Πατερικές αναφορές στο ΝΑΟΥΜ 1:14

Είναι παρόμοιο σαν να έλεγε: Αφού αποβάλω τη μνήμη εκείνων των παλαιότερων αμαρτημάτων, θα σε ελεήσω πλέον, επειδή έχεις εκτίσει την ποινή σου. Αφού έχεις τιμωρηθεί επαρκώς, θα σε απαλλάξω από την πλεονεξία τους, και δεν θα υποταχθείς καθόλου στη ράβδο των Ασσυρίων, δηλαδή στο σκήπτρο, άρα στη βασιλεία (διότι το σκήπτρο είναι σύμβολο βασιλείας). Θα σε ελευθερώσω από τους φόβους και τα δεσμά της δουλείας, και θα σε επαναφέρω πάλι στην ευημερία της ελευθερίας. Όσο για το ρητό «Θα δώσει εντολή για σένα ο Κύριος», θα το κατανοήσεις ως εξής. Διότι σε ποιους θα δώσει εντολή; Είτε στα αγαθά πνεύματα και τις στρατιές των αγγέλων, οι οποίες έχουν ταχθεί από τον Θεό για να προστατεύουν τον Ισραήλ, είτε δίνει εντολή ίσως και σε αυτόν τον ίδιο που απελευθέρωσε από την αιχμαλωσία κατά καιρούς (ο οποίος ήταν ο Κύρος, ο γιος του Καμβύση). Και δίνει εντολή όχι βέβαια μιλώντας του σαν σε άγιο και προφήτη, αλλά εμφυτεύοντας στο νου του το δικό Του θέλημα, και καθιστώντας τον υπηρέτη αυτών που Εκείνος έχει αποφασίσει, παρόλο που αυτός ήταν βέβηλος και ειδωλολάτρης. Διότι όπως έδωσε εντολή στο κήτος να καταπιεί τον Ιωνά, και πάλι στην κολοκυθιά να φυτρώσει πάνω από το κεφάλι του και να τον επισκιάσει, καθώς βέβαια και στο πρωινό σκουλήκι να χτυπήσει την κολοκυθιά, με τον ίδιο τρόπο λέμε ότι έχει δώσει εντολή και στον Κύρο.

Και αυτά μεν ιστορικώς· θα μπορούσε δε να αναφωνήσει ο Θεός και Πατέρας προς την Ιερουσαλήμ, η οποία έγινε κυριοκτόνος, δηλαδή προς τη χώρα των Ιουδαίων: «Ότι θα ερημωθεί μέχρι τα θεμέλιά της, και θα καταβροχθιστεί σαν περιπλεγμένη αγριοκληματίδα, και σαν καλαμιά γεμάτη ξηρασία. Από σένα θα προέλθει λογισμός που βουλεύεται πονηρά και εχθρικά εναντίον του Κυρίου.» Διότι έχει κατακαεί και ερημωθεί, και έχει καταναλωθεί σαν ξερή καλαμιά. Επειδή τόλμησαν να σκεφτούν πονηρά κατά του Κυρίου, και μάλιστα να χρησιμοποιήσουν αχαλίνωτη γλώσσα· διότι άλλοτε μεν τον ονόμαζαν Σαμαρείτη και οινοπότη και γεννημένο από πορνεία, άλλοτε πάλι έλεγαν ότι «πλανά τον όχλο», αν και ακριβώς γι' αυτήν την αιτία είχε αποσταλεί από τον Θεό και Πατέρα, για να απαλλάξει από την πλάνη το πλανημένο και να προσκομίσει στον Θεό αυτό που είχε αποσκιρτήσει από Αυτόν, και να προσαγάγει μέσω της πίστης αυτό που με πολλούς τρόπους είχε ολισθήσει στην αποστασία, και να φωτίσει αυτό που βρισκόταν στο σκοτάδι, και να επιδέσει το συντριμμένο. Επειδή όμως δεν εξολόθρευσε ολοκληρωτικά τον Ισραήλ, αλλά, όπως έχω ήδη πει πολλές φορές, του έχει διατηρηθεί το υπόλειμμα· διότι έχουν πιστέψει και από τους Ιουδαίους όχι λίγοι, και αναμεμειγμένοι με τα έθνη δοξολογούν τον Χριστό· ας ακούσουν, λοιπόν, αυτοί που προέρχονται από την κατά σάρκα περιτομή ότι: «Θα συντρίψω τη ράβδο του από πάνω σου και θα διαρρήξω τα δεσμά σου, και ο Κύριος θα δώσει εντολή για σένα». Ποια είναι, λοιπόν, αυτή η ράβδος που αναφέρει, ή ποια εντέλει είναι τα δεσμά, πώς δεν είναι αναγκαίο να το πούμε;

Διότι είναι γραμμένο: «Αυτός που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου, θα καταλύσει υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού». Διότι θα δώσει εντολή στους άγιους αγγέλους να μας διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους μας και να μας σηκώσουν στα χέρια τους, μήπως τυχόν σκοντάψουμε το πόδι μας σε πέτρα. Και είναι αληθές ότι: «Άγγελος Κυρίου θα στρατοπεδεύσει γύρω από αυτούς που Τον φοβούνται, και θα τους ελευθερώσει». <Δεν θα σπαρεί πλέον τίποτα από το όνομά σου.> Είναι σαν να έλεγε πάλι: Δεν θα είσαι πλέον διασκορπισμένος σε όλα τα έθνη, ούτε αιχμάλωτος πολέμου και περιπλανώμενος, ούτε θα βρίσκεσαι πολύ μακριά από την πατρίδα σου, υπομένοντας σκληρότατη δουλεία σε πόλεις εχθρών, οικτρά, ελεεινά και άθλια σκορπισμένος. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι ο προφήτης Ναούμ έζησε πριν από τη δεύτερη αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα, και μετά από αυτά τα λόγια του προφήτη, ο Ιούδας κυριεύτηκε και οδηγήθηκε στην αιχμαλωσία, και υποδουλώθηκε στους Ασσυρίους.

