Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 25:1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ΄ Ο λόγος περί της Μωαβίτιδος. Συγκέντρωσε όσα αφορούν τον Μωάβ, ώστε να μπορέσεις να κατανοήσεις το νόημα κάθε προφητείας που αναφέρεται σε αυτόν. Από μεν το βιβλίο της Γενέσεως, τα σχετικά με τον Λωτ, ο οποίος από την πρεσβύτερη θυγατέρα του γέννησε τον Μωάβ, τον πατέρα των Μωαβιτών· από δε το βιβλίο των Αριθμών, όσα συνέβησαν μετά τον χάλκινο όφι· Διότι αναχώρησαν οι υιοί του Ισραήλ και στρατοπέδευσαν στην Ωβώθ· και αφού αναχώρησαν από την Ωβώθ, στρατοπέδευσαν στην έρημο, η οποία βρίσκεται απέναντι από τον Μωάβ. Επίσης, και τα σχετικά με τον Βαλάκ, ο οποίος ήταν υιός του Σεπφώρ, βασιλεύς του Μωάβ. —Αυτός, επιθυμώντας να εξολοθρεύσει τον Ισραήλ μέσω της κατάρας, απέστειλε αγγελιοφόρους προς τον Βαλαάμ, τον υιό του Βεώρ από την Παθουρά, τον οιωνοσκόπο, τον σύμβουλο της πορνείας και της ειδωλολατρίας, εξαιτίας του οποίου βεβηλώθηκε (όπως αναφέρεται) ο λαός με τις θυγατέρες του Μωάβ, και τους προσκάλεσαν στις θυσίες των ειδώλων τους.

ΤΟΜΟΣ Δ' ΛΟΓΟΣ Γ'. «Δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι όλοι οι πατέρες μας ήταν κάτω από τη νεφέλη.» Έχοντας δώσει παραγγελία ο Παύλος σε όσους δήθεν έχουν τέλεια γνώση να μην τρώνε ειδωλόθυτα, προσπαθεί στη συνέχεια να τους πείσει από τα γεγονότα που συνέβησαν στους αρχαιοτέρους, ότι το πράγμα αυτό δεν είναι ωφέλιμο, αλλά μάλλον επικίνδυνο, και ότι για εκείνους που συνηθίζουν να αδικούν, το να ορμούν σε αυτά δεν είναι χωρίς ζημία. Διότι οδηγεί στο να πράττει κανείς όσα δεν είναι θεμιτά, καθώς η ανθρώπινη διάνοια κλονίζεται εύκολα και παρασύρεται σιγά-σιγά προς όσα δεν πρέπει. Λαμβάνει λοιπόν ως μια καθόλου άσχημη εικόνα του πράγματος, αλλά μάλλον ως πάρα πολύ ταιριαστή, τα όσα συνέβησαν στους εξ αίματος Ισραηλίτες στην έρημο. Και αποδεικνύει πολύ γρήγορα ότι το να επιθυμεί κανείς να συζεί με τους απίστους δεν θα ήταν χωρίς ζημία ούτε καν για εκείνους που είναι σταθερά στηριγμένοι. Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: Εκείνοι που απαλλάχθηκαν από τη δουλεία τελειώνονταν μέσω της νεφέλης μέσα στη θάλασσα, με τη νεφέλη να επικρέμαται ανάμεσά τους, με τη μεσιτεία του Μωυσή. Έφαγαν τον άρτο από τον ουρανό, ήπιαν το ζωοποιό ποτό. Διότι τους πότισε ο Χριστός, που είναι ο ίδιος η πέτρα. Διότι είναι άθραυστος ως Θεός, έστω κι αν υπέστη εκουσίως την έφοδο του θανάτου. Λέμε λοιπόν ότι τέτοια γεγονότα αποτελούν προτυπώσεις πνευματικών πραγματικοτήτων. Και τι συνέβη μετά από αυτό στους αρχαιοτέρους; Και με ποιον τρόπο προσέκρουσαν; Βεβηλώθηκαν στη Σαττί, λάτρευσαν είδωλα, μυήθηκαν στον Βεελφεγώρ.

