Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 25:3

ΤΟΜΟΣ Δ' ΛΟΓΟΣ Γ'. «Δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι όλοι οι πατέρες μας ήταν κάτω από τη νεφέλη.» Έχοντας δώσει παραγγελία ο Παύλος σε όσους δήθεν έχουν τέλεια γνώση να μην τρώνε ειδωλόθυτα, προσπαθεί στη συνέχεια να τους πείσει από τα γεγονότα που συνέβησαν στους αρχαιοτέρους, ότι το πράγμα αυτό δεν είναι ωφέλιμο, αλλά μάλλον επικίνδυνο, και ότι για εκείνους που συνηθίζουν να αδικούν, το να ορμούν σε αυτά δεν είναι χωρίς ζημία. Διότι οδηγεί στο να πράττει κανείς όσα δεν είναι θεμιτά, καθώς η ανθρώπινη διάνοια κλονίζεται εύκολα και παρασύρεται σιγά-σιγά προς όσα δεν πρέπει. Λαμβάνει λοιπόν ως μια καθόλου άσχημη εικόνα του πράγματος, αλλά μάλλον ως πάρα πολύ ταιριαστή, τα όσα συνέβησαν στους εξ αίματος Ισραηλίτες στην έρημο. Και αποδεικνύει πολύ γρήγορα ότι το να επιθυμεί κανείς να συζεί με τους απίστους δεν θα ήταν χωρίς ζημία ούτε καν για εκείνους που είναι σταθερά στηριγμένοι. Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: Εκείνοι που απαλλάχθηκαν από τη δουλεία τελειώνονταν μέσω της νεφέλης μέσα στη θάλασσα, με τη νεφέλη να επικρέμαται ανάμεσά τους, με τη μεσιτεία του Μωυσή. Έφαγαν τον άρτο από τον ουρανό, ήπιαν το ζωοποιό ποτό. Διότι τους πότισε ο Χριστός, που είναι ο ίδιος η πέτρα. Διότι είναι άθραυστος ως Θεός, έστω κι αν υπέστη εκουσίως την έφοδο του θανάτου. Λέμε λοιπόν ότι τέτοια γεγονότα αποτελούν προτυπώσεις πνευματικών πραγματικοτήτων. Και τι συνέβη μετά από αυτό στους αρχαιοτέρους; Και με ποιον τρόπο προσέκρουσαν; Βεβηλώθηκαν στη Σαττί, λάτρευσαν είδωλα, μυήθηκαν στον Βεελφεγώρ.

Και εκείνος μεν μετερχόταν τους τρόπους της μαγείας, στήνοντας βωμούς και προσφέροντας θυσίες. Διαψεύστηκε όμως στις ελπίδες του ο Βαλάκ και απέτυχε στα σχέδιά του, καθώς εκείνος που είχε προσληφθεί για να καταραστεί, ευλογούσε απροσδόκητα τον Ισραήλ. Επειδή δε το εγχείρημά του είχε αντίθετη από τις ελπίδες του κατάληξη, μετήλθε πάλι την κακότητά του εναντίον τους με άλλον τρόπο. Διότι σαγήνευσε τους Ισραηλίτες, οι οποίοι, παρασυρμένοι από την ομορφιά των γυναικών, έφτασαν στο σημείο να απομακρυνθούν από την αγάπη προς τον Θεό και να επιλέξουν να προσκυνήσουν τον Βεελφεγώρ· αυτό δε ήταν είδωλο των Μωαβιτών.

