Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 21:5

Είναι βέβαια ολοφάνερο σε όλους, έστω κι αν κάποιος ίσως δεν το λέει· εξάλλου, θα μπορούσε κανείς να διακρίνει τη δύναμη του μυστηρίου και μέσα στις παλαιότερες Γραφές. Στο βιβλίο των Αριθμών αναφέρονται τα εξής: «Και αφού αναχώρησαν από το όρος Ωρ, πήραν τον δρόμο προς την Ερυθρά θάλασσα για να παρακάμψουν τη γη της Εδώμ· και ο λαός έχασε την υπομονή του στον δρόμο. Και παραπονιόταν ο λαός εναντίον του Θεού και εναντίον του Μωυσή λέγοντας: Γιατί μας βγάλατε από την Αίγυπτο, για να μας θανατώσετε στην έρημο; Διότι δεν υπάρχει ούτε ψωμί, ούτε νερό. Η δε ψυχή μας αηδίασε αυτό το ανούσιο ψωμί. Και έστειλε ο Κύριος στον λαό τα θανατηφόρα φίδια, τα οποία δάγκωναν τον λαό. Και πέθανε πολύς λαός από τους υιούς του Ισραήλ. Και αφού προσήλθε ο λαός στον Μωυσή, έλεγε: Αμαρτήσαμε, διότι μιλήσαμε εναντίον του Κυρίου και εναντίον σου. Προσευχήσου λοιπόν στον Κύριο να απομακρύνει από εμάς τα φίδια. Και προσευχήθηκε ο Μωυσής για τον λαό. Και είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Κατασκεύασε ένα φίδι και τοποθέτησέ το πάνω σε έναν ιστό. Και θα συμβεί το εξής: εάν ένα φίδι δαγκώσει κάποιον άνθρωπο, κάθε δαγκωμένος που θα το βλέπει, θα ζήσει. Και κατασκεύασε ο Μωυσής ένα χάλκινο φίδι, και το έστησε πάνω σε έναν ιστό. Και συνέβαινε, όταν ένα φίδι δάγκωνε άνθρωπο και εκείνος κοίταζε το χάλκινο φίδι, να διατηρείται στη ζωή». Διότι αυτοί υπηρετούσαν ως δούλοι στην Αίγυπτο, και ενώ ήταν καταπιεσμένοι από ανυπόφορη δουλεία, λυτρώθηκαν από τον Θεό, χάρη στα πολλά και αξιοθαύμαστα σημεία που συντελέστηκαν εκεί.

Διότι το μεν νερό μεταβαλλόταν σε αίμα, ενώ βάτραχοι και σκνίπες, αλλά και κυνόμυγες, και επιδρομές χαλαζιού σχεδόν εκστράτευαν εναντίον της γης των Αιγυπτίων· τιμωρούνταν δε και με σκοτάδι, και ο θάνατος των πρωτοτόκων βασάνιζε αφόρητα εκείνους που είχαν επιλέξει την καταδυνάστευση, ενώ ο Θεός παραδόξως διέσωζε τους απογόνους του Ισραήλ. Έπειτα, περνώντας μέσα από τη θάλασσα σαν να βάδιζαν σε ξηρά, έβλεπαν τους Αιγυπτίους να έχουν αφανιστεί άθλια. Δέχονταν άρτο από τον ουρανό, καθώς ο Θεός έστελνε σε αυτούς το μάννα. Τους ακολουθούσε δε ο Χριστός, που νοείται ως η πέτρα, και απροσδόκητα ελεούσε με πηγές νερών αυτούς που διψούσαν. Διότι το Θείο είναι παντοδύναμο, και προσφέρει άφθονα τα αναγκαία για τη ζωή σε όσους έχουν αφιερωθεί σε Αυτό. Αλλά αυτοί που απόλαυσαν τόσο εξαίρετα αγαθά, υποκύπτουν σε μικρές δοκιμασίες. Επειδή είναι αμνήμονες των όσων έλαβαν από τον Θεό, και ελάχιστα σταθεροί στην πίστη προς Αυτόν, αλλά θρασείς και ευμετάβολοι και έτοιμοι για μικροψυχία, αγνοώντας παράλογα εκείνα με τα οποία τιμήθηκαν. Διότι αποκαλούν κενό τον άρτο από τον ουρανό, και παραπονούνταν για την έλλειψη των υδάτων· αν και είχαν μάθει ότι τίποτε δεν είναι ακατόρθωτο για τη θεία και άρρητη φύση, η οποία έκανε την απότομη πέτρα για χάρη τους μητέρα ποτάμιων ναμάτων. Επειδή δε διατύπωσαν αδικαιολόγητη κατακραυγή εναντίον του Θεού, τιμωρούνταν με τα δαγκώματα των όφεων.

