Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 12:1

Σε αποκάλεσαν αμαθή, φτωχό και του μηδενός άξιο; Εσύ όμως πες τον εαυτό σου σκουλήκι, και ότι κατάγεσαι από την κοπριά, λέγοντας τα λόγια του Δαβίδ. Σε αυτά πρόσθεσε και το καλό παράδειγμα του Μωυσή. Εκείνος, αν και λοιδορήθηκε από τον Ααρών και τη Μαρία, δεν στράφηκε εναντίον τους στον Θεό, αλλά προσευχόταν υπέρ αυτών. Ποιων προτιμάς μάλλον να είσαι μαθητής, των θεοφιλών και μακαρίων ανδρών, ή εκείνων που είναι γεμάτοι από το πνεύμα της πονηρίας;

Επρόκειτο δε πολύ γρήγορα το κακό της αμαρτίας, σαν φωτιά, να εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον λαό, και μάλιστα παρόλο που αυτός ούτε γνώριζε το γεγονός ούτε ήταν συνένοχος με αυτόν που αμάρτησε, εάν δεν συντριβόταν γρήγορα ο λαός αντιλαμβανόμενος την οργή του Θεού εξαιτίας της πτώσης των ανδρών που φονεύθηκαν, και εάν δεν έπεφτε κάτω, μαζί με τους πρεσβυτέρους, ρίχνοντας χώμα στο κεφάλι του ο Ιησούς του Ναυή· και έτσι, αφού ανακαλύφθηκε ο ένοχος διά κλήρου, υπέστη την προαναφερθείσα ποινή. Τι να πούμε δε για τη Μαρία, την αδελφή του Μωυσή; Αυτή, επειδή απλώς είπε κάτι εναντίον του Μωυσή υπό μορφή κατάκρισης, και μάλιστα αληθινό (διότι πήρε, λέει, γυναίκα Αιθιόπισσα), δοκίμασε τόσο μεγάλη αγανάκτηση από τον Θεό, ώστε ούτε με τις ικεσίες του ίδιου του Μωυσή δεν της συγχωρήθηκε το επιτίμιο της αμαρτίας. Και τι χρειάζεται να μιλάμε για αυτά, αφήνοντας τον ίδιο τον Μωυσή, τον θεράποντα του Θεού, εκείνον τον μέγα, ο οποίος αξιώθηκε από Αυτόν τόση και τέτοια τιμή, και έλαβε τέτοια μαρτυρία από Αυτόν, ώστε να ακούσει: «Σε γνωρίζω περισσότερο από όλους, και βρήκες χάρη ενώπιόν μου»; Διότι αυτός, στο Ύδωρ της Αντιλογίας, για κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο επειδή είπε στον λαό που γόγγυζε από την έλλειψη νερού: «Μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλω νερό;», μόνο για αυτόν τον λόγο δέχεται αμέσως από τον Θεό την απειλή ότι δεν θα εισέλθει στη γη της επαγγελίας, η οποία αποτελούσε τότε το αποκορύφωμα των υποσχέσεων προς τους Ιουδαίους.

Αλλά ίσως πει κάποιος ότι αυτοί δικαιολογημένα θεωρούνται ύποπτοι και για άλλα αμαρτήματα, εξαιτίας των οποίων άλλωστε βρέθηκαν ένοχοι και σε αυτά· και ότι η Αγία Γραφή μνημόνευσε μόνο τούτα, επειδή ήταν βαρύτερα και άξια θανάτου. Αλλά, ακόμη κι αν είναι κάποιος τόσο υπερβολικά τολμηρός ώστε να προσθέτει και να αφαιρεί κάτι, μήπως άραγε θα κατηγορήσει για πλήθος αμαρτημάτων και τη Μαρία, την αδελφή του Μωυσή, της οποίας η αρετή νομίζω δεν διαφεύγει την προσοχή κανενός από τους πιστούς; Αυτή, επειδή απλώς είπε κάτι εναντίον του Μωυσή ως κατάκριση, και μάλιστα αληθινό («Διότι», λέει, «πήρε γυναίκα Αιθιόπισσα»), δοκίμασε τόσο μεγάλη την αγανάκτηση του Θεού, ώστε ούτε με τις ικεσίες του ίδιου του Μωυσή δεν της συγχωρήθηκε το επιτίμιο της αμαρτίας. Όταν λοιπόν δω τον ίδιο τον Μωυσή, τον θεράποντα του Θεού, τον μέγα εκείνον άνδρα, που αξιώθηκε τόσο πολλή και τόσο μεγάλη τιμή από τον Θεό, και για τον οποίο τόσες πολλές φορές δόθηκε μαρτυρία από Αυτόν, ώστε να ακούσει: «Σε γνωρίζω περισσότερο από όλους, και βρήκες χάρη ενώπιόν μου»· αυτόν όταν τον δω στο Ύδωρ της Αντιλογίας για κανέναν άλλο λόγο, παρά μόνο επειδή είπε στον λαό που γόγγυζε εξαιτίας της έλλειψης νερού, «Μήπως από αυτή την πέτρα θα σας βγάλουμε νερό;»

