Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 15:32

Ποια λοιπόν από τα αμαρτήματα είναι δυνατόν να βρουν συγχώρεση από τον Θεό; Και πόσα ή πόσο μεγάλα πρέπει να είναι τα αμαρτήματα που θα διαπράξει κανείς, για να καταστεί υπόλογος στην καταδίκη της ανυπακοής; Ούτε στο πλήθος των διαπραττόμενων αμαρτιών ούτε στο μέγεθος των αμαρτημάτων, αλλά αποκλειστικά και μόνο στην παράβαση οποιουδήποτε προστάγματος διακρίνουμε σαφώς την ανυπακοή προς τον Θεό, και διαπιστώνουμε ότι η καταδίκη είναι κοινή για κάθε παρακοή απέναντι στον Θεό, όταν ανατρέξουμε στις θείες Γραφές. Διαβάζοντας στην Παλαιά Διαθήκη για το φοβερό εκείνο τέλος του Άχαρ ή την ιστορία εκείνου που συγκέντρωνε ξύλα την ημέρα του Σαββάτου· καθένας από αυτούς τους δύο ουδέποτε διαπιστώνεται να είχε αμαρτήσει σε οτιδήποτε άλλο απέναντι στον Θεό ή να είχε αδικήσει άνθρωπο, ούτε σε κάτι μεγάλο ούτε σε απολύτως τίποτα μικρό. Αλλά ο μεν μόνο και μόνο για εκείνη την πρώτη συγκέντρωση των ξύλων, υφίσταται την αδυσώπητη τιμωρία, χωρίς να βρει καν περιθώριο μετανοίας· διότι με πρόσταγμα του Θεού λιθοβολείται πάραυτα από όλο τον λαό. Ο δε, επειδή απλώς υπεξαίρεσε κάτι από τα αφιερώματα —τα οποία δεν είχαν εισαχθεί ακόμη στη συναγωγή ούτε είχαν παραληφθεί από τους επιφορτισμένους με τέτοια έργα— έγινε αίτιος απώλειας όχι μόνο για τον εαυτό του, αλλά και για τη γυναίκα και τα τέκνα του, καθώς και για την ίδια του τη σκηνή, μαζί με όλα του τα υπάρχοντα.

Επί τη βάσει αυτών, και άλλων περισσοτέρων που έχουν αποσιωπηθεί, έχοντας πεισθεί τόσο σαφώς και αναντίρρητα ότι, αφενός, είναι αναγκαία η συμφωνία σύμπασας της Εκκλησίας του Θεού, κατά το θέλημα του Χριστού, εν Αγίω Πνεύματι, και, αφετέρου, ότι είναι επικίνδυνη και ολέθρια η απείθεια προς τον Θεό εξαιτίας της μεταξύ μας διάστασης (Διότι εκείνος που απειθεί, λέγει, στον Υιό δεν θα δει τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού παραμένει επάνω του), θεώρησα λοιπόν εύλογο να εξετάσω στη συνέχεια το εξής: ποια άραγε από τα αμαρτήματα είναι δυνατόν να τύχουν συγγνώμης παρά τω Θεώ, και πόσα και πόσο μεγάλα αμαρτήματα πρέπει να διαπράξει κανείς, για να καταστεί υπόλογος στο κρίμα της απείθειας. Βρίσκω, λοιπόν, ανατρέχοντας στις θείες Γραφές, στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη, ότι η απείθεια προς τον Θεό κρίνεται σαφώς ούτε από το πλήθος των διαπραττόμενων αμαρτημάτων ούτε από το μέγεθος των αμαρτημάτων, αλλά αποκλειστικά και μόνο από την παράβαση οποιουδήποτε προστάγματος, και ότι το κρίμα είναι κοινό για κάθε παρακοή προς τον Θεό· τούτο το διαπιστώνω διαβάζοντας στην Παλαιά Διαθήκη εκείνο το φοβερό τέλος του Άχαρ, ή την ιστορία για εκείνον που μάζεψε ξύλα την ημέρα του Σαββάτου, καθένας από τους οποίους δεν βρίσκεται ποτέ στο παρελθόν να είχε αμαρτήσει με άλλον τρόπο απέναντι στον Θεό, ούτε να είχε αδικήσει άνθρωπο, ούτε σε μεγάλο ούτε σε μικρό βαθμό.

