Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 9:44

Τι θλίψη και στενοχώρια θα έχει το πνεύμα τους, όταν ακουστεί η κραυγή όλων που θα λένε: ας αποστραφούν οι αμαρτωλοί στον άδη, όλα τα έθνη που λησμονούν τον Θεό. Αλίμονο, με τι πένθιμο μέλος θα αλαλάξουν χτυπώντας τα στήθη τους και θρηνώντας, καθώς θα οδηγούνται για να κολαστούν πικρά στους ατελεύτητους αιώνες! Τι λογής είναι ο τόπος, όπου υπάρχει ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων· ο αποκαλούμενος τάρταρος, για τον οποίο φρίττει και ο ίδιος ο Σατανάς! Αλίμονο, τι φοβερή είναι η γέεννα του άσβεστου πυρός και ο ακοίμητος και ιοβόλος σκώληκας! Αλίμονο, πόσο φρικτό είναι εκείνο το σκοτάδι το αιώνιο και εξώτερο, που παραμένει παντοτινά! Αλίμονο, πόσο άσπλαχνοι και ανελέητοι είναι οι Άγγελοι των κολάσεων! Διότι ονειδίζουν και επιπλήττουν δεινά.

Εάν όμως τους αγγίξει ο θεραπευτικός λόγος, σαν μέσω κάποιων θερμών και καυστικών φαρμάκων (εννοώ δηλαδή τις ζοφερές απειλές της μελλούσης κρίσεως), και κεντρίσει βαθιά την καρδιά με τον φόβο των όσων αναμένονται —τον φόβο της γέεννας, το άσβεστο πυρ, τον ατελεύτητο σκώληκα, τον τριγμό των οδόντων, τον αδιάλειπτο κλαυθμό, το εξώτερο σκότος και όλα τα παρόμοια— και, εφαρμόζοντας και αναθερμαίνοντας με αυτά, ως άλλα θερμά και δριμέα φάρμακα, εκείνον που έχει ναρκωθεί από τα πάθη της ηδονής, τον οδηγήσει σε επίγνωση του βίου που διήγε, τότε τον καθιστά μακάριο, έχοντας προκαλέσει στην ψυχή του αυτήν την οδυνηρή αίσθηση.

«Μα ο Θεός είναι φιλάνθρωπος», λέει (κάποιος). Λοιπόν, απλά λόγια είναι αυτά, και ούτε ο πλούσιος εκείνος που περιφρόνησε τον Λάζαρο κολάζεται; Ούτε οι μωρές παρθένες αποβάλλονται από τον νυμφώνα; Ούτε εκείνοι που δεν τον έθρεψαν απέρχονται στο πυρ το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του; Ούτε εκείνος που είναι ντυμένος με ρυπαρά ενδύματα θα καταστραφεί, αφού του δέσουν τα χέρια και τα πόδια; Ούτε εκείνος που απαίτησε τα εκατό δηνάρια παραδίδεται στους βασανιστές; Ούτε είναι αληθινό αυτό που ειπώθηκε για τους μοιχούς, ότι δηλαδή «το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει και το πυρ τους δεν θα σβήσει»; Αλλά όλα αυτά είναι μόνο απειλές; «Ναι», λέει. Και από πού, πες μου, τολμάς να αποφανθείς για ένα τόσο μεγάλο ζήτημα, και μάλιστα εκφέροντας μόνος σου την απόφαση; Διότι εγώ, και από όσα έχει πει ο Χριστός και από όσα έχει πράξει, θα μπορέσω να αποδείξω το αντίθετο. Αν, λοιπόν, δεν πιστεύεις στις μελλοντικές κολάσεις, πίστεψε τουλάχιστον από τα όσα έχουν ήδη συμβεί· διότι βέβαια τα όσα έχουν ήδη γίνει και έχουν πραγματοποιηθεί δεν είναι απειλές και απλά λόγια. Ποιος, λοιπόν, κατέκλυσε ολόκληρη την οικουμένη την εποχή του Νώε, και προκάλεσε εκείνο το φοβερό ναυάγιο, και την πανωλεθρία ολόκληρου του γένους μας; Ποιος μετά από αυτά εξαπέλυσε εκείνους τους κεραυνούς και τις πύρινες λαίλαπες πάνω στη γη των Σοδόμων; Ποιος καταπόντισε ολόκληρη την Αίγυπτο; Ποιος εξολόθρευσε τις εξακόσιες χιλιάδες στην έρημο; Ποιος κατέκαψε τη συναγωγή του Αβειρών;

