Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 23:19

Διότι, αν, επειδή το Πνεύμα δεν είναι κτίσμα (καθώς αυτό αποδείχθηκε), ρωτάτε: «Μήπως λοιπόν το Πνεύμα είναι Υιός;», τότε είναι ώρα, αφού μάθετε ότι ούτε ο Υιός είναι κτίσμα (διότι μέσω αυτού δημιουργήθηκαν τα κτιστά), να ρωτήσετε: «Μήπως λοιπόν ο Υιός είναι Πατέρας;». Ή και ως εξής: «Μήπως λοιπόν το Πνεύμα είναι ο Υιός, και ο ίδιος ο Υιός είναι το Άγιο Πνεύμα;». Όσοι όμως κάνουν τέτοιους συλλογισμούς, θα βρεθούν εκτός της Αγίας Τριάδος και θα κριθούν ως άθεοι, επειδή αλλοιώνουν το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, και το μεταφέρουν, όπως οι ίδιοι θέλουν, κατ' ομοίωση της ανθρώπινης γέννησης, κάνοντας λόγο για εγγονούς και παππούδες, και αναπλάθοντας για τον εαυτό τους τη θεογονία των Ελλήνων. Αυτή όμως δεν είναι η πίστη της Εκκλησίας, αλλά είναι, όπως είπε ο Σωτήρας, εις Πατέρα και Υιόν και Άγιον Πνεύμα· Πατέρα, βεβαίως, που δεν μπορεί να ονομάζεται παππούς, και Υιό που δεν μπορεί να ονομάζεται Πατέρας, και Άγιο Πνεύμα που δεν ονομάζεται με κανέναν άλλο τρόπο παρά μόνο έτσι. Με βάση αυτή την πίστη δεν επιτρέπεται η εναλλαγή των ονομάτων· αλλά πάντοτε ο Πατέρας είναι Πατέρας, και ο Υιός πάντοτε Υιός, και το Άγιο Πνεύμα πάντοτε είναι και λέγεται Άγιο Πνεύμα. Διότι στα ανθρώπινα πράγματα δεν ισχύει αυτό, έστω κι αν οι Αρειανοί φαντάζονται τέτοια. Διότι, όπως είναι γεγραμμένο: «Ο Θεός δεν είναι σαν τον άνθρωπο», έτσι θα μπορούσε να πει κάποιος ότι οι άνθρωποι δεν είναι σαν τον Θεό. Επειδή στους ανθρώπους, ο πατέρας δεν είναι πάντοτε πατέρας, ούτε ο υιός είναι πάντοτε υιός.

Εάν δηλαδή, επειδή το Πνεύμα δεν είναι κτίσμα (διότι αυτό έχει αποδειχθεί), ρωτάτε: «Άραγε το Πνεύμα είναι Υιός;», τότε είναι καιρός, αφού μάθατε ότι ούτε ο Υιός είναι κτίσμα (επειδή μέσω αυτού δημιουργήθηκαν τα κτιστά), να ρωτήσετε: «Άραγε ο Υιός είναι Πατέρας;». Ή και με αυτόν τον τρόπο: «Λοιπόν το Πνεύμα είναι ο Υιός, και ο ίδιος ο Υιός είναι το Άγιο Πνεύμα;». Σκεπτόμενοι όμως τέτοια πράγματα, θα βρεθούν εκτός της Αγίας Τριάδος και θα κριθούν ως άθεοι, επειδή αλλοιώνουν το όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος· μεταφέροντάς τα, όπως οι ίδιοι θέλουν, στο πρότυπο της ανθρώπινης γέννησης, κάνοντας λόγο για απογόνους και παππούδες, και αναπλάθοντας για τον εαυτό τους τη θεογονία των Ελλήνων. Δεν είναι όμως αυτή η πίστη της Εκκλησίας, αλλά, όπως είπε ο Σωτήρας, πιστεύουμε στον Πατέρα, στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα· Πατέρα, βέβαια, που δεν μπορεί να ονομαστεί παππούς, και Υιό που δεν μπορεί να ονομαστεί Πατέρας, και Άγιο Πνεύμα που δεν ονομάζεται αλλιώς παρά μόνον έτσι. Βάσει αυτής της πίστεως, δεν χωρεί καμία εναλλαγή των όρων· αλλά ο Πατήρ είναι πάντοτε Πατήρ, ο Υιός είναι πάντοτε Υιός, και το Άγιο Πνεύμα πάντοτε είναι και ονομάζεται Άγιο Πνεύμα. Στα ανθρώπινα δεδομένα βέβαια δεν συμβαίνει το ίδιο, έστω κι αν οι Αρειανοί φαντάζονται κάτι τέτοιο. Διότι, όπως είναι γραμμένο, «ο Θεός δεν είναι όπως ο άνθρωπος», έτσι θα μπορούσε κάποιος να πει ότι και οι άνθρωποι δεν είναι όπως ο Θεός. Επειδή, στην περίπτωση των ανθρώπων, ο πατέρας δεν είναι πάντοτε πατέρας, ούτε ο υιός είναι πάντοτε υιός.

Πιστός είναι ο Κύριος στους λόγους Του. Ονομάζεται δε πιστός ο Θεός όχι επειδή μετέχει στην πίστη, αλλά επειδή είναι αξιόπιστος· διότι όλα όσα λέει γίνονται· σύμφωνα με το: «Ο ίδιος είπε· δεν θα το πράξει και δεν θα εμμείνει σε αυτό;»· λέει δε και το εξής: «Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, τα δε λόγια μου δεν πρόκειται να παρέλθουν».

Ο άγγελος που εμφανίστηκε στον Βαλαάμ ήταν ο ίδιος ο Λόγος· κρατούσε δε στο χέρι του μάχαιρα, η οποία υποδήλωνε προφανώς την εξουσία που είχε άνωθεν. Ο Θεός δεν είναι όπως ο άνθρωπος. Δείχνει ότι όλοι μεν οι άνθρωποι ψεύδονται επειδή μεταβάλλονται· ο Θεός όμως δεν είναι έτσι, διότι παραμένει πάντοτε αληθινός, εκτελώντας όσα βούλεται.

Και ο άγγελος που εμφανίστηκε στον Βαλαάμ, ήταν ο ίδιος ο Λόγος· είχε δε στο χέρι του μάχαιρα, δηλαδή την εξουσία που είχε άνωθεν. Ο Θεός δεν είναι σαν τον άνθρωπο. Δείχνει ότι όλοι μεν οι άνθρωποι ψεύδονται καθώς μεταβάλλονται· ο Θεός όμως δεν είναι έτσι· διότι παραμένει πάντοτε αληθινός, εκτελώντας όσα θέλει.