Είναι γραμμένο πάλι ως εξής στο βιβλίο των Αριθμών: «Και κατασκήνωσε ο Ισραήλ στη Σαττείμ, και βεβηλώθηκε ο λαός, πορνεύοντας με τις θυγατέρες του Μωάβ, και τους κάλεσαν στις θυσίες των ειδώλων τους, και έφαγε ο λαός από τις θυσίες τους, και προσκύνησαν τα είδωλά τους. Και μυήθηκε ο Ισραήλ στη λατρεία του Βεελφεγώρ, και οργίστηκε σφόδρα ο Κύριος με τον Ισραήλ.» Διότι, επειδή όταν τον υπερασπιζόταν ο Θεός, ο Ισραήλ ήταν φοβερός και ακαταμάχητος, για τον λόγο αυτόν, με πολλή πικρία και κακοήθεια, προκειμένου να απομακρύνουν από αυτόν τη θεία βοήθεια, τον έπειθαν να αμαρτάνει απέναντι στον Θεό των πάντων. Συνέχισαν δε μέχρι τέλους να έχουν αυτή τη στάση, και αν συνέβαινε ο Ισραήλ να περιπέσει σε συμφορές επειδή εναντιώθηκε στον Θεό, εκείνοι υπερηφανεύονταν και χλεύαζαν, κατηγορώντας τον Θεό, ο οποίος υποσχόταν να σώσει εκείνους που τον προσκυνούν, για παντελή αδυναμία.

Διότι δεν προσέφεραν πλέον θυσίες στον Θεό, αλλά μάλλον τελούσαν τις εορτές στα έργα των δικών τους χεριών, και σε αυτά προσέφεραν τη λατρεία, τις απαρχές, την προσκύνηση, τα δώρα, τα χαριστήρια· και στερώντας τον Θεό από τη δική του δόξα, την ανέθεσαν στα γλυπτά. Αλλά έχοντας κάνει αυτό ο Ισραήλ, λέει, πέθανε, και πάλι συνέχισε να αμαρτάνει. Είναι σαν να έλεγε: Τιμωρήθηκε για αυτό που έπραξε, εξολοθρεύτηκε για αυτό που τόλμησε, γνώρισε την αγανάκτηση του Δεσπότη, ο οποίος επέφερε αιματηρή καταδίκη σε αυτούς που πλανήθηκαν· και διόλου δεν εγκατέλειψε τη δική του διαστροφή, αλλά μάλλον συλλαμβανόταν για άλλα και παρόμοια εγκλήματα. Διότι διαβάσαμε στους Αριθμούς ότι οι υιοί του Ισραήλ πόρνευσαν, φλεγόμενοι για άτοπες ηδονές, και προσκολλήθηκαν στις γυναίκες των Μωαβιτών. Έπειτα, για τον λόγο αυτό υπέστησαν την πιο έσχατη από όλες τις τιμωρίες. Έτσι έχουν τα γεγραμμένα: «Και εγκαταστάθηκε ο Ισραήλ στη Σαττίμ, και βεβηλώθηκε ο λαός πορνεύοντας με τις θυγατέρες του Μωάβ, και τους κάλεσαν στις θυσίες των ειδώλων τους, και έφαγε ο λαός από τις θυσίες τους, και προσκύνησαν τα είδωλά τους, και μυήθηκε ο Ισραήλ στον Βεελφεγώρ, και οργίστηκε με θυμό ο Κύριος εναντίον του Ισραήλ. Και είπε ο Κύριος στον Μωυσή: Λάβε όλους τους αρχηγούς του λαού, και παραδειγμάτισέ τους για τον Κύριο απέναντι στον ήλιο, και θα αποστραφεί η οργή του θυμού του Κυρίου από τον Ισραήλ».