Την είδες να απαλλάσσεται από το πάθος παραδόξως. Δεν είδες τον ιατρό να προσεύχεται, ούτε να λαμβάνει την ίαση της ασθενούς ως αίτημα από κάποιον άλλον, αλλά να την επιτελεί ως έργο εξουσίας. Όντας αρχισυνάγωγος, γνωρίζεις βέβαια τα συγγράμματα του Μωυσή· τον είδες να προσεύχεται σε πάρα πολλά σημεία, και να μην ενεργεί απολύτως τίποτα με τη δική του δύναμη. Έτσι, όταν η Μαριάμ χτυπήθηκε από λέπρα επειδή είπε μόνο κάτι εναντίον του ως κατάκριση, και μάλιστα αληθινό· «Διότι», λέει, «πήρε γυναίκα Αιθιόπισσα»· δεν στάθηκε ανώτερος από το κακό, αλλά αντίθετα προσέπεσε στον Θεό λέγοντας: «Θεέ μου, σε παρακαλώ, θεράπευσέ την». Και όμως, αν και αυτός ικέτευε, δεν της συγχωρήθηκε το επιτίμιο της αμαρτίας. Και καθένας από τους αγίους προφήτες, αν κάπου επιτέλεσε το παραμικρό, φαίνεται ότι το έπραξε με τη δύναμη του Θεού. Εδώ, όμως, δες τον Σωτήρα των πάντων Χριστό να μην αναπέμπει προσευχή, αλλά να στηρίζει την επιτέλεση του έργου στη δική Του δύναμη, θεραπεύοντας με τον λόγο και με το άγγιγμα του χεριού Του. Διότι, επειδή είναι Κύριος και Θεός, ανέδειξε την ίδια Του τη σάρκα ισοδύναμη με τον Εαυτό Του, ως προς την ικανότητα, εννοώ, να απελευθερώνει από τα νοσήματα.

Επομένως, το ότι έγιναν ένοχοι για το έγκλημα της καταλαλιάς και ότι επρόκειτο να υποστούν πικρή τιμωρία για την ύβρη τους προς τον Χριστό, θα το κατανοήσουμε πολύ καλά και από τα όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο των Αριθμών. Έχουν δε ως εξής: «Και μίλησαν η Μαριάμ και ο Ααρών εναντίον του Μωυσή, εξαιτίας της Αιθιόπισσας γυναίκας που είχε πάρει ο Μωυσής, επειδή είχε πάρει για γυναίκα του μια Αιθιόπισσα. Και είπαν: Μήπως ο Κύριος μίλησε μόνο στον Μωυσή; Δεν μίλησε και σε εμάς; Και ο Κύριος το άκουσε. Και ο άνθρωπος Μωυσής ήταν πάρα πολύ πράος, περισσότερο από όλους τους ανθρώπους που υπήρχαν πάνω στη γη. Και ο Κύριος είπε αμέσως προς τον Μωυσή, τον Ααρών και τη Μαριάμ: Βγείτε και οι τρεις σας στη σκηνή του μαρτυρίου. Και βγήκαν και οι τρεις στη σκηνή του μαρτυρίου. Και κατέβηκε ο Κύριος μέσα σε στύλο νεφέλης και στάθηκε στις θύρες της σκηνής του μαρτυρίου· και κλήθηκαν ο Ααρών και η Μαριάμ, και βγήκαν και οι δύο. Και ο Κύριος τους είπε: Ακούστε τα λόγια μου. Εάν υπάρξει ανάμεσά σας προφήτης του Κυρίου, θα του γίνω γνωστός σε όραμα και θα του μιλήσω σε όνειρο. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τον δούλο μου τον Μωυσή, ο οποίος είναι πιστός σε όλο τον οίκο μου. Στόμα με στόμα θα του μιλήσω, φανερά και όχι με αινίγματα, και αυτός είδε τη δόξα μου. Γιατί λοιπόν δεν φοβηθήκατε να καταλαλήσετε εναντίον του δούλου μου, του Μωυσή; Και η οργή του Κυρίου άναψε εναντίον τους, και αναχώρησε· και η νεφέλη απομακρύνθηκε από τη σκηνή· και ιδού, η Μαριάμ έγινε λεπρή σαν το χιόνι».