Και εκείνος μεν μετερχόταν τους τρόπους της μαγείας, στήνοντας βωμούς και προσφέροντας θυσίες. Διαψεύστηκε όμως στις ελπίδες του ο Βαλάκ και απέτυχε στα σχέδιά του, καθώς εκείνος που είχε προσληφθεί για να καταραστεί, ευλογούσε απροσδόκητα τον Ισραήλ. Επειδή δε το εγχείρημά του είχε αντίθετη από τις ελπίδες του κατάληξη, μετήλθε πάλι την κακότητά του εναντίον τους με άλλον τρόπο. Διότι σαγήνευσε τους Ισραηλίτες, οι οποίοι, παρασυρμένοι από την ομορφιά των γυναικών, έφτασαν στο σημείο να απομακρυνθούν από την αγάπη προς τον Θεό και να επιλέξουν να προσκυνήσουν τον Βεελφεγώρ· αυτό δε ήταν είδωλο των Μωαβιτών.

Είναι γραμμένο πάλι ως εξής στο βιβλίο των Αριθμών: «Και κατασκήνωσε ο Ισραήλ στη Σαττείμ, και βεβηλώθηκε ο λαός, πορνεύοντας με τις θυγατέρες του Μωάβ, και τους κάλεσαν στις θυσίες των ειδώλων τους, και έφαγε ο λαός από τις θυσίες τους, και προσκύνησαν τα είδωλά τους. Και μυήθηκε ο Ισραήλ στη λατρεία του Βεελφεγώρ, και οργίστηκε σφόδρα ο Κύριος με τον Ισραήλ.» Διότι, επειδή όταν τον υπερασπιζόταν ο Θεός, ο Ισραήλ ήταν φοβερός και ακαταμάχητος, για τον λόγο αυτόν, με πολλή πικρία και κακοήθεια, προκειμένου να απομακρύνουν από αυτόν τη θεία βοήθεια, τον έπειθαν να αμαρτάνει απέναντι στον Θεό των πάντων. Συνέχισαν δε μέχρι τέλους να έχουν αυτή τη στάση, και αν συνέβαινε ο Ισραήλ να περιπέσει σε συμφορές επειδή εναντιώθηκε στον Θεό, εκείνοι υπερηφανεύονταν και χλεύαζαν, κατηγορώντας τον Θεό, ο οποίος υποσχόταν να σώσει εκείνους που τον προσκυνούν, για παντελή αδυναμία.

Διότι δεν προσέφεραν πλέον θυσίες στον Θεό, αλλά μάλλον τελούσαν τις εορτές στα έργα των δικών τους χεριών, και σε αυτά προσέφεραν τη λατρεία, τις απαρχές, την προσκύνηση, τα δώρα, τα χαριστήρια· και στερώντας τον Θεό από τη δική του δόξα, την ανέθεσαν στα γλυπτά. Αλλά έχοντας κάνει αυτό ο Ισραήλ, λέει, πέθανε, και πάλι συνέχισε να αμαρτάνει. Είναι σαν να έλεγε: Τιμωρήθηκε για αυτό που έπραξε, εξολοθρεύτηκε για αυτό που τόλμησε, γνώρισε την αγανάκτηση του Δεσπότη, ο οποίος επέφερε αιματηρή καταδίκη σε αυτούς που πλανήθηκαν· και διόλου δεν εγκατέλειψε τη δική του διαστροφή, αλλά μάλλον συλλαμβανόταν για άλλα και παρόμοια εγκλήματα. Διότι διαβάσαμε στους Αριθμούς ότι οι υιοί του Ισραήλ πόρνευσαν, φλεγόμενοι για άτοπες ηδονές, και προσκολλήθηκαν στις γυναίκες των Μωαβιτών. Έπειτα, για τον λόγο αυτό υπέστησαν την πιο έσχατη από όλες τις τιμωρίες. Έτσι έχουν τα γεγραμμένα: «Και εγκαταστάθηκε ο Ισραήλ στη Σαττίμ, και βεβηλώθηκε ο λαός πορνεύοντας με τις θυγατέρες του Μωάβ, και τους κάλεσαν στις θυσίες των ειδώλων τους, και έφαγε ο λαός από τις θυσίες τους, και προσκύνησαν τα είδωλά τους, και μυήθηκε ο Ισραήλ στον Βεελφεγώρ, και οργίστηκε με θυμό ο Κύριος εναντίον του Ισραήλ. Και είπε ο Κύριος στον Μωυσή: Λάβε όλους τους αρχηγούς του λαού, και παραδειγμάτισέ τους για τον Κύριο απέναντι στον ήλιο, και θα αποστραφεί η οργή του θυμού του Κυρίου από τον Ισραήλ».

