Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 14:18

Διότι το ότι αυτός είναι ο Δεσπότης των πάντων που λέει αυτά για τον εαυτό του, δεν θα μας το μαρτυρήσει άλλος, αλλά ο ίδιος ο μακάριος Μωυσής, διδάσκοντας στο βιβλίο των Αριθμών, όταν πάλι ο Ισραήλ προσέκρουσε από άκαιρη δειλία, επειδή κάποιοι κακολογούσαν τη γη της επαγγελίας, οι οποίοι είχαν σταλεί από τον Μωυσή με πρόσταγμα του Κυρίου για να την κατασκοπεύσουν. Διότι αυτοί, αφού επέστρεψαν από τη γη των αλλοφύλων και ήρθαν πάλι στον λαό, ξεστόμιζαν πικρά λόγια γι' αυτήν, λέγοντας ότι είναι γη τόσο άγρια και σκληρή ώστε να μπορεί να καταβροχθίσει τους κατοίκους της, και παρακινούσαν αυτούς που τους άκουγαν σε τέτοια δυσφορία, ώστε να έχουν τα μάγουλά τους βρεγμένα από δάκρυα, και να επιθυμούν πλέον να βρίσκονται έστω στους πόνους της Αιγύπτου. «Ας εκλέξουμε αρχηγούς», έλεγαν, «και ας επιστρέψουμε στην Αίγυπτο». Και όταν ο Θεός απειλούσε να τους εξολοθρεύσει, πάλι παρακαλούσε ο Μωυσής, και σχεδόν υπενθυμίζοντας στον Θεό την υπόσχεση που του είχε δοθεί, τον πλησιάζει φωνάζοντας: «Και τώρα ας υψωθεί η ισχύς σου, Κύριε, όπως ακριβώς είπες, λέγοντας: Ο Κύριος είναι μακρόθυμος και πολυέλεος και αληθινός, αφαιρεί ανομίες και αδικίες και αμαρτίες· αλλά δεν θα αφήσει ατιμώρητο τον ένοχο, ανταποδίδοντας τις αμαρτίες των πατέρων στα παιδιά μέχρι τρίτης και τέταρτης γενιάς· συγχώρησε την αμαρτία σε τούτο τον λαό σύμφωνα με το μέγα έλεός σου, όπως ακριβώς φάνηκες ίλεως σε αυτούς από την Αίγυπτο μέχρι τώρα».

Είναι λοιπόν ασεβές να σκέφτεται κανείς ιουδαϊκά, και είναι απολύτως σοφό το να κατανοεί τη θεία γνώμη και να αποδίδει παντού τα όσα αρμόζουν στη φύση που κυριαρχεί στα πάντα. Ας αναλογιστούμε, λοιπόν, ορθά πως δεν θα ήταν ποτέ δυνατόν ο Θεός των όλων, προβάλλοντας στο μέσο την ενυπάρχουσα σε αυτόν γαληνότητα και θέλοντας να θαυμάζεται για την άκρατη φιλανθρωπία του, και για αυτό διακηρύσσοντας «Ο Κύριος είναι μακρόθυμος και πολυέλεος και αληθινός, που αφαιρεί ανομίες και αμαρτίες», να ήθελε να γίνει γνωστός ως τόσο μνησίκακος, ώστε να παρατείνει την οργή του έως και την τέταρτη γενιά. Διότι πώς είναι πλέον μακρόθυμος και πολυέλεος, ή πώς αφαιρεί ανομίες και αμαρτίες, αυτός που δεν ανέχεται να περιορίσει την τιμωρία ούτε μέχρι το πρόσωπο εκείνου που σφάλλει, αλλά την εκτείνει πέρα από την τρίτη γενιά και επιπίπτει σαν κεραυνός και στους αθώους; Επομένως, είναι εντελώς απίθανο και δεν απέχει καθόλου από την έσχατη αφέλεια το να νομίζει κανείς ότι ο Θεός μαρτυρεί για τον εαυτό του πως διαθέτει ταυτόχρονα και φιλανθρωπία και ημερότητα και μια τόσο μακροχρόνια και εντελώς παράλογη οργή.

Με ποιον τρόπο λοιπόν πρέπει να κατανοήσουμε αυτά που ειπώθηκαν από τον Θεό, νομίζω πως πρέπει πλέον να πω. «Ο Κύριος, λέει, είναι μακρόθυμος και πολυέλεος, αφαιρεί ανομίες και αμαρτίες»· έπειτα το κείμενο που ακολουθεί αμέσως μετά, θα το διαβάσουμε ως ερώτηση, με ερωτηματικό: «Και με καθαρισμό δεν θα καθαρίσει τον ένοχο;» ώστε να εννοήσεις κάτι τέτοιο: Ο μακρόθυμος, λέει, και πολυέλεος Θεός, αυτός που αφαιρεί ανομίες και αμαρτίες, δεν θα καθαρίσει με καθαρισμό τον ένοχο; Αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία· διότι οπωσδήποτε θα τον καθαρίσει· επειδή πώς είναι μακρόθυμος και πολυέλεος, και πώς εξάλλου αφαιρεί τις αμαρτίες, εάν δεν καθαρίζει τον ένοχο; Και σε αυτό προσθέτει, πάλι ως απόδειξη της μακροθυμίας και της ανεξικακίας που έχει, και το ότι θα επιθέσει τις αμαρτίες των πατέρων στα παιδιά έως τρίτης και τετάρτης γενεάς, όχι τιμωρώντας τον γιο αντί για τον πατέρα· μη νομίσεις αυτό· ούτε ρίχνοντας στον μακρινό απόγονο τα σφάλματα των προγόνων σαν κάποιο φορτίο, αλλά σημαίνοντας κάτι τέτοιο: υπήρξε ίσως κάποιος άνδρας παράνομος, ο οποίος είχε τη διάνοιά του γεμάτη από κάθε μοχθηρία· και παρόλο που θα έπρεπε να τιμωρηθεί χωρίς καμία αναβολή αυτός που επέλεξε να ζει έτσι, ο Θεός ωστόσο υπέμεινε με ανεξικακία, χωρίς να επιφέρει σε αυτόν την οργή που του όφειλε.