Συνοπτικά λοιπόν, για να το πούμε με λίγα λόγια, προς τα εκεί έχει κατευθυνθεί γενικά ο σκοπός των όσων εξετάζουμε. Αφού λοιπόν εξετάσουμε ξεχωριστά το καθένα από όσα ειπώθηκαν, ας αναπτύξουμε το κρυμμένο νόημά τους, ανοίγοντας ο Θεός θύρα στον λόγο μας, ο Οποίος λέει σε όσους ελπίζουν σε Αυτόν: «Και θα σου δώσω θησαυρούς σκοτεινούς, απόκρυφους, αόρατους θα σου ανοίξω.» Β'. Κατηγόρησαν λοιπόν τον πάνσοφο Μωυσή ο Ααρών και η Μαριάμ εξαιτίας της γυναίκας από την Αιθιοπία που πήρε, και είπαν: «Μήπως ο Κύριος μίλησε μόνο στον Μωυσή; Δεν μίλησε και σε εμάς;» Δύο είναι οι κατηγορίες αυτής της φλυαρίας εναντίον του Μωυσή: πρώτον μεν, ότι πήρε για γυναίκα του την Αιθιόπισσα· και επιπλέον το δεύτερο, το ότι είπαν: «Μήπως ο Κύριος μίλησε μόνο στον Μωυσή; Δεν μίλησε και σε εμάς;» Διότι με το πρώτο υφίσταται κατηγορία για παρανομία· ενώ με το δεύτερο, λέγεται ότι δεν θεωρείται ως κάτι πολύ σπουδαίο, ούτε ότι έχει λάβει κάποια εξαιρετική χάρη σε σχέση με τους άλλους, εφόσον φαίνεται ότι ο Θεός έχει μιλήσει και σε άλλους. Θα μιλήσουμε λοιπόν με τη σειρά, αφιερώνοντας τον πρώτο λόγο στην πρώτη κατηγορία· και έτσι πάλι από εκεί θα μεταφέρουμε τους τύπους πλέον στον ίδιο τον Χριστό. Ο Μωυσής, λοιπόν, είχε πάρει γυναίκα και παλαιότερα, και έκανε σύζυγό του τη Μαδιανίτισσα, εννοώ την κόρη του Ιοθόρ· αφού όμως πέρασε όχι λίγος χρόνος, παντρεύτηκε επιπλέον την Αιθιόπισσα, που ήταν και αλλογενής και μαύρη.

Γνωρίζω ότι ελέησε πολλούς που μετανόησαν, αλλά τους περισσότερους επειδή βρίσκονταν σε άγνοια. Γνωρίζω ότι συγχώρησε πολλούς, αλλά κυρίως εκείνους που είχαν μεσίτες ενώπιόν του. Διαβάζω τα σχετικά με τον Κορέ και τον Δαθάν, και καταρρέω· και πώς εξαιτίας του Μωυσή τους τιμώρησε. Μελετώ τα σχετικά με τη Μαριάμ, την αδελφή του, ότι δηλαδή εξαιτίας ενός λόγου που του είπε, γέμισε ολόκληρη με λέπρα. Αν για έναν άγιο άνθρωπο επιβλήθηκε τόση τιμωρία, πόσο αυστηρή κρίση θα γίνει για τον αιώνιο Θεό; Ο Κάιν, που σκότωσε τον αδελφό του, τιμωρείται τόσο πολύ. Τι θα πάθουν, άραγε, όσοι εναντιώθηκαν στον Θεό;

Μέσω του γάμου του Μωυσή υποδεικνυόταν ο νοητός γάμος του Χριστού και μέσω της Αιθιοπίδας νύμφης φανερωνόταν η εξ εθνών Εκκλησία, την οποία όσοι κατακρίνουν, διαβάλλουν και χλευάζουν δεν θα είναι καθαροί· διότι θα προσβληθούν από λέπρα και θα αποκοπούν από το στρατόπεδο των δικαίων.