Διότι παρασύρονταν, όπως είπα, προς αυτό κάποιοι, ακολουθώντας εκείνες που είχαν παρανόμως νυμφευθεί, και κάνοντας κάθε προσπάθεια για να ικανοποιήσουν τα θελήματά τους, όπως ακριβώς και στη Σαττείμ ενώνονταν με τις γυναίκες των Μαδιανιτών, ή των Μωαβιτών, αυτοί που είχαν λυτρωθεί από την Αίγυπτο. Κατρακύλησαν δε λίγο λίγο σε τέτοιο σημείο παραφροσύνης και ανόσιου νου, ώστε και μυήθηκαν στον Βεελφεγώρ. Εξαιτίας αυτής της αιτίας οι άθλιοι καταστράφηκαν. Καταριέται λοιπόν ο Θεός των όλων αυτόν που κάνει αυτά, και τον ανόσιο εραστή τέτοιων άτοπων πράξεων· και αν κάποιος συγκαταλέγεται στον λαό, μέχρι να εξολοθρευτεί από τα σκηνώματα του Ιακώβ, δηλαδή, μέχρι να χαθεί ολοκληρωτικά, χάνοντας και την ανάμνηση της ύπαρξής του· αν πάλι κάποιος ανήκει σε αυτούς που έχουν ταχθεί στην ιερατεία, μέχρι να ταπεινωθεί ανάμεσα σε αυτούς που προσφέρουν θυσία στον Κύριο τον παντοκράτορα, δηλαδή, μέχρι να χαθεί και να αποβληθεί από τους ιερατικούς καταλόγους. Διότι μαζί με τους άλλους κατρακύλησαν, όπως είπα, και κάποιοι από τους ιερείς στα εγκλήματα του λαού, και υπέκυψαν σε ξένες γυναίκες, έχοντας εντελώς αψηφήσει τους θείους χρησμούς.

Και ότι αυτό είναι αληθές, θα το αποδείκνυε αμέσως η αφήγηση σχετικά με τον Σολομώντα. Αποκαλύπτεται όμως πριν από αυτόν να έχει παρασυρθεί σε αυτό ο Ισραήλ στην έρημο· διότι έχει γραφτεί ότι: «Στρατοπέδευσε ο Ισραήλ στη Σαττείν, και βεβηλώθηκε ο λαός πορνεύοντας με τις θυγατέρες του Μωάβ· και τους κάλεσαν στις θυσίες των ειδώλων τους, και έφαγε ο λαός από τις θυσίες τους, και προσκύνησαν τα είδωλά τους, και μυήθηκε ο Ισραήλ στον Βεελφεγώρ, και οργίστηκε με θυμό ο Κύριος εναντίον του Ισραήλ. Και είπε ο Κύριος στον Μωυσή: Λάβε όλους τους αρχηγούς του λαού, και παραδειγμάτισέ τους για τον Κύριο κάτω από το φως του ήλιου, και θα αποστραφεί η οργή του θυμού του Κυρίου από τον Ισραήλ». Βλέπεις ότι παροξύνεται κατά κάποιον τρόπο, και σχεδόν παρασύρεται από εμάς σε ανεπιθύμητες οργές η θεία και πλέον ήμερη φύση; Διότι είναι κτηνώδες το πράγμα, το να μανιάζει κανείς, εννοώ, για την ομορφιά των γυναικών, και εντελώς ανόσιο, καθώς και το να τολμά να ανταλλάσσει την ευσέβεια προς τον Θεό με την ακόλαστη ηδονή.

