Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 11:29

Εσείς, λοιπόν, πείτε μας για αυτό που σας προτάθηκε, αν δηλαδή βρήκατε κάπου στη Θεία Γραφή το Άγιο Πνεύμα να ονομάζεται απλώς Πνεύμα, χωρίς την προαναφερθείσα σε αυτό προσθήκη, και εξαιρουμένης της παρατηρήσεως την οποία ήδη μνημονεύσαμε. Αλλά δεν θα μπορούσατε να απαντήσετε καταφατικά· διότι δεν θα το βρείτε πουθενά γραμμένο. Αντιθέτως, στη Γένεση είναι γραμμένο: «Και Πνεύμα Θεού φερόταν πάνω από το ύδωρ·» και λίγο μετά: «Δεν θα παραμείνει το Πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς, επειδή είναι σάρκες·». Στους δε Αριθμούς λέει ο Μωυσής προς τον γιο του Ναυή: «Μη με φθονείς εσύ· ποιος άραγε θα καθιστούσε προφήτες όλο τον λαό του Κυρίου, όταν θα έδινε ο Κύριος το Πνεύμα του σε αυτούς;». Και στο βιβλίο των Κριτών, για τον Γοθονιήλ αναφέρεται: «Και ήλθε σε αυτόν Πνεύμα Κυρίου, και έκρινε τον Ισραήλ». Και πάλι: «Και ήλθε πάνω στον Ιεφθάε Πνεύμα Κυρίου». Για τον Σαμψών δε: «Ανδρώθηκε, λέει, το παιδί και το ευλόγησε ο Κύριος·» και, «Άρχισε Πνεύμα Κυρίου να συμπορεύεται με αυτόν·» και, «Κατήλθε ορμητικά πάνω του Πνεύμα Κυρίου». Και ο μεν Δαβίδ ψάλλει: «Το Πνεύμα σου το άγιο μην το αφαιρέσεις από εμένα·» και πάλι στον εκατοστό τεσσαρακοστό δεύτερο ψαλμό: «Το Πνεύμα σου το αγαθό θα με οδηγήσει σε γη ευθεία, ένεκεν του ονόματός σου, Κύριε, θα με ζωογονήσεις». Στον δε Ησαΐα έχει γραφτεί: «Πνεύμα Κυρίου είναι πάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε». Είχε δε ειπωθεί πριν από αυτό: «Ουαί, τέκνα αποστάτες».

Εσείς όμως απαντήστε σε αυτό που σας προτάθηκε, εάν βρήκατε πουθενά στη Θεία Γραφή το Άγιο Πνεύμα να ονομάζεται απλώς Πνεύμα, χωρίς την προαναφερθείσα προσθήκη σε αυτό, και εκτός από την παρατήρηση που ήδη αναφέραμε. Αλλά δεν θα μπορούσατε να το πείτε· διότι δεν θα το βρείτε πουθενά γραμμένο. Στη μεν Γένεση είναι γραμμένο: «Και Πνεύμα Θεού εφέρετο επάνω στα ύδατα»· και λίγο μετά: «Δεν θα παραμείνει το Πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς, επειδή είναι σάρκες». Στους δε Αριθμούς λέει ο Μωυσής στον γιο του Ναυή (Ιησού του Ναυή): «Μη με φθονείς εσύ· μακάρι να έκανε κάποιος όλο τον λαό του Κυρίου προφήτες, όταν ο Κύριος δώσει το Πνεύμα του σε αυτούς». Και στους Κριτές, για μεν τον Γοθονιήλ λέει: «Και ήλθε επάνω του Πνεύμα Κυρίου, και έκρινε τον Ισραήλ». Και πάλι: «Και ήλθε επάνω στον Ιεφθάε Πνεύμα Κυρίου». Για τον Σαμψών δε λέει: «Ανδρώθηκε το παιδί και το ευλόγησε ο Κύριος»· Και, «Άρχισε Πνεύμα Κυρίου να συμπορεύεται με αυτόν»· Και, «Ήλθε ορμητικά επάνω του Πνεύμα Κυρίου». Και ο μεν Δαβίδ ψάλλει: «Το Πνεύμα σου το άγιο μην το αφαιρέσεις από εμένα»· Και πάλι στον εκατοστό τεσσαρακοστό δεύτερο ψαλμό: «Το Πνεύμα σου το αγαθό θα με οδηγήσει σε γη ευθεία, ένεκα του ονόματός σου, Κύριε, θα με ζωογονήσεις». Στον δε Ησαΐα είναι γραμμένο: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε». Πριν δε από αυτό ελέγετο: «Αλίμονο, τέκνα αποστάτες».

