Πατερικές αναφορές στο ΝΑΟΥΜ 2:1

Έπειτα από τον Εζεκία γεννήθηκε ο Μανασσής, ο οποίος βασίλευσε πενήντα πέντε έτη. Γιος του Μανασσή ήταν ο Αμώς, ο οποίος έζησε μόλις δύο έτη, και μετά από αυτόν ο Ιωσίας, επί του οποίου εκπληρώθηκαν τα της προφητείας, όπως ακριβώς μας απέδειξε προ ολίγου ο λόγος. <Διότι ιδού, είναι γοργά πάνω στα όρη τα πόδια εκείνου που φέρνει το χαρμόσυνο άγγελμα και αναγγέλλει ειρήνη.> Οι γιοι του Ισραήλ διέμεναν στη Βαβυλώνα έχοντας γίνει αιχμάλωτοι, βρίσκονταν όμως με την ελπίδα ότι με τον καιρό θα επαναπατριστούν και πάλι, και ότι δεν θα αργήσουν να επανέλθουν στην αρχέγονη και πατρογονική τους ευγένεια, καθώς αυτό το είχαν υποσχεθεί οι άγιοι προφήτες εκ μέρους του Θεού που ομιλούσε. Ο καιρός δε της ελπίδας τους ήταν κατά τη βασιλεία του Κύρου, ο οποίος επρόκειτο να κυριεύσει κατά κράτος τη Νινευή, κάτι που και πάλι τους το είχε προαναγγείλει ο Ησαΐας. Διότι είπε: «Έτσι λέγει Κύριος ο Θεός προς τον χρισμένο μου, τον Κύρο, του οποίου κράτησα το δεξί χέρι, για να υποταχθούν μπροστά του τα έθνη, και τη δύναμη των βασιλέων θα διαρρήξω, θα ανοίξω μπροστά του θύρες και πόλεις δεν θα μείνουν κλειστές. Εγώ θα πορευθώ μπροστά από εσένα, και θα εξομαλύνω τα όρη, χάλκινες θύρες θα συντρίψω, και σιδερένιους μοχλούς θα θρυμματίσω». Και μετά από άλλα και πάλι λέγει: «Αυτός θα ανοικοδομήσει την πόλη της Ιερουσαλήμ και θα επαναφέρει τους αιχμαλώτους του λαού μου, όχι με λύτρα ούτε με δώρα, είπε ο Κύριος Σαβαώθ».

Εάν όμως κάποιος επέλεγε να εφαρμόσει το νόημα των προκείμενων λόγων στα κηρύγματα του αγίου Βαπτιστού, και αυτός θα προσέγγιζε το ζήτημα ορθά. Διότι διέμενε στην έρημο, και σαν να φώναζε δυνατά στα όρη ευαγγελιζόταν την ειρήνη, δηλαδή τον Χριστό. Ωραία, λοιπόν, και ταχέα είναι τα πόδια εκείνου που λέει: «Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του Θεού μας». «Εόρταζε, Ιούδα, τις εορτές σου, εκπλήρωσε τα τάματά σου, διότι δεν θα περιπέσουν πλέον σε παλαίωση». Επειδή ο νόμος είχε προστάξει ότι δεν πρέπει να προσφέρουν θυσίες έξω από την ιερή και θεία αυλή, αλλά «στον τόπο, τον οποίο θα εκλέξει ο Κύριος ο Θεός σου, για να επικληθεί το όνομά Του», οι Ισραηλίτες, βρισκόμενοι σε ξένη γη και κατοικώντας στη χώρα των Περσών και των Μήδων, παρέμεναν εντελώς άπρακτοι και αδρανείς ως προς τα νομικά τους καθήκοντα, μη τελώντας τις καθιερωμένες εορτές, μη προσφέροντας θυσίες, ούτε τις απαρχές, ούτε ευχαριστήριες προσφορές σύμφωνα με τον νόμο, ούτε σφάζοντας τον αμνό κατά τη νουμηνία· ίσως δε να δίσταζαν ακόμη και για απλές δοξολογίες. Και αυτό το διαπιστώνουμε από τα λόγια του θεσπέσιου Δαβίδ, ο οποίος μιλά εκ προσώπου του λαού που βρισκόταν στη Βαβυλώνα: «Στα ποτάμια της Βαβυλώνας, εκεί καθίσαμε και κλάψαμε, όταν θυμηθήκαμε τη Σιών. Στις ιτιές, στο μέσο της, κρεμάσαμε τα όργανά μας.» Και επιπλέον αυτών: «Πώς να ψάλουμε την ωδή του Κυρίου σε ξένη γη;»