Και κατά την ανάπαυση είπε: Επίστρεψε, Κύριε, στις χιλιάδες και τις μυριάδες του Ισραήλ. Και η νεφέλη τους σκέπαζε την ημέρα, όταν αναχωρούσαν από το στρατόπεδο. Και ο λαός γόγγυζε με κακία ενώπιον του Κυρίου. Και ο Κύριος το άκουσε, και οργίστηκε με θυμό, και άναψε ανάμεσά τους φωτιά από τον Κύριο, η οποία κατέφαγε ένα μέρος του στρατοπέδου, και ο λαός κραύγασε προς τον Μωυσή. Και ο Μωυσής προσευχήθηκε στον Κύριο, και η φωτιά κόπασε. Και το όνομα του τόπου εκείνου ονομάστηκε Εμπυρισμός, επειδή άναψε ανάμεσά τους φωτιά από τον Κύριο.» Και μετά από αυτό πάλι: «Και αφού αναχώρησαν από το όρος Ωρ και πήραν τον δρόμο προς την Ερυθρά Θάλασσα, περικύκλωσαν τη γη Εδώμ. Και ο λαός ολιγοψύχησε καθ' οδόν. Και ο λαός καταλαλούσε εναντίον του Θεού και εναντίον του Μωυσή, λέγοντας: Γιατί μας βγάλατε από τη γη της Αιγύπτου, για να μας σκοτώσετε στην έρημο; Επειδή δεν υπάρχει ούτε άρτος ούτε νερό, και η ψυχή μας αηδίασε αυτόν τον κούφιο άρτο. Και ο Κύριος έστειλε στον λαό τα θανατηφόρα φίδια, τα οποία δάγκωναν τον λαό, και πέθανε πολύς λαός από τους υιούς του Ισραήλ.» Βλέπεις, λοιπόν, ότι με φωτιά και με φίδια καταστράφηκε ο λαός που ψιθύριζε και γόγγυζε.

Διότι άλλοι μεν αναχωρούν από το όρος του Κυρίου, ενώ η κιβωτός προπορεύεται αυτών και αναζητά εκ των προτέρων τόπο αναπαύσεως· και ενώ ο Μωυσής προσεύχεται και μεσιτεύει, και μάλιστα ενώ η νεφέλη τους επισκιάζει, άλλοι δε, αποκαλώντας κενό τον άρτον εξ ουρανού, καταφέρονταν με σφοδρότατη κατακραυγή εναντίον του Θεού και του Μωυσή. Εξαιτίας αυτού, οι μεν έγιναν αναγκαστικά βορά του πυρός, οι δε εξολοθρεύτηκαν αμέσως από τα δαγκώματα φαρμακερών φιδιών. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Και ποια μπορεί να είναι πάλι η βαθύτερη σημασία και στα δύο; Και τι είναι το όρος του Κυρίου; ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Όρος του Κυρίου νομίζω πως ονομάζει το Σινά, στο οποίο κατέβηκε με τη μορφή πυρός ο Δημιουργός των πάντων, και εμφανίστηκε σε όλο τον λαό, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, και εξήγγειλε τους νόμους για όσα έπρεπε να πράξουν· «Διότι εκεί έθεσε για τους υιούς του Ισραήλ προστάγματα και κρίσεις». Αλλά και παλαιότερα ο Χριστός ήταν εκείνος που τα νομοθετούσε. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, ονομάζει δικούς του λόγους τους νόμους που δόθηκαν μέσω του Μωυσή. Διότι είπε: «Αλήθεια σας λέω, έως ότου παρέλθει ο ουρανός και η γη, ούτε ένα ιώτα ή μία κεραία δεν θα παρέλθει από τον νόμο, μέχρι να εκπληρωθούν όλα. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, οι δικοί μου λόγοι όμως δεν πρόκειται να παρέλθουν». Εμπρός λοιπόν, αφήνοντας την παχύτητα της ιστορίας, ας εξετάσουμε προσεκτικά τη λεπτότητα των πνευματικών εννοιών.

