Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
12 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· εἴ τις θέλει πρῶτος εἶναι, ἔσται πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–12 από 12
Τούτῳ γὰρ τῷ τρόπῳ κατορθωθήσεται αὐτῷ ὁ σκοπὸς, τοῦ Κυρίου εἰπόντος· Εἴ τις θέλει ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος, ἔστω ἁπάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος.
Διότι με αυτόν τον τρόπο θα επιτευχθεί ο σκοπός του, καθώς ο Κύριος είπε: Εάν κάποιος θέλει να είναι πρώτος μεταξύ σας, ας είναι ο έσχατος όλων και διάκονος όλων.
Λεπτομέρειες
Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν καὶ ἡμεῖς οὐδὲ κἂν ὡς ἀδελφὸν αὐτὸν δεχόμεθα. Τὸ στόμα ἐκεῖνο τὸ φοβερὸν καὶ ἀκατάληπτον καὶ φρικῶδες ἐλάλησεν, ὅτι ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι μέγας, ἔστω πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος.
Με τον λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί και εμείς ούτε καν ως αδελφό δεν τον δεχόμαστε. Εκείνο το φοβερό και ακατάληπτο και φρικτό στόμα είπε, ότι όποιος ανάμεσά σας θέλει να είναι μεγάλος, ας είναι ο έσχατος όλων και ο διάκονος όλων.
Λεπτομέρειες
Οὗτος πορευθεὶς πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς εἶπε· Τί θέλετέ μοι δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν; Εἰπέ μοι ἐνταῦθα, Ἰούδα, τὸν τοῦ κόσμου Δεσπότην καὶ ἑαυτοῦ διδάσκαλον εἰς πρᾶσιν προβαλλόμενος, τὴν ἀξίαν τοῦ μαθητοῦ ἐν ποίᾳ καταλιμπάνεις τιμῇ; τί δέ σε καταναγκάζει προδότην τοῦ ἑαυτοῦ βασιλέως στρατεύεσθαι; τίνα προτίμησιν εἶδες τῶν λοιπῶν συμμαθητῶν κατὰ σοῦ γινομένην, ὅτι ταύτην ἄνομον βουλὴν ἐμελέτησας; ὃς οἶδας πρὸς σὲ καὶ τοὺς ἕνδεκα ἀποστόλους τοῦ Δεσπότου βοήσαντος· Εἴ τις θέλει ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος.
Αυτός, αφού μετέβη στους αρχιερείς, είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Πες μου εδώ, Ιούδα, καθώς προσφέρεις προς πώληση τον Δεσπότη του κόσμου και δάσκαλό σου, την αξία του μαθητή σε ποια τιμή την εγκαταλείπεις; Και τι σε εξαναγκάζει να ταχθείς ως προδότης του ίδιου σου του βασιλιά; Ποια εύνοια είδες να δείχνεται στους υπόλοιπους συμμαθητές σου εις βάρος σου, ώστε να καταστρώσεις αυτό το άνομο σχέδιο; Εσύ που γνωρίζεις καλά ότι ο Δεσπότης φώναξε προς εσένα και τους έντεκα αποστόλους: Εάν κάποιος ανάμεσά σας θέλει να είναι πρώτος, ας είναι ο τελευταίος όλων, και διάκονος όλων.
Λεπτομέρειες
Τούτῳ γὰρ τῷ τρόπῳ κατορθωθήσεται ὁ σκοπὸς τοῦ Κυρίου εἰπόντος· Εἴ τις θέλει ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος. Ὁ τὴν κοινὴν φροντίδα πεπιστευμένος, ὡς ὀφείλων λόγον δοῦναι περὶ ἑκάστου τῶν ἐμπεπιστευμένων, οὕτω διακείσθω.
Διότι με αυτόν τον τρόπο θα επιτευχθεί ο σκοπός του Κυρίου, ο οποίος είπε: «Εάν κάποιος ανάμεσά σας θέλει να είναι πρώτος, ας είναι ο έσχατος όλων και ο διάκονος όλων». Αυτός στον οποίο έχει ανατεθεί η κοινή φροντίδα, ας έχει τέτοια διάθεση, γνωρίζοντας ότι οφείλει να δώσει λόγο για καθέναν από αυτούς που του έχουν εμπιστευθεί.