Όπως, λοιπόν, υπήρχε η συνήθεια να διαρρηγνύουν κάποιοι τα ενδύματά τους, όταν κάποιος ξεστόμιζε βλασφημία, έτσι συνέβαινε και με το να φυσούν στο πρόσωπο εκείνων που είχαν αρρωστήσει με οποιονδήποτε τρόπο. Αυτό μάλιστα το έπρατταν, και πολύ παράδοξα, εκείνοι που συνήθιζαν να κάνουν εξορκισμούς και οι οποίοι, με περίεργες επωδούς, προσποιούνταν ότι απαλλάσσουν τους ασθενείς από πνεύματα και πόνους. Παίρνει, λοιπόν, το παράδειγμα από τη συνήθειά τους, και λέει: «Ανέβηκε φυσώντας στο πρόσωπό σου» (δηλαδή προφανώς ο Κύρος) «και σε απαλλάσσει από τη θλίψη». Διότι αυτό ακριβώς, όπως είπα, προσποιούνταν κάποιοι ότι μπορούσαν να το κατορθώσουν, φυσώντας στο πρόσωπο άλλων.

Είναι σοφό και αληθινό να πούμε ότι η εξουσία και του διαβόλου και της αμαρτίας που μας τυραννά έχει συσταλεί, και ο θάνατος έχει τρόπον τινά αλωθεί, και η φθορά έχει εξαλειφθεί ολοκληρωτικά. Διότι ο Χριστός ανέβηκε από τον άδη και αναστήθηκε, αυτός που εμφύσησε στο πρόσωπο των αγίων αποστόλων και είπε: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Διότι έτσι έχουμε απαλλαγεί από κάθε κακό, και έχοντας γίνει μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος, αναδημιουργούμαστε στο αρχαίο κάλλος της φύσης μας, και αναδιαμορφωνόμαστε νοητώς στην αρχική εικόνα. Διότι μορφώνεται μέσα μας μέσω του Πνεύματος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. <Παρατήρησε τον δρόμο, σφίξε την οσφύ σου, δείξε ανδρεία και μεγάλη δύναμη, διότι ο Κύριος απέστρεψε την ύβρη του Ιακώβ καθώς και την ύβρη του Ισραήλ.> Επειδή επρόκειτο αμέσως να βαδίσουν προς την Ιουδαία και να επιστρέψουν στις εστίες τους, αναγκαίως τους παραγγέλλει ότι πρέπει πλέον και τον δρόμο να προσέχουν και να κρατούν σφιχτά την οσφύ τους, δηλαδή να είναι έτοιμοι και κατάλληλα προετοιμασμένοι για τους κόπους της οδοιπορίας, να αντιμετωπίζουν γενναία κάθε δισταγμό, και να φροντίζουν να φαίνονται ανώτεροι από τις μεγάλες αποστάσεις, επιδεικνύοντας προς τούτο ακατανίκητη προθυμία. Σημείο δε ετοιμότητας είναι το να έχει κανείς κατάλληλα περιεζωσμένη την οσφύ του. Γι' αυτό άλλωστε και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός λέει προς τους αγίους αποστόλους, ή μάλλον και προς όλους όσοι πιστεύουν σε αυτόν: «Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες».

Διότι το σχήμα είναι οδοιπορικό, και μάλιστα ταιριάζει απόλυτα σε εκείνους που κηρύττουν το θείο ευαγγέλιο και έχουν τα πόδια τους ολότοιμα για αυτό τον σκοπό. Λέει, λοιπόν, «συγκράτησε τη μέση σου», αντί να πει να είσαι προετοιμασμένος και σαν έτοιμος για αναχώρηση. Διότι ο Κύριος, λέει, απομάκρυνε την ύβρη του Ιακώβ όπως την ύβρη του Ισραήλ. Παρατήρησε πάλι σε αυτά τη διάκριση που έχει εισαχθεί αναγκαστικά.

Και ο Ησαΐας λέγει: Γυναίκες που έρχεστε από το θέαμα, ελάτε· διότι δεν είναι λαός που έχει φρόνηση. 〈πβ〉 Ότι θα εμφυσήσει στους αποστόλους το Άγιο Πνεύμα — ο Ναούμ λέγει: Ετοιμάσου, σήκω από το πρωί, έχει καταστραφεί όλη η υποφυλλίδα τους. Διότι ανέβηκε εμφυσώντας στο πρόσωπό τους. 〈πγ〉 Ότι θα φάει από κηρήθρα μελιού μετά την ανάσταση — Στα Άσματα λέγει: Έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου.