Αλλά ο μεν ένας, για μόνη και πρώτη τη συλλογή των ξύλων, υφίσταται την αμείλικτη τιμωρία, χωρίς καν να βρει τόπο μετανοίας· διότι, με πρόσταγμα του Θεού, λιθοβολείται αμέσως από όλο τον λαό. Ο δε άλλος, επειδή απλώς υπεξαίρεσε κάτι από τα αναθέματα τα οποία δεν είχαν ακόμη εισαχθεί στη συναγωγή, ούτε είχαν παραληφθεί από αυτούς που ήταν επιτετραμμένοι για τέτοια έργα, έγινε αίτιος απώλειας όχι μόνο για τον εαυτό του, αλλά και για τη γυναίκα και τα τέκνα του, καθώς και για την ίδια του τη σκηνή μαζί με όλα του τα υπάρχοντα. Και επρόκειτο ήδη το κακό της αμαρτίας να καταφάγει σαν φωτιά ολόκληρο τον λαό, και μάλιστα παρότι αυτός ούτε γνώριζε το γεγονός ούτε είχε συναινέσει με αυτόν που αμάρτησε, εάν δεν είχε γρήγορα συντριβεί ο λαός από την πτώση των ανδρών που φονεύθηκαν, αντιλαμβανόμενος την οργή του Θεού· και εάν δεν είχε πέσει πρηνής ο Ιησούς του Ναυή μαζί με τους πρεσβυτέρους, ρίχνοντας χώμα στο κεφάλι του, ώστε, αφού αποκαλύφθηκε έτσι ο ένοχος διά κλήρου, να υποστεί την προειρημένη τιμωρία.

Τότε πώς, επομένως, δεν θα ομολογούνταν πλέον σαφώς ότι η κατάπαυση από τους κόπους των έργων γίνεται αντιληπτή από τον νου των αγίων ως σαββατισμός, όταν το λαμπρό πλήθος των αγίων θα απολαύσει τα κατορθώματα που έχουν ήδη επιτελεστεί σε αυτή τη ζωή, καθ' ομοίωση του Δημιουργού των πάντων, ο οποίος κατέπαυσε και ευφραινόταν κατά την έβδομη ημέρα; Όπως ακριβώς λέει η σοφία στο βιβλίο των Παροιμιών: «Εγώ ήμουν αυτή με την οποία χαιρόταν, και κάθε ημέρα ευφραινόμουν ενώπιόν του σε κάθε καιρό, όταν ευφραινόταν έχοντας ολοκληρώσει την οικουμένη, και ευφραινόταν μαζί με τους υιούς των ανθρώπων». Επομένως - διότι θα επανέλθω πάλι σε αυτό που έλεγα εξαρχής και θα συνοψίσω τον σκοπό όλου του λόγου - η αργία του Σαββάτου φανερώνει τη χωρίς κόπους ζωή των αγίων. Διότι όλα τα αγαθά θα χορηγηθούν τότε από τον Θεό στους αγίους χωρίς κανέναν πόνο, και δεν θα διαπράττουμε πλέον την αρχέκακη αμαρτία, επειδή αυτή θα έχει καταστραφεί από τη ρίζα της μέσα μας μαζί με εκείνον που έχει τη συνήθεια να τη σπέρνει μέσα μας, σύμφωνα με το χωρίο: «Δεν θα υπάρχει εκεί λιοντάρι, ούτε κανένα από τα πονηρά θηρία δεν θα ανέβει εκεί, αλλά θα υπάρχει εκεί οδός καθαρή, και θα ονομαστεί οδός άγια». Αλλά και ο νους των αγίων θα γευθεί όλα τα αγαθά χωρίς κανέναν αγώνα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και εκείνος που μάζευε ξύλα το Σάββατο πέθανε λιθοβολημένος, επειδή πρόσβαλε την αλήθεια στον τύπο της.

Διότι, όταν καταλύσουμε και φτάσουμε σε εκείνη την ανάπαυση, δεν θα εγκαταλείψουμε ποτέ τον αξιοθαύμαστο και διαφανή μέσα στις αρετές τρόπο ζωής, όπως εκείνοι που βγήκαν από τη δική τους σκηνή, αλλά ούτε θα συλλέξουμε πλέον την αμαρτία που είναι τροφή και μητέρα της φωτιάς, όπως ακριβώς εκείνος μάζεψε τα ξύλα εξαιτίας της υπερβολικής του αναισθησίας, μη έχοντας κατανοήσει τα όσα τυπολογικά αποβλέπουν στην αλήθεια. Γι' αυτό ακριβώς τον λόγο λιθοβολήθηκε με αναίσθητες πέτρες από εκείνους που τον τιμώρησαν, επειδή συνελήφθη σε κατάσταση μεγάλης αναισθησίας, έχοντας αποτυπωμένη στην τιμωρία την ποιότητα του χαρακτήρα του. Είναι λοιπόν φανερό ότι τότε δεν θα διαπράξουμε τη βδελυρή αμαρτία, αλλά ούτε και θα κατορθώσουμε το ωφέλιμο με ιδρώτα. Και θα δούμε πάλι, σαν σε αίνιγμα, να δηλώνεται και αυτό στα Μωσαϊκά βιβλία. Διότι σαν δροσιά έστελνε ο Θεός το μάννα στους υιούς του Ισραήλ στην έρημο, και τους έδωσε άρτο αγγέλων, σύμφωνα με τα όσα έχουν γραφτεί. Έπειτα καθόρισε και νόμο για αυτό μέσω του πάνσοφου Μωυσή. Διότι τους προσφωνούσε ως εξής: «Φάγετε σήμερα, διότι σήμερα είναι Σάββατο αφιερωμένο στον Κύριο, δεν θα το βρείτε στο πεδίο. Έξι ημέρες θα συλλέγετε, την έβδομη όμως ημέρα είναι Σάββατο, δεν θα υπάρχει κατά τη διάρκειά της».

