Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 11:1

Και ο λαός γόγγυζε και έλεγε πονηρά λόγια ενώπιον του Κυρίου. Και άναψε ανάμεσά τους φωτιά από τον Κύριο, και κατέφαγε ένα μέρος της παρεμβολής. Διότι αυτούς που βλασφημούν ενώπιον του Χριστού και τον αποστρέφονται, τους κατατρώγει το πυρ της γεέννης. Ανέφερε δε «μέρος», διότι πολλοί από αυτούς, αφού μετανοήσουν, θα εξαιρεθούν από την κόλαση. Και σε άλλον πάλι καιρό, όταν γόγγυζαν κατά του Θεού και αποκαλούσαν το μάννα κούφιο άρτο, θανατώνονταν από τα δαγκώματα των φιδιών. Διότι εκείνοι που με την αχαριστία τους ατιμάζουν τον ευεργέτη Θεό, περιπίπτουν στα δαγκώματα του νοητού δράκοντα. Ο Θεός πρόσταξε τον Μωυσή να κατασκευάσει δύο σφυρήλατες ασημένιες σάλπιγγες, για να συγκαλεί τη συναγωγή και να μετακινεί τις παρεμβολές· και όταν έπρεπε να συγκεντρωθούν προς αυτόν μόνο οι ηγέτες του λαού, σάλπιζαν με τη μία, ενώ όταν επρόκειτο για τον λαό, με τις δύο. Για δε τις μετακινήσεις των παρεμβολών, όρισε τέσσερα είδη σημάτων μέσω αυτών των σαλπίγγων. Οι σάλπιγγες λοιπόν είναι δύο, διότι διττός είναι ο λόγος της εκκλησιαστικής διδασκαλίας, αφενός ρυθμίζοντας τον βίο, αφετέρου επιμελούμενος τα δόγματα. Είναι δε και οι δύο σφυρήλατες και ασημένιες, λόγω του εύηχου, του λαμπρού και του αψεγάδιαστου και του ενός και του άλλου λόγου. Και τους μεν ηγέτες τους συγκαλούσε η μία σάλπιγγα. Διότι υπάρχει ανάγκη από διορθωτικό λόγο και για τους καθοδηγητές· επειδή είναι άνθρωποι, χρειάζονται όμως λίγο· «Δώσε, λέει, αφορμή στον σοφό, και θα γίνει σοφότερος». Τον δε λαό τον συγκαλούσαν οι δύο.

Πώς, όμως, καταλάλησαν, παρά έχοντας αυτά κατά νου, έστω κι αν δεν τα εξέφρασαν με τα χείλη, αλλά τα συλλογίστηκαν στις ψυχές τους, τα οποία ακριβώς ο Καρδιογνώστης, επειδή τα γνώριζε, τα άκουσε; Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Άκουσε ο Κύριος και ανέβαλε». Αντί αυτού ο μεν Ακύλας ερμήνευσε: «Και ανυπερθέτησεν», δηλαδή δεν ανέβαλε· ο δε Σύμμαχος: «Και εχολώθη [οργίστηκε]»· έπειτα λέει: «Και άναψε φωτιά στον Ιακώβ, και οργή ανέβηκε εναντίον του Ισραήλ». Και στα βιβλία του Μωυσή, επίσης, έχει γραφτεί: «Και ο λαός γόγγυζε ενώπιον του Κυρίου, και άκουσε ο Κύριος, και άναψε η οργή του· και ξέσπασε ανάμεσά τους φωτιά από τον Κύριο, και κατέφαγε ένα μέρος του στρατοπέδου. Και κραύγασε ο λαός προς τον Μωυσή· και προσευχήθηκε ο Μωυσής στον Κύριο, και κόπασε η φωτιά. Και ονομάστηκε εκείνος ο τόπος Εμπυρισμός, επειδή άναψε ανάμεσά τους φωτιά από τον Κύριο». Γι' αυτό και στο προκείμενο χωρίο έχει λεχθεί: «Και άναψε φωτιά στον Ιακώβ, και οργή ανέβηκε εναντίον του Ισραήλ, διότι δεν πίστεψαν στον Θεό, ούτε ήλπισαν στη σωτηρία του. Και έδωσε εντολή στα σύννεφα από πάνω, και άνοιξε τις πύλες του ουρανού. Και έβρεξε σε αυτούς μάννα για να φάνε, και άρτο ουρανού τους έδωσε. Άρτο αγγέλων έφαγε ο άνθρωπος». Το δε «Έδωσε εντολή στα σύννεφα από πάνω», μου φαίνεται ότι υπονοεί πως δόθηκε πρόσταγμα στις αγγελικές δυνάμεις, εκείνες που διακονούσαν τότε τα παράδοξα γεγονότα, μέσω των οποίων χορηγούνταν και το μάννα στον λαό.