Διότι παρασύρονταν, όπως είπα, προς αυτό κάποιοι, ακολουθώντας εκείνες που είχαν παρανόμως νυμφευθεί, και κάνοντας κάθε προσπάθεια για να ικανοποιήσουν τα θελήματά τους, όπως ακριβώς και στη Σαττείμ ενώνονταν με τις γυναίκες των Μαδιανιτών, ή των Μωαβιτών, αυτοί που είχαν λυτρωθεί από την Αίγυπτο. Κατρακύλησαν δε λίγο λίγο σε τέτοιο σημείο παραφροσύνης και ανόσιου νου, ώστε και μυήθηκαν στον Βεελφεγώρ. Εξαιτίας αυτής της αιτίας οι άθλιοι καταστράφηκαν. Καταριέται λοιπόν ο Θεός των όλων αυτόν που κάνει αυτά, και τον ανόσιο εραστή τέτοιων άτοπων πράξεων· και αν κάποιος συγκαταλέγεται στον λαό, μέχρι να εξολοθρευτεί από τα σκηνώματα του Ιακώβ, δηλαδή, μέχρι να χαθεί ολοκληρωτικά, χάνοντας και την ανάμνηση της ύπαρξής του· αν πάλι κάποιος ανήκει σε αυτούς που έχουν ταχθεί στην ιερατεία, μέχρι να ταπεινωθεί ανάμεσα σε αυτούς που προσφέρουν θυσία στον Κύριο τον παντοκράτορα, δηλαδή, μέχρι να χαθεί και να αποβληθεί από τους ιερατικούς καταλόγους. Διότι μαζί με τους άλλους κατρακύλησαν, όπως είπα, και κάποιοι από τους ιερείς στα εγκλήματα του λαού, και υπέκυψαν σε ξένες γυναίκες, έχοντας εντελώς αψηφήσει τους θείους χρησμούς.

Επειδή λοιπόν ο πόλεμος ήταν πλέον κοντά και προ των πυλών, καθώς κινδύνευαν να καταστραφούν αμέσως και δεν ήταν σε θέση να αντιπαραταχθούν στις δυνάμεις του Ισραήλ, προσπαθούσαν, με την τέχνη των μάγων και με τα δικά τους ανόσια τεχνάσματα, να απομακρύνουν τους εχθρούς. Επειδή όμως, αν και έκαναν τα πάντα, δεν κατάφερναν να τους βλάψουν καθόλου, διότι ο Θεός τους υπερασπιζόταν και έτρεπε τον ψευδομάντη Βαλαάμ να ευλογεί, παρόλο που είχε πληρωθεί για να καταραστεί, όντας πλέον σε έσχατη αμηχανία, συλλογίζονταν μέσα τους ότι με κανέναν άλλο τρόπο δεν θα μπορούσαν να βλάψουν τον Ισραήλ, παρά μόνο αν εκείνοι συγκρούονταν με τον Θεό που τους προστάτευε και, στερημένοι από την άνωθεν βοήθεια, έδιναν μάχη εναντίον τους, αν βέβαια το επέλεγαν. Γνωρίζοντας δε ότι το αρσενικό είναι ορμητικό και επιρρεπές προς το θηλυκό, και ότι η νεότητα δεν είναι ασφαλής απέναντι στις μιαρότατες ηδονές αυτού του είδους, έστειλαν γυναίκες εξωραϊσμένες για ανάρμοστη συναναστροφή με τους Ισραηλίτες, από την ομορφιά των οποίων πολύ εύκολα συναρπαζόταν καθένας που ήταν επιρρεπής στο να νοσεί ως προς τα της σάρκας, και απομακρύνονταν σιγά-σιγά από τη λατρεία του Θεού, ακολουθώντας τα φρονήματα εκείνων. Και συνέδεαν στενά την αποστασία με την πορνεία. Διότι έχει γραφτεί: «Και μυήθηκε ο λαός στον Βεελφεγώρ». Αυτό δε ακριβώς είπε ο Θεός και μέσω της φωνής των προφητών: «Και ο λαός που γνώριζε, συμπλεκόταν με πόρνη».

