Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 11:6

Πατρικό είναι το νόσημά σας. Είστε παιδιά όμοια με τους άπιστους πατέρες σας. Τέτοια ήταν και η δική τους συμπεριφορά απέναντι στα θαύματα στην Αίγυπτο. Σώζονταν από πολέμους με τρόπο πρωτόγνωρο και ανέλπιστο, και δεν πίστευαν σε Εκείνον που τους προσέφερε τη σωτηρία. Τρέφονταν με τροφές που υπερέβαιναν τη φύση, και αποδεικνύονταν πιο αχάριστοι από όσους λιμοκτονούσαν. Δέχονταν το μάννα που στελνόταν από τον ουρανό, αλλά ποθούσαν τη δυσοσμία των αιγυπτιακών σκόρδων και κρεμμυδιών. Την ημέρα σκιάζονταν από στύλο νεφέλης, για να μην ταλαιπωρηθούν από τη θερμότητα των ηλιακών ακτίνων, και τη νύχτα φωτίζονταν από στύλο πυρός, έχοντας λάβει έναν άλλον, καινοφανή και εξαιρετικό φωστήρα εκτός από τη σελήνη. Και όμως, σαν να μην απολάμβαναν καμία απολύτως θεϊκή ενέργεια, ζητούσαν επίμονα νέους και απατηλούς θεούς, επειδή ο Μωυσής καθυστέρησε την επιστροφή του έχοντας κρατηθεί για λίγο στο όρος κατά την παράδοση του νόμου. Εσείς είστε αληθινά οι κληρονόμοι της δικής τους αγνωμοσύνης, και αφού δεν αγαπήσατε τον νόμο και μισείτε τη χάρη, δεν έχετε ανάγκη από την καθοδήγηση ξύλινης ράβδου, αλλά σιδερένιας.

Ο πνευματικός άνθρωπος, λοιπόν, θα εντρυφήσει στα λόγια του Σωτήρα μας, και μάλιστα θα αναφωνήσει δικαίως: «Πόσο γλυκά είναι στον λάρυγγά μου τα λόγιά σου· πιο γλυκά από μέλι και κηρήθρα στο στόμα μου». Ο δε ψυχικός Ιουδαίος, θεωρώντας ασύνετα ότι το πνευματικό μυστήριο είναι μωρία, και ενώ προτρέπεται μέσα από τα ρήματα του Σωτήρα να ανέλθει στη σύνεση που αρμόζει στον άνθρωπο, καταπίπτει πάντοτε στη γνώριμη σε αυτόν μωρία, ονομάζοντας το πονηρό καλό και το καλό πονηρό, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη. Ακολουθεί τα πατρικά του ήθη, και μιμούμενος την αμάθεια των προγόνων του, θα ελεγχθεί και σε αυτά. Διότι εκείνοι, ενώ τους χορηγούνταν το μάννα από τον Θεό και μετείχαν στην άνωθεν ευλογία, κατρακυλούσαν στη συνηθισμένη τους χυδαιότητα και αναζητούσαν τις δυσωδίες της Αιγύπτου, επιθυμώντας να δουν κρεμμύδια, πράσα και λέβητες με κρέατα. Ομοίως και τούτοι, ενώ καλούνται να δεχθούν τη ζωοποιό χάρη του Πνεύματος και διδάσκονται να τρέφονται με τον αληθινό άρτο που προέρχεται από τον Θεό και Πατέρα, παρεκκλίνουν προς τη δική τους πλάνη, όντας «μάλλον φιλήδονοι παρά φιλόθεοι». Και όπως οι πρόγονοί τους κατηγορούσαν ακόμη και την ίδια την τροφή του μάννα, τολμώντας να λένε: «Η ψυχή μας ξεράθηκε» εξαιτίας αυτού του μάννα, έτσι και αυτοί πάλι απορρίπτουν τον αληθινό άρτο, μη ντρεπόμενοι να πουν: «Σκληρός είναι αυτός ο λόγος».