«Νεφέλες υπεράνωθεν» εννοεί αυτές που βρίσκονται στα ύψη· γι' αυτό και τις ονόμασε πύλες του ουρανού, επειδή προβάλλονται μπροστά από τον ουρανό· διότι υπάρχουν μερικά σύννεφα κοντά στη γη, ώστε να βρίσκονται ακόμη και χαμηλότερα από τα βουνά. Και έβρεξε σε αυτούς μάννα για να φάνε, και τους έδωσε άρτο ουρανού. Άρτο αγγέλων έφαγε ο άνθρωπος, τους έστειλε εφόδια τροφής μέχρι χορτασμού. Διότι, για να μην νομίσουν τυχόν ότι ο Θεός οργίστηκε από αδυναμία να εκπληρώσει το αίτημά τους, το αίτημα εκείνων που βλασφημούσαν και δεν ζητούσαν με τον τρόπο που πρέπει να παρακαλεί κανείς τον Θεό, άναψε φωτιά ανάμεσά τους και την έφερε εναντίον τους, ώστε και ο τόπος να ονομαστεί «Εμπυρισμός», επειδή κάηκε εκεί μεγάλο μέρος του λαού. Μετά από αυτό όμως, τους έδωσε όσα του ζήτησαν. Ονομάζει βέβαια το μάννα άρτο ουρανού και άρτο αγγέλων, επειδή δεν είχε παρασκευαστεί από ανθρώπινα χέρια· αλλά φερόταν από τον ουρανό, όπου βρίσκεται ο χορός των αγγέλων. Το τι είδους εφόδια τους έστειλε για να χορτάσουν, το αναφέρουν με σαφήνεια τα επόμενα: Σήκωσε νότιο άνεμο από τον ουρανό, και με τη δύναμή του έφερε τον λίβα. Και έβρεξε πάνω τους κρέατα σαν το χώμα, και φτερωτά πουλιά σαν την άμμο των θαλασσών. Τα αγαθά είναι έτοιμα στον Θεό· φυλάσσονται όμως από αυτόν για τον κατάλληλο καιρό.

Διατάσσεται ο Μωυσής να κατασκευάσει αργυρές σάλπιγγες, ώστε μέσω αυτών να δίνει σήμα στον λαό πότε πρέπει να αναχωρήσουν, πότε να συγκεντρώσει τον λαό σε περιόδους πολέμου και κατά τις θυσίες, καθώς και να χρησιμοποιεί αυτές τις σάλπιγγες στις εορτές, στις νουμηνίες και στα ολοκαυτώματα. Όταν δε αναχώρησαν οι υιοί του Ισραήλ, ο Μωυσής παρακαλούσε τον Ιωβάβ, τον υιό του Ραγουήλ (ο οποίος ονομαζόταν και Ιοθόρ), να τους συνοδεύσει στην οδοιπορία, ώστε να γίνει και εκείνος κοινωνός των αγαθών που τους είχαν υποσχεθεί. Και όταν άρχιζε την πορεία της η κιβωτός, ο Μωυσής έλεγε: «Ανάστηθι, Κύριε, και ας διασκορπιστούν οι εχθροί σου, και ας τραπούν σε φυγή όλοι όσοι σε μισούν». Και γόγγυζε ο λαός, και κατακάηκε ένα μέρος του στρατοπέδου, και ο τόπος εκείνος ονομάστηκε Εμπυρισμός. Προσευχήθηκε τότε ο Μωυσής, και σταμάτησε η τιμωρία. Έπειτα ζητούσαν κρέας και έλεγαν: «Θυμηθήκαμε τα ψάρια που τρώγαμε στην Αίγυπτο, τα αγγούρια και τα πεπόνια, τα πράσα, τα κρεμμύδια και τα σκόρδα. Τώρα όμως η ψυχή μας έχει καταξεραθεί· δεν βλέπουν τίποτε άλλο τα μάτια μας παρά μόνο το μάννα». Επειδή δε ο Μωυσής βαρύνονταν από την ανταρσία τους και παρακαλούσε τον Θεό, Εκείνος του προσέθεσε εβδομήντα πρεσβυτέρους, ώστε να τον βοηθούν στη διακυβέρνηση. Τότε, όταν ο Ιησούς του Ναυή είπε: «Εμπόδισε τον Ελδάδ και τον Μωδάδ από το να προφητεύουν», ο Μωυσής απάντησε: «Μήπως φθονείς για χάρη μου; Μακάρι να καθιστούσε ο Θεός όλο τον λαό του Κυρίου προφήτες». Ύστερα κατέφθασε κοπάδι από ορτύκια σταλμένο από τον Κύριο, και έφαγαν. Και το κρέας βρισκόταν ακόμη ανάμεσα στα δόντια τους, προτού καν καταναλωθεί.

ΤΙΤΛΟΣ Γ΄. — Περί γογγυσμών. «Ο λαός γόγγυζε· και οργίστηκε ο Κύριος, και άναψε φωτιά, και κατέφαγε μέρος του στρατοπέδου.» «Φυλαχτείτε από τον ανώφελο γογγυσμό, και προφυλάξτε τη γλώσσα σας από την καταλαλιά, διότι κανένας κρυφός ψίθυρος δεν θα χαθεί στο κενό.» «Ο συνετός άνθρωπος δεν γογγύζει.» «Μην γογγύζετε, όπως γόγγυσαν μερικοί, και χάθηκαν από τον εξολοθρευτή.» «Να κάνετε τα πάντα χωρίς γογγυσμούς, για να γίνετε άμεμπτοι.» Είναι απρόσδεκτη η εργασία εκείνων που γογγύζουν, ως θυσία ελαττωματική. — Πρέπει, επομένως, το έργο του οκνηρού και εκείνου που αντιλέγει να απομακρύνεται από την αδελφότητα.