Λεπτομέρειες
οὐ συνορῶ. Πόσα τῶν ἀποστόλων πέπονθεν ἕκαστος, ὥστε μίαν κερδᾶναι ψυχήν; οὐ πᾶσι γέγονε πάντα, ὁ λέγων μιμηταί μου γίνεσθε, καθὼς κἀγὼ Χριστοῦ, ἵνα τοὺς πάντας, ἢ τοὺς πλείονας σῴσῃ, ἢ πάντως τινάς; οὐχὶ ἐξύρατο; οὐχὶ ἔθυσεν; οὐ περιέτεμε τὸν Τιμόθεον; Εἰ δὲ αὐτὸς οὗτος πάλιν ὁ τὸν Χριστὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ λαλοῦντα, ἀνέρχεται πρὸς τοὺς πρὸ αὐτοῦ ἀποστόλους, καὶ κοινοῦται τούτοις τὸ Εὐαγγέλιον, μήπως εἰς κενὸν τρέχει, ἢ ἔδραμε; καί γε ὁ κορυφαῖος τῶν ἀποστόλων Πέτρος, ἀποστέλλεται μὲν παρ’ αὐτῶν εἰς Σαμάρειαν μετὰ Ἰωάννου, διορθούμενος δὲ παρὰ Παύλου ἀνέχεται, καὶ ἐπιτιμώμενος σιωπᾷ, καὶ τοῖς συνοδικῶς παρὰ τοῦ Θεαδέλφου ῥηθεῖσιν ἕπεται, κἂν πᾶσα ἡ Ἐκκλησία συνέλθῃ καὶ ἀποκαλυφθῇ τῷ ἐσχάτῳ, οἱ πρῶτοι σιγάτωσαν ἤκουσε, καὶ τῆς δεσποτικῆς φωνῆς μέμνηται κελευούσης «ὁ θέλων ἐν ὑμῖν πρῶτος εἶναι, πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος ἔστω»· καὶ εἰ δοῦλον τῶν δούλων τοῦ Θεοῦ ἑαυτὸν ὀνομάζει, ἔργοις τοὺς λόγους πιστούσθω, καὶ πάντα ποιείτω πρὸς καταρτισμὸν τῶν Ἐκκλησιῶν· οὕτω γὰρ δοξασθήσεται ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα.
Δεν το κατανοώ. Πόσα υπέφερε ο καθένας από τους αποστόλους, ώστε να κερδίσει μία ψυχή; Δεν έγινε τα πάντα για όλους, εκείνος που λέει «γίνετε μιμητές μου, καθώς κι εγώ του Χριστού», για να σώσει τους πάντες, ή τους περισσότερους, ή τουλάχιστον μερικούς; Δεν ξύρισε το κεφάλι του; Δεν προσέφερε θυσία; Δεν περιέτεμε τον Τιμόθεο; Και αν πάλι αυτός ο ίδιος, που είχε τον Χριστό να μιλάει μέσα του, ανεβαίνει προς τους προγενέστερους από αυτόν αποστόλους, και τους ανακοινώνει το Ευαγγέλιο, μήπως τρέχει ή έτρεξε εις μάτην; Και μάλιστα ο κορυφαίος των αποστόλων Πέτρος, αποστέλλεται μεν από αυτούς στη Σαμάρεια μαζί με τον Ιωάννη, όταν όμως διορθώνεται από τον Παύλο το ανέχεται, και όταν επιπλήττεται σιωπά, και ακολουθεί αυτά που ειπώθηκαν συνοδικά από τον Αδελφόθεο, και άκουσε πως, έστω κι αν συνέλθει όλη η Εκκλησία και δοθεί αποκάλυψη στον τελευταίο, οι πρώτοι ας σιωπήσουν, και θυμάται τη δεσποτική φωνή που προστάζει: «όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι τελευταίος όλων και διάκονος όλων». Και αν ονομάζει τον εαυτό του δούλο των δούλων του Θεού, ας επιβεβαιώνει τα λόγια με τα έργα, και ας κάνει τα πάντα για τον καταρτισμό των Εκκλησιών. Διότι έτσι θα δοξαστεί ο Πατήρ και ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα.