Τα δικά μου λόγια, λέει ο Σολομών, έχουν λεχθεί από τον Θεό· και του Παύλου, από τον Χριστό· διότι είπε: «Εφόσον ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός μιλάει μέσα μου». Εξίσου, όμως, και το Πνεύμα μιλάει μέσα στους αποστόλους. Διότι οι απόστολοι μιλούσαν, όπως αναφέρεται, «καθώς το Πνεύμα τούς έδινε την ικανότητα να λαλούν». Και ο Σωτήρας τούς είπε: «Δεν είστε εσείς που μιλάτε, αλλά το Πνεύμα του Πατρός, του εν τοις ουρανοίς, είναι αυτό που μιλάει μέσα σας». Αλλά το Πνεύμα μιλάει και μέσα στους προφήτες. Διότι ο Μωυσής είπε: «Μακάρι όλος αυτός ο λαός να προφήτευε, όταν ο Κύριος θα έδινε το Πνεύμα του επάνω του». Ακόμη και ο νέος προφήτης της Καινής Διαθήκης, ο Άγαβος, αναφώνησε λέγοντας: «Αυτά λέει το Πνεύμα το Άγιο»· πράγμα που συνήθως φώναζαν οι προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης: «Αυτά λέει Κύριος ο Θεός». Και συνοψίζοντας αυτά ο Παύλος, τα όσα δηλαδή ειπώθηκαν από τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, είπε: «Κάθε Γραφή είναι θεόπνευστη». Αν λοιπόν το Πνεύμα μιλάει μέσα στους αποστόλους και στους προφήτες, και κάθε Γραφή είναι θεόπνευστη, πείτε στους ασεβείς: Πώς είναι δυνατόν το Άγιο Πνεύμα να μην είναι Θεός, εφόσον η δική Του συγγραφή είναι θεόπνευστη;

Λοιπόν, κάποτε ο Κύριος και Θεός διέταξε τον πάνσοφο Μωυσή να επιλέξει από τη συναγωγή των Ιουδαίων άνδρες πρεσβυτέρους, εβδομήντα τον αριθμό, και υποσχέθηκε σαφώς ότι «θα πάρω από το πνεύμα που είναι επάνω σου και θα το θέσω επάνω τους». Και πράγματι ο Μωυσής τους συγκέντρωσε και εκπλήρωσε το θείο πρόσταγμα. Δύο όμως μόνο από τους πρεσβυτέρους που είχαν ενταχθεί στον αριθμό των εβδομήντα απουσίασαν, και παρέμειναν στη συναγωγή, ο Ελδάδ και ο Μωδάδ. Έπειτα, όταν ο Θεός έθεσε σε όλους το θείο πνεύμα σύμφωνα με την υπόσχεση που είχε ήδη δοθεί, προφήτευαν αμέσως λαμβάνοντας τη χάρη όσοι είχαν συγκεντρωθεί από τον Μωυσή· αλλά προφήτευαν εξίσου και οι άλλοι δύο που βρίσκονταν στη συναγωγή, καθώς η άνωθεν χάρη έφτασε και σε αυτούς. Και μάλιστα ο Ιησούς του Ναυή, ο οποίος βρισκόταν διαρκώς κοντά στον Μωυσή, επειδή προς στιγμήν αγνόησε τη δύναμη του μυστηρίου και νόμισε ότι, μιμούμενοι τον Δαθάν και τον Αβειρών, προφητεύουν και αυτοί ανταγωνιστικά προς εκείνους που είχαν συγκεντρωθεί από τον Μωυσή, του είπε: «Ο Ελδάδ και ο Μωδάδ προφητεύουν μέσα στην παρεμβολή· κύριέ μου Μωυσή, εμπόδισέ τους». Και τι απαντά σε αυτά εκείνος ο όντως σοφός και μέγας, έχοντας κατανοήσει, ως σοφός που ήταν, την ενέργεια της χάριτος που τους δόθηκε και τη δύναμη του Πνεύματος; «Μήπως εσύ ζηλεύεις για χάρη μου; Μακάρι να γίνονταν προφήτες όλος ο λαός του Κυρίου, όταν ο Κύριος δώσει το Πνεύμα του επάνω τους;»