Και αυτοί μεν θα πουν αυτά, εκείνος δε θα τους δώσει ανάπαυση στο προαναφερθέν όρος της βασιλείας του. Και αυτοί μεν θα απολαύσουν τα υποσχεθέντα αγαθά, ενώ η Μωαβίτις, ή κατά την εβραϊκή γλώσσα Μωάβ, θα υποστεί τιμωρία για τη δική της αθεότητα· διότι θα καταπατηθεί όπως το αλώνι από τις άμαξες, ώστε να ασθενήσουν και να ατονήσουν τα χέρια της από την εξάντληση. Γι' αυτό λέει ο Ακύλας: «και θα αλωνιστεί η Μωάβ υποκάτω του, όπως αλωνίζεται το άχυρο», και κατά τον Σύμμαχο: «και θα αλωνίσουμε», λέει, «τη Μωάβ όπως το αλώνισμα του άχυρου μέσα στον πηλό». Το ποιοι όμως είναι εκείνοι που τον καταπατούν και τον αλωνίζουν, το παρουσιάζει στη συνέχεια προσθέτοντας: «και θα τον καταπατήσουν πόδια πράων και βήματα φτωχών και ταπεινών». Νομίζω δε ότι εδώ με τη λέξη Μωάβ εννοείται ο πονηρός δαίμονας και η αντικείμενη δύναμη που παλαιά τιμούνταν από τους Μωαβίτες ως θεός, η οποία, επειδή υπερηφανευόταν, υψωνόταν εναντίον του Θεού του Ισραήλ. Και καταπονώντας το υποτελές σε αυτήν έθνος, ώστε ακόμη και επί των ημερών του ίδιου του Μωυσή να τολμήσει τέτοια πράγματα, όπως το να ωθήσει τον λαό στην πορνεία και να τον κάνει να «μυηθεί στον Βεελφεγώρ»· αυτό δε ήταν το είδωλο των Μωαβιτών. Για τον λόγο αυτόν τα προκείμενα προφητεύονται γι' αυτήν ως για κάποια δεινή και θεομάχο δύναμη. Και στο όραμα σχετικά με τη Μωάβ, για τον ίδιο αυτόν δαίμονα, λεγόταν προς την ίδια τη Μωάβ: «διότι αφαιρέθηκε η συμμαχία σου, και ο άρχοντας που καταπατούσε πάνω στη γη καταστράφηκε».

Αριθμών και Δευτερονομίου. Σελμωνά (Num 33, 41). Σταθμός 〈των υιών Ισραήλ στην έρημο. Σαφάρ (Num 33, 23). Όρος Σαφάρ. Σταθμός στην έρημο〉 των υιών Ισραήλ. Σαττείν (Num 25, 1). Εκεί όπου «βεβηλώθηκε ο λαός πορνεύοντας με τις θυγατέρες του Μωάβ». Βρίσκεται κοντά στο όρος Φογώρ. Από εκεί μάλιστα ο Ιησούς έστειλε ανθρώπους για να κατασκοπεύσουν την Ιεριχώ.