Εκείνοι, λοιπόν, που εξαιτίας της αμαρτίας έχουν αθετήσει ολόκληρη την οικονομία που νοείται εν Χριστώ, θα γίνουν τροφή του πυρός. Ο γογγυσμός δε, όπως φαίνεται, φανερώνει την αποστασία και την απροθυμία τους να αποδεχθούν τη σωτηρία που προέρχεται από Αυτόν, παρόλο που έχουν γευτεί τη χάρη και έχουν την εμπειρία των παρελθόντων ως ασφαλές ενέχυρο για τα μέλλοντα. ΚΥΡΙΛΛΟΣ. Έτσι λέω· επειδή μικροψύχησαν και άλλοι, έκαναν την ίδια κατακραυγή και καταλαλούσαν κρυφά εναντίον του Θεού και του Μωυσή, αποκαλώντας το μάννα που προήλθε από τον ουρανό άρτο κενό. Αλλά εξολοθρεύτηκαν από τα φίδια. Διότι εκείνοι που με την αχαριστία τους ατιμάζουν τον Σωτήρα και Λυτρωτή των πάντων, και θεωρούν τη χάρη της ελευθερίας ως μηδαμινή, και επιπροσθέτως διασύρουν ως άχρηστο τον ζωοποιό Λόγο Του και τη δωρεά του Πνεύματος, θα περιπέσουν στα δαγκώματα του μιαιφόνου δράκοντα.

Και ο λαός γόγγυζε και έλεγε πονηρά λόγια ενώπιον του Κυρίου. Και άναψε ανάμεσά τους φωτιά από τον Κύριο, και κατέφαγε ένα μέρος της παρεμβολής. Διότι αυτούς που βλασφημούν ενώπιον του Χριστού και τον αποστρέφονται, τους κατατρώγει το πυρ της γεέννης. Ανέφερε δε «μέρος», διότι πολλοί από αυτούς, αφού μετανοήσουν, θα εξαιρεθούν από την κόλαση. Και σε άλλον πάλι καιρό, όταν γόγγυζαν κατά του Θεού και αποκαλούσαν το μάννα κούφιο άρτο, θανατώνονταν από τα δαγκώματα των φιδιών. Διότι εκείνοι που με την αχαριστία τους ατιμάζουν τον ευεργέτη Θεό, περιπίπτουν στα δαγκώματα του νοητού δράκοντα. Ο Θεός πρόσταξε τον Μωυσή να κατασκευάσει δύο σφυρήλατες ασημένιες σάλπιγγες, για να συγκαλεί τη συναγωγή και να μετακινεί τις παρεμβολές· και όταν έπρεπε να συγκεντρωθούν προς αυτόν μόνο οι ηγέτες του λαού, σάλπιζαν με τη μία, ενώ όταν επρόκειτο για τον λαό, με τις δύο. Για δε τις μετακινήσεις των παρεμβολών, όρισε τέσσερα είδη σημάτων μέσω αυτών των σαλπίγγων. Οι σάλπιγγες λοιπόν είναι δύο, διότι διττός είναι ο λόγος της εκκλησιαστικής διδασκαλίας, αφενός ρυθμίζοντας τον βίο, αφετέρου επιμελούμενος τα δόγματα. Είναι δε και οι δύο σφυρήλατες και ασημένιες, λόγω του εύηχου, του λαμπρού και του αψεγάδιαστου και του ενός και του άλλου λόγου. Και τους μεν ηγέτες τους συγκαλούσε η μία σάλπιγγα. Διότι υπάρχει ανάγκη από διορθωτικό λόγο και για τους καθοδηγητές· επειδή είναι άνθρωποι, χρειάζονται όμως λίγο· «Δώσε, λέει, αφορμή στον σοφό, και θα γίνει σοφότερος». Τον δε λαό τον συγκαλούσαν οι δύο.