Διότι, όταν ο Εζεκίας βασίλευε στην Ιερουσαλήμ, ο Σεναχειρείμ εκστράτευσε κατά της Σαμάρειας, και αφού λεηλάτησε τις πόλεις της και πυρπόλησε επιπλέον και άλλες, απέστειλε από τη Λαχίς τον Ραψάκη, ο οποίος ξεστόμισε αυθάδη λόγια εναντίον του Θεού, και έπειτα από χέρι αγγέλου έπεσαν εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες από τον στρατό των Ασσυρίων. Μετά δε τη βασιλεία του Εζεκία, αφού πέρασε όχι λίγος χρόνος, όταν βασίλευε ο Σεδεκίας, ο οποίος ήταν γιος του Ιωσία, ο Ναβουχοδονόσορ πολιόρκησε την Ιερουσαλήμ, αφού προηγουμένως είχε λεηλατήσει όλη την Ιουδαία, και έπειτα, αφού κυρίευσε με τη βία την αγία πόλη και πυρπόλησε και εκείνον τον ξακουστό ναό, οδήγησε στην εξορία τον Ιούδα και τον πρόσθεσε σε εκείνους από τη Σαμάρεια που είχαν αιχμαλωτιστεί από τον Σεναχειρείμ. Μήπως λοιπόν ο Θεός των όλων αθετεί την υπόσχεσή του, όταν λέει μέσω του Προφήτη προς τους εξ αίματος απογόνους του Ισραήλ: «Δεν θα σπαρθεί πλέον κανείς από το όνομά σου»; Έπειτα, πώς δεν είναι αμάθεια, ή μάλλον δεν θα έφτανε στο έσχατο σημείο κάθε κακίας, το να νομίζει κανείς ότι ο Θεός ψεύδεται; Διότι το θείο σε καμία περίπτωση δεν σφάλλει στα λόγια του, κάθε άλλο· αλλά η αλήθεια έχει ως εξής: Αφού πρώτα μνημόνευσε την απελευθέρωση που συνέβη στους καιρούς εκείνους, όταν ο Κύρος ο Πέρσης κατέλυσε την εξουσία, τότε λέει ότι μετά από αυτό ο Ισραήλ δεν θα γινόταν πλέον περιπλανώμενος και εξόριστος. Διότι, αφού ανακλήθηκαν στα δικά τους εδάφη και επέστρεψαν στην Ιουδαία, κατοίκησαν με ασφάλεια.

Έτσι, λοιπόν, ως προς τον κατά σάρκα Ισραήλ θα μπορούσε να νοηθεί το «Δεν θα σπαρθεί πλέον από το όνομά σου»· θα το ακούσει όμως, και πολύ εύλογα, ο νοητός Ισραήλ, δηλαδή εκείνοι που με τα μάτια της διανοίας βλέπουν τον Θεό και θαυμάζουν εκστατικά τη δόξα του Μονογενούς: «Δεν θα σπαρθεί πλέον από το όνομά σου». Διότι πριν από την πίστη είχαν βρεθεί στα χέρια εχθρών, υποτάσσοντας τον αυχένα της διανοίας τους στον σατανά και στις πονηρές δυνάμεις που είναι μαζί του, και ήταν δεμένοι στα δεινά της φιλοσαρκίας. Αλλά πλέον έχει αφαιρεθεί η πλεονεξία εκείνων που κυριαρχούσαν παλαιά, συνταράχθηκε και έπεσε μαζί με εκείνους η αμαρτία, έχει εξαλειφθεί η δύναμη των παθών. Διότι μας ελευθέρωσε ο Χριστός, μας συγκέντρωσε μέσω της πίστεως σε αγιασμό, αν και ήμασταν με πολλούς τρόπους διασκορπισμένοι σε πολυειδή και φθοροποιά πάθη, και σε αμέτρητη πολυθεΐα. Όμως δεν θα διασκορπιστούμε πλέον, αλλά θα παραμείνουμε οπωσδήποτε στον Χριστό, έχοντας μία πίστη, ένα βάπτισμα, και έναν Κύριο Σωτήρα και Λυτρωτή, και μέσω αυτού συνδεόμαστε με τον Θεό και Πατέρα σε πνευματική ενότητα. «Από τον οίκο του Θεού σου θα εξολοθρεύσω τα γλυπτά, και τα χωνευτά είδωλα θα τα κάνω τάφο σου». Ο Ισραήλ αμάρτησε βαριά, εκκλίνοντας σε αποστασία, και απομακρύνθηκε ανόσια από τον Θεό που τον είχε σώσει, προσκολλώμενος στις λατρείες των ειδώλων· για τον λόγο αυτόν έγινε αιχμάλωτος και πορεύθηκε προς τους εχθρούς, και έτσι μεταφέρθηκε στη Νινευή.