Διότι, για να καταλάβεις ότι τον τιμωρούσε εξαιτίας των αμαρτιών του, άκουσε τι λέει: «Ιδού, έγινες καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Αλλά όμως, λέει, η τιμωρία του έλαβε τέλος. Όμως τα πράγματα εκεί (στην άλλη ζωή) δεν είναι έτσι· διότι για το ότι εκείνες (οι τιμωρίες) δεν πρόκειται να λάβουν ποτέ τέλος, άκουσέ Τον να λέει: «Ο σκώληξ αυτών δεν θα πεθάνει, και το πυρ δεν θα σβήσει»· και, «Θα πορευθούν αυτοί στην αιώνια ζωή, και τούτοι στην αιώνια κόλαση». Εάν λοιπόν η ζωή είναι αιώνια, και η κόλαση είναι αιώνια. Δεν βλέπεις με πόσα απείλησε τους Ιουδαίους; Άραγε πραγματοποιήθηκαν οι απειλές, ή ήταν απλώς λόγια τα όσα ειπώθηκαν; «Δεν θα μείνει λίθος επί λίθου»· άραγε έμεινε; Και τι συνέβη, όταν είπε: «Θα υπάρξει θλίψη τέτοια που δεν έχει ξαναγίνει»· άραγε δεν έγινε; Διάβασε την ιστορία του Ιωσήπου, και δεν θα μπορέσεις ούτε να ανασάνεις, μόνο και μόνο ακούγοντας αυτά που στην πραγματικότητα έπαθαν εκείνοι. Αυτά τα λέω, όχι για να σας λυπήσω, αλλά για να σας ασφαλίσω, και για να μη σας καθησυχάσω με περιττά λόγια και σας προετοιμάσω έτσι να υπομείνετε χειρότερα δεινά.

Σας παρακαλώ, λοιπόν, τέκνα, ελεήστε τους εαυτούς σας. Σας παρακαλώ να κλάψετε, όσο έχετε καιρό, για να μην κλάψουμε εκεί, όπου υπάρχει ο βρυγμός των οδόντων, όπου ο ακοίμητος σκώληκας ποτέ δεν πεθαίνει, όπου το άσβεστο πυρ ρέει ποταμηδόν, όπου οι άγγελοι είναι άσπλαγχνοι και ανελέητοι. Δεν έχουν την εξουσία να ελεήσουν κανέναν ή να σεβαστούν γέροντα ή να λυπηθούν κάποιον ή να τιμήσουν βασιλιά, αλλά να τιμωρούν τον καθένα αφειδώς, σύμφωνα με τις πράξεις του.

Διότι τι τέτοιο θα μπορούσατε να δείτε από τον Ηλία, σε σύγκριση με όσα είδατε στον Χριστό και στον Βαπτιστή Του; Μάλλον δε, εάν και εκείνος εμφανιζόταν να μην τρώει ούτε να πίνει, τι θα σας εμπόδιζε να πείτε και γι' αυτόν ότι έχει δαιμόνιο; Εάν πάλι εμφανιζόταν να μετέχει σε φαγητό και ποτό, τι θα σας εμπόδιζε να τον αποκαλέσετε και εκείνον φαγά και οινοπότη; Διότι τέτοια είναι η κακία, τέτοια είναι η πονηρία, τέτοιος είναι ο φθόνος· δυσαρεστείται από το καλό, φθονεί το αγαθό, αποστρέφεται το χρηστό, σιχαίνεται το επιεικές, βδελύσσεται το ευσεβές· διότι, όπως λέει, «η θεοσέβεια είναι βδέλυγμα για τους αμαρτωλούς». Όλους τους θέλουν να είναι πονηροί και κακοί και άχρηστοι σαν αυτούς, όλους τους θέλουν να συμμετέχουν στην κακία τους· γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε καταδικάζουν σε θάνατο τους αγαθούς· γι' αυτόν τον λόγο σκότωσαν τους προφήτες, γι' αυτό σκότωσαν και τον ίδιο τον Χριστό, γι' αυτό τους αποστόλους, γι' αυτό τους μάρτυρες, γι' αυτό οι κακοί θανάτωσαν με κακό τρόπο, σαν να ήταν κακούργοι, τους κεχρισμένους του Χριστού, οι οποίοι, αφού έλαβαν τα βραβεία της νίκης, συμβασιλεύουν με τον Χριστό αγαλλόμενοι. Εκείνοι όμως βρίσκονται σε κοινωνία με τον διάβολο και τους αγγέλους του, εκεί όπου «το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει και η φωτιά τους δεν θα σβήσει». «Το δε παιδί», αναφέρει, «μεγάλωνε και ενδυναμωνόταν στο Πνεύμα και βρισκόταν στις ερήμους μέχρι την ημέρα της αναδείξεώς του προς τον Ισραήλ».