Την χτύπησε ο Μωυσής λέγοντας: «Μήπως από την πέτρα αυτή θα σας βγάλουμε νερό;» Και βγήκε νερό. Και είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή και τον Ααρών: «Επειδή δεν με πιστέψατε, ώστε να με αγιάσετε ενώπιον των υιών του Ισραήλ, γι' αυτόν τον λόγο δεν θα εισαγάγετε εσείς τη συναγωγή αυτή στη γη που τους έδωσα». Αποστέλλει πρέσβεις ο Μωυσής προς τον βασιλιά του Εδώμ, για να τους επιτρέψει τη διέλευση· εκείνος όμως δεν το επέτρεψε, και οι υιοί του Ισραήλ απομακρύνθηκαν από αυτόν. Όταν δε ήλθαν στο όρος Ωρ, κατόπιν προσταγής του Θεού, ο Μωυσής, αφού πήρε τον Ααρών και τον Ελεάζαρ, τον γιο του, τους ανέβασε στο όρος· και έντυσε τον Ελεάζαρ με τα ενδύματά του [του Ααρών]. Ο δε Ααρών πέθανε στο όρος. Και τον έκλαψε ο λαός για τριάντα ημέρες. Κατέλαβαν τον Χαναναίο και τον αναθεμάτισαν. Όταν έφτασαν στην Ερυθρά Θάλασσα, περικύκλωναν τη γη του Εδώμ, και ολιγοψύχησαν και γόγγυζαν κατά του Μωυσή· και έστειλε ο Θεός εναντίον τους θανατηφόρους όφεις. Και προσευχήθηκε ο Μωυσής· και κατασκεύασε έναν χάλκινο όφι, καθώς είχε προσταχθεί από τον Θεό. Και όποιος δαγκωνόταν, όταν έστρεφε το βλέμμα του προς τον όφι, έμενε ζωντανός. Για τον όφι αυτόν έχει γραφτεί στο Ευαγγέλιο: «Όπως ο Μωυσής ύψωσε τον όφι στην έρημο, έτσι πρέπει να υψωθεί ο Υιός του ανθρώπου». Αποστέλλει πρέσβεις ο Μωυσής προς τον βασιλιά των Αμορραίων, τον Σηών. Αυτός δε ο Σηών, έχοντας πολεμήσει πρωτύτερα τον βασιλιά του Μωάβ, είχε πάρει τη γη του.

Διότι τον είχε εγκαταλείψει η θεία δύναμη που συμπολεμούσε μαζί του. Αυτός (ο λαός), ενώ ευαρεστούσε τον Θεό, μέσω του Μωυσή ξέφυγε από τα φοβερά και βαριά χέρια των Αιγυπτίων· και όχι μόνο αυτό, αλλά και η αγριεμένη θάλασσα γι' αυτούς μεν είχε μετατραπεί παραδόξως σε ίσιο δρόμο, ενώ αιώνιος τάφος ανοιγόταν για τους Αιγύπτιους που τους καταδίωκαν, προκαλώντας θαυματουργικά τον όλεθρο στα ίδια τα άλογα, στα άρματα, στον ίδιο τον Φαραώ. Εξαιτίας αυτών ο αγαπημένος από τον Θεό λαός ευφράνθηκε και αγαλλίασε και με χαρά έψαλε την εξόδια ωδή στον αρχιστράτηγο και νικητή Θεό. Αλλά πάλι αυτοί, όταν παρασύρθηκαν και κυριεύτηκαν από γογγυσμό και χωρίς την προσταγή του Θεού ετοιμάστηκαν για πόλεμο και παρασύρθηκαν να θέσουν την εμπιστοσύνη στη δύναμη των χεριών τους πάνω από το θείο πρόσταγμα, καταπολεμήθηκαν με σφοδρότητα και ηττήθηκαν, αυξάνοντας με το δικό τους παράπτωμα την ισχύ των αντιπάλων και εξυψώνοντας τη δόξα τους. Όταν όμως πάλι καθοδηγούνταν από τον νόμο του Θεού και πειθαρχούσαν στα λόγια του Μωυσή, κυρίευσαν πολλές πόλεις των εχθρών, αιχμαλώτισαν πολλούς ανθρώπους, άρπαξαν πολλά λάφυρα και γέμισαν από πολλή ευφροσύνη και χαρά. Και θα παρέμενε σε αυτούς η ευφροσύνη και η τέρψη για τη νίκη, αν με την αχαριστία τους δεν έστρεφαν τα φίδια εναντίον τους· επειδή δεν υπήρχε κάποιο έθνος, το οποίο να εκτελέσει και να φανερώσει με το ξίφος τη δίκαιη αγανάκτηση του Θεού για την αχαριστία.