Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 17:23

«Τη δική σου», λέει, «αυτής», που ευτύχησες να έχεις τον Γαβριήλ ευαγγελιστή και μηνυτή της γέννησης· «τη δική σου», που ολοφάνερα δέχθηκες τη δύναμη του Υψίστου να σε επισκιάζει, και το ίδιο το Άγιο Πνεύμα να επιφοιτά και να περιίπταται γύρω σου· «τη δική σου αυτής», την οποία οι μάγοι, οδηγημένοι από το άστρο μέσω του άστρου, προσκύνησαν, και οι ποιμένες μαζί με τους αγγέλους μακάρισαν και ανύμνησαν μαζί με το θείο βρέφος· «τη δική σου αυτής», την οποία ο Ιακώβ είδε ως κλίμακα που έφτανε στους ουρανούς· και ο θεόπτης Μωυσής ως φλεγόμενη βάτο, και λυχνία, και στάμνα, και πλάκα, και τράπεζα· και ο Ααρών ως ράβδο που βλάστησε χωρίς υγρασία· «τη δική σου αυτής», ω πανάφθορε και πανάμωμε, την οποία ο Δαβίδ ονομάζει κιβωτό του αγιάσματος, και ο Σολομών χρυσή κλίνη, και θρόνο, και κοιλάδα κρίνων· δηλαδή, νομίζω, των θείων αρετών, και θεοφύτευτο παράδεισο. Και «τη δική σου αυτής την ψυχή θα διαπεράσει ρομφαία· τη δική σου», της εκλεγμένης και πριν από τη γέννηση, της προορισμένης από τους αιώνες και από τις γενεές· «τη δική σου αυτής», την οποία ο Πατέρας εξέλεξε, και ο Υιός κατασκήνωσε μέσα της, και το Άγιο Πνεύμα επισκίασε θεοπρεπώς· και ολόκληρη η κτίση την κηρύττει, με τον πιο κύριο και αληθινό τρόπο, Μητέρα του Θεού και Θεοτόκο. «Και τη δική σου αυτής την ψυχή θα διαπεράσει ρομφαία.» Γιατί, λέει, τη δική μου, θαυμαστότατε γέροντα; Μήπως εγώ ανακήρυξα τον εαυτό μου Υιό του Θεού; Μήπως εγώ προφήτευσα για τον ναό; Ή ανέστησα τον Λάζαρο; Ή θεράπευσα τον παράλυτο;

Έχει γραφτεί επίσης και για το ύδωρ του ελεγμού, το οποίο επιφέρει κατάρα· και ο νόμος περί εκείνων που δίνουν ευχή να απέχουν από οίνο και να μην κουρεύουν την κεφαλή τους· και ότι, όταν παλαιότερα ο λαός γόγγυσε για κρέας, ο Θεός τού έδωσε ορτυγομήτρα, και όταν ο λαός δίψασε και γόγγυσε πάλι, τού έδωσε ύδωρ από την πέτρα, το οποίο ο Μωυσής ονόμασε ύδωρ αντιλογίας. Απέστειλε επίσης κατασκόπους, έναν από κάθε φυλή, μεταξύ των οποίων τον Ιησού του Ναυή και τον Χάλεβ του Ιεφονή. Εδώ επίσης η σύναξη του Κορέ επαναστάτησε κατά του Μωυσή και καταπόθηκαν ζωντανοί στη γη μαζί με τον Δαθάν και τον Αβειρών· τότε που και η Μαρία, η αδελφή του Ααρών, προσβλήθηκε από λέπρα, και η ράβδος του Ααρών εβλάστησε κάρυα. Και μετά από αυτά αποθνήσκει ο Ααρών στο όρος Ωρ, και τον διαδέχεται ο υιός του Ελεάζαρ. Εδώ ιστορείται επίσης ο Βαλαάμ και η όνος του που μίλησε με ανθρώπινη φωνή· και ότι ο μεν Βαλάκ, βασιλιάς του Μωάβ, ντροπιάστηκε· ενώ, όταν ο λαός βεβηλώθηκε καθ' υπόδειξη του Βαλαάμ, ο Φινεές διαπέρασε θανάσιμα τη Μαδιανίτισσα και τον Ισραηλίτη Ζαμβρή από τη φυλή Συμεών εξαιτίας της πορνείας τους, και έτσι έπαυσε η οργή. Επειδή δε ο λαός καταφέρθηκε προς τον Θεό εναντίον του Μωυσή, δαγκώνονταν από όφεις, και αργότερα, κατόπιν ικεσίας τους, ο Θεός προσέταξε να κατασκευαστεί ένας χάλκινος όφις και να αναρτηθεί, ώστε όποιος είχε δαγκωθεί, βλέποντάς τον, να ζήσει.