«Ας φοβηθούμε, λοιπόν, μήπως, ενώ παραμένει η υπόσχεση να εισέλθουμε στην κατάπαυσή του, φανεί ότι κάποιος από εσάς έχει υστερήσει.» Και λίγο πιο κάτω: «Άρα απομένει ένας σαββατισμός για τον λαό του Θεού.» Ωστόσο, πώς δεν είναι αλήθεια ότι, εάν ο σαββατισμός συνίσταται μόνο στην αργία του Σαββάτου, πώς δεν εισήλθε στην κατάπαυση ο Ισραήλ, καίτοι τήρησε την αργία του Σαββάτου; Αλλά το πράγμα αυτό ήταν τύπος της εν Χριστώ καταπαύσεως και της παύσης από την αμαρτία εκείνου που δικαιώνεται μέσω της πίστης. Γι' αυτό ο Θεός διέταξε να πεθάνει με λιθοβολισμό εκείνος που μάζευε ξύλα το Σάββατο· και η καταδίκη του σε αυτήν την περίπτωση ήταν προτύπωση ενός πνευματικού και αναγκαίου πράγματος. Διότι, μήπως το ξύλο που έχει μαραθεί από τη δική του ρίζα, έχει κοπεί και είναι πλέον ξερό, δεν αποτελεί σύμβολο νεκρότητας; Και δεν θα ήταν επίσης τροφή για τη φωτιά; ΠΑΛΛ. Αλήθεια είναι. ΚΥΡ. Τέτοια περίπου είναι η ολέθρια αμαρτία, σαν μια νεκρότητα, και ανόσια τροφή της ανήμερης φλόγας για εκείνους που την αγαπούν. Όταν, λοιπόν, σε καιρό καταπαύσεως - εννοώ της παύσης από τις αμαρτίες - μερικοί εμμένουν σε νεκρά και άκαρπα έργα και, εγκαταλείποντας την αρετή, επιλέγουν να αγαπούν εκείνα εξαιτίας των οποίων ανάβουν γι' αυτούς αιώνιες ποινές και φλόγες, τότε δικαίως θα υποστούν την καταδίκη σε θάνατο, διότι, αν και δεν τους επιτρέπεται να ζουν με χαλαρότητα, βαδίζουν θεληματικά προς την αναπόφευκτη τιμωρία τους.

Ο Θεός διέταξε να λιθοβοληθεί εκείνος που συνέλεγε ξύλα το Σάββατο. Επειδή το μεν ξύλο αποτελεί τροφή του αισθητού πυρός, η δε αμαρτία τροφή του αιωνίου πυρός· από εκείνον που έχει εισέλθει σε κατάπαυση από τα πονηρά έργα μέσω του θείου βαπτίσματος ή της μετανοίας, αλλά στην κατάσταση αυτή επιδίδεται σε αμαρτήματα, απαιτεί αυτήν την έσχατη τιμωρία, εφόσον μετά την απαλλαγή από το βάρος της αμαρτίας, υποτάσσεται και πάλι εκουσίως σε αυτήν.