Λεπτομέρειες
Τὸ δὲ πῶς, εἰπεῖν οὐκ ἔχω, εἰ μὴ τοῦτο μόνον ἐν τῷ ἐπαινετῷ τούτῳ πάθει καταλαβεῖν ἠδυνήθην· ἔστι δέ τι τοιοῦτον. Ποιωθείσης τῆς ψυχῆς καὶ ἐμβαφείσης διὰ τοῦ Πνεύματος εἰς τὰ βάθη τῆς ταπεινοφροσύνης ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ τῆς διανοίας αὐτῆς, τὸν κόσμον τε ἅπαντα καὶ τοὺς ἐν κόσμῳ ἐντεῦθεν ἀγνοησάσης, μόνην δὲ ἑαυτὴν ἀεὶ καθορώσης καὶ μόνα τὰ ἑαυτῆς, καὶ χρονισάσης ἐν τῇ τοιαύτῃ μελέτῃ καὶ ἐν ἕξει γενομένης αὐτῆς, μόνην ἑαυτὴν ἀληθῶς ἐξουθενημένην καὶ εὐτελεστάτην ὁρᾷ, οὐδένα δὲ πείθεται τοιοῦτον εἶναι ἐν ἅπασι τοῖς ἀνθρώποις τοῦ κόσμου. Οὕτω τοίνυν καθ’ ὅσον ἑαυτὸν ἔχει τις πάντων ἀνθρώπων ἐν αἰσθήσει ψυχῆς εὐτελέστερόν τε καὶ ταπεινότερον, κατὰ τοσοῦτον καὶ πρῶτος τῶν ἄλλων ἁπάντων ὑπάρξει, ὥς φησιν ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ Θεός· «Ὁ θέλων εἶναι πάντων πρῶτος ἔστω πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος.» Σπουδάσωμεν οὖν καὶ ἡμεῖς, ὦ ἀδελφοί, εἰς τοιαύτην φθάσαι τάξιν τε καὶ κατάστασιν, καὶ τοὺς εἰς τοῦτο πεφθακότας ἁγίους ῥᾳδίως ἐπιγνωσόμεθα καὶ τῶν παρόντων καὶ τῶν μελλόντων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· ἀμήν.
Το πώς όμως, δεν μπορώ να το πω, παρά μόνο τούτο μπόρεσα να καταλάβω σε αυτό το αξιέπαινο πάθος· είναι δε κάτι τέτοιο: Όταν η ψυχή αποκτήσει αυτή την ποιότητα και η διάνοιά της εμβαπτιστεί δια του Πνεύματος στα βάθη της ταπεινοφροσύνης εν Χριστώ τω Θεώ, αγνοώντας έκτοτε ολόκληρο τον κόσμο και όσους βρίσκονται στον κόσμο, βλέποντας πάντοτε μόνο τον εαυτό της και μόνο τα δικά της, και αφού χρονίσει σε μια τέτοια ενασχόληση και της γίνει έξη, βλέπει αληθινά μόνο τον εαυτό της ως εξουθενωμένο και ευτελέστατο, και πείθεται ότι κανένας άλλος δεν είναι τέτοιος ανάμεσα σε όλους τους ανθρώπους του κόσμου. Έτσι λοιπόν, όσο θεωρεί κανείς τον εαυτόν του, με επίγνωση της ψυχής του, πιο ευτελή και πιο ταπεινό από όλους τους ανθρώπους, τόσο θα είναι και πρώτος από όλους τους άλλους, όπως λέει ο Κύριος και Θεός μας: «Όποιος θέλει να είναι πρώτος από όλους, ας είναι έσχατος από όλους και διάκονος όλων». Ας αγωνιστούμε λοιπόν και εμείς, αδελφοί, να φτάσουμε σε τέτοια τάξη και κατάσταση, ώστε και τους αγίους που έχουν φτάσει σε αυτό εύκολα θα αναγνωρίσουμε, και τα παρόντα και τα μέλλοντα αγαθά θα επιτύχουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων· αμήν.