ΡΝΒʹ. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Από το βιβλίο των Αριθμών. Γιατί, ενώ ο Ααρών και η Μαρία κατηγόρησαν τον Μωυσή, μόνο η Μαρία τιμωρήθηκε. Επειδή μου έγραψας ρωτώντας για ποια αιτία, ενώ ο Ααρών και η Μαριάμ κατηγόρησαν τον Μωυσή, μόνο η Μαρία τιμωρήθηκε, με λέπρα να εξανθεί στο πρόσωπό της, εκεί όπου ελλοχεύει η γλώσσα· σου γράφω βεβαίως και αυτό που άκουσα από κάποιον σοφό, αλλά θα παραθέσω και τη δική μου σκέψη, ώστε να κρίνεις εσύ ο ίδιος ποιο είναι το πιο αληθινό. Εκείνος, λοιπόν, έλεγε ότι, επειδή ήταν η αρχή της ιερωσύνης, ο Θεός δεν θέλησε να προσβάλει το προοίμιο, για να μην καταστεί και το τέλος επονείδιστο. Εγώ, όμως, ούτε να το ανατρέψω μπορώ ούτε να το εγκρίνω. Δεν το ανατρέπω μεν, επειδή δεν βλάπτει καθόλου ούτε την αρετή ούτε την ευσέβεια· δεν το εγκρίνω δε, επειδή πριν από τον Ααρών υπήρχε ιερωσύνη πιο θεία και αναίμακτη, αυτή του Μελχισεδέκ· και διότι δεν αρμόζει σε αδέκαστο κριτή να παραβλέψει το δίκαιο εξαιτίας του αξιώματος εκείνου που έσφαλε. Αλλά μάλλον υποστηρίζω το εξής: ότι, επειδή η Γραφή κατά την κατηγορία έθεσε τη Μαριάμ πριν από τον άνδρα και αρχιερέα, θεωρώ πως αυτή έδωσε τον σπόρο της αφορμής, και εκείνος ακολούθησε.

ε΄. Κανείς, λοιπόν, ας μην πει ότι εγώ είμαι ευτελής και ταπεινός και ανάξιος λόγου, και ας με προσέξει έστω κι έτσι. Διότι τέτοιος είμαι· αλλά είναι πάντοτε συνήθεια του Θεού, για χάρη των πολλών, να επιφοιτά και σε τέτοιους ανθρώπους. Και για να το μάθετε, καταδέχθηκε να μιλήσει στον Κάιν για χάρη του Άβελ, στον διάβολο για τον Ιώβ, στον Φαραώ για τον Ιωσήφ, στον Ναβουχοδονόσορα για τον Δανιήλ, στον Βαλτάσαρ για τον ίδιο. Επίσης και οι μάγοι αξιώθηκαν αποκάλυψης, και ο Καϊάφας προφήτευσε, αν και ήταν χριστοκτόνος και ανάξιος, εξαιτίας του αξιώματος της ιερωσύνης. Λέγεται μάλιστα ότι και ο Ααρών γι' αυτόν τον λόγο δεν χτυπήθηκε από τη λέπρα. Διότι, πες μου, γιατί, ενώ και οι δύο καταλάλησαν, τιμωρήθηκε μόνο εκείνη; Μην απορείς· διότι, αν στα κοσμικά αξιώματα, έστω και αν κάποιος κατηγορείται για αμέτρητα παραπτώματα, δεν οδηγείται στο δικαστήριο προτού αποβάλει την εξουσία, για να μην εξυβριστεί και αυτή μαζί του· πολύ περισσότερο στην πνευματική εξουσία, όποιος κι αν είναι αυτός που την κατέχει, ενεργεί η χάρη του Θεού· διαφορετικά θα είχαν χαθεί τα πάντα. Όταν όμως την αποβάλει, είτε φεύγοντας από αυτή τη ζωή είτε και εδώ, τότε βέβαια, τότε θα υποστεί βαρύτερη την τιμωρία. Μην νομίζετε, λοιπόν, ότι αυτά λέγονται από εμάς· η χάρη του Θεού είναι αυτή που ενεργεί ακόμη και στον ανάξιο, όχι για εμάς, αλλά για εσάς. Ακούστε λοιπόν τι λέει ο Χριστός: «Εάν το σπίτι είναι άξιο, ας έλθει η ειρήνη σας επάνω του». Πώς όμως γίνεται άξιο; «Εάν σας δεχθούν», λέει.