Διότι, εφόσον ρίχνουμε τις πέτρες στον κατάλληλο καιρό, διδασκόμαστε πάλι να τις συγκεντρώνουμε στον κατάλληλο καιρό. Μου φαίνεται λοιπόν ότι δεν πρέπει να εκλαμβάνουμε ούτε τον νόμο τόσο κατά γράμμα, σύμφωνα με την πρόχειρη έννοιά του. Διότι τι το θεοπρεπές και μέγα διαφαίνεται στην επιφανειακή κατανόηση των γεγραμμένων; Εάν κάποιος συνελήφθη να συλλέγει φρύγανα το Σάββατο, έπρεπε εξαιτίας αυτού να λιθοβοληθεί ο άνθρωπος, εφόσον δεν διαφαίνεται καμία αδικία στο παράπτωμά του; Διότι ποιον αδικούσε συλλέγοντας, για τις ανάγκες της φωτιάς, μερικά κλαδάκια που βρίσκονταν τυχαία σκορπισμένα στην έρημο; Διότι δεν κατηγορείται ότι αφαίρεσε ξένη ιδιοκτησία, ώστε να θεωρηθεί εύλογο να τιμωρηθεί η αδικία, αλλά κάτι που ήταν ελεύθερα διαθέσιμο σε όλους γίνεται για αυτόν η αιτία του λιθοβολισμού. Επειδή όμως το έπραξε αυτό κατά την ημέρα του Σαββάτου, γι' αυτό τον λόγο καταδικάζεται ως κακοποιός. Ποιος δεν γνωρίζει ότι καθετί που πράττεται κρίνεται από τη δική του φύση, εάν είναι δηλαδή κακό ή όχι, ενώ ο χρόνος κατά τον οποίο εκτελείται η πράξη θεωρείται ως κάτι το εξωτερικό ως προς τη φύση του γινομένου; Διότι τι το κοινό έχει το χρονικό διάστημα με αυτό που επιτελείται εκ της δικής μας προαιρέσεως; Εάν κάποιος μας ρωτήσει τι είναι ημέρα, οπωσδήποτε θα απαντήσουμε ότι είναι η παρουσία του ήλιου πάνω από τη γη, και ως μέτρο της ορίζουμε τον όρθρο και την εσπέρα.

Επομένως, πρέπει να κατανοήσουμε ποιοι είναι οι λίθοι που ρίχνονται εναντίον ενός τέτοιου ανθρώπου, ώστε να μην ολοκληρωθεί η σπουδή για τη συλλογή των ξύλων. Και τι είναι τα ξύλα, με τα οποία θα ανάψει η φωτιά για εκείνον που τα συγκέντρωσε; Πάντως, αυτά δεν είναι καθόλου ασαφή σε όποιον κατανοεί έστω και ελάχιστα τους μυστικούς λόγους. Διότι, εάν ορθώς ο Απόστολος ονομάζει την πονηρή οικοδομή «ξύλα και καλάμια και χόρτα», επειδή τέτοιου είδους οικοδομήματα κατά τον καιρό της κρίσεως γίνονται φωτιά, και η φωνή του Ευαγγελίου λέει ότι το άχυρο ετοιμάζεται για τη φωτιά, και αποφάνθηκε ότι η άκαρπη κληματίδα είναι κατάλληλη μόνο για τη φωτιά, τότε καθίσταται σαφές ότι τα ξύλα που συγκεντρώνονται για την ετοιμασία της φωτιάς είναι τα μάταια επιτηδεύματα αυτού του βίου. Και αυτός που λιθοβολείται την κατάλληλη στιγμή είναι εκείνος, τον οποίο, εάν κανείς τον θεωρήσει ως τον λογισμό που ρέπει προς τα κακά, δεν θα έσφαλλε ως προς το ορθό. Πρέπει οπωσδήποτε να κατανοήσουμε ότι οι λογισμοί που αναιρούν την κακία είναι αυτοί οι λίθοι που σφενδονίζονται εύστοχα από τον Εκκλησιαστή, οι οποίοι πρέπει πάντοτε και να εξακοντίζονται και να συγκεντρώνονται. Αφενός μεν να εξακοντίζονται για την καθαίρεση εκείνου που υψώνεται εναντίον της ζωής μας, αφετέρου δε να συγκεντρώνονται, ώστε ο κόλπος της ψυχής να είναι πάντοτε πλήρης από τέτοια εφόδια, για να είναι έτοιμη η βολή εναντίον του εχθρού, σε περίπτωση που αυτός σκεφθεί κάποια άλλη επιβουλή εναντίον μας. Από πού, λοιπόν, θα συγκεντρώσουμε τους λίθους, με τους οποίους θα καταλιθοβολήσουμε τον εχθρό; Άκουσα την προφητεία που λέει: «Λίθοι άγιοι κυλίονται επί της γης».

181. ΣΤΟΝ ΜΟΝΑΧΟ ΩΡΙΩΝΑ. Ότι η αγανάκτηση του αποστόλου Πέτρου εναντίον του Ανανία και της Σαπφείρας δεν οφειλόταν σε απερισκεψία, αλλά ήταν χρήσιμη κατά την αρχή του κηρύγματος. Δεν οφείλεται σε απερισκεψία, ω φιλολογότατε, η θανάτωση όσων έσφαλαν από τον σοφότατο Πέτρο, αλλά αποτελεί προγνωστική διδασκαλία, η οποία προλαμβάνει τα πολλά αμαρτήματα των ανθρώπων. Διότι τότε είχαν αρχίσει να σπέρνουν τους σπόρους του Ευαγγελίου· και μόλις είδαν ότι φύτρωσαν μαζί και ζιζάνια, σοφά τα ξερίζωσαν αμέσως, ώστε να μην αναπτυχθούν μαζί με το σιτάρι και προοριστούν για το μελλοντικό πυρ της κατάκαυσης. Έτσι και ο θεσπέσιος Μωυσής, βλέποντας τις εντολές του νόμου να παραβαίνονται από την αρχή, αν και επρόκειτο για μικρό αμάρτημα, διέταξε να λιθοβοληθεί εκείνος που μάζευε ξύλα το Σάββατο, γράφοντας ότι αυτό είχε αποφασίσει ο Θεός. Διότι η παράβαση κρίνεται το ίδιο, είτε σε μικρό είτε σε μεγάλο ζήτημα. Όπως άλλωστε και οι πρώτοι προπάτορες του ανθρωπίνου γένους, επειδή γεύτηκαν από το δέντρο, καταδικάστηκαν στην πολυώδυνη ζωή και στον θάνατο.