Λεπτομέρειες
Πόσοι ἡσύχασαν καὶ νῦν ἡσυχάζουσι, καὶ οὐδὲ αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος τὴν σημασίαν ἐπίστανται, μή τί γε εἰπεῖν τὸ ἐν τῇ ἡσυχίᾳ μυστήριον; Οὐ γὰρ ἀπὸ τῆς ἔξωθεν ἡσυχίας ἡ τοῦ Θεοῦ γνῶσις δίδοται, ὥς τινες κακῶς τὸ «Σχολάσατε καὶ γνῶτε ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεὸς» ἐπιλαμβάνουσιν, ἀλλ’ ἐκ τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως μᾶλλον ἡ ἡσυχία τῷ νομίμως καὶ καλῶς ἀγωνιζομένῳ ἐγγίνεται. Εἰ γὰρ σχολήν, τῶν ἔργων τὴν ἀποχήν, καὶ ἡσυχίαν τὴν ἀργίαν καλέσομεν καὶ ἀντὶ τῆς ἐργασίας τῶν ἐντολῶν ταῦτα προκρίνωμεν, πῶς τὸν τοῦ Χριστοῦ νόμον καὶ τὴν τῶν ἀποστόλων διάταξιν ἐκπληρώσομεν, τοῦ μὲν λέγοντος· «Ἃ θέλετε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι καὶ ὑμεῖς ὁμοίως ποιεῖτε αὐτοῖς», καὶ πάλιν· «Εἰ οὖν ἐγὼ ὁ Κύριος καὶ ὁ διδάσκαλος ἔνιψα ὑμῶν τοὺς πόδας, ὀφείλετε καὶ ὑμεῖς ἀλλήλων νίπτειν τοὺς πόδας», καὶ πάλιν· «Ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος ἔστω πάντων ἔσχατος καὶ πάντων δοῦλος καὶ πάντων διάκονος», τοῦ δέ· «Ὁ ἀργὸς μηδὲ ἐσθιέτω», καὶ ἀλλαχοῦ· «Πάντα ὑμῖν ὑπέδειξα καὶ ὅπως δεῖ ἐργαζομένους ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν ἀσθενούντων», καὶ «Αἱ χεῖρες αὗται διηκόνησαν ἐμοὶ καὶ τοῖς σὺν ἐμοί.»
Πόσοι ησύχασαν και τώρα ησυχάζουν, και ούτε καν τη σημασία αυτού του ονόματος δεν γνωρίζουν, πόσο μάλλον να μιλήσουν για το μυστήριο που υπάρχει μέσα στην ησυχία; Διότι η γνώση του Θεού δεν δίδεται από την εξωτερική ησυχία, όπως κάποιοι κακώς ερμηνεύουν το «Ησυχάστε και γνωρίστε ότι εγώ είμαι ο Θεός», αλλά μάλλον από τη γνώση του Θεού γεννιέται η ησυχία σε εκείνον που αγωνίζεται νομίμως και καλώς. Διότι αν ονομάσουμε σχόλη την αποχή από τα έργα, και ησυχία την αργία, και προτιμήσουμε αυτά αντί για την εφαρμογή των εντολών, πώς θα εκπληρώσουμε τον νόμο του Χριστού και τη διάταξη των αποστόλων, εφόσον ο μεν Κύριος λέει: «Όσα θέλετε να σας κάνουν οι άνθρωποι, παρομοίως κι εσείς να κάνετε σε αυτούς», και πάλι: «Αν λοιπόν εγώ, ο Κύριος και ο διδάσκαλος, σας έπλυνα τα πόδια, οφείλετε κι εσείς να πλένετε ο ένας τα πόδια του άλλου», και πάλι: «Όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι ο έσχατος όλων και δούλος όλων και διάκονος όλων», ο δε απόστολος λέει: «Όποιος αργεί ούτε να τρώει», και αλλού: «Σε όλα σας έδωκα το παράδειγμα, ότι έτσι κοπιάζοντας πρέπει να βοηθάμε τους αδυνάτους», και «Αυτά τα χέρια υπηρέτησαν τις ανάγκες τις δικές μου και όσων ήταν μαζί μου».