Και ότι αυτό είναι αληθές, θα το αποδείκνυε αμέσως η αφήγηση σχετικά με τον Σολομώντα. Αποκαλύπτεται όμως πριν από αυτόν να έχει παρασυρθεί σε αυτό ο Ισραήλ στην έρημο· διότι έχει γραφτεί ότι: «Στρατοπέδευσε ο Ισραήλ στη Σαττείν, και βεβηλώθηκε ο λαός πορνεύοντας με τις θυγατέρες του Μωάβ· και τους κάλεσαν στις θυσίες των ειδώλων τους, και έφαγε ο λαός από τις θυσίες τους, και προσκύνησαν τα είδωλά τους, και μυήθηκε ο Ισραήλ στον Βεελφεγώρ, και οργίστηκε με θυμό ο Κύριος εναντίον του Ισραήλ. Και είπε ο Κύριος στον Μωυσή: Λάβε όλους τους αρχηγούς του λαού, και παραδειγμάτισέ τους για τον Κύριο κάτω από το φως του ήλιου, και θα αποστραφεί η οργή του θυμού του Κυρίου από τον Ισραήλ». Βλέπεις ότι παροξύνεται κατά κάποιον τρόπο, και σχεδόν παρασύρεται από εμάς σε ανεπιθύμητες οργές η θεία και πλέον ήμερη φύση; Διότι είναι κτηνώδες το πράγμα, το να μανιάζει κανείς, εννοώ, για την ομορφιά των γυναικών, και εντελώς ανόσιο, καθώς και το να τολμά να ανταλλάσσει την ευσέβεια προς τον Θεό με την ακόλαστη ηδονή.

Και αυτοί μεν θα πουν αυτά, εκείνος δε θα τους δώσει ανάπαυση στο προαναφερθέν όρος της βασιλείας του. Και αυτοί μεν θα απολαύσουν τα υποσχεθέντα αγαθά, ενώ η Μωαβίτις, ή κατά την εβραϊκή γλώσσα Μωάβ, θα υποστεί τιμωρία για τη δική της αθεότητα· διότι θα καταπατηθεί όπως το αλώνι από τις άμαξες, ώστε να ασθενήσουν και να ατονήσουν τα χέρια της από την εξάντληση. Γι' αυτό λέει ο Ακύλας: «και θα αλωνιστεί η Μωάβ υποκάτω του, όπως αλωνίζεται το άχυρο», και κατά τον Σύμμαχο: «και θα αλωνίσουμε», λέει, «τη Μωάβ όπως το αλώνισμα του άχυρου μέσα στον πηλό». Το ποιοι όμως είναι εκείνοι που τον καταπατούν και τον αλωνίζουν, το παρουσιάζει στη συνέχεια προσθέτοντας: «και θα τον καταπατήσουν πόδια πράων και βήματα φτωχών και ταπεινών». Νομίζω δε ότι εδώ με τη λέξη Μωάβ εννοείται ο πονηρός δαίμονας και η αντικείμενη δύναμη που παλαιά τιμούνταν από τους Μωαβίτες ως θεός, η οποία, επειδή υπερηφανευόταν, υψωνόταν εναντίον του Θεού του Ισραήλ. Και καταπονώντας το υποτελές σε αυτήν έθνος, ώστε ακόμη και επί των ημερών του ίδιου του Μωυσή να τολμήσει τέτοια πράγματα, όπως το να ωθήσει τον λαό στην πορνεία και να τον κάνει να «μυηθεί στον Βεελφεγώρ»· αυτό δε ήταν το είδωλο των Μωαβιτών. Για τον λόγο αυτόν τα προκείμενα προφητεύονται γι' αυτήν ως για κάποια δεινή και θεομάχο δύναμη. Και στο όραμα σχετικά με τη Μωάβ, για τον ίδιο αυτόν δαίμονα, λεγόταν προς την ίδια τη Μωάβ: «διότι αφαιρέθηκε η συμμαχία σου, και ο άρχοντας που καταπατούσε πάνω στη γη καταστράφηκε».

Αυτά μεν αναφέρει το ιερό ευαγγέλιο. Όσο για τον προφητικό λόγο σχετικά με την ανατολή του αστέρα και τη γέννηση του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, αξίζει να κατανοήσουμε τι λέει ότι θα συμβεί: συντριβή των αρχηγών του Μωάβ, λεηλασία των υιών του Σηθ, και κληρονομία των υπολοίπων εχθρών του ιουδαϊκού έθνους. Αυτοί δε ήταν ο Εδώμ και ο Ησαύ. Και τι άλλο υπονόησε μέσω αυτών, παρά, μέσω μεν των αρχηγών του Μωάβ, την καθαίρεση των αόρατων αρχόντων, δηλαδή αυτών ακριβώς των δαιμόνων που παλαιότερα λατρεύονταν ως θεοί από τους Μωαβίτες; Δεν μνημόνευσε δε άλλους, εξαιτίας της ειδωλολατρίας του Ισραήλ που έλαβε χώρα στην έρημο, όταν «μυήθηκε ο λαός στον Βεελφεγώρ» (δαίμονας ήταν αυτός, ο οποίος τιμούνταν ως θεός από τον βασιλιά του Μωάβ, τον Βαλάκ).