Β΄. Η θεόπνευστη Γραφή παρομοιάζει με ράβδο τον Λόγο που γεννήθηκε από τον Θεό, επειδή τα πάντα στηρίζονται από αυτόν: «Με τον λόγο του Κυρίου», λέει, «στερεώθηκαν οι ουρανοί». Και: «Ο Κύριος υποστηρίζει τους δικαίους». Έχουμε οδηγηθεί λοιπόν στον Πατέρα μέσω του Υιού, και αυτό το φανερώνει ο ίδιος ως αληθινό, λέγοντας: «Και θα τους περάσω κάτω από τη ράβδο μου». Εξάλλου, η ράβδος είναι και με άλλον τρόπο σύμβολο της βασιλείας· διότι ο Θεός και Πατέρας των όλων βασιλεύει μέσω του Υιού. Αυτόν θα μπορούσε να υποδηλώνει η ράβδος του Ααρών που βλάστησε μέσα στα Άγια των Αγίων· αυτόν και η ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και εκείνη που μας παρηγορεί όλους πνευματικά, και που στηρίζει όσους έχουν πιστέψει ώστε να εδραιωθούν καλά, σύμφωνα με όσα υμνούνται στους Ψαλμούς προς τον Θεό και Πατέρα των όλων: «Η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυτές με παρηγόρησαν». Ράβδος λοιπόν είναι ο Υιός. Αλλά όσο ήταν σαν να βρισκόταν στο χέρι του Πατέρα και στα υψώματα της θεότητας, προτού να γίνει σαν κι εμάς, εμείς οι ταλαίπωροι ζούσαμε χωρίς Θεό στον κόσμο· και πλανιόμασταν, λατρεύοντας την κτίση και υποδουλωμένοι στις πλεονεξίες των ακάθαρτων πνευμάτων.

Αλλά φέρνουν αντίρρηση και σε αυτό πάλι οι ανόητοι Σαμαρείτες, και λένε ότι, ενώ είναι ενδεχόμενο να παραμένουν οι ψυχές του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ, τα σώματά τους δεν είναι δυνατόν να αναστηθούν. Ώστε, λοιπόν, είναι δυνατόν η ράβδος του δικαίου Μωυσή να γίνει φίδι, αλλά τα σώματα των δικαίων δεν είναι δυνατόν να ζήσουν και να αναστηθούν; Και το μεν παρά φύσιν συνέβη, το δε κατά φύσιν δεν αποκαθίσταται; Και η ράβδος του Ααρών, αν και είχε αποκοπεί και νεκρωθεί, βλάστησε χωρίς την υγρασία του νερού, και μάλιστα ενώ βρισκόταν κάτω από στέγη έβγαλε βλαστούς σαν να ήταν στους αγρούς, και ενώ βρισκόταν σε ξηρό μέρος, απέδωσε μέσα σε μία νύχτα μαζί με καρπούς όσα αποδίδουν τα δέντρα που ποτίζονται για πολλά χρόνια. Η ράβδος του Ααρών τρόπον τινά αναστήθηκε εκ νεκρών, και ο ίδιος ο Ααρών δεν εγείρεται; Και για να του διατηρήσει ο Θεός την αρχιερωσύνη, θαυματούργησε πάνω σε ένα ξύλο, ενώ στον ίδιο τον Ααρών δεν θα χαρίσει την ανάσταση; Και μια γυναίκα, παρά φύσιν, γίνεται αλάτι και η σάρκα μεταβάλλεται σε αλάτι, ενώ η σάρκα δεν αποκαθίσταται σε σάρκα; Και στήλη άλατος έγινε η γυναίκα του Λωτ, η γυναίκα όμως του Αβραάμ άραγε δεν ανασταίνεται; Και με ποια δύναμη μεταβλήθηκε το χέρι του Μωυσή, το οποίο μέσα σε μια στιγμή έγινε σαν χιόνι και πάλι αποκαταστάθηκε; Ασφαλώς με το θείο πρόσταγμα. Επομένως, τότε το πρόσταγμα ήταν ισχυρό, ενώ τώρα δεν είναι πλέον ισχυρό;