Λεπτομέρειες
Διὰ τί οὖν καὶ ὑμεῖς τοῦτον καὶ τοὺς ὁμοίους αὐτοῦ μὴ ἐμιμήσασθε; Μὴ τούτου ὑμεῖς περιδοξότεροι εἶναι ἐδοκεῖτε ἢ πλουσιώτεροι, καὶ διὰ τοῦτο ταπεινωθῆναί μοι οὐκ ἠβουλήθητε; Ἄθλιοι καὶ ταλαίπωροι, ὑμεῖς φθαρτοὶ καὶ θνητοὶ ὄντες, μονοκράτορες καὶ κοσμοκράτορες εἶναι ἐβούλεσθε καί, εἴπου ἦν τις ἐν ἑτέρᾳ χώρᾳ μὴ θέλων ὑμῖν ὑποτάσσεσθαι, ὡς κατὰ εὐτελοῦς ὑμῶν δούλου κατεπαίρεσθε αὐτοῦ καὶ οὐκ ἐφέρετε ὑπομεῖναι τὴν ἀνυποταξίαν αὐτοῦ, καί τοι συνδούλου ὑμῶν ὄντος καὶ μηδὲν πλέον ἐκείνου ἐχόντων ὑμῶν· ἐμοὶ δὲ τῷ Ποιητῇ καὶ Δεσπότῃ ὑμῶν πῶς ὑμεῖς οὐκ ἠθελήσατε ὑποταγῆναι καὶ δουλεῦσαι ἐν φόβῳ καὶ τρόμῳ; Ἀνταποδιδόντες δὲ τοῖς ἁμαρτάνουσιν εἰς ὑμᾶς, τί ἐν ἑαυτοῖς ἄρα διελογίζεσθε περὶ ὧν ὑμεῖς εἰς ἐμὲ ἡμαρτάνετε; ὅτι οὐκ ἔστιν ὁ ἐκζητῶν τῶν ἀδικουμένων τὰ αἵματα; ὅτι οὐκ ἔστιν ὁ βλέπων τὰ παρ’ ὑμῶν κρυφίως πραττόμενα; ἢ ὅτι ἐπελάθεσθέ μου καὶ μὴ ἔχειν ὑπελαμβάνετε τὸν ἐπάνω ὑμῶν ὄντα, οὐδὲ ἠλπίσατέ ποτε γυμνοί με καὶ τετραχηλισμένοι παρασταθήσασθαι; Οὐκ ἠκούετέ μου ἀεὶ λέγοντος· «Ὁ θέλων εἶναι πάντων πρῶτος, ἔστω πάντων ἔσχατος καὶ πάντων δοῦλος καὶ πάντων διάκονος»; Πῶς οὐκ ἐφρίσσετε καὶ ἐν ἑαυτοῖς ὑμῖν ἐθρηνεῖτε καὶ συνετρίβεσθε, φοβούμενοι μὴ εἰς ἔπαρσιν ὑπὸ τῆς ματαίας δόξης ἐκείνης καὶ διακένου ἐλθόντες, παραβάται ταύτης μου τῆς ἐντολῆς γενόμενοι, τῷ πυρὶ τούτῳ παραδοθήσεσθε;
Γιατί λοιπόν και εσείς δεν μιμηθήκατε αυτόν και τους ομοίους του; Μήπως νομίζατε ότι είστε πιο δοξασμένοι ή πιο πλούσιοι από αυτόν, και για τον λόγο αυτόν δεν θελήσατε να ταπεινωθείτε ενώπιόν μου; Άθλιοι και ταλαίπωροι, ενώ είστε φθαρτοί και θνητοί, θελήσατε να γίνετε μονοκράτορες και κοσμοκράτορες και, αν τυχόν βρισκόταν κάποιος σε άλλη χώρα που δεν ήθελε να υποταχθεί σε εσάς, ξεσηκωνόσασταν εναντίον του σαν να επρόκειτο για έναν ευτελή δούλο σας, και δεν ανεχόσασταν να υπομείνετε την ανυποταξία του, μολονότι ήταν σύνδουλός σας και εσείς δεν είχατε τίποτα περισσότερο από εκείνον· σε εμένα όμως, τον Ποιητή και Δεσπότη σας, πώς εσείς δεν θελήσατε να υποταχθείτε και να δουλεύσετε με φόβο και τρόμο; Και ενώ ανταποδίδατε τις πράξεις σε εκείνους που έφταιγαν σε εσάς, τι άραγε συλλογιζόσασταν μέσα σας για τα αμαρτήματα που διαπράττατε εναντίον μου; Ότι δεν υπάρχει Αυτός που εκδικείται τα αίματα των αδικουμένων; Ότι δεν υπάρχει Αυτός που βλέπει όσα πράττετε στα κρυφά; Ή μήπως με λησμονήσατε και θεωρούσατε ότι δεν υπάρχει κανένας ανώτερός σας, και ούτε πιστέψατε ποτέ ότι θα σταθείτε μπροστά μου γυμνοί και τετραχηλισμένοι; Δεν με ακούγατε που έλεγα πάντοτε: «Όποιος θέλει να είναι πρώτος από όλους, ας είναι έσχατος από όλους, και δούλος όλων, και διάκονος όλων»; Πώς δεν φρίττατε, δεν θρηνούσατε μέσα σας και δεν συντριβόσασταν, φοβούμενοι μήπως, έχοντας περιπέσει σε έπαρση εξαιτίας εκείνης της μάταιης και κενής δόξας, γίνετε παραβάτες αυτής της εντολής μου και παραδοθείτε σε τούτο εδώ το πυρ;
Λεπτομέρειες
Ἐὰν ἐπὶ τραπέζης καθεσθῆναι προτρέψῃ σοι, εἰ μὲν πλησίον, εὐγνωμόνως ἀπόδεξαι, καὶ σέβας καὶ τιμὴν μετὰ σιωπῆς πρὸς αὐτὸν φύλαξον, καὶ μὴ ἅψῃ τῶν προκειμένων τινὸς ἄνευ τῆς ἐκείνου εὐχῆς· ἀλλὰ μηδὲ ἑτέρῳ δώσῃς ἢ προτιμήσασθαί τινα τολμήσῃς ἄνευ γνώμης ἐκείνου καὶ προστάξεως. Εἰ δὲ ἐσχάτως πάντων καλέσει σε, μὴ εἴπῃς· «Ἐκ δεξιῶν ἢ ἀριστερῶν καθεσθήσομαι», εἰδὼς ὅτι τοῦτο ἄλλοις ἡτοίμασται καὶ ἀκηκοὼς ὅτι «Ὁ θέλων εἶναι πρῶτος πάντων, ἔστω ἔσχατος», τὸ κάτω μέρος ὡς τοῦ ἄνω ἀπόδεξαι πρόξενον, καὶ ἀγάπησον τὸν διδάσκαλον ὡς καλῶς σοι διὰ τῶν εὐτελῶν πραγματευόμενον τὰ μείζονα.