Αυτό λοιπόν κάνει και ο Παύλος εδώ, αφενός υπενθυμίζοντάς τους εκείνη την αμαρτία, και αφετέρου διδάσκοντας ότι και αυτό το κακό από εκεί γεννήθηκε, από την τρυφή και τη γαστριμαργία. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Ούτε να πορνεύουμε, καθώς πόρνευσαν μερικοί από αυτούς, και έπεσαν νεκροί σε μία ημέρα είκοσι τρεις χιλιάδες». Και γιατί δεν παραθέτει και την τιμωρία για την ειδωλολατρία; Είτε επειδή ήταν προφανής και σαφέστατη, είτε επειδή δεν επήλθε τότε τόσο μεγάλη καταστροφή, όσο στην περίπτωση του Βαλαάμ, όταν μυήθηκαν στον Βεελφεγώρ, επειδή οι Μαδιανίτισσες γυναίκες εμφανίστηκαν στο στρατόπεδο και τους παρέσυραν στην ασέλγεια σύμφωνα με τη συμβουλή του Βαλαάμ. Διότι, το ότι αυτή ήταν η πονηρή συμβουλή του Βαλαάμ, το δηλώνει ο Μωυσής μετέπειτα, λέγοντας τα εξής προς το τέλος του βιβλίου των Αριθμών: «Και τον Βαλαάμ, τον υιό του Βεώρ, τον φόνευσαν στον πόλεμο του Μαδιάμ μαζί με τους τραυματίες, και έφεραν τα λάφυρα». Και οργίστηκε ο Μωυσής, και είπε: «Γιατί αφήσατε ζωντανό κάθε θηλυκό; Διότι αυτές στάθηκαν σκάνδαλο για τους υιούς του Ισραήλ, σύμφωνα με τον λόγο του Βαλαάμ, με σκοπό να τους κάνουν να αποστατήσουν και να περιφρονήσουν τον λόγο του Κυρίου εξαιτίας του Φεγώρ». «Ούτε να εκπειράζουμε τον Χριστό, καθώς και μερικοί από αυτούς τον εξέπειρασαν, και εξολοθρεύτηκαν από τα φίδια».

Αν όμως εσύ απορείς, μάθε την αιτία από εμένα. Διότι, επειδή, αφού εξήλθες, κατασκεύασες τον μόσχο και μυήθηκες στον Βεελφεγώρ, και είχες παρασυρθεί προς ένα πλήθος θεών, εισάγοντας εκείνη την άνομη πολυθεΐα, αναστέλλοντας το νόσημά σου έθεσε το «Ένας» σε αντιδιαστολή με τους ανύπαρκτους θεούς, και όχι προς αθέτηση του Μονογενούς.