Για να πειστούν δε περισσότερο οι άνθρωποι ότι η χάρη της ιερωσύνης δίδεται από τον Θεό σε αυτούς που κρίνονται άξιοι, λαμβάνει ράβδους από κάθε φυλή που του προσκομίζονται από τους προύχοντες, έχοντας ο καθένας σημαδέψει με δικά του γράμματα τη ράβδο που παρέδιδε, μεταξύ των οποίων ήταν και εκείνη του ιερέα Ααρών. Αφού τις εναπέθεσε στον ναό, μέσω αυτών φανερώνει στον λαό την απόφαση του Θεού περί της ιερωσύνης. Διότι, μόνη από όλες, η ράβδος του Ααρών εβλάστησε και παρήγαγε και ωρίμασε καρπό από το ξύλο (ο δε καρπός ήταν κάρυο), πράγμα που φάνηκε μέγιστο θαύμα ακόμη και στους απίστους, το πώς δηλαδή το ξηρό, αποφλοιωμένο και άρριζο ξύλο, αφού αθρόως γέμισε χυμούς, ενήργησε όπως τα ριζωμένα δέντρα, καθώς η θεία δύναμη έγινε για το ξύλο και χώμα και φλοιός και ικμάδα και ρίζα και χρόνος.

Καθολική εορτή πανηγυρίζουμε σήμερα, ταυτόχρονα και τον νόμο εκπληρώνοντας και τη χάρη επικυρώνοντας, διότι ο νόμος δόθηκε μέσω του Μωυσή, ενώ η χάρη και η αλήθεια έγιναν μέσω του Ιησού Χριστού. Όπου υπάρχει δούλος, εκεί ταιριάζει το «δόθηκε», όπου υπάρχει ελεύθερος, εκεί το «έγινε», διότι ο μεν δούλος υπηρετεί, ο δε δεσπότης εξουσιάζει. Και πάλι: Πλήρωμα του νόμου είναι ο Χριστός προς δικαίωση κάθε πιστού. Ο νόμος εκπληρώθηκε, η χάρη εισήχθη στη θέση του· ο ιουδαϊκός λαός πάλιωσε, ο χριστιανικός λαός ανακαινίστηκε. Γι' αυτό, για τον μεν πρώτο έχει ειπωθεί: «Εκείνο που παλιώνει και γερνάει είναι κοντά στον αφανισμό», για τον δε δεύτερο: «Θα ανακαινιστεί η νεότητά σου σαν του αετού». Εκεί η σκιά, εδώ η αλήθεια· εκεί τα άζυμα, εδώ ο άρτος· εκεί η περιτομή, εδώ η σφραγίδα· εκεί η κιβωτός, εδώ η Παρθένος· εκεί οι πλάκες, εδώ τα Ευαγγέλια· εκεί η στάμνος, εδώ το θυσιαστήριο· εκεί η ράβδος του Ααρών που άνθισε καρύδια, εδώ η σταυρική ράβδος που καρποφόρησε τον ληστή στον Παράδεισο· εκεί η έρημος, εδώ ο Παράδεισος· εκεί η γη της επαγγελίας, εδώ η κληρονομιά της βασιλείας των ουρανών. Γι' αυτό και η παρούσα κατάσταση μιμείται την τάξη του ουρανού με την αστρολαμψία των νεοφωτίστων· και επάνω αστέρες και κάτω αστέρες. Ουρανός για εμάς σήμερα είναι η γη, όχι επειδή άλλαξε η τοποθεσία, αλλά επειδή μεταδόθηκε η πρότερη ευλογία.