Αν σε προτρέψει να καθίσεις στο τραπέζι, εφόσον μεν σε καλέσει κοντά του, αποδέξου το με ευγνωμοσύνη, και διατήρησε απέναντί του σεβασμό και τιμή εν σιωπή, και μην αγγίξεις κανένα από τα παρατιθέμενα είδη χωρίς τη δική του ευχή· αλλά ούτε να δώσεις σε άλλον, ούτε να τολμήσεις να προσφέρεις κάτι σε κάποιον χωρίς τη δική του γνώμη και προσταγή. Αν όμως σε καλέσει τελευταίο από όλους, μην πεις: «Θα καθίσω στα δεξιά ή στα αριστερά», γνωρίζοντας ότι αυτό έχει ετοιμαστεί για άλλους και έχοντας ακούσει ότι «Εκείνος που θέλει να είναι πρώτος από όλους, ας είναι τελευταίος». Αποδέξου την κατώτερη θέση ως πρόξενο της ανώτερης, και αγάπησε τον δάσκαλο, επειδή ορθά μέσα από τα ευτελή κατεργάζεται για εσένα τα σπουδαιότερα.
Λεπτομέρειες
Προσέχετε λοιπὸν τέκνα, καὶ μὴ πτύρεσθε ἐν τοῖς ἀπτύρτοις· πτυρέσθω δὲ μᾶλλον ὁ πάμπτυρτος ὑφ’ ὑμῶν διὰ τῆς ἐπὶ θεὸν ἐλπίδος καὶ εὐχῆς. Πρὸς τούτοις καλὸν καὶ τοῦτο ὑπομνῆσαι ἵνα μὴ φαρισαΐζωσι τινὲς ὑπὸ τὸ οὐαὶ πίπτοντες, ἐν τῷ ζητεῖν τὰς πρωτοκλισίας καὶ πρωτοκαθεδρίας. Ὁ γὰρ θέλων πρῶτος εἶναι ἐν ὑμῖν, ἔστω πάντων διάκονος, ὡς ὁ Κύριος εἴρηκεν. Ὑψοῦσθε οὖν ἐν τῇ ταπεινώσει μᾶλλον· πρωτεύετε ἐν τῷ ἐσχατιάζειν τῇ προθέσει· καὶ περὶ τοῦ ἔξω, ὡς ἂν συμβάλῃ, δέχεσθε. Ἐγὼ δὲ θαυμάζω, πῶς τινές καὶ τὰ πρῶτα φιλοῦσι, καὶ τῶν πρώτων τὴν ἀρετὴν οὐ μεταδιώκουσιν. Ἀνεκκλησίαστοί τινες ὄντες ὑπνιάριοί τε καὶ γογγυστάριοι.