Και δεν φοβάται, μήπως ανοίξει η γη και τον εξαφανίσει παντελώς, ή μήπως πέσει κεραυνός από ψηλά και κατακάψει την κατήγορη γλώσσα; Δεν άκουσας τι έπαθε η αδελφή του Μωυσή, επειδή κατηγόρησε τον άρχοντα; Πώς έγινε ακάθαρτη και χτυπήθηκε από λέπρα και υπέμεινε την έσχατη ατιμία, και, παρόλο που ο αδελφός της παρακαλούσε και προσέπιπτε ικετευτικά στον Θεό, δεν έτυχε καμίας συγγνώμης; Και ενώ είχε επιμεληθεί εκείνον τον άγιο όταν είχε εκτεθεί βρέφος, και είχε συντελέσει στην ανατροφή του, και εξαρχής είχε συμπράξει ώστε να γίνει τροφός η ίδια η μητέρα του για να μην ανατραφεί το παιδί από βάρβαρα χέρια, και έπειτα από αυτά είχε ηγηθεί του γυναικείου φύλου, όπως ακριβώς ο Μωυσής των ανδρών, και είχε υπομείνει μαζί του όλα τα δεινά, και ενώ ήταν αδελφή του Μωυσή, εντούτοις τίποτα από όλα αυτά δεν την ωφέλησε ώστε να διαφύγει την οργή του Θεού για την κακολογία. Απεναντίας, ο Μωυσής, ο οποίος είχε εξαιτηθεί τη συγχώρηση τόσο μεγάλου λαού μετά από εκείνη την άφατη ασέβεια, αυτός που ικέτευε υπέρ της αδελφής του και ζητούσε συγγνώμη, δεν μπόρεσε να εξευμενίσει τον Θεό, αλλά δέχθηκε σφοδρή επιτίμηση· για να μάθουμε εμείς πόσο μεγάλο κακό είναι να κακολογούμε τους άρχοντες και να κρίνουμε τις ζωές των άλλων.

ΣΤ΄. Γι' αυτά λοιπόν σας παρακαλώ και σας συμβουλεύω και σας ικετεύω, να απομακρυνθείτε από αυτή την πονηρή συνήθεια. Διότι, αν κακολογούμε τους ιερείς, δεν πρόκειται να τους βλάψουμε καθόλου, όχι μόνο αν τα λεγόμενα είναι ψευδή, αλλά ακόμη κι αν είναι αληθινά· επειδή και ο Φαρισαίος δεν έβλαψε καθόλου τον τελώνη, αλλά μάλλον τον ωφέλησε, αν και έλεγε αλήθειες γι' αυτόν· εμείς όμως θα περιβάλουμε τους εαυτούς μας με τα έσχατα κακά· επειδή και ο Φαρισαίος έστρεψε το ξίφος εναντίον του εαυτού του, και έφυγε έχοντας δεχθεί καίριο πλήγμα. Για να μην πάθουμε λοιπόν κι εμείς τα ίδια, ας συγκρατούμε την αχαλίνωτη γλώσσα μας. Διότι, αν εκείνος που κακολόγησε τον τελώνη δεν απέφυγε την τιμωρία, εμείς που κακολογούμε τους πατέρες μας, ποια δικαιολογία θα έχουμε; Αν η Μαριάμ, που κακολόγησε τον αδελφό της μόνο μία φορά, τιμωρήθηκε τόσο βαριά, ποια ελπίδα σωτηρίας έχουμε εμείς, όταν καθημερινά περιλούζουμε τους άρχοντες με αναρίθμητες ύβρεις; Και ας μη μου πει κάποιος το εξής, ότι δηλαδή εκείνος ήταν ο Μωυσής· διότι θα μπορέσω κι εγώ να πω ότι κι εκείνη ήταν η Μαριάμ. Εξάλλου, για να μάθεις ξεκάθαρα κι αυτό, ότι δηλαδή ακόμη κι αν οι ιερείς είναι ένοχοι για αδικήματα, ούτε σ' αυτή την περίπτωση σου επιτρέπεται να κρίνεις τη ζωή τους, άκουσε τι λέει ο Χριστός για τους άρχοντες των Ιουδαίων: Στην καθέδρα του Μωυσή κάθισαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι· όλα λοιπόν όσα σας πουν να κάνετε, κάντε τα· μη συμπεριφέρεστε όμως σύμφωνα με τα έργα τους.