Διότι δεν θα προσκολληθούμε στη σαρκική περιτομή, ούτε θα θυσιάσουμε βόδια ή πρόβατα, αλλά θα απομακρύνουμε μάλλον το παχύ στρώμα των τύπων, έχοντας την ίδια την αλήθεια, δηλαδή τον Χριστό. Δ'. Επαρκής, λοιπόν, όπως νομίζω, και σαφής έχει γίνει ο λόγος μας για τα προκείμενα ζητήματα. Επειδή όμως στο βιβλίο που ονομάζεται Αριθμοί βρίσκουμε το κεφάλαιο να περιλαμβάνει και άλλες προσθήκες διηγήσεων, θεώρησα αναγκαίο να μην προσπεράσω χωρίς εξέταση όσα αποσιωπώνται στην Έξοδο. Διότι έτσι ίσως γίνει πιο ολοκληρωμένη η κατανόηση για όσους διαβάζουν το κείμενο. Έχει γραφτεί, λοιπόν: «Ότι και ο ανάμικτος όχλος που βρισκόταν ανάμεσά τους κυριεύτηκε από επιθυμία, και κάθισαν και έκλαιγαν και οι υιοί του Ισραήλ, και είπαν: Ποιος θα μας ταΐσει κρέας; Θυμηθήκαμε τα ψάρια που τρώγαμε στην Αίγυπτο δωρεάν, και τα αγγούρια, και τα πεπόνια, και τα πράσα, και τα κρεμμύδια, και τα σκόρδα. Τώρα όμως η ψυχή μας είναι κατάξερη, τα μάτια μας δεν βλέπουν τίποτα άλλο παρά μόνο το μάννα». Έπειτα προσθέτει σε αυτά: «Και άκουσε ο Μωυσής αυτούς να κλαίνε κατά τις οικογένειές τους, ο καθένας στην πόρτα της σκηνής του. Και οργίστηκε σφοδρά ο Κύριος, και στα μάτια του Μωυσή αυτό ήταν κακό». Παρατήρησε, λοιπόν, πόσο εύκολα παρασύρεται ο Ισραήλ, και δεν είναι σε θέση να ωφελήσει άλλους· νοσεί δε από αδυναμία ακόμη και στα καθαρά δικά του ζητήματα.

Διότι αποτελεί ολοφάνερη ύβρι προς τα ανώτερα και σωτήρια αγαθά το να προτιμά κανείς τα πονηρά, και συνιστά ανοσιότατη απόφαση του νου το να προτάσσει των επουρανίων τα γήινα, μολονότι αυτά πάσχουν από την πιο μεγάλη βδελυρότητα· και ορθά γι' αυτά σχεδόν δακρύζει ο προφήτης Ησαΐας λέγοντας: «Αλίμονο σε εκείνους που αποκαλούν το πονηρό καλό και το καλό πονηρό· αυτούς που αποκαλούν το γλυκό πικρό και το πικρό γλυκό· αυτούς που παρουσιάζουν το σκοτάδι ως φως και το φως ως σκοτάδι.» Σε τέτοια κακά σφάλματα θα βρούμε να έχουν περιπέσει οι Ισραηλίτες. Διότι, έπειτα από την τιμωρία για τον γογγυσμό τους, αμέσως νόσησαν από την παραπλήσια και συνυφασμένη επιθυμία για όλα τα πιο αισχρά πράγματα. Επειδή, περιφρονώντας κατά κάποιον τρόπο τα δώρα του Θεού, και δυσανασχετώντας με ανόσιο τρόπο για τα ουράνια αγαθά, εξόργισαν αναγκαστικά εναντίον τους τον Κριτή. Διότι είναι γραμμένο ότι «Και ο σύμμικτος όχλος που βρισκόταν ανάμεσά τους κυριεύθηκε από επιθυμία, και κάθισαν και έκλαιγαν οι υιοί Ισραήλ, και είπαν: Ποιος θα μας θρέψει με κρέας; Θυμηθήκαμε τα ψάρια που τρώγαμε δωρεάν στην Αίγυπτο, και τα αγγούρια, και τα πεπόνια, και τα πράσα, και τα κρεμμύδια, και τα σκόρδα. Τώρα όμως η ψυχή μας είναι κατάξερη. Πουθενά αλλού παρά μόνο στο μάννα στρέφονται τα μάτια μας. Και άκουσε, λέει, ο Μωυσής να κλαίνε αυτοί κατά τις οικογένειές τους, ο καθένας στην πόρτα της σκηνής του· και οργίστηκε ο Κύριος πάρα πολύ, και ενώπιον του Μωυσή αυτό φάνηκε πονηρό.»

Πρόσεχε λοιπόν, μήπως σε εξαπατήσει ο Δράκοντας με την κλίση προς την Αίγυπτο, για να μην πεθάνεις, όπως οι Ιουδαίοι στην έρημο. Ιδού, η αμαρτία διαπράττεται και χωρίς την ίδια την πράξη, ώστε να επιβεβαιώσει τη δεινότητα της κακίας. Δεν είχε την Αίγυπτο στην έρημο, και μέσω της μνήμης την παρουσίασε στην ψυχή. Οικοδόμησε τη χώρα και υποκίνησε τη διάνοια σε επιθυμία· υπενθύμισε τους λέβητες και πυρπόλησε την προαίρεση· εμφάνισε με τη φαντασία τα κρέατα και ανανέωσε την επιθυμία της κοιλίας· διήγειρε τη σφοδρή επιθυμία για τα σκόρδα και τα αγγούρια, ώστε να κάνει την ψυχή να περιφρονήσει τον άρτο που έδωσε ο Θεός.