Πώς γέννησε η Παρθένος; Πες μου, πώς βλάστησε η ράβδος του Ααρών; Πώς γέννησε η Παρθένος; Πες μου, πώς δόθηκε από τον ουρανό το μάννα; Πώς πολλαπλασιάστηκε η υδρία; Πώς από τη ρίζα του Ιεσσαί βλάστησε το άνθος; Πώς το λάδι του Ελισσαίου ανέβλυσε στα πήλινα δοχεία; Πώς γέννησε η Παρθένος; Πες μου, πώς την εποχή του Γεδεών ο πόκος έσταξε δρόσο; Πες μου, πώς στην περίπτωση του Σαμψών το οστό ανέβλυσε νερό; Πες μου, πώς το καμίνι διαφύλαξε τους παίδες; Πες μου, πώς επί Μανωέ άναψε η πέτρα χωρίς καύσιμη ύλη; Πες μου, πώς καιγόταν η βάτος και δεν κατακαιγόταν; Πες μου, πώς δεν καταφλέχθηκε ο Ηλίας μέσα στο πύρινο άρμα; Πες μου, πώς ο Μωυσής εισήλθε στον γνόφο και πάλι εξήλθε; Πώς γέννησε η Παρθένος; Πώς ο Ησαΐας είδε τον Κύριο να κάθεται σε θρόνο υψηλό και υπερυψωμένο; Πες μου, πώς ο Δανιήλ φανέρωσε το κρυμμένο ενύπνιο στον Ναβουχοδονόσορα; Πώς ο Ιεζεκιήλ είδε τον Αόρατο να κάθεται σε άρμα Χερουβίμ; Πώς γέννησε η Παρθένος; Πώς ο Ιερεμίας αγιάστηκε ως προφήτης από τη μήτρα της μητέρας του; Πες μου, πώς τα νεκρά οστά του προφήτη ανέστησαν τότε τον νεκρό; Πες μου, πώς η Ερυθρά στερεοποιήθηκε με τη ράβδο; Πες μου, πώς ο Ιορδάνης γύρισε πίσω το ρεύμα του; Πες μου, πώς τα δέντρα κυοφορούν τους καρπούς; Πες μου, πώς η άμπελος φέρει το σταφύλι; Πες μου, πώς η νύχτα γέννησε την ημέρα; Πώς γέννησε η Παρθένος; Πες μου, πώς ο φωστήρας του ήλιου θερμαίνει τον κόσμο, πες μου, πώς ο ουρανός φανερώνει τα άστρα;

Διότι τα πάντα έπραττε και τα πάντα μεριμνούσε υπέρ της δικής τους σωτηρίας. Εάν όμως φάνηκαν ανάξιοι της ευεργεσίας, ας το καταλογίσουν στις δικές τους παρανομίες και στην υπερβολή της αγνωμοσύνης τους. Ας πει λοιπόν ο οίκος του Ααρών ότι είναι αγαθός, ότι το έλεός Του μένει στον αιώνα. Εδώ καλεί ξεχωριστά τους ιερείς στην υμνωδία, δείχνοντας πόσο υπερέχουσα είναι η ιεροσύνη. Διότι όσο ανώτεροι ήταν αυτοί από τους άλλους, τόσο μεγαλύτερη τιμή απολάμβαναν από τον Θεό, όχι μόνο ως προς το αξίωμα της ιεροσύνης, αλλά και σε όλα τα υπόλοιπα. Αφού και όταν κατήλθε πυρ, εξαιτίας τους κατήλθε, και η γη άνοιξε, και το ραβδί βλάστησε, και αμέτρητα άλλα θαύματα έγιναν δι' αυτούς, ή μάλλον υπέρ αυτών.