Ας διδαχθούμε ένα καλό μάθημα, αγαπητοί, όχι μόνο να μην καταλαλούμε, αλλά ούτε καν να ακούμε την καταλαλιά. Διότι η καταλαλιά είναι φοβερό κακό, ένα ακατάστατο δαιμόνιο, που ποτέ δεν αφήνει ειρηνικό τον άνθρωπο. Διότι ποιο κακό δεν προέρχεται από την καταλαλιά; Από αυτήν φυτρώνουν οι έχθρες, μέσω αυτής δημιουργούνται οι έριδες, από αυτήν λαμβάνουν την αρχή τους οι διχοστασίες, και οι πονηρές υποψίες που προκύπτουν από εκεί παρέχουν τις αιτίες για μύρια κακά· το μίσος αναβλύζει από αυτήν σαν από πηγή· και όσα κακά κι αν μπορέσει να αναλογιστεί κανείς, θα βρει ότι όλα αυτά ξεχύνονται από την καταλαλιά, η οποία παρασύρει τους πάντες στην κακία. Γνωρίζει η καταλαλιά, αφού γεμίσει τον άνθρωπο με θυμό και τον καταστήσει μέτοχο φόνου εξαιτίας της, να τον στρέψει φονικά εναντίον του πλησίον του. Γνωρίζει, επίσης, αγριεύοντας την ψυχή, να την απομακρύνει από την αδελφική κοινωνία, και να αναδεικνύει τον μέχρι πριν από λίγο φίλο σε εχθρό χωρίς καμία αιτία. Αυτή έπληξε και τη Μαρία, την αδελφή του Μωυσή, και την κατέστησε αμέσως λεπρή, και επέφερε εναντίον της την οργή και τον θυμό του Δεσπότου. Αυτή ανατρέπει και ολόκληρους οίκους και ξεσηκώνει σε πόλεμο πόλεις που ειρηνεύουν.

Εάν όμως θέλεις να γνωρίζεις ότι, ακόμη και αν εμείς παρακαλέσουμε υπέρ των εχθρών μας και όσων μας αδίκησαν, ο Θεός δεν τους συγχωρεί, εάν πρόκειται να γίνουν χειρότεροι εξαιτίας της δικής μας ανεξικακίας, θα σας διηγηθώ μια παλαιά ιστορία. Κάποτε η Μαριάμ κακολογούσε τον Μωυσή· τι έπραξε λοιπόν ο Θεός; Έστειλε πάνω της λέπρα και την κατέστησε ακάθαρτη, μολονότι κατά τα άλλα ήταν επιεικής και σώφρων. Έπειτα, παρότι ο ίδιος ο Μωυσής που είχε υβριστεί παρακαλούσε και ικέτευε τον Θεό να αποσύρει την οργή Του, ο Θεός δεν δέχθηκε, αλλά τι είπε; «Εάν είχε πατέρα και την έδιωχνε από το πρόσωπό του, δεν θα υπέμενε την τιμωρία; Εσένα, λοιπόν, σε επαινώ για την πραότητα και την ανεξικακία σου, εγώ όμως δεν πρέπει ακόμη να την απαλλάξω από την τιμωρία». Αναλογίσου, λοιπόν, τη φοβερή κρίση, κατά την οποία τα πάντα θα είναι γυμνά και εκτεθειμένα· σκέψου ότι όσα αποκρύπτονται τώρα, τότε θα αποκαλυφθούν. Εάν, λοιπόν, συγχωρήσεις στον πλησίον τα αμαρτήματα τα οποία πρόκειται να αποκαλυφθούν τότε, όλα τούτα θα εξαλειφθούν εδώ, και θα αναχωρήσεις χωρίς να παρασύρεις μαζί σου κανένα από τα σφάλματά σου. Επομένως, λαμβάνεις περισσότερα από όσα δίνεις. Διότι πολλές φορές έχουμε διαπράξει τέτοιες αμαρτίες, τις οποίες κανείς άλλος δεν είδε. Έπειτα, αναλογιζόμενοι ότι κατά την ημέρα εκείνη θα τεθούν ενώπιον των οφθαλμών μας όλα τα αμαρτήματά μας, στο κοινό θέατρο ολόκληρης της οικουμένης, δεν θα πονέσουμε πιο σκληρά και από την ίδια την κόλαση, πνιγόμενοι και συνθλιβόμενοι από τη συνείδησή μας;