Ο μεν λοιπόν Δανιήλ έτσι έπραξε. Ο λαός όμως που παραδόθηκε στις επιθυμίες και ήταν αχάριστος, αυτοί που έλεγαν: «Ποιος θα μας δώσει να φάμε κρέας; Τώρα η ψυχή μας είναι κατάξερη», αφού έφαγαν κρέας μέχρι που βγήκε από τα ρουθούνια τους, χτυπήθηκαν με πάρα πολύ μεγάλη πληγή· διότι «οργίστηκε», λέει, «ο Θεός εναντίον του λαού, και ο κορεσμός τους κατέληξε σε χολέρα».

Όταν όμως ακούσεις για καινούργια ζωή, να αναζητάς πολλή αλλαγή και μεγάλη μεταβολή. Αλλά μου έρχεται πλέον να δακρύσω και να στενάξω βαθιά, όταν αναλογίζομαι πόση πνευματική φιλοσοφία απαιτεί από εμάς ο Παύλος, και σε πόση ραθυμία παραδώσαμε τους εαυτούς μας, επιστρέφοντας μετά το βάπτισμα στα προηγούμενα γηρατειά της αμαρτίας, και γυρίζοντας πίσω στην Αίγυπτο, αναπολώντας τα σκόρδα ύστερα από το μάννα. Διότι, αφού αλλάξουμε τρόπο ζωής για δέκα ή είκοσι ημέρες την περίοδο του βαπτίσματος, καταπιανόμαστε πάλι με τα προηγούμενα. Ο Παύλος όμως δεν απαιτεί από εμάς αυτή την πολιτεία για έναν καθορισμένο αριθμό ημερών, αλλά για ολόκληρο τον βίο μας. Εμείς, αντίθετα, επιστρέφουμε στον προηγούμενο εμετό, οικοδομώντας, μετά τη νεότητα που μας έφερε η χάρις, τα γηρατειά που προέρχονται από τις αμαρτίες. Διότι το να αγαπά κανείς τα χρήματα, και το να είναι δούλος σε άτοπες επιθυμίες, και γενικά κάθε αμαρτία, συνηθίζει να γερνά αυτόν που την πράττει· και ό,τι παλιώνει και γερνά, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό του. Διότι δεν είναι δυνατόν, δεν είναι δυνατόν να δει κανείς σώμα τόσο παραλυμένο από το πέρασμα του χρόνου, όσο μια ψυχή που σαθρώνεται και καταρρέει από τα πολλά αμαρτήματα. Επειδή αυτή οδηγείται πλέον στο έσχατο παραλήρημα, αρθρώνοντας ακατάληπτα λόγια, όπως ακριβώς οι γέροντες που παραλογίζονται, και είναι γεμάτη από ακαθαρσίες, πολλή παραφροσύνη και λήθη, έχοντας θολούρα στα μάτια της, αποτελώντας θέαμα απεχθές στους ανθρώπους και εύκολο θήραμα για τον διάβολο. Διότι τέτοιες είναι οι ψυχές των αμαρτωλών.

Πώς λοιπόν εσείς, που τον αποκαλούσατε προφήτη και επιχειρούσατε να τον αναδείξετε βασιλιά επειδή είδατε το σημείο, τώρα, σαν να μην έγινε τίποτα, γίνατε αχάριστοι και αγνώμονες και ζητάτε σημείο, εκστομίζοντας λόγια παρασίτων και πεινασμένων σκύλων; Τώρα σας φαίνεται θαυμαστό το μάννα, όταν η ψυχή σας είναι κατάξερη; Και πρόσεξε ειρωνεία.