Διότι, όπως αναφέρεται κάπου, ο Θεός είπε προς τον Μωυσή: «Επίλεξε για τον εαυτό σου εβδομήντα άνδρες από τους πρεσβυτέρους του Ισραήλ και θα πάρω από το πνεύμα που είναι επάνω σου και θα το δώσω σε αυτούς». Και συγκεντρώθηκαν μεν σε εκείνη την αρχαία σκηνή οι επιλεγμένοι, εκτός από δύο· διότι παρέμειναν στη συνέλευση. Όταν δε κατήλθε σε αυτούς το πνεύμα της προφητείας, δεν προφήτευαν μόνο όσοι είχαν συντρέξει στην αγία σκηνή, αλλά και όσοι είχαν παραμείνει στο στρατόπεδο. Και λέει, αναφέρεται, ο Ιησούς του Ναυή, ο παραστάτης του Μωυσή: «Ο Ελδάδ και ο Μωδάδ προφητεύουν στο στρατόπεδο, κύριέ μου Μωυσή· εμπόδισέ τους». Και είπε, αναφέρει, ο Μωυσής προς τον Ιησού: «Μήπως εσύ ζηλεύεις για χάρη μου; Μακάρι να αξίωνε κάποιος όλο τον λαό του Κυρίου να είναι προφήτες, δίνοντας ο Κύριος το πνεύμα του επάνω τους». Αλλά και τότε ήταν ο Χριστός, ο οποίος εν Αγίω Πνεύματι παρακίνησε τον ιεροφάντη Μωυσή να τα πει αυτά. Εξάλλου και στους αγίους αποστόλους ο ίδιος αυτοπροσώπως λέει: «Μην εμποδίζετε» αυτόν που συντρίβει τον σατανά στο όνομά του· «διότι δεν είναι εναντίον σας», λέει. «Διότι όποιος δεν είναι εναντίον σας, είναι υπέρ σας»· διότι είναι υπέρ εσάς που αγαπάτε τον Χριστό, επειδή θέλουν να εκπληρώνουν όσα αποβλέπουν στη δόξα του, στεφανούμενοι με τη δική του χάρη.

Εκείνος δε, προθεωρώντας το μυστήριο του Χριστού, λέει: «Μακάρι να έδινε προφήτες στον λαό του Κυρίου, όταν ο Κύριος δώσει το Πνεύμα του επάνω τους». Θα κατανοήσουμε δε και μέσα από αυτά ότι ο νόμος σαγήνευσε και τους προσήγαγε στον Θεό, για να παιδαγωγήσει πολλούς στο μυστήριο του Χριστού. Εντούτοις, δεν ήταν σε θέση να τους προσαγάγει όλους· αυτούς που υστερούσαν, και αυτούς τους αγίασε ο Χριστός.

Εξεπλάγη ο Ιησούς του Ναυή, ο διάδοχος του Μωυσή, και πλησιάζοντας λέει στον Μωυσή: Άκουσες ότι ο Ελδάδ και ο Μωδάδ προφητεύουν; Κλήθηκαν και δεν παρουσιάστηκαν. Κύριέ μου Μωυσή, εμπόδισέ τους. Δεν μπορώ να τους εμποδίσω, του λέει, διότι η χάρη είναι επουράνια. Και τόσο πολύ απέχω από το να τους εμποδίσω, ώστε και εγώ ο ίδιος την κατέχω κατά χάριν. Αλλά δεν νομίζω ότι το είπες αυτό από φθόνο. Μη ζηλεύεις για χάρη μου, επειδή εκείνοι προφήτευσαν, ενώ εσύ δεν προφητεύεις ακόμη. Περίμενε τον κατάλληλο καιρό. Και μακάρι να γινόταν όλος ο λαός του Κυρίου προφήτες, όταν ο Κύριος δώσει το πνεύμα του επάνω τους. Λέγοντας δε προφητικά και αυτό: «όταν ο Κύριος δώσει». Αλλά τώρα, βέβαια, δεν το έχει δώσει ακόμη, άρα λοιπόν ούτε εσύ το έχεις ακόμη.