Εάν όμως κάποιος, επιμένοντας, ισχυριστεί ότι δεν τα είπε αυτά ο Κύριος αλλά ο Μωυσής, ας πειστεί απολύτως από τα ίδια τα λόγια του Μωυσή, ο οποίος ομολογεί ότι τα προεκτεθέντα λόγια ανήκουν στον Κύριο, μέσω των οποίων, προσευχόμενος σε άλλο χωρίο, λέει: «Και τώρα ας υψωθεί η δύναμή σου, Κύριε, με τον τρόπο που είπες, λέγοντας: Ο Κύριος είναι μακρόθυμος και πολυέλεος και αληθινός, που συγχωρεί ανομίες και αδικίες και αμαρτίες· και ουδόλως θα αθωώσει τον ένοχο, ανταποδίδοντας τις αμαρτίες των πατέρων στα τέκνα έως τρίτης και τέταρτης γενεάς». Ολοφάνερα, λοιπόν, και σαφέστατα μέσω αυτών αποδεικνύεται ότι ο ίδιος ο Κύριος έχει πει τα προεκτεθέντα λόγια, επικαλούμενος ως ανώτερο Κύριο τον αληθινό Κύριο, προφανώς δηλαδή τον δικό Του Πατέρα. Ειδάλλως, εάν κάποιος δυσπιστεί ως προς αυτά, ας μας πει αν είναι σε θέση να δώσει κάποια άλλη ερμηνεία στα χωρία, διατηρώντας την προϋπόθεση ότι αυτός που αποκαλύπτεται δεν είναι άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος που υποδηλώνεται με το Τετραγράμματο, ο οποίος και έχει καταγραφεί ότι μίλησε ενώπιος ενωπίω στον Μωυσή, και τον οποίο παρακαλεί ο Μωυσής, απορρίπτοντας την προστασία μέσω αγγέλων, λέγοντας: «Αν δεν συμπορευθείς Εσύ ο ίδιος, μην με ανεβάσεις από εδώ».

Αυτό δε θα σου το αποδείξει το γεγονός ότι, εκεί που προσεύχεται υπέρ του λαού υπενθυμίζοντας τους προαναφερθέντες λόγους του Κυρίου, αναφέρει πως ο Κύριος τα είπε αυτά και όχι ο ίδιος, λέγοντας τα εξής: «Και τώρα ας υψωθεί η δύναμή σου, Κύριε, όπως ακριβώς είπες, λέγοντας: Ο Κύριος είναι μακρόθυμος και πολυέλεος και αληθινός, που συγχωρεί ανομίες και αδικίες και αμαρτίες· και δεν θα αφήσει καθόλου ατιμώρητο τον ένοχο, αλλά ανταποδίδει τις αμαρτίες των πατέρων στα τέκνα έως την τρίτη και την τέταρτη γενεά». Παρατήρησε δε με ποιον τρόπο εδώ ο ίδιος ο Κύριος, αφού αποκάλεσε τον Πατέρα μακρόθυμο και πολυέλεο, προσθέτει λέγοντας ότι είναι και αληθινός, σε συμφωνία με το «για να γνωρίζουν εσένα τον μόνο αληθινό Θεό», το οποίο ειπώθηκε στα Ευαγγέλια από τον έναν και αυτόν Σωτήρα μας. Αποκαλεί, λοιπόν, με μεγάλη ευσέβεια τον Πατέρα μόνο αληθινό Θεό, αποδίδοντας τον πρέποντα σεβασμό στην αγένητη φύση, της οποίας ο ίδιος είναι εικόνα και γέννημα, όπως διδάσκουν οι θείοι λόγοι. <Από τους Αριθμούς>. Στο βιβλίο των Αριθμών ο Μωυσής προσευχόμενος λέει: «διότι εσύ είσαι Κύριος ανάμεσα σε αυτόν τον λαό, ο οποίος εμφανίζεσαι οφθαλμοφανώς (οφθαλμούς κατ' οφθαλμούς), εσύ Κύριε». Αντί αυτού, ο μεν Ακύλας μετέφρασε: «διότι εσύ είσαι Κύριος στα σπλάχνα (στο εσωτερικό) αυτού του λαού, ο οποίος βλέπει οφθαλμό μέσα σε οφθαλμούς, εσύ Κύριε», ενώ ο Σύμμαχος: «διότι εσύ είσαι, Κύριε».