Άκου λοιπόν τι λέει προς τον Θεό: «Αν εσύ ο ίδιος δεν συμπορευθείς μαζί μου, μην με αναγάγεις από εδώ». Βλέπεις πώς φόβοι διαδέχονταν τους φόβους, και λύπες διαδέχονταν τις λύπες; Και το δεινό δεν σταματούσε καν μέχρις εδώ· αλλά, ενώ έπεισε τον Θεό και γι' αυτό, και συγκατένευσε ο Φιλάνθρωπος, και του έδωσε τη χάρη, πάλι τον περιέβαλλαν με άλλες οδύνες, παροξύνοντας Εκείνον που τους σπλαχνίστηκε και περιπλέκοντας τους εαυτούς τους με τις έσχατες συμφορές. Διότι μετά την πολυδάκρυτη σφαγή τόσο πολύ προσέκρουσαν πάλι στο θέλημά Του, ώστε να προκαλέσουν εναντίον τους εκείνη την καταστροφική φωτιά, η οποία παρ' ολίγον θα τους αφάνιζε όλους, εάν Εκείνος δεν έδειχνε και πάλι τόση πολλή φιλανθρωπία απέναντί τους. Στον δε Μωυσή συνέβαινε να είναι διπλή η αθυμία σε όλα, αφενός επειδή εκείνοι χάνονταν, και αφετέρου επειδή αυτοί που διασώζονταν παρέμεναν αδιόρθωτοι και δεν ωφελούνταν καθόλου από τη συμφορά των άλλων. Διότι δεν είχε λάβει ακόμη τέλος εκείνος ο θάνατος, και όσοι είχαν απομείνει θυμούνταν τα κρεμμύδια και δυσανασχετούσαν με την παρούσα κατάσταση, λέγοντας: «Ποιος θα μας δώσει να φάμε κρέας; Διότι θυμηθήκαμε τα ψάρια που τρώγαμε στην Αίγυπτο, τα αγγούρια και τα πεπόνια, τα πράσα, τα κρεμμύδια και τα σκόρδα. Τώρα δε η ψυχή μας είναι κατάξερη, και τα μάτια μας δεν βλέπουν τίποτε άλλο παρά μόνο το μάννα». Τότε ο Μωυσής, μη υποφέροντας πλέον την αγνωμοσύνη τους, παραιτείται από την προστασία τους, νικημένος από την αθυμία, και εύχεται τον θάνατο αντί για εκείνη την πικρή ζωή.

Διατάσσεται ο Μωυσής να κατασκευάσει αργυρές σάλπιγγες, ώστε μέσω αυτών να δίνει σήμα στον λαό πότε πρέπει να αναχωρήσουν, πότε να συγκεντρώσει τον λαό σε περιόδους πολέμου και κατά τις θυσίες, καθώς και να χρησιμοποιεί αυτές τις σάλπιγγες στις εορτές, στις νουμηνίες και στα ολοκαυτώματα. Όταν δε αναχώρησαν οι υιοί του Ισραήλ, ο Μωυσής παρακαλούσε τον Ιωβάβ, τον υιό του Ραγουήλ (ο οποίος ονομαζόταν και Ιοθόρ), να τους συνοδεύσει στην οδοιπορία, ώστε να γίνει και εκείνος κοινωνός των αγαθών που τους είχαν υποσχεθεί. Και όταν άρχιζε την πορεία της η κιβωτός, ο Μωυσής έλεγε: «Ανάστηθι, Κύριε, και ας διασκορπιστούν οι εχθροί σου, και ας τραπούν σε φυγή όλοι όσοι σε μισούν». Και γόγγυζε ο λαός, και κατακάηκε ένα μέρος του στρατοπέδου, και ο τόπος εκείνος ονομάστηκε Εμπυρισμός. Προσευχήθηκε τότε ο Μωυσής, και σταμάτησε η τιμωρία. Έπειτα ζητούσαν κρέας και έλεγαν: «Θυμηθήκαμε τα ψάρια που τρώγαμε στην Αίγυπτο, τα αγγούρια και τα πεπόνια, τα πράσα, τα κρεμμύδια και τα σκόρδα. Τώρα όμως η ψυχή μας έχει καταξεραθεί· δεν βλέπουν τίποτε άλλο τα μάτια μας παρά μόνο το μάννα». Επειδή δε ο Μωυσής βαρύνονταν από την ανταρσία τους και παρακαλούσε τον Θεό, Εκείνος του προσέθεσε εβδομήντα πρεσβυτέρους, ώστε να τον βοηθούν στη διακυβέρνηση. Τότε, όταν ο Ιησούς του Ναυή είπε: «Εμπόδισε τον Ελδάδ και τον Μωδάδ από το να προφητεύουν», ο Μωυσής απάντησε: «Μήπως φθονείς για χάρη μου; Μακάρι να καθιστούσε ο Θεός όλο τον λαό του Κυρίου προφήτες». Ύστερα κατέφθασε κοπάδι από ορτύκια σταλμένο από τον Κύριο, και έφαγαν. Και το κρέας βρισκόταν ακόμη ανάμεσα στα δόντια τους, προτού καν καταναλωθεί.