«Διότι», λέει, «Πνεύμα Άγιο θα επέλθει σε σένα και δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει· γι' αυτό και το άγιο που θα γεννηθεί θα ονομαστεί Υιός Θεού». Εάν δε θέλεις να γνωρίσεις πώς η φύση αρνείται τη δική της τάξη, για να υπηρετήσει παρά φύση τη βουλή του Θεού, ρώτησε τη ράβδο του Ααρών: «Πες, ξηρή ράβδε, πώς βλάστησες φύλλα και καρπό σε μια ακαριαία στιγμή, παρά φύση;»

Διότι Εκείνος που είπε εξ αρχής: «Ας βλαστήσει η γη χλωρό χόρτο», και διέγειρε τη δύναμή της προς καρπογονία, αυτός έκανε τότε να βλαστήσει και εκείνο το ξύλο, μολονότι ήταν ξηρό και άκαρπο, και χωρίς χώμα και ρίζα· και αποτελούσε λοιπόν η ράβδος εκείνη έλεγχο και μάρτυρα και της δικής τους κακίας και της κρίσεως του Θεού, η οποία, αν και δεν έβγαζε φωνή, ηχηρότερα και από σάλπιγγα, διά της όψεώς της, παραινούσε τους πάντες να μην επιχειρούν στο εξής τέτοια πράγματα.

Χαίρε, η φλογοφόρος βάτος, την οποία είδε κάποτε ο περίφημος Μωυσής στο όρος Σινά. Χαίρε, η αγιόβλαστη ράβδος του Ααρών, του πραγματικά περίβλεπτου μεταξύ των ιερέων. Χαίρε, η πορφυροποίκιλτη νέα σκηνή, την οποία φιλοτέχνησε ο τεχνίτης Βεσελεήλ. Χαίρε, το χρυσό, διάλιθο και χρυσοΰφαντο λόγιο. Χαίρε, το ιλαστήριο που επισκιάζεται από τα δύο Σεραφείμ.

Εγκαταλείποντας τη ρέουσα και χαμερπή ζωή, ας προσέλθουμε στη μόνιμη και ανώτερη ζωή και ας ανυψωθούμε μαζί με τη Δέσποινά μας, η οποία ανεβαίνει από τη γη προς την αγήρατη ζωή. Η πύλη που βλέπει προς ανατολάς, η ένθεη κλίμακα, η ράβδος του Ααρών, η ζώσα νεφέλη, καθώς ανυψώνεται από τη γη μέσα σε νεφέλες, καλεί τους θείους αποστόλους.

Επιπροσθέτως, επιθυμώ να μάθω από εσένα και για άλλα αρχαία παράδοξα θαύματα του Θεού, τα οποία προηγήθηκαν ως προτύπωση αυτού του καινούργιου και ξένου μυστηρίου. Πες μου, πώς ο πόκος του Γεδεών γέμισε μόνος του από την ουράνια δρόσο, ενώ ολόκληρη εκείνη η γη απέμεινε ξηρή, μη έχοντας μερίδιο από αυτήν τη δρόσο; Και πώς, αντίστροφα, ολόκληρη εκείνη η γη δέχθηκε τη βροχή στους κόλπους της, ενώ μόνος ο πόκος όχι; Αλλά και η βάτος που εμφανίστηκε στον Μωυσή, πες μου, πώς, ενώ καιγόταν από τη φωτιά, δεν κατακάηκε, παρότι ήταν εύφλεκτης φύσεως; Και η ράβδος του Ααρών, η ξερή και άνικμη, πες μου πώς βλάστησε και στολίστηκε με φύλλα, φέρνοντας μαζί και καρπούς; Αλλά και το θαύμα που επιτελέστηκε από τον Θεό πριν από όλα αυτά, επιθυμώ να ερμηνευθεί από εσένα.