Επομένως, ο Αβραάμ, ο Ισαάκ, ο Ιακώβ και ο Ιωσήφ δεν το είχαν; Εκείνοι που έζησαν πριν από αυτούς, άραγε, δεν το έλαβαν; Αλλά η φράση «όταν δώσει ο Κύριος» είναι φανερό ότι σημαίνει αυτό που θα δοθεί σε όλους. Τώρα η χάρη είναι μερική, τότε η δωρεά θα είναι άφθονη. Υπαινισσόταν δε αυτό που επρόκειτο να συμβεί σε εμάς κατά την Πεντηκοστή. Διότι και αυτό κατήλθε σε εμάς. Είχε κατέλθει όμως και πρωτύτερα σε πολλούς. Διότι έχει γραφτεί: «Και ο Ιησούς του Ναυή ενεπλήσθη από πνεύμα σοφίας, διότι ο Μωυσής έθεσε τα χέρια του πάνω του». Βλέπεις παντού τον ίδιο τύπο στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη. Επί Μωυσέως το Πνεύμα διδόταν μέσω χειροθεσίας. Και ο Πέτρος μέσω χειροθεσίας δίνει το Πνεύμα. Πρόκειται δε η χάρη να φτάσει και σε εσένα που βαπτίζεσαι. Το πώς, όμως, δεν το λέω. Διότι δεν προκαταλαμβάνω τον καιρό.

Ότι, λοιπόν, δεν δίνεται στους άξιους μόνο η ανακαίνιση, αλλά και το ίδιο το Άγιο Πνεύμα, μας το υπέδειξε με έργο και με λόγο ο Κύριος, όταν εμφύσησε και είπε στους μαθητές: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον», και έχοντας προαναγγείλει μέσω του Ιεζεκιήλ: «Θα σας δώσω νέα καρδιά και νέο πνεύμα, και θα αφαιρέσω την πέτρινη καρδιά από τη σάρκα σας, και θα σας δώσω σάρκινη καρδιά, και θα δώσω το Πνεύμα μου μέσα σας», και πριν από αυτό μέσω του Μωυσή, ο οποίος είπε προς τον Ιησού του Ναυή: «Μήπως ζηλεύεις εσύ για χάρη μου;

Και ποιος θα δώσει όλον τον λαό του Κυρίου να είναι προφήτες, όταν ο Κύριος δώσει το Πνεύμα του επάνω τους;». Αυτό γνωρίζοντας ο Παύλος από την πείρα λέγει: «Εμείς δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου, αλλά το Πνεύμα που προέρχεται από τον Θεό»· και προς τους αγίους που βρίσκονται στη Ρώμη: «Εσείς δεν είστε στη σάρκα, αλλά στο Πνεύμα, εφόσον το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας»· και προς τους Θεσσαλονικείς: «Ώστε λοιπόν εκείνος που αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο οποίος δίνει το Άγιο Πνεύμα του σε εμάς». Έχει ειπωθεί μάλιστα και από τον χρυσορρήμονα Πατέρα, και πριν από αυτόν από τον Μέγα Αθανάσιο, ότι πουθενά στη Γραφή δεν έχει ειπωθεί «το Πνεύμα που προέρχεται από τον Θεό», ούτε ο ίδιος ο Θεός είπε «το Πνεύμα μου», χωρίς να εννοεί αυτό ακριβώς, το Άγιο Πνεύμα. Αλλά ούτε μαζί με το «άγιο», είτε με την προσθήκη του άρθρου είτε χωρίς αυτήν —«Πνεύμα Άγιο» ή «το Πνεύμα το Άγιο»— έχει ποτέ λεχθεί για κάτι κτιστό, παρά μόνο παλαιότερα από τους Πνευματομάχους και τώρα από τον βαρλααμίτη Ακίνδυνο.