Φυτέψτε στην ψυχή σας αυτό το καλό, και σιγά-σιγά θα γίνετε παράδεισος του Θεού, πολύ καλύτερος από εκείνον τον παράδεισο. Διότι ούτε φίδι υπάρχει ανάμεσά μας, ούτε δέντρο θανατηφόρο, ούτε κανένα άλλο από τέτοιου είδους πράγματα. Εδραιώστε βαθιά αυτήν τη συνήθεια. Εάν γίνει αυτό, δεν θα ωφεληθείτε μόνο εσείς οι παρόντες, αλλά και όλοι οι άνθρωποι στην οικουμένη· και όχι μόνο αυτοί, αλλά και οι μεταγενέστεροι. Διότι, όταν μια καλή συνήθεια εισαχθεί και τηρείται από όλους, θα διαδοθεί σε μακρούς χρόνους, και καμία εποχή δεν θα μπορέσει να την εξαλείψει. Εάν κάποιος που συνέλεγε ξύλα την ημέρα του Σαββάτου λιθοβολήθηκε, αυτός που πράττει πολύ χειρότερα από εκείνη τη συλλογή, και συλλέγει φορτίο αμαρτιών (διότι αυτό είναι το πλήθος των όρκων), τι άραγε δεν θα υποστεί; Και τι δεν θα υπομείνει;

βʹ. Αλλά ίσως πει κάποιος ότι της συμπεριφέρθηκε με υπερβολική σκληρότητα. Τι λες; Πες μου, ποια σκληρότητα; Αν κάποιος που συγκέντρωσε ξύλα λιθοβολείται, πολύ περισσότερο ο ιερόσυλος· διότι και αυτά τα χρήματα ήταν πλέον ιερά. Επομένως, αυτός που επέλεξε να πουλήσει τα υπάρχοντά του και να τα διανείμει, και έπειτα παρακράτησε ένα μέρος, θα πρέπει να θεωρείται ιερόσυλος. Αν δε αυτός που παρακράτησε από τα δικά του είναι ιερόσυλος, πολύ περισσότερο εκείνος που παίρνει από τα ξένα. Διότι μην νομίσετε πως, επειδή τώρα δεν συμβαίνει αυτό και δεν ακολουθεί κατά πόδας η τιμωρία, αυτά τα πράγματα μένουν ατιμώρητα.

Πώς λοιπόν δεν τον θανάτωσαν, όπως τον Ανανία και τη Σαπφείρα; Διότι και κατά την παλαιά εποχή, εκείνος που συγκέντρωσε τα ξύλα, αφού θανατώθηκε για τον σωφρονισμό των άλλων, κανένας άλλος πλέον δεν υπέστη το ίδιο. Έτσι και τώρα πράττει ο Πέτρος, και αφού τιμώρησε εκείνους, αυτόν δεν τον τιμωρεί, αλλά του λέγει: Το αργύριό σου ας πάει μαζί με εσένα στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα.