Εάν η γυναίκα εμποδίζει την πορεία προς τον τέλειο βίο, πώς η Γραφή την ονομάζει βοηθό του άνδρα; «Πώς λοιπόν», λέει, «ονόμασε βοηθό αυτήν που αποτελεί εμπόδιο;» Διότι, αναφέρει: «Ας φτιάξουμε σε αυτόν βοηθό όμοια με αυτόν». Και εγώ όμως θα σε ρωτήσω: πώς είναι βοηθός αυτή που στέρησε τον άνδρα από τόση ασφάλεια και τον εκδίωξε από εκείνη τη θαυμαστή διαβίωση στον παράδεισο, ρίχνοντάς τον στην ταραχή της παρούσας ζωής; Διότι αυτά δεν είναι έργα βοηθού, αλλά επιβούλου. Διότι «Από τη γυναίκα», λέει, «ξεκίνησε η αμαρτία, και εξαιτίας της πεθαίνουμε όλοι». Και ο μακάριος Παύλος αναφέρει: «Ο Αδάμ δεν εξαπατήθηκε, η δε γυναίκα, αφού εξαπατήθηκε, υπέπεσε σε παράβαση». Πώς λοιπόν είναι βοηθός αυτή που υπέταξε τον άνδρα στον θάνατο; Πώς είναι βοηθός εκείνη εξαιτίας της οποίας οι υιοί του Θεού, ή μάλλον όλοι όσοι κατοικούσαν τότε τη γη μαζί με τα θηρία και τα πτηνά και όλα τα άλλα ζώα, πνίγηκαν στον κατακλυσμό και χάθηκαν; Δεν ήταν αυτή που κόντεψε να καταστρέψει τον δίκαιο Ιώβ, εάν εκείνος δεν ήταν τόσο σταθερός άνδρας; Δεν κατέστρεψε αυτή τον Σαμψών; Δεν ήταν αυτή που παρεσκεύασε όλο το γένος των Εβραίων να μυηθεί στον Βεελφεγώρ και να κατακρεουργηθεί από συγγενικά χέρια; Τον δε Αχαάβ ποιος προπάντων τον παρέδωσε στον διάβολο, και πριν από αυτόν τον Σολομώντα, έπειτα από τόση μεγάλη σοφία και δόξα; Μήπως μέχρι και σήμερα πολλές δεν παρασύρουν τους άνδρες τους στο να εναντιώνονται στον Θεό;

Όταν δε συνεπλάκη σε πόλεμο με τους Ισραηλίτες, ηττήθηκε κατά κράτος, και οι Ισραηλίτες κατέλαβαν όλες τις πόλεις του. Αφού δε συγκρούστηκαν και με τον Ωγ, τον βασιλιά της Βασάν, του προκάλεσαν τις ίδιες συμφορές με εκείνες του Σηών, και κατέλαβαν όλη τη γη και τις πόλεις του. Ο βασιλιάς Βαλάκ στέλνει απεσταλμένους στον Βαλαάμ τον μάντη, για να καταραστεί τον λαό. Ο δε Θεός στην αρχή τον εμπόδισε. Επειδή όμως επέμενε πιεστικά στον μάντη, του επέτρεψε να μεταβεί, όχι όμως για να καταραστεί, αλλά μετέτρεψε τις κατάρες σε ευλογίες. Όχι επειδή είχαν κάποια ισχύ οι κατάρες του μάντη, αλλά επειδή ο λαός ήταν ταλαίπωρος, επρόκειτο να πιστέψει στις κατάρες του και να κατακριθεί εκεί εξαιτίας της δικής του αδυναμίας. Αυτός προφητεύει για τον Χριστό λέγοντας: «Θα ανατείλει άστρο από τον Ιακώβ, και θα αναστηθεί άνθρωπος από τον Ισραήλ». Διότι Πνεύμα Θεού κατήλθε επί του μάντη. Όταν δε αναχώρησε ο Βαλαάμ, οι υιοί του Ισραήλ πηγαίνουν προς τις θυγατέρες του Μωάβ και μυούνται στα όργια του Βεελφεγώρ. Τότε ο Μωυσής διατάζει τον καθένα να θανατώσει τον αδελφό του που ειδωλολάτρησε. Τότε και ο Φινεές, ο υιός του Ελεάζαρ, διαπέρασε με δόρυ τον Ισραηλίτη Ζαμβρί, και μαζί του τη Μαδιανίτισσα Χασβί· και αυτό του υπολογίστηκε ως δικαιοσύνη. Τότε καταμετρούνται οι υιοί του Ισραήλ ηλικίας από είκοσι ετών και άνω, και βρέθηκαν εξακόσιες τρεις χιλιάδες και τριάντα άνδρες· οι δε Λευίτες ήταν είκοσι τρεις χιλιάδες, ηλικίας από ενός μηνός και άνω.