Στο μέσο δε αυτών βρισκόταν η Δήλωση, που ήταν ο προαναφερθείς αδάμαντας, ο οποίος είχε χρώμα γαλάζιο. Επάνω δε στους ώμους βρίσκονταν οι προαναφερθέντες δώδεκα λίθοι. Τρεις φορές τον χρόνο δε, όπως έχει ειπωθεί, γινόταν φανέρωση στον λαό μέσω του πετάλου. Και εάν βρίσκονταν σε κατάσταση αμαρτίας, και όχι σύμφωνα με τις εντολές που είχε δώσει ο Θεός, μεταβαλλόταν, όπως λένε, το χρώμα του λίθου και γινόταν μαύρο, και από αυτό καταλάβαιναν ότι ο Κύριος απέστειλε θάνατο· όταν δε επρόκειτο να τους παραδώσει στο μαχαίρι, γινόταν αιμάτινος, όπως λέει στον Ιερεμία: «Εξαπόστειλε τον λαό αυτού, και ας βγουν έξω όσοι προορίζονται για θάνατο στον θάνατο, όσοι για μαχαίρι στο μαχαίρι, όσοι για πείνα στην πείνα, και όσοι για αιχμαλωσία στην αιχμαλωσία». Εάν όμως γινόταν λαμπρός σαν το χιόνι, καταλάβαινε ο λαός ότι δεν υπήρχε πουθενά αμαρτία, και τότε γιόρταζαν, όπως λέει ο προφήτης: «Γιόρταζε, Ιούδα, τις εορτές σου, εκπλήρωσε τα ταξίματά σου». Ο Κύριος αφαίρεσε τα αδικήματά σου· σε λύτρωσε από το χέρι των εχθρών σου· θα βασιλεύσει ο Κύριος ανάμεσά σου· δεν θα δεις πλέον κακά. Γι' αυτό και επί Ζαχαρίου, του πατέρα του Ιωάννη, κατά την εφημερία του στο Πάσχα, ο λίθος έγινε λαμπρός· διότι τότε έλαβε την αρχή της ιερατείας για εκείνο το έτος, και το επόμενο έτος κάποιος άλλος αναλάμβανε τον ποδήρη. Γι' αυτό, όταν ο Ζαχαρίας καθυστερούσε στα Άγια των Αγίων, ο λαός βρισκόταν σε αγωνία, μήπως τυχόν ο λίθος γίνει γι' αυτούς έλεγχος αμαρτίας.

Ακόμη και αν προσφέρεις τα πάντα, δεν θα προσφέρεις τίποτα το αντάξιο. Ό,τι δίνει και ο φτωχός, αυτό να προσφέρεις. Ο αγνός δεν δέχεται μερίδιο από μισθό πόρνης. ΤΙΤΛΟΣ ΛΓʹ. — Περί αγαθής αγγελίας. «Όπως το κρύο νερό είναι ευχάριστο στη διψασμένη ψυχή, έτσι είναι και η καλή είδηση από μακρινή χώρα.» «Ιδού, γρήγορα έρχονται πάνω στα βουνά τα πόδια εκείνου που φέρνει χαρμόσυνες ειδήσεις, και αναγγέλλει ειρήνη.» «Πόσο ωραία είναι πάνω στα βουνά τα πόδια εκείνου που φέρνει το χαρμόσυνο άγγελμα της ειρήνης, εκείνου που ευαγγελίζεται τα αγαθά!» ΤΙΤΛΟΣ ΛΔʹ. — Περί κακής αγγελίας. «Αφού πήραν τον χιτώνα του Ιωσήφ, έσφαξαν ένα ερίφιο, μόλυναν τον χιτώνα του Ιωσήφ με το αίμα, και τον έφεραν στον πατέρα τους, λέγοντας: Αυτόν βρήκαμε· αναγνώρισε αν είναι ο χιτώνας του γιου σου ή όχι. Και τον αναγνώρισε ο Ιακώβ, και είπε: Είναι ο χιτώνας του γιου μου. Πονηρό θηρίο τον κατασπάραξε· πονηρό θηρίο τον άρπαξε. Έσκισε τότε ο Ιακώβ το ιμάτιό του, έβαλε σάκο στη μέση του, και πενθούσε τον γιο του για πολλές ημέρες.» «Αποκρίθηκε ο άνδρας που είχε έρθει από το στρατόπεδο, και είπε στον Ηλί: Ο Ισραήλ τράπηκε σε φυγή από το πρόσωπο των αλλοφύλων, και έγινε μεγάλη σφαγή στον λαό, πέθαναν και οι δύο γιοι σου, και η κιβωτός του Θεού αιχμαλωτίστηκε. Και συνέβη, μόλις εκείνος μνημόνευσε την κιβωτό του Θεού, έπεσε από το κάθισμά του προς τα πίσω, δίπλα στην πύλη, και συνετρίβη η ράχη του, και πέθανε.» «