Και από πού, πείτε μου άθλιοι, τολμάτε να αποφανθείτε για ένα τέτοιο πράγμα, και μάλιστα εκφέροντας από μόνοι σας αυτή την άδικη κρίση; Εγώ, όμως, και από όσα έχει πει ο Χριστός και από όσα έχει πράξει, θα προσπαθήσω να αποδείξω το αντίθετο. Διότι, αν δεν πιστεύουμε στις μελλοντικές κολάσεις, ας πιστέψουμε τουλάχιστον από τα γεγονότα που έχουν ήδη συμβεί· διότι βεβαίως όσα έχουν συμβεί και έχουν γίνει πράξη δεν είναι μόνο απειλές και λόγια. Ποιος, λοιπόν, κατέκλυσε ολόκληρη την οικουμένη στην εποχή του Νώε, και προκάλεσε εκείνο το φοβερό ναυάγιο, και επέφερε την πανωλεθρία ολόκληρου του γένους μας; Ποιος πάλι μετά από αυτά εξαπέλυσε εκείνους τους κεραυνούς και τις πύρινες θύελλες πάνω στη γη των Σοδόμων; Ποιος καταπόντισε ολόκληρη την Αίγυπτο; Ποιος εξόντωσε τις εξακόσιες χιλιάδες μέσα στην έρημο; Ποιος κατέφλεξε τη συναγωγή του Αβιρών; Ποιος διέταξε τη γη να ανοίξει το στόμα της και να καταπιεί αυτούς που ήταν γύρω από τον Κορέ και τον Δαθάν; Ποιος κατακρήμνισε τις εβδομήντα χιλιάδες μέσα σε μία στιγμή στα χρόνια του Δαβίδ; Ποιος θανάτωσε εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες σε μία νύχτα στα χρόνια της προφητείας του Ησαΐα; Να αναφέρω και εκείνους που τιμωρήθηκαν ατομικά, τον Κάιν που παραδόθηκε σε αδιάκοπη τιμωρία, τον Χάρμη που λιθοβολήθηκε μαζί με όλη του την οικογένεια, εκείνον που έπαθε το ίδιο επειδή μάζευε ξύλα την ημέρα του Σαββάτου, και τα σαράντα δύο παιδιά στην εποχή του Ελισσαίου που κατασπαράχθηκαν από τα θηρία και δεν έτυχαν συγχώρησης ούτε καν εξαιτίας της ηλικίας τους;

Πού είναι λοιπόν αυτοί που μας κατακρίνουν για φιλονικία εξαιτίας της διάστασής μας προς τους αιρετικούς; Πού είναι τώρα αυτοί που λένε ότι δεν υπάρχει καμία ουσιαστική διαφορά ανάμεσα σε εμάς και σε εκείνους, αλλά ότι η διαφωνία μας προέρχεται από φιλαρχία; Ας ακούσουν τι λέει ο Παύλος, ότι το Ευαγγέλιο το ανέτρεψαν εκείνοι που καινοτομούν έστω και σε κάτι μικρό. Και αυτοί δεν καινοτομούν σε κάτι μικρό· πώς θα μπορούσε άλλωστε, αφού είναι αυτοί που αποκαλούν τον Υιό του Θεού κτίσμα; Δεν άκουσες ότι και στην Παλαιά Διαθήκη κάποιος που μάζεψε ξύλα το Σάββατο και παρέβη μία εντολή, και μάλιστα όχι τη μεγαλύτερη, υπέστη την έσχατη τιμωρία; Και ότι ο Οζά, επειδή στήριξε την κιβωτό που κόντευε να ανατραπεί, πέθανε αμέσως, διότι επιλήφθηκε μιας διακονίας που δεν του άρμοζε; Έπειτα, ενώ η παράβαση του Σαββάτου και το να αγγίξει κανείς την κιβωτό που έπεφτε, προκάλεσαν τόση αγανάκτηση στον Θεό, ώστε να μην τύχουν ούτε της παραμικρής συγγνώμης όσοι τα τόλμησαν· εκείνος που παραφθείρει τα φρικτά και απόρρητα δόγματα, αυτός θα βρει απολογία και συγγνώμη;

Να αναφέρω και εκείνους που τιμωρήθηκαν ατομικά; Τον Κάιν, που παραδόθηκε σε διαρκή τιμωρία; Τον Χαρμή, που λιθοβολήθηκε μαζί με ολόκληρη την οικογένειά του; Εκείνον που υπέστη ακριβώς το ίδιο επειδή συγκέντρωνε ξύλα την ημέρα του Σαββάτου; Τα σαράντα δύο παιδιά στην εποχή του Ελισσαίου, που κατασπαράχθηκαν από εκείνα τα θηρία και δεν έτυχαν συγχώρεσης ούτε καν λόγω της ηλικίας τους;

ε'. Κάποιος συγκέντρωσε ξύλα την ημέρα του Σαββάτου, και λιθοβολήθηκε. Είδες πώς το γράμμα θανατώνει, δηλαδή πώς ο νόμος τιμωρούσε; Μάθε πώς το πνεύμα ζωοποιεί. Εισέρχεται κάποιος γεμάτος από αμέτρητα κακά, έχοντας πορνεύσει, αρπάξει, πλεονεκτήσει, μοιχεύσει, έχοντας διαπράξει κάθε είδους κακία, νεκρωμένος πλέον από την αμαρτία· τον παραλαμβάνει η χάρη του Πνεύματος στην κολυμβήθρα, και αυτόν που είχε πορνεύσει τον καθιστά υιό του Θεού, και αυτόν που είχε νεκρωθεί από τις αμαρτίες τον ζωογονεί.