Ερμηνεία. Την εποχή των εικονομάχων, εκτός από τα άλλα κακά που συνέβησαν, εκδιώχθηκαν εξαιτίας των αγίων εικόνων από αυτούς, και πολλοί Αρχιερείς από τις Επισκοπές και τις Μητροπόλεις τους, και πολλοί Μοναχοί από τα Μοναστήρια τους. Επειδή δε αυτά έμειναν έρημα, τα άρπαξαν κάποιοι κοσμικοί και τα μετέτρεψαν σε κοσμικές κατοικίες. Γι' αυτό λοιπόν προστάζει ο παρών Κανόνας, ότι εάν μεν αυτοί που κατακρατούν αυτές τις Επισκοπές και τα Μοναστήρια θελήσουν να τα επιστρέψουν, για να αποκατασταθούν πάλι όπως πρώτα σε Επισκοπές και Μοναστήρια, έχει καλώς. Εάν όμως δεν θελήσουν, αν μεν είναι Κληρικοί ας καθαιρούνται, αν δε είναι Μοναχοί ή λαϊκοί ας αφορίζονται, ως καταδικασμένοι εξαιτίας αυτού από την αγία Τριάδα, και ας κατατάσσονται σε εκείνον τον τόπο όπου το σκουλήκι δεν πεθαίνει και η φωτιά δεν σβήνει, σύμφωνα με τη φωνή του Ησαΐα και του Ευαγγελίου, επειδή εναντιώνονται στον λόγο του Κυρίου που λέει: μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου. κτλ. Διάβασε και τον δ' και κδ' της δ'.

Διότι, λέει, ακόμη κι αν δώσεις ένα ποτήρι νερό, το πιο ευτελές, ούτε αυτό δεν θα το χάσεις. Και όπως ακριβώς αν τιμήσεις έναν από τους μικρούς, ευαρεστείς τον Θεό, έτσι και αν σκανδαλίσεις έναν από τους μικρούς, δηλαδή αν τον ατιμάσεις, αν τον υποσκελίσεις, σε συμφέρει να έχει κρεμαστεί μια ογκώδης μυλόπετρα στον λαιμό σου. Διότι, όπως φαίνεται, θα υποστούμε χειρότερη τιμωρία. Και μίλησε για αισθητή τιμωρία, θέλοντας να μας εκφοβίσει μέσω αυτού του αισθητού παραδείγματος. «Και αν το χέρι σου σε σκανδαλίζει, απόκοψέ το. Είναι προτιμότερο για σένα να εισέλθεις στη ζωή μονόχειρας, παρά έχοντας τα δύο σου χέρια να απέλθεις στη γέεννα, στο άσβεστο πυρ, όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δεν σβήνει. Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει, απόκοψέ το. Είναι προτιμότερο για σένα να εισέλθεις στη ζωή χωλός, παρά έχοντας τα δύο σου πόδια να ριχτείς στη γέεννα, στο άσβεστο πυρ, όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δεν σβήνει. Και αν ο οφθαλμός σου σε σκανδαλίζει, βγάλε τον. Είναι προτιμότερο για σένα να εισέλθεις στη βασιλεία του Θεού μονόφθαλμος, παρά έχοντας δύο οφθαλμούς να ριχτείς στη γέεννα του πυρός, όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δεν σβήνει. Διότι ο καθένας θα αλατιστεί με πυρ. Και κάθε θυσία θα αλατιστεί με αλάτι. Καλό είναι το αλάτι. Εάν όμως το αλάτι χάσει την αλμύρα του, με τι θα του δώσετε νοστιμιά; Έχετε μέσα σας αλάτι, και ειρηνεύετε μεταξύ σας.»