωτες· και όμως, όταν έλαβαν τη σκέψη της μετανοίας, αξιοποιώντας την εμπειρία του έρωτα, μετέφεραν τον ίδιο αυτόν έρωτα προς τον Κύριο· και αφού υπερπήδησαν κάθε φόβο, μπολιάστηκαν αχόρταγα στην αγάπη του Θεού.

Μεγάλη δύναμη έχει η ενεργός πίστη· και αυτό το μαρτυρούν στην μεν Παλαιά Διαθήκη όλοι οι άγιοι, κατορθώνοντας τα αδύνατα για τους υπόλοιπους ανθρώπους· στη δε Καινή Διαθήκη, περισσότερο από όλους ο Χριστός το βεβαιώνει, λέγοντας άλλοτε στη Χαναναία: «Ω γυναίκα, μεγάλη είναι η πίστη σου»· άλλοτε στην αιμορροούσα: «Έχε θάρρος, θυγατέρα, η πίστη σου σε έχει σώσει, πήγαινε ειρηνικά»· άλλοτε σε κάποιον που αμφέβαλλε: «Αν μπορείς να πιστέψεις, όλα είναι δυνατά σε εκείνον που πιστεύει»· και τώρα στον αρχισυνάγωγο: «Μην φοβάσαι, μόνο πίστευε και θα σωθείς»· και στον εκατόνταρχο: «Πήγαινε και ας γίνει σε σένα όπως ακριβώς πίστεψες». Γι' αυτά λοιπόν να πιστεύετε στον Θεό χωρίς ενδοιασμούς, και δεν θα φοβηθείτε κανέναν τρόμο· να πιστεύετε κάνοντας αγαθοεργίες· διότι η πίστη χωρίς τα έργα είναι νεκρή· και μάλιστα περισσότερο από όλους εσείς που διακρίνεστε για τη σύνεσή σας, και βρίσκεστε σε προχωρημένη ηλικία, και λάμπετε από τα αξιώματά σας· μέχρι πότε εμείς οι γέροντες θα έχουμε παιδικά φρονήματα; «Τιμημένο γήρας δεν είναι το να ζει κανείς πολλά χρόνια, και αληθινή ηλικία του γήρατος είναι ο αμόλυντος βίος».

Διότι τόσο πολύ έχει ριζωθεί στη φύση των ανθρώπων, μέσω της αισθήσεως, η δύναμη της αλογίας, ώστε οι περισσότεροι να μη θεωρούν ότι ο άνθρωπος είναι τίποτε άλλο παρά σάρκα, η οποία διαθέτει την αίσθηση ως δύναμη για την απόλαυση της παρούσας ζωής. Όλα, λοιπόν, είναι δυνατά σε εκείνον που πιστεύει και δεν διχάζεται, δηλαδή δεν αποχωρίζεται από την κατά νουν ένωσή του με τον Θεό, η οποία έχει επιτευχθεί μέσω της πίστεως, εξαιτίας της κατά την αίσθηση σχέσεως της ψυχής προς το σώμα· όλα όσα αποξενώνουν τον νου από τον κόσμο και τη σάρκα, και τον οικειώνουν με τον Θεό, τελειοποιημένο με τα πνευματικά κατορθώματα.

Διότι, όπως λέγει, όλα είναι δυνατά σε εκείνον που πιστεύει. Τώρα όμως, επειδή ο δικός μας νόμος επιτρέπει να πανηγυρίζουμε και τα μεθέορτα, έτσι και ο λόγος, μολονότι υστερεί χρονικά, προσέρχεται στη Σύνοδο, και δεν ανέχεται καθόλου να απουσιάζει παντελώς από την εορτή· απεναντίας, έρχεται από μακριά προετοιμασμένος να πανηγυρίσει μαζί με εκείνους που εορτάζουν τα συνοδικά γεγονότα και να υμνήσει τα επινίκια. Πρέπει όμως, πριν από τα επινίκια να υπενθυμιστεί η νίκη, και πριν από τη νίκη οι αγώνες· διότι αυτό ακριβώς είναι η εορτή: η υπενθύμιση των όσων εορτάζονται. Εμπρός λοιπόν, εμπρός και τώρα ας υπενθυμίσει ο λόγος συνοπτικά, όσο είναι εφικτό, τα πεπραγμένα της Συνόδου.