Ας μην πει λοιπόν κανείς, ότι εγώ είμαι ευτελής και ταπεινός και ανάξιος λόγου, και με αυτή τη σκέψη να με προσέχει· διότι πράγματι είμαι τέτοιος· αλλά ο Θεός συνηθίζει πάντοτε, για χάρη των πολλών, να παρίσταται και σε τέτοιους ανθρώπους. Και για να το μάθετε αυτό, καταδέχθηκε να μιλήσει στον Κάιν για χάρη του Άβελ, στον διάβολο για χάρη του Ιώβ, στον Φαραώ για χάρη του Ιωσήφ, στον Ναβουχοδονόσορα για χάρη του Δανιήλ, στον Βαλτάσαρ για χάρη του ιδίου. Ακόμη και μάγοι έτυχαν αποκαλύψεως, και ο Καϊάφας προφήτευσε, μολονότι ήταν χριστοκτόνος και ανάξιος, εξαιτίας του αξιώματος της ιερωσύνης. Λέγεται επίσης ότι και ο Ααρών για τον λόγο αυτόν δεν λεπρώθηκε. Διότι, πες μου, γιατί, ενώ και οι δύο κατέκριναν, μόνο εκείνη υπέστη την τιμωρία;

Σας παρακαλώ λοιπόν, τέκνα, κανείς από εσάς να μην είναι αντιρρησίας, ή υβριστής, ή φλύαρος, ή αργολόγος, ή κατάλαλος, ή γογγυστής. Διότι όλα αυτά και τα παρόμοια με αυτά είναι καρποί του διαβόλου, και από το περίσσευμα της καρδιάς μιλάει το στόμα. Διότι ούτε την αδελφή του Μωυσή και του Ααρών ωφέλησε η παρθενία, αλλά λεπρώθηκε, επειδή αμάρτησε απέναντι στον μεγαλύτερο αδελφό της, όπως διδάσκει η Γραφή του Μωυσή.

Ο Μωυσής έσχισε τη θάλασσα, μετέβαλε τον αέρα, κατέβασε το μάννα, και όμως τον κατέκριναν για τη δική του γυναίκα, την Αιθιόπισσα, επειδή είχε γυναίκα· και ο Αβραάμ επίσης και ο Ισαάκ και ο Ιακώβ, αλλά και ο Ιωσήφ, αν και διακρινόταν για τη σωφροσύνη του, εντούτοις μετά από αυτά απέκτησε γυναίκα. Θέλεις να μάθεις πόσο σπουδαία είναι η παρθενία;

Κάποτε η Μαριάμ περιγέλασε τον Μωυσή, όχι με τον τρόπο που εσείς χλευάζετε τώρα την παρθενία, αλλά πολύ λιγότερο και με μεγαλύτερη επιείκεια. Διότι δεν διέσυρε τον άνδρα, ούτε χλεύασε την αρετή εκείνου του μακάριου τότε, αλλά αντίθετα τον θαύμαζε υπερβολικά· το μόνο που είπε ήταν ότι και η ίδια απολάμβανε τα ίδια χαρίσματα με εκείνον. Αλλά όμως τόσο πολύ προκάλεσε την οργή του Θεού, ώστε, αν και ο ίδιος εκείνος που θεωρήθηκε ότι είχε υβριστεί παρακαλούσε θερμά, δεν έγινε τίποτα περισσότερο, αλλά η τιμωρία της επιτάθηκε ακόμη και πέρα από τη δική του θέληση.

ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. —Περί καταλαλιάς· και ότι η καταλαλιά είναι ψευδής λόγος που λέγεται εναντίον κάποιου. Η Μαριάμ και ο Ααρών μίλησαν εναντίον του Μωυσή εξαιτίας της Αιθιοπίσσας γυναίκας την οποία είχε πάρει ο Μωυσής, επειδή ακριβώς είχε πάρει Αιθιόπισσα γυναίκα. Και είπαν: «Μήπως ο Κύριος μίλησε μόνο στον Μωυσή; Δεν μίλησε και σε εμάς ο Κύριος;» Και είπε ο Κύριος προς αυτούς: «Ακούστε τον λόγο μου, και οι δύο. Εάν υπάρξει ανάμεσά σας προφήτης του Κυρίου, σε αυτόν θα γίνω γνωστός μέσα από όραμα, και θα του μιλήσω στον ύπνο του. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τον δούλο μου τον Μωυσή· αυτός είναι πιστός σε όλον τον οίκο μου. Στόμα με στόμα θα του μιλήσω, φανερά και όχι με αινίγματα, και αυτός είδε τη δόξα του Κυρίου. Γιατί, λοιπόν, δεν φοβηθήκατε να μιλήσετε εναντίον του δούλου μου, του Μωυσή;» Και οργίστηκε σφόδρα ο Κύριος· και ιδού, η Μαριάμ έγινε λεπρή, λευκή σαν το χιόνι. «Ας γίνουν άλαλα τα δόλια χείλη», και τα λοιπά. «Κάθεσαι και μιλάς εναντίον του αδελφού σου», και τα λοιπά. «Καταλάλησαν εναντίον του Θεού και είπαν», και τα λοιπά. «Αυτόν που καταλαλεί κρυφά τον πλησίον του», και τα λοιπά. «Αυτός που λαλεί άδικα δεν θα σταθεί ορθός ενώπιόν μου», και τα λοιπά. «Μην αγαπάς να καταλαλείς, για να μην εξολοθρευτείς», και τα λοιπά. «Φυλαχτείτε από τον ανώφελο γογγυσμό, και συγκρατήστε τη γλώσσα σας από την καταλαλιά· διότι ο κρυφός λόγος δεν πηγαίνει χαμένος.» «Μην καταλαλείτε ο ένας τον άλλον, αδελφοί. Εκείνος που καταλαλεί τον αδελφό του ή κρίνει τον αδελφό του, καταλαλεί τον νόμο και κρίνει τον νόμο. Εάν δε κρίνεις τον νόμο, δεν είσαι πλέον τηρητής του νόμου, αλλά κριτής.»