Η γραφίδα, λοιπόν, είναι όργανο του γραφέα, το οποίο μετέχει οπωσδήποτε στην ενέργεια αλλά όχι στην ουσία εκείνου που γράφει, χαράσσοντας εκείνα τα οποία ο γραφέας θέλει και μπορεί. Αλλά πώς το Άγιο Πνεύμα είναι επαγγελία του Πατρός; Επειδή μέσω των προφητών του προϋποσχέθηκε αυτό, λέγοντας αφενός μέσω του Ιεζεκιήλ: «θα σας δώσω νέα καρδιά και νέο Πνεύμα, και θα βάλω μέσα σας το Πνεύμα μου», και αφετέρου μέσω του Ιωήλ: «και θα συμβεί στις έσχατες ημέρες να εκχέω από το Πνεύμα μου σε κάθε σάρκα». Αυτό επιθυμώντας διακαώς και ο Μωυσής, προανεφώνησε λέγοντας: «ποιος θα δώσει την χάρη ώστε όλος ο λαός του Κυρίου να γίνουν προφήτες, όταν ο Κύριος δώσει το Πνεύμα του σε αυτούς;». Επειδή δε η ευδοκία και η επαγγελία του Πατρός και του Υιού είναι μία, γι' αυτό σε εκείνους που πιστεύουν σε αυτόν είπε: «εκείνος που θα πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω, θα γίνει πηγή νερού που θα αναβλύζει εις ζωήν αιώνιον», και, «εκείνος που πιστεύει σε εμένα, όπως είπε η Γραφή, ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από τα σπλάγχνα του»· πράγμα το οποίο ερμηνεύοντας ο ευαγγελιστής λέει: «αυτό δε το έλεγε για το Πνεύμα που επρόκειτο να λάβουν όσοι πιστεύουν σε αυτόν».

Διότι άκουσε τον Μωυσή να λέει προς εκείνους που ήθελαν να τον παροξύνουν, όταν προφήτευαν ο Ελδάδ και ο Μωδάδ: «Μήπως ζηλεύεις εσύ για χάρη μου; Μακάρι όλος ο λαός του Κυρίου να ήταν προφήτες». Όλα αυτά όμως προέρχονται από φιλοδοξία. Άραγε αυτά δεν είναι έργα εχθρών και πολεμίων;

Και όταν ο Σεμεΐ ξεστόμιζε τέτοιες ύβρεις, και εκμεταλλευόταν την τότε συμφορά του Δαβίδ, και ενώ οι στρατηγοί ζητούσαν να περάσουν απέναντι και να αποκεφαλίσουν τον υβριστή που αυθαδίαζε κατ' αυτόν τον τρόπο, πόσο γεμάτα από κάθε σοφία είναι τα λόγια που εκείνος εκφωνεί! Εκείνον δε τον πατροκτόνο και ακόλαστο νεαρό, πώς τον εμπιστεύεται στους στρατηγούς του λέγοντας: «Σπλαχνιστείτε για χάρη μου το παιδί, τον Αβεσσαλώμ»; Όταν πάλι, στην αρχή, συνομιλούσε με τους αδελφούς του, οι οποίοι τον φθονούσαν και τον βάσκαιναν για τη νίκη που έμελλε να πετύχει, αναλογίσου με πόση πραότητα τους μιλά, λέγοντας: «Ένας λόγος δεν είναι αυτό που είπα;». Και τι έκανε ο Μωυσής; Υπέρ εκείνων που τον λιθοβόλησαν, υπέρ εκείνων που τον σκότωσαν —τουλάχιστον όσον αφορούσε τις δικές τους προθέσεις— άκου τι λέει: «Εάν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· εάν όμως όχι, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο σου που έγραψας». Και όταν πάλι κάποιοι άλλοι προσπαθούσαν να του κινήσουν τη ζήλια και τον παρότρυναν σε αγανάκτηση, ξεστόμισε εκείνα τα φιλόσοφα λόγια λέγοντας: «Είθε όλος ο λαός του Κυρίου να ήταν προφήτες». Και υπέρ της αδελφής του πάλι, η οποία τον είχε λοιδορήσει, πόσο μεγάλη ικεσία προσφέρει! Και από πολλά άλλα περιστατικά θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει την πραότητά του, όταν, μολονότι στερήθηκε τη γη εκείνη και εμποδίστηκε να εισέλθει στην Παλαιστίνη, απευθύνεται με κάθε επιείκεια προς τους Ιουδαίους.