Το πόσο μεγάλος ήταν στην πίστη, ώστε να λέγεται και να πιστεύεται ότι μπορούσε και βουνά να μετακινεί και να κατορθώνει τα πάντα, αυτό, όπως λένε, θα το αποδείξει το ίδιο το γεγονός και δεν θα χρειαστούμε άλλα λόγια. Υπήρχε κάποιος μαθητής του αγίου με το όνομα Μάρκος, ο οποίος είχε το αξίωμα του ιερέα. Σε αυτόν συνήθιζε να αναθέτει την ευλογία της τράπεζας, και εκείνος υπακούοντας εκπλήρωνε το πρόσταγμα. Αυτός ο Μάρκος, λοιπόν, φτάνοντας στο τέλος του βίου του και κοιμώμενος εν ειρήνη, εξεδήμησε προς τον Κύριο. Και ήταν ακριβώς η ώρα της εστίασης. Ενώ δε το λείψανο ήταν προτεθειμένο και οι αδελφοί συγκεντρώνονταν, κάποιος, ταραγμένος από τον πόνο και γεμάτος δάκρυα, κοιτάζοντας τον πατέρα τού είπε: «Επίτρεψε, πάτερ, στον μοναχό Μάρκο να πει τον στίχο». Αυτός βέβαια μίλησε έτσι, είτε θρηνώντας την απώλεια, επειδή αυτός που συνήθιζε να ευλογεί είχε πλέον πάψει, είτε –όπως κυρίως νομίζω εγώ– μη γνωρίζοντας τι έλεγε και χωρίς να μπορεί να πιστέψει εκείνη τη στιγμή ότι η πίστη έχει τόση δύναμη, ώστε να δίνει φωνή και στους νεκρούς. Ο δε πατέρας, για να θεραπεύσει την αδυναμία της πίστης του αδελφού, και επιβεβαιώνοντας με τη χάρη Εκείνου που είπε το «όλα είναι δυνατά σε εκείνον που πιστεύει», λέει στον κείμενο νεκρό: «Ευλόγησον, τέκνο Μάρκε». Και ο νεκρός –ω του θαύματος!– άκουσε, άνοιξε τα μάτια του, σήκωσε το χέρι του στο πρόσωπο, σχημάτισε το σημείο του σταυρού και, κινώντας τα χείλη του, απήγγειλε τον στίχο, και έπειτα φαινόταν πάλι να κείτεται στην προηγούμενη στάση του.

Τόση πολλή ήταν η χάρη του Πνεύματος που περιέβαλλε τον άγιο, ώστε πρόσταζε με εξουσία και τα ακάθαρτα πνεύματα και αυτά τρέπονταν σε φυγή. Διότι κάποιος μοναχός, ονόματι Ιάκωβος, παρόμοια με τον σεληνιαζόμενο που αναφέρεται στα Ευαγγέλια, όταν κυριευόταν από ένα τέτοιο πνεύμα, όπου κι αν βρισκόταν όταν τον έπιανε, έπεφτε κάτω, χτυπιόταν δεινά και σπαρασσόταν, και μόλις μετά από πάρα πολλή ταλαιπωρία απαλλασσόταν. Αυτός, λοιπόν, κάποτε, αφού κυριεύτηκε από το πνεύμα στον νάρθηκα της εκκλησίας, θεάθηκε από τον άγιο πεσμένος ανάσκελα —ένα θέαμα αισχρό και ελεεινό— να σπαρταράει άτακτα εδώ κι εκεί, να γυρίζει τα μάτια του, να στραβώνει το στόμα του, να τρίζει τα δόντια, να αφρίζει, και να βγάζει άναρθρες και άγριες κραυγές, φανερώνοντας σαφώς μέσα από όλα αυτά την κακία του πονηρού πνεύματος που ενεργούσε αυτές τις καταστάσεις. Τι έκανε λοιπόν ο μέγας; Δεν χρειάστηκε ούτε την παραμικρή χρονοτριβή για να επιφέρει τη θεραπεία τελώντας κάποια ακολουθία, αλλά έπραξε τα πάντα ταυτόχρονα: είδε, σπλαχνίστηκε το γεγονός, ικέτευσε σιωπηλά Εκείνον που είναι έτοιμος να εισακούσει αυτούς που Τον φοβούνται, πίστεψε αδίστακτα σε Εκείνον που είπε «όλα είναι δυνατά για αυτόν που πιστεύει», και βάζοντας απλώς την άκρη από το ραβδί του, το οποίο κρατούσε το πανίερο χέρι του, στο στόμα του πάσχοντος, εξέβαλε με αυτόν τον τρόπο το δαιμόνιο· έπειτα, πιάνοντάς τον από το χέρι, τον σήκωσε όρθιο, και από εκείνη τη στιγμή ο μοναχός ήταν απολύτως σώφρων και υγιής.