Προσέχετε, λοιπόν, τέκνα, και μην πτοείστε με εκείνα που δεν πρέπει να σας πτοούν· ας πτοείται μάλλον ο ολότελα πτοημένος από εσάς, διαμέσου της ελπίδας στον Θεό και της προσευχής. Επιπλέον, είναι καλό να υπενθυμίσω και τούτο, ώστε να μην συμπεριφέρονται μερικοί σαν Φαρισαίοι, υποκύπτοντας στο «ουαί», με το να επιζητούν τις πρώτες θέσεις στα δείπνα και τις πρωτοκαθεδρίες. Διότι αυτός που θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι διάκονος όλων, όπως είπε ο Κύριος. Να υψώνεστε, λοιπόν, μάλλον μέσω της ταπεινώσεως· να πρωτεύετε με το να θέτετε τον εαυτό σας στους τελευταίους κατά την προαίρεση, και ως προς τα εξωτερικά πράγματα, να τα αποδέχεστε όπως προκύψουν. Εγώ, όμως, απορώ πώς μερικοί, ενώ αγαπούν τις πρώτες θέσεις, δεν επιδιώκουν την αρετή των πρώτων, όντας απόντες από τις ακολουθίες, υπναράδες και γογγυστές.
Λεπτομέρειες
Προσέχετε λοιπόν, τέκνα, καὶ μὴ πτύρεσθε ἐν τοῖς ἀπτύρτοις, πτυρέσθω δὲ μᾶλλον ὁ πάμπτυρτος ὑφ’ ὑμῶν διὰ τῆς ἐπὶ θεὸν ἐλπίδος καὶ εὐχῆς. πρὸς τούτοις καλὸν καὶ τοῦτο ὑπομνῆσαι, ἵνα μὴ φαρισαΐζωσί τινες, ὑπὸ τὸ “οὐαὶ” πίπτοντες ἐν τῷ ζητεῖν τὰς πρωτοκλησίας καὶ τὰς πρωτοκαθεδρίας· “ὁ γὰρ θέλων πρῶτος εἶναι ἐν ὑμῖν, ἔστω πάντων διάκονος”, ὁ κύριος εἴρηκεν. ὑψοῦσθε οὖν ἐν τῇ ταπεινώσει, μᾶλλον πρωτεύετε ἐν τῷ ἐσχατιάζειν τῇ προθέσει· καὶ περὶ τοῦ ἔξω, ὡς ἂν συμβάλλῃ, δέχεσθε. ἐγὼ δὲ θαυμάζω, πῶς τινες καὶ τὰ πρῶτα φιλοῦσι καὶ τῶν πρώτων τὴν ἀρετὴν οὐ μεταδιώκουσιν, ἀνεκκλησίαστοί τινες ὄντες, ὑπνιάριοί τε καὶ γογγυστάριοι. δεῖ δέ, εἴπερ καὶ ἐφίενται τῶν πρωτείων, ἵνα καὶ τῶν προεχόντων τὰ ἔργα ἀναλαμβάνωσιν, ἐπεὶ πολὺ τὸ αἰσχρὸν ἔχει τὸ πρᾶγμα. πάντας οὖν κύριος ὁ θεὸς εὐχαῖς τοῦ πατρός μου καὶ πατρὸς ὑμῶν καὶ στηρίξοι καὶ συμβιβάσοι, μὴ μόνον ἀκούειν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἔργον προάγειν πᾶν τὸ λεγόμενον ἀξιώσειεν, ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα, τιμή, κράτος, προσκύνησις, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ἀμήν.
Προσέχετε λοιπόν, τέκνα, και μην πτοείστε από εκείνα που δεν προκαλούν πτόηση, αλλά μάλλον ας πτοείται από εσάς ο καθόλα δειλός μέσω της ελπίδας σας προς τον Θεό και της προσευχής. Επιπλέον, είναι καλό να υπενθυμίσω και τούτο, ώστε να μη συμπεριφέρονται κάποιοι φαρισαϊκά, υποπίπτοντας στο «ουαί» επειδή αναζητούν τις πρωτοκλησίες και τις πρωτοκαθεδρίες· «διότι όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι διάκονος όλων», είπε ο Κύριος. Να υψώνεστε, λοιπόν, μέσω της ταπείνωσης, και μάλλον να πρωτεύετε επιλέγοντας εκ προαιρέσεως την τελευταία θέση· και ως προς τα εξωτερικά ζητήματα, όπως και αν έρθουν, να τα αποδέχεστε. Εγώ όμως απορώ πώς κάποιοι αγαπούν μεν τις πρώτες θέσεις αλλά δεν επιδιώκουν την αρετή των πρώτων, όντες αδικαιολόγητα απόντες από τις ακολουθίες, φίλυπνοι και γογγυστές. Πρέπει όμως, εφόσον επιθυμούν τα πρωτεία, να αναλαμβάνουν και τα έργα όσων προέχουν, καθώς διαφορετικά το πράγμα είναι πολύ αισχρό. Είθε λοιπόν ο Κύριος ο Θεός, με τις ευχές του πατέρα μου και πατέρα σας, να σας στηρίξει όλους και να σας ενώσει, και ας σας αξιώσει όχι μόνο να ακούτε, αλλά και να κάνετε πράξη κάθε τι που λέγεται, διότι σε Αυτόν πρέπει δόξα, τιμή, κράτος και προσκύνηση, νυν και αεί και στους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Λεπτομέρειες