Διατάσσεται ο Μωυσής να κατασκευάσει αργυρές σάλπιγγες, ώστε μέσω αυτών να δίνει σήμα στον λαό πότε πρέπει να αναχωρήσουν, πότε να συγκεντρώσει τον λαό σε περιόδους πολέμου και κατά τις θυσίες, καθώς και να χρησιμοποιεί αυτές τις σάλπιγγες στις εορτές, στις νουμηνίες και στα ολοκαυτώματα. Όταν δε αναχώρησαν οι υιοί του Ισραήλ, ο Μωυσής παρακαλούσε τον Ιωβάβ, τον υιό του Ραγουήλ (ο οποίος ονομαζόταν και Ιοθόρ), να τους συνοδεύσει στην οδοιπορία, ώστε να γίνει και εκείνος κοινωνός των αγαθών που τους είχαν υποσχεθεί. Και όταν άρχιζε την πορεία της η κιβωτός, ο Μωυσής έλεγε: «Ανάστηθι, Κύριε, και ας διασκορπιστούν οι εχθροί σου, και ας τραπούν σε φυγή όλοι όσοι σε μισούν». Και γόγγυζε ο λαός, και κατακάηκε ένα μέρος του στρατοπέδου, και ο τόπος εκείνος ονομάστηκε Εμπυρισμός. Προσευχήθηκε τότε ο Μωυσής, και σταμάτησε η τιμωρία. Έπειτα ζητούσαν κρέας και έλεγαν: «Θυμηθήκαμε τα ψάρια που τρώγαμε στην Αίγυπτο, τα αγγούρια και τα πεπόνια, τα πράσα, τα κρεμμύδια και τα σκόρδα. Τώρα όμως η ψυχή μας έχει καταξεραθεί· δεν βλέπουν τίποτε άλλο τα μάτια μας παρά μόνο το μάννα». Επειδή δε ο Μωυσής βαρύνονταν από την ανταρσία τους και παρακαλούσε τον Θεό, Εκείνος του προσέθεσε εβδομήντα πρεσβυτέρους, ώστε να τον βοηθούν στη διακυβέρνηση. Τότε, όταν ο Ιησούς του Ναυή είπε: «Εμπόδισε τον Ελδάδ και τον Μωδάδ από το να προφητεύουν», ο Μωυσής απάντησε: «Μήπως φθονείς για χάρη μου; Μακάρι να καθιστούσε ο Θεός όλο τον λαό του Κυρίου προφήτες». Ύστερα κατέφθασε κοπάδι από ορτύκια σταλμένο από τον Κύριο, και έφαγαν. Και το κρέας βρισκόταν ακόμη ανάμεσα στα δόντια τους, προτού καν καταναλωθεί.

Και ο μεν θείος Ιεζεκιήλ λέγει: «Με ανέλαβε το Πνεύμα και με οδήγησε στη γη των Χαλδαίων σε όραμα, εν Πνεύματι Θεού». Ο δε ενδέκατος από τους προφήτες, ο Ζαχαρίας, λέει: «Και τους λόγους σου εξαπέστειλε ο Κύριος ο Παντοκράτωρ με το Πνεύμα Του». Και ο Μιχαίας: «Ο οίκος του Ιακώβ παρόξυνε το Πνεύμα του Κυρίου». Ο δε Αγγαίος: «Διότι εγώ είμαι μαζί σας, λέγει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ, και το Πνεύμα μου βρίσκεται ανάμεσά σας». Και στον Ιώβ έχει γραφτεί: «Το Πνεύμα του Κυρίου είναι που με δημιούργησε, και η πνοή του Παντοκράτορα είναι που με διδάσκει». Ενώ στη Σοφία: «Διότι υπάρχει σε αυτήν Πνεύμα άγιο νοερό, απαύγασμα αιώνιου φωτός». Και πάλι: «Διότι το άφθαρτο Πνεύμα σου υπάρχει στα πάντα». Και στους Κριτές: «Ήλθε σε αυτόν το Πνεύμα του Κυρίου και έκρινε τον Ισραήλ». Και: «Ήλθε στον Ιεφθάε το Πνεύμα του Κυρίου». Και: «Όρμησε το Πνεύμα του Κυρίου πάνω στον Σαμψών». Στους δε Αριθμούς: «Θα πάρω από το Πνεύμα που είναι πάνω σου και θα το θέσω πάνω σε αυτούς»· και: «Είθε να γινόταν όλος ο λαός του Κυρίου προφήτες, όταν δώσει ο Κύριος το Πνεύμα Του σε αυτούς». Ενώ στη Γένεση: «Δεν θα παραμείνει το Πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς, επειδή είναι σάρκες». Αλλά μέχρι πότε θα προσπαθούμε να αριθμήσουμε τα αναρίθμητα;