η΄ Εκείνος που έχει φθάσει σε αυτό το σημείο, δεν νομίζει ότι έχει βρει μέσα του έστω την αρχή του πόθου ή της αγάπης για τον Θεό, αλλά έχει τη διάθεση ανθρώπου που δεν αγαπά τον Θεό, μη μπορώντας να συλλάβει το πλήρωμα της αγάπης. Γι' αυτό, θεωρώντας τον εαυτό του ως τον έσχατο όλων όσων φοβούνται τον Θεό, θεωρεί εκ βάθους ψυχής τον εαυτό του ανάξιο ακόμη και για τη σωτηρία μαζί με τους πιστούς. θ΄ «Όλα είναι δυνατά σε εκείνον που πιστεύει». Διότι η πίστη λογίζεται ως δικαιοσύνη. «Επειδή το τέλος του νόμου είναι ο Χριστός».

Ελάτε λοιπόν, θυγατέρες της άνω Ιερουσαλήμ, κλήματα της αληθινής αμπέλου, αληθινές μαθήτριες του Λόγου, ας αγαλλιάσουμε θεοπρεπώς, ας ομολογήσουμε με ευγνωμοσύνη στον Χριστό που μας ενδυνάμωσε να υπομείνουμε όσα ήδη συνέβησαν, και έπειτα ας προετοιμαστούμε για τα μελλοντικά. Τι σημαίνει αυτό; Έστω κι αν έρθουν ξανά μαστιγώσεις, έστω και δεσμά, έστω και φωτιά, έστω και ξίφος, με κανέναν τρόπο να μην δειλιάσουμε, αλλά όλα να προθυμοποιηθούμε να τα υπομείνουμε μαζί με τον Χριστό· διότι θα έχουμε τη δύναμη. Επειδή ακριβώς έχει πει: «όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει». Βλέπετε τι είδους είναι τα εγκώμια; Ποια είναι λοιπόν τα μελλοντικά ανταλλάγματα; Η Βασιλεία των Ουρανών, η ανεκλάλητη χαρά. Ας μην υποκύψει, επομένως, καμία στον σατανά, ας μην αγαπήσει καμία την πρόσκαιρη ζωή της, όπως ο ένας από τους Τεσσαράκοντα, μέσα από την ομάδα των τριάντα. Εκείνοι αποτελούν το απεικόνισμα της εγκράτειας, εσείς αποτελείτε το υπόδειγμα της Αγίας Τριάδος, τριαδικώς δεκαπλασιαζόμενο.

ώστε να γίνει γνωστή η δύναμη του Θεού, σύμφωνα με την πίστη και την ελπίδα, η οποία δεν ολοκληρώνεται με τα ανθρώπινα καθήκοντα. Και μου φαίνεται ότι η δική μας κατάσταση είναι παρόμοια με τη διαμονή του Ισραήλ στην έρημο. Εδώ και τέσσερα χρόνια σήμερα, χωρίς να σπέρνουμε ούτε να θερίζουμε, ο Θεός μας έχει δώσει ανελλιπώς τις τροφές του σώματος, όχι βρέχοντας μάννα από τον ουρανό, αλλά ανοίγοντάς μας τις αποθήκες εκείνων που έχουν· όχι αναβλύζοντας νερό από την πέτρα, αλλά προσφέροντάς μας άφθονα το κρασί από τα κελάρια των ευσεβών. Και όλα τα άλλα τα οποία δεν είναι εύκολο να ειπωθούν. Άραγε δεν είναι αυτό θαυμαστό και πρωτόγνωρο και αξιέπαινο; Ας πω και κάτι άλλο αποστολικά: «Ως φτωχοί εμείς, αλλά πλουτίζοντας πολλούς· ως μη έχοντες τίποτα και κατέχοντας τα πάντα.» Διότι τέτοιες είναι οι δωρεές του αγαθού Θεού μας και τόσο μεγάλες οι ευεργεσίες του, και υπάρχει φόβος μήπως, από αναισθησία απέναντι στις τιμές, προσβάλουμε τον ευεργέτη. Αλλά, αδελφοί, ας προσέχουμε με πολλή προσοχή, όλοι μαζί, και όσοι βρισκόμαστε εδώ και οι επισκέπτες, και ας εφαρμόσουμε με επιτυχία τις εντολές του Κυρίου, «Και ας φροντίζουμε ο ένας τον άλλον, παρακινώντας σε αγάπη και καλά έργα»· μη ζώντας αδιάφορα, ούτε κάνοντας τα θελήματα της σάρκας και των λογισμών· ούτε γογγύζοντας όπως οι παλιοί γογγυστές· ούτε εκπειράζοντας τον Χριστό, όπως οι πειραστές εκείνης της εποχής, λέγοντας τάχα: Άραγε μπορεί ο Θεός να μας χορηγήσει αυτό και εκείνο στο εξής; «Όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει,» είναι γεγραμμένο.