Τι γίνεται όμως με αυτούς που παραβαίνουν τις εντολές της αγνείας; Άραγε η τιμωρία δεν είναι ο θάνατος; Διότι λέγει: «Δεν θα υπάρξει πόρνη από τις θυγατέρες του Ισραήλ, και δεν θα υπάρξει πόρνος από τους υιούς του Ισραήλ»· και «βεβηλώθηκε», λέγει, «ο λαός εκπορνευόμενος», και «πέθαναν από το θανατικό είκοσι τέσσερις χιλιάδες»· και αν δεν σηκωνόταν ο Φινεές, ο γιος του Ελεάζαρ, γεμάτος ζήλο, και με ένα χτύπημα διαπερνώντας τους με το δόρυ δεν θανάτωνε επ' αυτοφώρω αυτόν που πόρνευε μαζί με την πόρνη, όλοι θα είχαν χαθεί, τιμωρούμενοι και οι αναίτιοι σαν φταίχτες, επειδή δεν τιμώρησαν την παρανομία· γι' αυτό και ο Θεός έλεγε προς τον Μωυσή: «Ο Φινεές κατέπαυσε τον θυμό μου και δεν εξολόθρευσα τους υιούς του Ισραήλ μέσα στην οργή μου». Εάν λοιπόν η πορνεία έχει απαγορευτεί σε τέτοιο βαθμό και τιμωρείται με αυτόν τον τρόπο, τι θα πάθει αυτός που μοιχεύει; Πράγματι δεν θα αθωωθεί. Γι' αυτό και ο θείος νόμος λέγει: «Εάν βρεθεί άνθρωπος να κοιμάται με γυναίκα παντρεμένη με άλλον άνδρα, θα τους σκοτώσετε και τους δύο και θα εξαλείψετε τον πονηρό από ανάμεσά σας».

Όταν δε συνεπλάκη σε πόλεμο με τους Ισραηλίτες, ηττήθηκε κατά κράτος, και οι Ισραηλίτες κατέλαβαν όλες τις πόλεις του. Αφού δε συγκρούστηκαν και με τον Ωγ, τον βασιλιά της Βασάν, του προκάλεσαν τις ίδιες συμφορές με εκείνες του Σηών, και κατέλαβαν όλη τη γη και τις πόλεις του. Ο βασιλιάς Βαλάκ στέλνει απεσταλμένους στον Βαλαάμ τον μάντη, για να καταραστεί τον λαό. Ο δε Θεός στην αρχή τον εμπόδισε. Επειδή όμως επέμενε πιεστικά στον μάντη, του επέτρεψε να μεταβεί, όχι όμως για να καταραστεί, αλλά μετέτρεψε τις κατάρες σε ευλογίες. Όχι επειδή είχαν κάποια ισχύ οι κατάρες του μάντη, αλλά επειδή ο λαός ήταν ταλαίπωρος, επρόκειτο να πιστέψει στις κατάρες του και να κατακριθεί εκεί εξαιτίας της δικής του αδυναμίας. Αυτός προφητεύει για τον Χριστό λέγοντας: «Θα ανατείλει άστρο από τον Ιακώβ, και θα αναστηθεί άνθρωπος από τον Ισραήλ». Διότι Πνεύμα Θεού κατήλθε επί του μάντη. Όταν δε αναχώρησε ο Βαλαάμ, οι υιοί του Ισραήλ πηγαίνουν προς τις θυγατέρες του Μωάβ και μυούνται στα όργια του Βεελφεγώρ. Τότε ο Μωυσής διατάζει τον καθένα να θανατώσει τον αδελφό του που ειδωλολάτρησε. Τότε και ο Φινεές, ο υιός του Ελεάζαρ, διαπέρασε με δόρυ τον Ισραηλίτη Ζαμβρί, και μαζί του τη Μαδιανίτισσα Χασβί· και αυτό του υπολογίστηκε ως δικαιοσύνη. Τότε καταμετρούνται οι υιοί του Ισραήλ ηλικίας από είκοσι ετών και άνω, και βρέθηκαν εξακόσιες τρεις χιλιάδες και τριάντα άνδρες· οι δε Λευίτες ήταν είκοσι τρεις χιλιάδες, ηλικίας από ενός μηνός και άνω.