Εἰπὼν οὖν τὸ σκυθρωπόν, ὅτι ἀποκτενοῦσιν αὐτόν, ἐπάγει καὶ τὸ χαρμόσυνον, ὅτι τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται, ἵνα μάθωμεν ὅτι ἀεὶ τοῖς σκυθρωποῖς ἐπακολουθεῖ τὰ εὐφρόσυνα, καὶ μὴ μάτην ἀνιώμεθα ἐπὶ τοῖς λυπηροῖς, ἀλλ’ ἐλπίζωμεν καὶ τὰ χρηστότερα. «Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος, ἐπηρώτα αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; Οἱ δὲ ἐσιώπων. Πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ, τίς μείζων. Καὶ καθίσας, ἐφώνησε τοὺς δώδεκα, καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις θέλει πρῶτος εἶναι, ἔσται πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος. Καὶ λαβὼν παιδίον, ἕστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν, καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτό, εἶπεν αὐτοῖς· Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐμὲ δέχεται, καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ δέξηται, οὐκ ἐμὲ δέχεται, ἀλλὰ τὸν ἀποστείλαντά με.» Οἱ μαθηταὶ ἔτι ἀνθρωπικώτερα φρονοῦντες, διεφιλονείκουν πρὸς ἀλλήλους περὶ τοῦ, ποῖος αὐτῶν μείζων ἐστὶ καὶ προτιμότερος παρὰ τῷ Χριστῷ. Ὁ δὲ Κύριος τὴν μὲν ἐπιθυμίαν τὴν τῆς προτιμήσεως οὐ κωλύει. Θέλει γὰρ ἡμᾶς ἐπιθυμεῖν τοῦ ὑψηλοτέρου βαθμοῦ. Οὐ μέντοι ἁρπάζειν ἡμᾶς βούλεται τὰ πρωτεῖα, ἀλλὰ διὰ τῆς ταπεινώσεως μᾶλλον κατακτᾶσθαι τὸ ὑψηλόν.
Αφού, λοιπόν, είπε το λυπηρό, ότι θα τον σκοτώσουν, προσθέτει και το χαρμόσυνο, ότι την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί, για να μάθουμε ότι πάντα μετά τα σκυθρωπά ακολουθούν τα χαρμόσυνα, και να μη στενοχωριόμαστε άσκοπα για τα λυπηρά, αλλά να ελπίζουμε και στα καλύτερα. «Και ήλθε στην Καπερναούμ· και όταν βρέθηκε στο σπίτι, τους ρωτούσε: Τι συζητούσατε μεταξύ σας στον δρόμο; Αυτοί όμως σιωπούσαν. Διότι συζητούσαν μεταξύ τους στον δρόμο ποιος είναι ο μεγαλύτερος. Και αφού κάθισε, φώναξε τους δώδεκα, και τους λέγει: Αν κάποιος θέλει να είναι πρώτος, θα είναι έσχατος από όλους και διάκονος όλων. Και αφού πήρε ένα παιδί, το έστησε στο μέσο τους, και αφού το αγκάλιασε, τους είπε: Όποιος δεχθεί ένα από αυτά τα παιδιά στο όνομά μου, εμένα δέχεται, και όποιος δεχθεί εμένα, δεν δέχεται εμένα, αλλά εκείνον που με απέστειλε.» Οι μαθητές, έχοντας ακόμη ανθρώπινο φρόνημα, φιλονικούσαν μεταξύ τους για το ποιος από αυτούς είναι ο μεγαλύτερος και προτιμότερος για τον Χριστό. Ο Κύριος όμως δεν εμποδίζει την επιθυμία για διάκριση. Διότι θέλει να επιθυμούμε τον υψηλότερο βαθμό. Δεν θέλει όμως να αρπάζουμε τα πρωτεία, αλλά μάλλον μέσα από την ταπείνωση να κατακτούμε το υψηλό.
Λεπτομέρειες