«Από την παιδική του ηλικία· και πολλές φορές τον έριξε και σε φωτιά και σε νερά, για να τον εξοντώσει. Αλλά, εάν μπορείς να κάνεις κάτι, βοήθησέ μας, σπλαχνιζόμενος εμάς». Ο δε Ιησούς τού είπε: «Εάν μπορείς να πιστέψεις, όλα είναι δυνατά για εκείνον που πιστεύει». Και αμέσως, φωνάζοντας ο πατέρας του παιδιού με δάκρυα, έλεγε: «Πιστεύω, Κύριε, βοήθησέ με στην απιστία μου». Βλέποντας δε ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται το πλήθος, επιτίμησε το ακάθαρτο πνεύμα, λέγοντάς του: «Το πνεύμα το άλαλο και κωφό, εγώ σε προστάζω, έξελθε από αυτόν και μην εισέλθεις πλέον σε αυτόν». Και αφού έκραξε και τον σπάραξε πολύ, εξήλθε, και εκείνος έγινε σαν νεκρός, ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε. Ο δε Ιησούς, αφού τον έπιασε από το χέρι, τον σήκωσε, και στάθηκε όρθιος.» Εκείνος λοιπόν που είχε προσέλθει, κατηγορούσε τους μαθητές ότι δεν είχαν τη δύναμη να τον θεραπεύσουν. Ο δε Χριστός στρέφει την κατηγορία προς τον ίδιο, λέγοντας σχεδόν το εξής, ότι: Επειδή είσαι άπιστος εσύ, έγινες ο αίτιος να μη θεραπευθεί ο υιός σου. Και δεν το λέει αυτό μόνο προς εκείνον, αλλά καθιστά τον λόγο κοινό, σαν να ελέγχει συνολικά όλους τους Ιουδαίους για την απιστία τους.

Ήταν επόμενο, βέβαια, να σκανδαλιστούν πολλοί από τους παρισταμένους. Δείχνει δε ότι ο θάνατος του ήταν επιθυμητός, με το να λέει: Έως πότε θα είμαι μαζί σας; δηλαδή, απαύδησα να ζω μαζί με εσάς τους απίστους. Δεν περιορίζεται όμως μόνο στην επίπληξή τους, αλλά επιφέρει και τη θεραπεία, επιχειρώντας να θεραπεύσει το παιδί όχι με τρόπο επιδεικτικό, αλλά μάλλον με πολλή μετριοφροσύνη. Διότι δες πώς αποδίδει τη θεραπεία όχι στη δική του δύναμη, αλλά στην πίστη εκείνου, λέγοντας ότι: Όλα είναι δυνατά για εκείνον που πιστεύει.

Ποιος ήλπισε στον Κύριο και ντροπιάστηκε; Και πάλι: Δεν είδα δίκαιο εγκαταλελειμμένο, και τα υπολείμματα των ασεβών θα εξολοθρευτούν, ενώ η σωτηρία των δικαίων προέρχεται από τον Κύριο. Ποιος είναι τόσο ευεξαπάτητος και με πωρωμένο και κτηνώδη νου, ώστε να ελπίζει στην αδικία και να επιθυμεί την αρπαγή, και μάλιστα έχοντας ακούσει τον Ιώβ, από τον οποίο κανείς δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει πλουσιότερος, αλλά ούτε και πιο φιλαλήθης, όταν λέει ότι ο πλούτος που συγκεντρώνεται άδικα θα εξεμεθεί; Εφόσον, λοιπόν, πανευγενέστατε, τα γνωρίζεις αυτά όχι λιγότερο από οποιονδήποτε άλλον, όπως έχουμε ακούσει και έχουμε πειστεί, τι περισσότερο θα μπορέσει να σε νουθετήσει ο δικός μας λόγος; Απολύτως τίποτα, εκτός αν θέλαμε να γίνουμε μάταια φορτικοί. Όμως, επειδή όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει, είθε να ωφεληθείς από τα γράμματά μου, σύμφωνα με όσα έχεις πιστέψει. Διότι γνωρίζω, άλλωστε, ότι για τους δρομείς οι προτροπές των φίλων γίνονται φτερά.