Με δυνατή φωνή ο Σοφονίας αναφωνούσε προς τον Αδάμ: «Αυτός είναι εκείνος τον οποίο περίμενες για την ημέρα της αναστάσεως, με τον τρόπο που σου προείπα». Ο Ναούμ μετά από αυτόν έφερνε το χαρμόσυνο μήνυμα στον φτωχό, λέγοντας: «Ανέβηκε από τη γη, φυσώντας στο πρόσωπό σου, βγάζοντάς σε από τη θλίψη», και ο χαριτωμένος Ζαχαρίας έκραζε: «Ήλθες, ο Θεός μας, μαζί με τους αγίους σου», και ο Δαβίδ έψαλλε καθαρά: «Σαν δυνατός εγέρθηκε και σαν από ύπνο αναστήθηκε ο Κύριος». Και ενώ αυτοί ράπιζαν τη μορφή μου με προφητείες, ψαλμούς και υμνωδίες, ξεφύτρωσαν και γυναίκες που προφήτευαν, χορεύοντας εις βάρος μου. Και η πρώτη από αυτές ήταν η αδελφή του Μωυσή, που σκιρτούσε και χτυπούσε με το χέρι της το τύμπανο που και παλαιότερα κρατούσε, και σαν να περνούσε άλλη Ερυθρά Θάλασσα, διασχίζοντας τα δώματά μου, χτυπούσε χαρούμενα το τύμπανο: «Ας ψάλουμε στον Θεό μας, διότι έχει δοξαστεί ένδοξα· συντρίβοντας στο έδαφος τον Άδη αναστήθηκε ο Κύριος». Ω, μία τέτοια νύχτα έγινε μητέρα τέτοιων κακών, και ένας όρθρος πατέρας τόσων δεινών! Η μεν τα γέννησε, ο δε φθάνοντας πρόσθεσε όνομα στον πόνο μου: ονομάζουν «ανάσταση» την ημέρα της πτώσης μου, και γιορτάζουν τον καιρό της καταστροφής μου· αλίμονο, αλίμονο, τι έπαθα!». Αυτά μου φώναξε ο Άδης όταν τον ρώτησα, χωρίς να με πείσει με λόγια, αλλά δείχνοντάς μου με πράξεις ότι, αφού τον άφησε γυμνό και έρημο από παντού, αναστήθηκε ο Κύριος.

Εάν, εορτάζοντας, σκέφτεσαι κατ' αυτόν τον τρόπο και έχεις γίνει τέτοιος όπως σε περιέγραψε προηγουμένως ο λόγος, τότε με αυτά που κάνεις εορτάζεις πνευματική εορτή και συνεορτάζεις με τις άνω δυνάμεις των αγγέλων. Εάν όμως δεν συμβαίνει έτσι ούτε έκανες τον εαυτό σου τέτοιο μέσω της τηρήσεως των εντολών, ποιο είναι το όφελός σου να εορτάζεις; Υπάρχει φόβος μήπως και εσύ, όπως οι παλαιοί Ιουδαίοι, ακούσεις: «Θα μετατρέψω, λέει, σε πένθος τις εορτές σου και θα μεταβάλω τη χαρά σου σε λύπη.» Τι λοιπόν; Δεν θα εορτάσουμε σωματικά και αισθητά, εάν δεν μπορέσουμε να γίνουμε τέτοιοι όπως μας υπέδειξες με τον λόγο σου; Βεβαιότατα μάλιστα. «Εόρταζε», λέει, και εκτέλει όσα γίνονται προς τιμήν του Θεού και των αγίων του, με όση δύναμη έχεις, και προσκάλεσε όλους, αν είναι δυνατόν, βασιλείς, άρχοντες, αρχιερείς, λευίτες, μοναχούς, λαϊκούς, ώστε μέσα από όλους να δοξαστεί ο Θεός μέσω σου· και η δοξολογία αυτών, επειδή αναπέμπεται από εσένα τον έναν προς τον Θεό, θα λογιστεί σε εσένα και θα γίνεις ευπρόσδεκτος σε Αυτόν. Μη νομίζεις όμως ότι μέσα από αυτά δοξάζεις τον Θεό και τους αγίους του ή ότι προσθέτεις κάτι στη δόξα τους. Διότι πώς είναι δυνατόν; «Διότι δεν έχει δοξαστεί, λέει, το δεδοξασμένο εξαιτίας της υπερβάλλουσας δόξας του», ούτε έχουν ανάγκη οι άγιοι από επίγεια και ανθρώπινη δόξα.