Διότι δεν σου έλειψε ο Ελύμας, ο υιός του διαβόλου, που διαστρέφει τις οδούς του Κυρίου, ούτε ως σκόλοπας στη σάρκα ο άγγελος του σατανά, αλλά υπήρξαν και εκείνοι που με μάταιο τρόπο μηχανεύτηκαν εναντίον σου (όπως άλλωστε και εναντίον του Μωυσή ξεσηκώθηκαν παλαιότερα οι ακόλουθοι του Δαθάν και του Αβειρών, και εναντίον του Δαβίδ ο πατροκτόνος Αβεσσαλώμ και ο ευφυής Αχιτόφελ, ο δραστήριος συμμέτοχος της πονηρής συνωμοσίας) και όχι μόνο μίλησαν υπεροπτικά με ανομία, αλλά και σε απέκλειαν από την ίδια την πόλη με μεγάλη αναίδεια, όπως παλαιότερα οι ανάπηροι τον Δαβίδ από τη Σαλήμ. Αυτό το γεγονός, αν και το θαύμασα πολλές φορές, δεν το έχω θαυμάσει ακόμη επαρκώς· διότι, παρόλο που έχεις στα χέρια σου αυτούς που σου ανταποδίδουν κακά, δεν τους ανταποδίδεις τα ίδια, ούτε ικετεύεις να σχιστεί η γη και να τους καταπιεί, ούτε ζητάς να ασπρίσουν σαν το χιόνι από τη λέπρα όπως η αδελφή του Μωυσή, η Μαριάμ, που απλώς γόγγυσε εναντίον του Μωυσή, εκτός αν θέλει κάποιος εδώ να ονομάσει λέπρα την ντροπή, η οποία μετά από λίγο κάλυψε τα πρόσωπά τους· ούτε, όπως ο Ηλίας, ελκύεις πυρ από ψηλά, αλλά, γνωρίζοντας τίνος πνεύματος είσαι μέτοχος, δηλαδή πράου και ανεξίκακου, και μιμούμενος τον δικό μου και δικό σου Ιησού, ο οποίος ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας, συγχώρησες κάθε παράπτωμα, όχι σε κάποιον ναι και σε κάποιον άλλο όχι, αλλά σε όλους αδιακρίτως, μη ζητώντας το δικό σου συμφέρον, αλλά των τέκνων σου, τα οποία γέννησες εν Χριστώ μέσω του Ευαγγελίου, έστω κι αν αποστάτησαν παραγνωρίζοντας την υιική τους φύση.

Εάν δε ποτέ άκουγε κάποιους να τους κατακρίνουν με οποιονδήποτε λόγο ή πράξη, όχι μόνο δεν το ανεχόταν, αλλά και αποξενωνόταν από αυτούς όπως από φίδια, επαναλαμβάνοντάς τους συνεχώς τα λόγια του ψαλμωδού και λέγοντας: «Αυτόν που καταλαλεί κρυφά τον πλησίον του, αυτόν τον εξεδίωκα. Διότι κανένας αγαθός», έλεγε, «δεν προφέρει κάτι πονηρό από το στόμα του, ιδίως εναντίον αγίων πατέρων», υπενθυμίζοντάς τους πάντοτε μέσα από πολλές άλλες γραφές την αγανάκτηση του Θεού για ένα τέτοιο αμάρτημα, και εξαιρετικά από το γεγονός της καταλαλιάς της Μαριάμ εναντίον του Μωυσή. Και ήταν ευθύς και ωφέλιμος προς όλους όσους τον συναντούσαν.