Αυτό σημαίνει το: Το δε πνεύμα ζωοποιεί. Πώς όμως ζωοποιεί; Μη ζητώντας ευθύνες για τα αμαρτήματα, σύμφωνα με τον λόγο του προφήτη: «Θα είμαι ίλεως απέναντι στις αδικίες τους, και τις αμαρτίες τους και τις ανομίες τους δεν θα τις θυμηθώ πλέον». Ρώτησε πάλι τον Ιουδαίο, πού συνέβη αυτό μέσα στον νόμο; Αλλά δεν θα μπορούσε να το υποδείξει. Διότι και εκείνος που μάζεψε τα ξύλα λιθοβολήθηκε, και εκείνη που πόρνευσε κατακαιγόταν, και ο Μωυσής εξαιτίας μίας αμαρτίας εξέπεσε από τη γη της επαγγελίας. Στην εποχή της χάριτος όμως, εκείνοι που έπραξαν μύρια δεινά, απολαμβάνοντας το βάπτισμα ζωογονούνται, και δεν απαιτείται από αυτούς καμία τιμωρία για τα αμαρτήματά τους.

Ας ενδιατρίψουμε λοιπόν στο ζήτημα· διότι είναι πολύ καλύτερο να ερευνούμε αυτά, παρά να είμαστε προσηλωμένοι σε φλυαρίες και σε συναναστροφές στις αγορές. Διότι όχι μόνο η εύρεση τέτοιων ζητημάτων, αλλά και η ίδια η αναζήτησή τους αποτελεί μεγάλο κέρδος, ακόμη και αν δεν τα βρούμε. Διότι έτσι θα αναγκαστούμε να απασχολούμαστε με αυτά, και να δαπανούμε όλον τον χρόνο μας σε αυτά. Για ποιον λόγο λοιπόν (επειδή πρέπει να ανατρέξουμε στα όσα λέγαμε προηγουμένως), ενώ όλοι οι Ιουδαίοι κατασκεύασαν τον μόσχο, άλλοι μεν τιμωρήθηκαν, άλλοι δε δεν τιμωρήθηκαν; Επειδή οι μεν μετανόησαν, και αγνόησαν την ίδια τη φύση, σφαγιάζοντας από ευσέβεια τους οικείους τους· ενώ οι άλλοι παρέμειναν στο αμάρτημα. Επομένως το αμάρτημα μεν ήταν το ίδιο, αλλά τα όσα ακολούθησαν δεν ήταν τα ίδια. Για ποιον λόγο, επίσης, στην περίπτωση του Αδάμ και της Εύας δεν επιβλήθηκε η ίδια τιμωρία, παρότι η αμαρτία ήταν η ίδια; Επειδή δεν ήταν το ίδιο το να εξαπατηθεί κάποιος από γυναίκα, με το να εξαπατηθεί από όφι. Γι' αυτόν τον λόγο ο Παύλος ονόμασε εκείνο το γεγονός απάτη, λέγοντας: «Ο Αδάμ δεν εξαπατήθηκε, αλλά η γυναίκα, αφού εξαπατήθηκε, έπεσε σε παράβαση». Και για ποιον λόγο εκείνος που συνέλεξε τα ξύλα δεν έτυχε φιλανθρωπίας; Επειδή αποτελούσε δείγμα μεγάλης παρανομίας το να παραβεί κάποιος την εντολή αμέσως και ευθύς εξαρχής, και έπρεπε να ενσταλαχθεί πολύς φόβος και στους υπολοίπους. Αυτό συνέβη και στην περίπτωση της Σαπφείρας και του Ανανία. Έτσι λοιπόν και εμείς, όταν αμαρτάνουμε, ας εξετάζουμε εάν είμαστε άξιοι ελέους, εάν πράξαμε κάτι ώστε να ελεηθούμε, εάν μετανοήσαμε, εάν γίναμε καλύτεροι, εάν απομακρυνθήκαμε από την αμαρτία.

Ας δούμε λοιπόν πώς απολογείται· διότι ο τρόπος της απολογίας μάς δείχνει εάν ανήκει στους υποταγμένους ή στους ελεύθερους, εάν ανήκει σε εκείνους που υπηρετούν ή σε εκείνους που διατάζουν. Αυτό που είχε συμβεί θεωρούνταν ως η μέγιστη παρανομία· διότι κάποτε, κάποιος που μάζεψε ξύλα κατά την ημέρα του Σαββάτου, λιθοβολήθηκε ακριβώς επειδή μετέφερε φορτία το Σάββατο. Για αυτό το μεγάλο αμάρτημα κατηγορούνταν ο Χριστός, ότι δηλαδή κατέλυσε το Σάββατο. Ας δούμε λοιπόν εάν ζητά πρώτα συγγνώμη ως δούλος και υποταγμένος, ή εάν επιδεικνύει ότι έχει εξουσία και αυθεντία, ως Δεσπότης που στέκει υπεράνω του νόμου και έχει δώσει ο ίδιος τις εντολές. Πώς λοιπόν απολογείται; Λέει: «Ο Πατέρας μου έως τώρα εργάζεται, κι εγώ εργάζομαι». Είδες αυθεντία; Καίτοι, εάν ήταν υποδεέστερος και κατώτερος από τον Πατέρα, τα λόγια αυτά δεν αποτελούν απολογία, αλλά μεγαλύτερο έγκλημα και βαρύτερη κατηγορία.