Κοντάκιο μεθεόρτιο της Γεννήσεως του Χριστού, το οποίο φέρει την εξής ακροστιχίδα <ο ύμνος Ρωμανού> ήχος δ' <οι οίκοι>: Η προσευχή μαζί και <στεναγμός>. Προοίμιο Καταπλάγηκε ο Ιωσήφ βλέποντας το υπερφυσικό γεγονός, και έφερνε στον νου του τον υετό πάνω στον πόκο, κατά την άσπορη κυοφορία σου, Θεοτόκε, τη βάτο μέσα στο πυρ που δεν κατακαιγόταν, τη ράβδο του Ααρών που βλάστησε· και δίνοντας μαρτυρία ο μνήστοράς σου και φύλακας, κραύγαζε προς τους ιερείς: Παρθένος γεννά και μετά τον τοκετό παραμένει πάλι παρθένος.

Η χρυσή στάμνα είναι το σώμα του Χριστού, το μάννα ο θείος Λόγος με τον οποίο ενώθηκε· ποια είναι δε η κιβωτός; Η Παρθένος γεννά και μετά τον τοκετό μένει πάλι παρθένος. Τώρα βλέπω τη ράβδο του Ααρών που άνθισε χωρίς πότισμα, για την οποία μου έγραψε ο Ησαΐας του Αμώς. «Ιδού», λέει, «θα προέλθει ράβδος από τον Ιεσσαί και από τη ρίζα άνθος». Ποια είναι η ράβδος του Ααρών και του Ιεσσαί;

Ας σκιρτά σύμπασα η κτίση, αντλώντας μυστικά τα νάματα της αφθαρσίας από την παρθενική πηγή και καταπαύοντας τη θανατηφόρα δίψα. Τέτοια είναι όσα εορτάζουμε σήμερα· τόσο σπουδαία είναι όσα υμνολογούμε, τα οποία μας χαρίζει, έχοντας κοιμηθεί με ειρήνη και δικαιοσύνη, η χριστοανθής ρίζα του Ιεσσαί, η ιερόβλαστη ράβδος του Ααρών, ο νοητός παράδεισος του ξύλου της ζωής, ο έμψυχος λειμώνας των παρθενικών αρωμάτων, η ανθισμένη θεογεώργητη άμπελος του ώριμου και ζωοσταγούς βότρυος, ο υψηλός και επηρμένος χερουβικός θρόνος του Παμβασιλέως, ο πλήρης οίκος της δόξης του Κυρίου, το άγιο καταπέτασμα του Χριστού, ο φωτεινότατος τόπος της Ανατολής. Έχοντας κοιμηθεί, λέγω, αλλά όχι έχοντας πεθάνει· έχοντας μεταστεί, αλλά χωρίς να εγκαταλείψει την υπεράσπιση του γένους. Με ποιον λόγο, λοιπόν, να παραστήσουμε το μυστήριό σου; Απορούμε πώς να το κατανοήσουμε, αδυνατούμε να το εκφράσουμε, ιλιγγιούμε να το περιγράψουμε, διότι είναι παράδοξο, υψηλό και υπέρτερο από κάθε διάνοια· διότι δεν έχει κοινά γνωρίσματα ούτε ομοιάζει με τα άλλα, ώστε να μπορέσουμε πρόχειρα να προσκομίσουμε αποδείξεις από τα δικά μας μέτρα, αλλά αντιλαμβανόμενοι με ευσέβεια όσα σε αφορούν με βάση εκείνα που υπερβαίνουν τα ανθρώπινα, αναγνωρίζουμε μόνο σε εσένα τα υπέρ άνθρωπον. Άλλωστε, αντέστρεψες τους όρους της φύσεως κατά την άρρητη γέννηση. Διότι πού γνώρισε ποτέ κανείς παρθένο να συλλαμβάνει ασπόρως; Ω του θαύματος! Αυτήν που κυοφορεί και γεννά ως μητέρα, τη βλέπει να παραμένει άφθορη ως παρθένος, επειδή Θεός ήταν Εκείνος που γεννήθηκε.