Πατερικές αναφορές στο ΝΑΟΥΜ 3:18

Διότι θα πετάξουν μακριά και θα τρέξουν πάλι στις πατρίδες τους, διαψεύδοντας την ελπίδα σου. «Καλό λοιπόν» και ασφαλές είναι να εμπιστεύεται κανείς τον Κύριο, παρά να εμπιστεύεται «σε άνθρωπο», κατά τη φωνή του προφήτη. <Αλίμονό τους. Νύσταξαν οι ποιμένες σου, βασιλιάς Ασσύριος αποκοίμισε τους άρχοντές σου· αναχώρησε ο λαός σου προς τα βουνά, και δεν υπήρχε κανείς να τον συγκεντρώσει.> Οικτίρει τα πλήθη, καθώς κατρακύλησαν σε τέτοια δειλία και φόβο, ώστε να ατονήσουν και μόνο στην επίθεση του πολέμου, και να καταφεύγουν στις κορυφές των βουνών, και να χρησιμοποιούν τα δύσβατα μέρη σαν προτείχισμα του κινδύνου. Έπειτα, αποδίδοντας την αιτία αυτής της υπερβολικής δειλίας, κάνει μια έξυπνη διήγηση για την καταστροφή αυτών που είχαν αναλάβει την ηγεσία· λέγοντας με εκφραστικότητα, αντί του «κυριεύτηκαν και καταστράφηκαν, και βρέθηκαν σε αδιέξοδο ως προς τις στρατηγικές τέχνες», χρησιμοποιώντας το «νύσταξαν», και ότι αποκοιμήθηκαν αυτοί που είχαν δυνάμεις και εξουσίες, καθώς και οι δημαγωγοί και αυτοί που έλαβαν τις ανώτερες και λαμπρές τιμές. Και έπαθαν αυτό το «νύσταγμα» από τον βασιλιά της Ασσυρίας, δηλαδή από αυτόν που έλκει την καταγωγή του από αυτούς. Διότι ο Κύρος ήταν γηγενής και από περσικό αίμα. Και ο προφητικός λόγος σχεδόν προσποιείται ότι θρηνεί για εμάς, δηλαδή μάλλον χαμογελά ειρωνικά για εκείνους που εύκολα κυριεύονται από τον φόβο.

Διότι, λέει, αναχώρησε ο λαός σου στα όρη και δεν υπήρχε κανείς να τον συγκεντρώσει, δηλαδή αυτός που θα τον ενθάρρυνε, εκείνος που θα αναχαίτιζε τη δειλία όσων τρέπονταν σε φυγή και θα είχε τη δύναμη να συγκρατήσει το αδρανές και ριψάσπιδα πλήθος όσων είχαν εγκαταλείψει τον αγώνα. Διότι είχαν ήδη χαθεί εκείνοι που συνήθιζαν να πράττουν κάτι τέτοιο, καθώς και οι καθοδηγητές της πολεμικής τέχνης.

Θα μπορούσε δε να νοηθεί, και πολύ εύλογα, και για το ποίμνιο των Ιουδαίων το «Αλίμονό τους». «Νύσταξαν οι ποιμένες σου, ο βασιλιάς των Ασσυρίων αποκοίμισε τους άρχοντές σου». Διότι όντως αλίμονο σε εκείνους που σκότωσαν και τον ίδιο τον Σωτήρα και Λυτρωτή των όλων, και που στα αίματα των αγίων πρόσθεσαν ανόσια και το ίδιο το Δεσποτικό. Και τους συνέβη να το πάθουν αυτό, επειδή ακριβώς παραδόθηκαν στον ύπνο της κακοβουλίας οι ηγέτες τους και εκείνοι που είχαν αναλάβει την τάξη των ποιμένων, τους γραμματείς δηλαδή εννοώ και τους Φαρισαίους και εκείνους που ήταν στεφανωμένοι με τα καυχήματα της ιερατείας, τους οποίους και αποκοίμισε νοητώς ο Ασσύριος βασιλιάς, δηλαδή ο σατανάς. Διότι η εξουσία των Βαβυλωνίων συχνά λαμβάνεται αλληγορικά στο πρόσωπό του. Ότι δε και νύσταξαν οι ποιμένες και οι άρχοντες ανάμεσά τους, πώς είναι δυνατόν να αμφιβάλλει κανείς, αφού η θεόπνευστη Γραφή αποδίδει κατ' επανάληψη σε αυτούς την απώλεια των λαών; Διότι έχει γραφτεί: «Ω, οι ποιμένες που διασκορπίζετε και απολλύετε τα πρόβατα της νομής». Και πάλι: «Οι ιερείς δεν είπαν: Πού είναι ο Κύριος; Και αυτοί που κατείχαν τον νόμο δεν με γνώρισαν, και οι ποιμένες ασεβούσαν απέναντί μου, και οι προφήτες προφήτευαν στο όνομα του Βάαλ». Και ο Ησαΐας πάλι λέει: «Πώς έγινε πόρνη η πιστή πόλη Σιών που ήταν πλήρης δικαιοσύνης; Σε αυτήν κοιμήθηκε η δικαιοσύνη, ενώ τώρα (κατοικούν) φονιάδες».