Ονομάστηκε δε ο τόπος αυτός «μνήματα επιθυμίας». Τότε η Μαριάμ καταφέρθηκε εναντίον του Μωυσή, λέγοντας: «Μήπως ο Θεός μίλησε μόνο σε αυτόν;». Αφού δε ο Θεός είπε ότι μόνο σε αυτόν από τους προφήτες μίλησε κατ' αυτόν τον τρόπο, επέβαλε στη Μαριάμ λέπρα, και μολονότι ο Μωυσής δεήθηκε υπέρ αυτής, δεν επέτρεψε να καθαριστεί, προτού παραμείνει επί επτά ημέρες έξω από το στρατόπεδο. Στέλνει, λοιπόν, κάποιους από τον λαό για να κατασκοπεύσουν τη γη Χαναάν. Και αφού την κατασκόπευσαν, έφεραν από εκεί ένα τσαμπί σταφύλι και θαύμαζαν τη γη. Φοβούνταν όμως τον λαό, επειδή οι άνδρες εκεί ήταν φιλοπόλεμοι. Ο Χάλεβ όμως, ο γιος του Ιεφονή, και ο Ιησούς του Ναυή, που ήταν και αυτοί μεταξύ των κατασκόπων, ενεθάρρυναν τον λαό. Εκείνοι όμως κινήθηκαν για να τους λιθοβολήσουν· ο δε Θεός οργίστηκε και είπε να μην εισέλθουν στη γη της επαγγελίας αυτοί που γόγγυσαν, παρά μόνο τα τέκνα τους, και ο Χάλεβ, ο γιος του Ιεφονή, και ο Ιησούς. Και λέγει ότι θα παραμείνουν επί σαράντα έτη στην έρημο, μέχρι να μεγαλώσουν τα παιδιά, σύμφωνα με τον αριθμό των ημερών κατά τις οποίες κατασκόπευσαν τη γη. Τότε όλοι οι κατάσκοποι πέθαναν, εκτός από τον Χάλεβ και τον Ιησού του Ναυή, και ο λαός πένθησε. Εκστράτευσαν εναντίον του Αμαλήκ παρά το θέλημα του Θεού, και η κιβωτός παρέμεινε στο στρατόπεδο μαζί με τον Μωυσή. Και βγήκε ο Αμαλήκ και τους κατέκοψε. Δίνει έπειτα εντολές σχετικά με τα ολοκαυτώματα, τις απαρχές, και τις θυσίες υπέρ των αμαρτημάτων. Κάποιος συνελήφθη να συλλέγει ξύλα κατά την ημέρα του Σαββάτου και λιθοβολήθηκε.

Αυτό δε το επιβεβαιώνει και ο απόστολος Πέτρος, λέγοντας: «Θα ήταν καλύτερο για αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της δικαιοσύνης, παρά, αφού τη γνώρισαν, να γυρίσουν πίσω». Για ποιον λόγο, μετά τον λιθοβολισμό, σύμφωνα με την προσταγή του Θεού, εκείνου που συγκέντρωσε ξύλα την ημέρα του Σαββάτου, δίνει εντολή να δένεται στα κράσπεδα των ενδυμάτων ένα υακίνθινο νήμα;

Εκείνος που τηρεί το πνευματικό Σάββατο με την πράξη και τη γνώση, εάν έπειτα πέσει σε ραθυμία και αρχίσει να συλλέγει για τον εαυτό του, σαν άλλα ξύλα, τις ύλες που εξάπτουν τα πάθη, ή ακόμη και ο γνωστικός εάν στραφεί στην επιφάνεια των ορατών πραγμάτων· είναι φυσικό τέτοιου είδους πάθη να θανατώνονται με τους θείους λόγους σαν με λίθους. Αλλά επειδή ο Θεός βλέπει τη ραθυμία και το ευόλισθο των ανθρώπων, προκειμένου να μην εκπέσουν από την εντολή κυριευμένοι από τη λήθη, προστάζει να δένεται στα κράσπεδα των ενδυμάτων ένα υακίνθινο νήμα, ώστε βλέποντάς το να ανακαλούν στη μνήμη τους το πρόσταγμα.